ÜRİNER SİSTEM TAŞ
HASTALIĞI
Dr. Haluk SÖYLEMEZ
Dicle Üniversitesi, Tıp Fakültesi
Üroloji AD.

M.Ö.4800 yılından beri bilinmektedir

Hayat boyu görülme sıklığı %1-15,

Rekürrens oranları; %50-----5-10 yıl
%75-----20 yıl

Ürolojide üriner enfeksiyonlar ve prostat hastalıklarından
sonra en sık görülen 3. hastalıktır.
Epidemiyoloji




Cinsiyet
– Erkeklerde daha fazla
Soy
– Zencilerde daha az
Yaş
– 20-40 yaşlarında en sık görülür
Coğrafya
– Sıcak, kurak veya kuru iklimlerde (dağlar, çöl,
tropikal) daha fazla
Epidemiyoloji


İklim
– Yaz mevsimi, terleme, D vit.
Meslek
– Sedanter mesleği olanlarda
– Sıcağa maruziyet (ürik asit taşları)

BMI / Kilo
– Doğru orantılı

Sıvı alımı
– Ters orantılı

Kalıtım
– Taş hastalarının %25’inde aile hikayesi
Ürolityazis;

Genetik – Metabolik - Çevresel
faktörlerin sorumlu olduğu multifaktöriyel bir hastalıktır
PATOFİZYOLOJİ
Taş oluşum mekanizmaları:
1.
Süpersaturasyon
2.
Kristalizasyon
3.
Promoterler
4.
İnhibitörler
PATOFİZYOLOJİ

Taş oluşumunun temeli taşın oluşacağı bölgedeki
kristallerin presipitasyonudur

İdrardaki
kristallerin
presipitasyonu
süpersatüre olması gerekir

Suya
tuz
eklendiğinde
partiküller
belirli
bir
konsantrasyona kadar su içinde doyuncaya kadar
çözünürler, bundan sonra çözünme mümkün değildir. Bu
noktada su tuzla satüre olmuştur ve daha fazla tuz
eklendiğinde partiküller suda kristalleşir.
için
idrarın
PATOFİZYOLOJİ
Promoter







Anormal renal morfoloji
İdrar akım bozukluğu (obstrüksiyon, reflü vb)
Üriner sistem infeksiyonu
Sistemik metabolik anomaliller
Predispozan genetik faktörler
taş oluşmasına neden olan unsurların ekskresyonunda
artmaya
kristallerin agregasyonuna ve retansiyonuna neden olur
PATOFİZYOLOJİ

Kristalizasyon inhibitörleri:

İyonlar: sitrat, magnezyum, pirofosfat, sülfat, florid

Eser elementler: çinko, kalay

Glikozaminoglikanlar

Glikoproteinler: nefrokalsin, Tamm-Horsfall proteini,
üropontin, β2-mikroglobulin,
PATOFİZYOLOJİ

Magnezyum, sitrat, pirofosfat, nefrokalsin ; Kalsiyum fosfat
kristallerinin oluşumunu inhibe ederler

Nefrokalsin, glikozaminoglikanlar, RNA fragmanları, sitrat
ve pirofosfat ; Kalsiyum oksalat kristallerinin oluşmasına
engel olurlar
4. Taş Oluşumunda
Metabolik Risk Faktörleri
A.
Hiperkalsiüri:
Artmış idrar kalsiyum atılımı ve kalsiyum okzalat taşları
arasında doğrudan ilişki vardır
Ancak kalsiyum okzalat taşı olan tüm hastaların %3060’ında serum kalsiyum düzeyi artmadan, idrar
kalsiyum atılımında artış vardır.
Hiperkalsiüri Nedenleri


Absorptif Hiperkalsiüri:%50-60
Vit D ye İntestinal cevap artmıştır
Serum Ca u yüksek
Paratiroid fonksiyonları deprese
İdrar Ca seviyeleri yüksek
Tedavi: Diet,Sıvı,Ortofosfatlar,Sellüloz fosfat
Renal Hiperkalsiüri:%10
Hipokalsemi,PTH artmıştır,Vit-D3 seviyesi yüksektir
Kemiklerden Ca rezorpsiyonu olur,
GIS ten Ca absorpsiyonu artmıştır
Tedavi:Tiazid diüretikler
B. Hiperokzalüri

Primer Hiperokzalüri:Tip 1-2
otozomal resesif
Tedavi: Yüksek doz piridoksin
Sıvı
Okzalatlı gıdalar kısıtlanır
Mg ve Fosfat
Hepatik ve Renal transplantasyon
gerekli

Enterik Hiperokzalüri:
İnflamatuar barsak hastalıkları
İnce barsak by pass ameliyatları
Tedavi:Sıvı,Okzalat ve yağdan fakir diet,Yüksek doz
Ca ve Al ihtiva eden antiasitler

Diğer hiperokzalüri Nedenleri
Askorbik asit
Etilen glikol entoksikasyonu
Metoksifluran anestezisi
E. Hiperürikozüri:
Ürik asit taşlarına neden olur. Asidik idrar ve idrar miktarının az olması
taş oluşumunda risk faktörüdür
%5-10
Günde 400 mg atılır
Non Opaktır
Asit pH da oluşur.(asit idrarda ürik asit çözünmez)
İdiopatik ürik asit taşları
Hiperürisemi yapan nedenler
Gut(Proteinden zengin diet)
Kemoterapi,Kr Dehidratasyon,İlestomili hastalar,Kr Diare
Hiperürisemisiz hiperürikozüri,Tiazid ve salisilatlar
Tedavi: Max 90 gr proteinli diet
İdrar pH sı 7,Allopürinol,sıvı alımı
F. Üriner enfeksiyon.
Enfeksiyon taşlarına neden olur
 Mg-amonyum fosfat ve Karbonat apatit taşları
Üreyi parçalayan m.o.larla enfeksiyon
(Proteus,Pseudomonas,Klebiella;Stafilokok.Providencia) ve artmış
bakteryel amonyum yapımına bağlı olarak alkali idrar pH sı gereklidir.
Çoğu staghorn(geyik boynuzu) yapısındadır
Nedenler:Üriner diversiyon,Kr kateter drenajı,spinal kord yaralanmaları,
Nörojen mesane
Tedavi:Kemolizis(Hemasidrin),asit pH yapmak
Enfeksiyon tedavisi,Üreaz inhibitörleri,varsa yabancı cisim çıkarılır
G. Sistinüri
Sistin,Orntin,Lizin,argininin tübüler reabsorpsiyonu bozuktur
Otozomal resesiftir
%1-4
asit idrar pH sında oluşur
Tanı:
30 Y altında taş rekürrensi ve DÜS te dansite azlığı şüphe ettirici faktördür
Anamnez
Radyografide semiopaktır.
Tedavi:Methioninden fakir diet
pH 7.5
Bol sıvı alımı
D-penicilamin,alfa merkaptopropiyonilglisin
Yapısına göre Taşlar


Organik Taşlar
Ürik Asit,Sistin,Ksantin
İnorganik Taşlar
Ca-okzalat,Mg Amonyum
fosfat,Miks,Sülfonamid,Fenazopiridin
Taş Tiplerinin Sıklığı
Ca okzalat, fosfat veya her ikisi
%70-80
Strüvit (Enfeksiyon)
%10-15
Ürik Asit
%5-10
Sistin
%1
Diğer (Ksantin, Silikat, İndinavir, Tiramteren) %1
TANI
Öykü










Aile Anamnezi
Rekürren Enfeksiyonlar
İmmobilizasyon
Öncesinde taş atakları olması
Gut
Kalıtsal Hastalıklar
Endokrin Patolojiler
İlaçlar:
Asetozolamid,Antiasitler,Hidroklorotiazid,Allopürinol,
AIDS ilacı
İnflamatuar Barsak Hastalıkları
Semptomlar







Küçük taşlar asemptomatiktir
Hematüri
Obstrüksiyon olursa Flankta ağrı
Enfeksiyon Bulguları
Bulantı Kusma
Persistan hematüri
Sık idrara çıkma,sürekli idrar hissi,kesik
kesik idrar yapma
Proksimal Üreter Taşları





Üreteral kolik
Hematüri
Enfeksiyon olursa enfeksiyon bulguları
Bulantı,Kusma
Testise vuran ağrı
Distal Üreter Taşları



Üreteral kolik
Vezikal irritasyon bulguları
Kadında Labia
Erkekte skrotuma vuran ağrı
Fizik İnceleme



KVAH
Glob Vezikal
Enfeksiyon Bulguları
Laboratuar


İdrar tetkiki
Hematüri
Bakteriüri
pH
Piüri
Kristalüri
Azotemi
Radyoloji

DÜS
%90 opak:Ca-Fosfat,Ca-oxalat,Mgamonyum-Fosfat,Sistin(Semiopak)
%10 Non-Opak:Ürik Asit,Matrix taşları
Radyoloji




Abd USG
İVP
BT
Renal Sintigrafi
DMSA:Anatomi
DTPA-MAG3:Fonksiyon
ÜRİNER SİSTEM TAŞLARININ YOL
AÇTIĞI KOMPLİKASYONLAR






Hidronefroz
İnfeksiyon
Parankim Hasarı
Hipertansiyon
Ksantogranülomatöz Piyelonefrit
Skuamöz Hücreli Karsinom
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
Medikal Tedavi İlkeleri:
Taş hastalığnın medikal tedavisinde 2 amaç
vardır;
1- Akut epizodu tedavi etmek,
2- Taş rekkürrensini veya yeni taş
oluşumunu engellemek.
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
Önleyici İlaç Tedavisinde Sorunlar





Hiçbiri nükse karşı yeterince etkili değil
Çalışmalar prospektif ve randomize değil
İlaç dozu ve süresi kesin değil
Maliyet?
Uzun süreli ilaç alımında hasta uyumunun zor oluşu.
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
METABOLİK İNCELEME :
İlk kez taşı olan hastalarda rutin olarak yapılmaz.
idrar; idrar analizi, idrar kültürü
Kan;, ürik asit, kalsiyum, elektrolitler ve kreatinin
Taş analizi
Taş hastalığı bir yıl içinde tekrarlar ise
Yukarıda sayılan rutin tetkiklerin yanı sıra
24 saatlik idrarda; volüm,Na,Ca,Kr,Ürik
asit,Sitrat,Okzalat,Mg
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
Taş oluşumunu Engellemenin Genel Kriterleri;
Hidrasyon:
Alınan sıvı ile doğru orantılı olarak taş oluşumu
azalır.
Mineral içeriği
Suyun sertlik derecesi
İdrar çıkımı 3000 mlnin üzerine çıkarılmalı
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
Taş oluşumunu Engellemenin Genel Kriterleri;
Diyet : Abartılmamalıdır.
Diyetteki; Protein, Kalsiyum, Sodyum, Okzalat, Fosfat,
Lif oranına rekkürren taş hastaları dikkat etmelidir.
TEDAVİ
MEDİKAL TEDAVİ
Taş oluşumunu Engellemenin Genel Kriterleri;







Hidrasyon Diyet ve abartılmamalıdır
İdrar miktarı günlük 3 litrenin üzerinde tutulmalıdır.
Et tüketimi günlük 225 gramı geçmemelidir.
Beyaz ekmek yerine buğday ekmeği ve doğal lifli tahıl ürünleri
kullanılmalıdır
Okzalattan zengin yiecekler (yağlı tohumlar, çikolata, çay, kahve, kakao,
yeşil yapraklı sebzeler, domates, patates, bamya, incir, kırmızı erik, çilek,
böğürtlen, mısır, kuş üzümü) ve tuz kısıtlanmalıdır.
Günde 3 bardaktan fazla süt tüketilmemelidir.
Bu önerilerin kardiyovasküler kökenli hastalıkları önlemede ve genel vücut
sağlığını iyileştirmede de yardımcı olduğu anlatılmalıdır.
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Cerrahi veya manüplatif tedavi endikasyonları;






Tedaviye Dirençli Enfeksiyon
İlerleyici renal hasara yol açan obstrüksiyon
Şiddetli bulantı-Kusma
Şiddetli ağrı
Yineleyen Gros Hematüri
Sosyal Nedenler
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Cerrahi ve ya Manuplatif tedavi seçenekleri;




Açık cerrahi seçenekleri
Vücut dışı şok dalgaları ile taş kırma (ESWL-SWL)
Endoskopik taş ameliyatlar
Laparoskopik taş ameliyatları
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Tarihsel Gelişim;







MÖ dahi uygulanan taş operasyonları
Açık cerrahi
Fiberoptik, görüntüleme, endoüroloji, taş kırma teknolojisindeki
gelişmeler.
1980----ESWL
PNL nin yaygınlaşması
1990---- Laparoskopi
2000---- RIRS
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Temel Prensip:
Taşın yeri,
Taş boyutuna ve yüküne,
Hastanın genel durumuna (fiziksel yapı, yaş, komorbidite,
semptomlar),
Taşın yapısına ve radyoopak oluşuna,
Üriner sistemin durumuna,
Eldeki teknolojik imkanlara ve
Cerrahın becerisine bakılarak en uygun cerrahi endikasyona
karar verilir.
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Böbrek Taşları
Spontan düşüş; 0.5 cm den küçükler
ESWL: %80 nine uygulanabilir. <2cm taşlar için uygundur
RIRS: Küçük kaliks taşları için uygundur
PNL: Taş temizleme başarısı %90’ın üzerindedir. Büyük
taşlarda ve alt pol taşlarında da başarıyla uygulanabilir.
Mikst Tedavi; ESWL-PNL-ESWL
Açık Cerrahi: Günümüzde çok az uygulanır.
Yapılan işleme göre adlandırılır; Piyelolitotomi,
Nefrolitotomi, Piyelonefrolitotomi, Anatrofik Nefrolitotomi,
Nefrektomi, Parsiyel Nefrektomi gibi.
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Üreter Taşları
Sponton düşme oranları : boyutuna göre;
<4mm%90, 4-6mm%50, >6mm%20
Üst ve orta üreter taşları için;
1 cm den küçük taşlar için ESWL ilk seçenek olmalıdır.
Daha büyüklerde ise diğer faktörlerde düşünülerek ESWL,
PNL, URS veya Laparoskopik taş çıkarılması yapılabilir.
Distal üreter taşları için; ESWL? URS
 Laparoskopik Cerrahi
 Açık cerrahi: üreterolitotomi olarak adlandırılır.
.
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Mesane Taşları
Erkeklerde fazla
Risk faktörleri: mesane çıkım obst
nörojen mesane
kronik bakteriüri
yabancı cisimler
mesane divertikülü
nadiren üst üriner sistem taşı
ESWL?
Endoskopik Sistolitotirpsi
Perkütan Sistolitotomi
Açık Sistolitotomi (Açık prostatla birlikte)
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Üretra Taşları
Mesaneye itilerek müdahale edilir
Aksi halde endoskopik ve açık cerrahi seçenekler ile taş
çıkarılır.
TEDAVİ
CERRAHİ TEDAVİ
Cerrahi Tedavide Amaç





Tüm taşları almak
Anatomik bozuklukları düzeltmek
Üriner Enfeksiyonun eradikasyonu
Yeniden Taş oluşumunu Engellemek
Böbrek Dokusunun Korunması
ESWL
Kontraendikasyonları
Relatif
KC fonksiyon bozukluğu
Hipertansiyon
Antiagregat ilaç kullanımı
 Mutlak
Gebelik
Kanama Diatezi

Gebelik ve Taş Hastalığı






Gebelikte semptomlarla ortaya çıkan
üriner sistem taşlarının %50 den
fazlası spontan düşer
İzlem
Double –J stent
Perkutan Nefrostomi
URS
Spinal anestezi ile üreterolitotomi
DÜSG: Sağ Böbrek lojuna uyan opasite
Sağ Böbrek pelvis taşına ait IVP
Böbrek taşına ait USG
Üreter alt uç taşına ait USG
Böbrek taşı BT
Dev Mesane Taşları
(Mesane lojuna uyan opasite)
ESWL sonu taş yolu

Sağ böbrek taşları Düsg ve IVP görüntüsü
PCNL uygulaması ve çıkarılan taşlar

İki taraflı üreter taşı
DÜSG: Sol üreter distaline
uyan taş imajı
IVP: Sol böbrek ve üreterde grade
IV hidroüreteronefroz
Mesane taşı USG görüntüsü Üreter alt uç taşı USG görüntüsü
Download

Tedavi - Dicle Üniversitesi