ALGILAMA
ALGILAMA - ALGI
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
• Duyum ≠ Algı
• Duyum
▫ Alıcı organların çevredeki enerjinin etkisi altında
uyarılmasıyla ortaya çıkan nörofizyolojik süreçler.
• Algılama
▫ Duyu verilerini örgütleyip yorumlayarak çevredeki
nesne ve olaylara anlam verme sürecine denir.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal Örgütleme
• Nesneleri ayırt etme
• Uzaklıklarını belirleme
• Hareketi algılama
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal Örgütleme
• Gestalt= bütün/şekil/örüntü
• “Bütün, parçaların toplamından
ibaret değildir!”
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal Örgütleme
• Pragnanz kuralı:
▫ Dışarıdan gelen duyusal enformasyonu bilişsel
sistemde değerlendirirken daha basit, istikrarlı,
simetrik, bütünlük içinde, anlamlı algı biçimleri
olarak alma eğilimindeyiz.
▫ Bu kural hem imgeler için geçerli hem de
düşünme süreçleri, bellek ve zamanı anlamada
geçerlidir.
GESTALT İlkeleri
• Şekil-zemin ilişkisi
• Her şekil bir zemin
üzerinde algılanır.
• Şekil zeminden daha
önde görünür.
• Bir nesne hem şekil hem
zemin olamaz.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
• Şekil-zemin ilişkisi sadece görsel algı için geçerli
değildir; aynı zamanda
• diğer algılamalar da “bir zemin üzerindedir”.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
GESTALT İlkeleri
•
•
•
•
Tamamlama
Devamlılık
Yakınlık
Benzerlik
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Tamamlama
• Herhangi bir şekildeki eksiklikleri doldurma
eğilimindeyizdir.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Devamlılık
• Bir örüntü ya da yön oluşturan maddeler
örüntünün ayrı bir parçasını oluşturur.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Yakınlık
• Nesneler birbirine yakın olduğu zaman onları
ayrı ayrı değil, birarada algılama
eğilimindeyizdir.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
a’ya baktığınızda (adam + adam) + masa
b’ye baktığınızda (adam + masa) + adam
görürüsünüz.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Benzerlik
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
• Renk, büyüklük ve şekil açısından benzer nesneler
genellikle örüntünün bir parçası olarak algılanır.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal değişmezlikler
• Duyusal uyarılmada değişmeler olmasına
rağmen nesneleri göreli olarak sabit ve değişmez
olarak algılama eğilimindeyiz.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal değişmezlikler
• Büyüklük değişmezliği
▫ Bir nesneyi göründüğü uzaklıktan bağımsız olarak
aynı büyüklükte algılarız.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal değişmezlikler
• Şekil değişmezliği
▫ Hangi açılardan bakarsak bakalım bir nesneyi aynı
şekilde görme eğilimindeyiz.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal değişmezlikler
• Parlaklık değişmezliği
▫ Retinaya düşen ışık miktarı değişse bile parlaklık
algısı aynı kalır.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algısal değişmezlikler
• Renk değişmezliği
▫ Duyusal bilgi değişse de tanıdık nesnelerin rengi
aynı kalır.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya
doğru işleme
• Sözcükleri so harflerini yazılmadığ b cümley
okuyabiliyo musunu?
• Sözcüklerin son harflerinin yazılmadığı bu
cümleyi okuyabiliyor musunuz?
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Yukarıdan aşağıya doğru işleme
• Yukarıdan aşağıya işlemede;
▫ Deneyim, beklentiler ve güdüler algılamaya
yolgösterir.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Aşağıdan yukarı doğru işleme
• Aşağıdan yukarı doğru işlemede;
▫ Uyaranların kendi özellikleri ya da kısımlarına
ilişkin enformasyonu tanıma ve işleme vardır.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Derinlik algılaması
Dünyayı üç boyutlu
görebilme ve mesafeyi
algılayabilme
yeteneğimizdir.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Derinlik algılaması
• Nesnelerin uzaklığını ve derinliğini belirlemek
için bazı ipuçları kullanılır.
• İki tür ipucu vardır:
▫ Tek gözün kullandığı (monoküler) ipuçları
▫ İki gözün kullandığı (binoküler) ipuçları
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Derinlik algılaması
• Tek gözün kullandığı (monoküler) ipuçları
▫ Bir nesnenin diğerini kısmen kapattığı durum (örtüşme) bir
uzaklık ipucudur.
▫ Perspektif
 Uzayan iki paralel çizgi ufukta bir noktada birleşiyormuş gibi görünür
 doğrusal perspektif
 Uzaktaki nesneler puslu görünümdedir ve hatları bulanıktır.  ufuk
perspektifi
 Yükseklik : Yatay planda ve daha yüksekteki nesne daha uzakta
algılanır.
 Dokunum ipucu: Uzaktaki nesneler daha düz ve daha az dokunumlu
görünür.
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Derinlik algılaması
• İki gözün kullandığı (binoküler) ipuçları
▫ Stereoskopik görme: Üç boyutlu algılama için iki
gözün retinasındaki görüntünün birleşmesi
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Derinlik algılaması
Doğrusal perspektif
Ufuk perspektifi
Karmaşık algılama süreçleri
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Karmaşık algılama süreçleri
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
• Hareket algılaması
▫ Görsel girdilere dayanarak nesnelerin hızı ve yönü
hakkında çıkarımda bulunma sürecidir.
▫ Stroboskopik hareket
Karmaşık algılama süreçleri
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
• Gerçek hareket
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Hareket algılamada görsel bir
yanılsama
• Phi olgusu
▫ Birbiri ardı sıra hızlıca bakılan ayrı ayrı nesneler
arasında süregiden bir hareket algılamaya ilişkin
göz yanılsaması
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algılama süreçleri
▫ Seçici dikkat
• Dikkatin yoğunlaşmasını etkileyen
faktörler
▫ Uyaran ile ilgili
▫ Algılayıcı ile ilgili
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Dikkati ve algılamayı etkileyen
faktörler
Uyaranla ilgili
• Uyaranın değişkenliği
• Hareketin tekrarı
• Uyaranın büyüklüğü/şiddeti/rengi
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Dikkati ve algılamayı etkileyen
faktörler
Algılayıcı ile ilgili
• Güdülenme
• Beklentiler
• İlgiler ve gereksinimler
• İnançlar ve değerler
• Bilişsel tarz
• Deneyim ve kültür
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algı yanılsamaları
• Gerçek dünyada var olanlara uyan ya da uymayan algısal
deneyimleri yaratmak için çeşitli duyusal ipuçlarını
kullanma biçimi
• Fiziksel
• Algısal
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Algı yanılsamaları
• Doğru olmayan ya da olanaksız algıların ortaya
çıkmasına neden olan yanlış ipuçlarına bağlı
yanılsamalardır
Müller-Lyer Yanılsaması
PSİ153 PSİKOLOJİYE GİRİŞ I- Prof.Dr. Hacer
HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE GİRİŞ I- Prof.Dr. Hacer
HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE GİRİŞ I- Prof.Dr. Hacer
HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE GİRİŞ I- Prof.Dr. Hacer
HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE GİRİŞ I- Prof.Dr. Hacer
HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
İkisi de aynı şekil;
sadece bakış açısı farklı
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
PSİ153 PSİKOLOJİYE
GİRİŞ I- Prof.Dr.
Hacer HARLAK
Download

Algılama