SOMA’DAN SONRA: TÜRKİYE’DE ENERJİ KAYNAKLARI,
ÜRETİM VE TÜKETİMİ, ALTERNATİF ENERJİLER,
ENERJİ POLİTİKALARI
18 HAZİRAN 2014
İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
1
TÜRKİYE’DE HİDROELEKTRİK ENERJİ
Prof. Dr. Bihrat ÖNÖZ
İTÜ İnşaat Fakültesi / Hidrolik Lab.
2
Dünya’da ve Türkiye’de
Hidroelektrik Enerji (HE)
3
4
5
6
7
8
9
KİŞİ BAŞINA DÜŞEN YILLIK ENERJİ
TÜKETİMİ
3200
TÜRKİYE TOPLAM KURULU GÜCÜNÜN KAYNAKLARA GÖRE
YILLAR İTİBARİ İLE DAĞILIMI
2014 Mayıs sonu
Hidrolik 23073
MW
Doğal gaz 20870 MW
Linyit 8566
MW
Ithal Kömür 4262 MW
11
Hidroelektrik potansiyel (GWh/yıl)
Brüt
Potansiyel
Teknik
Potansiyel
Ekonomik
Potansiyel
Dünya
40,150,000
14,060,000
8,905,000
Avrupa
3,150,000
1,225,000
1,000,000
Türkiye
433,000
216,000
140,000
12
31 MAYIS 2014 SONU
İTİBARİYLE
2013 YILI SONU
YAKIT CİNSLERİ
KURULU
GÜÇ
MW
FUEL-OİL + ASFALTİT + NAFTA +
MOTORİN
TAŞ KÖMÜRÜ + LİNYİT
İTHAL KÖMÜR
DOĞALGAZ + LNG
YENİLEN.+ATIK+ATIKISI+PİROLİTİK YAĞ
ÇOK YAKITLILAR KATI+SIVI
ÇOK YAKITLILAR SIVI+D.GAZ
JEOTERMAL
HİDROLİK BARAJLI
HİDROLİK AKARSU
RÜZGAR
GÜNEŞ
TOPLAM
693.1
8,515.2
3,912.6
20,254.9
224.0
682.4
4,365.8
310.8
16,142.5
6,146.6
2,759.6
SANTRAL
KATKI SAYISI
%
ADET
1.1
13.3
6.1
31.6
0.3
1.1
6.8
0.5
25.2
9.6
4.3
20
20
7
216
38
9
45
13
74
393
72
64,007.5 100.0
907
KURULU
GÜÇ
MW
SANTRAL
KATKI SAYISI
%
ADET
678.1
1.0
8,566.2 13.0
4,262.6
6.4
20,870.8 31.6
249.4
0.4
667.7
1.0
4,365.8
6.6
317.4
0.5
16,455.0 24.9
6,618.0 10.0
3,074.5
4.6
8.5
0.0
66,133.9 100.0
19
21
7
228
43
9
45
13
75
416
79
38
993
13
KURULUŞLARA GÖRE ÜRETİM DEĞERLERİ
Nisan 2014
4%
20%
23%
EÜAŞ
EÜAŞ BAĞLI ORTAKLIK
İŞLETME HAKKI DEVİR
5%
OTOPRODÜKRÖR SANTR.
SERBEST ÜRETİM ŞİRKETLERİ
YAP İŞLET SANTRALLARI
2%
5%
YAP İŞLET DEVRET SANTR.
41%
14
YERLİ VE YABANCI KAYNAKLAR GÖRE ÜRETİM
DEĞERLERİNİN DAĞILIMI
Nisan 2014
39%
61%
YERLİ KAYNAKLAR
TOPLAM
YABANCI KAYNAKLAR
TOPLAM
15
DÜŞÜK TALEP
YÜKSEK TALEP
YIL
PUANT TALEP
ENERJİ TALEBİ
PUANT TALEP
ENERJİ TALEBİ
MW
Artış (%)
GWh
Artış (%)
MW
Artış (%)
GWh
Artış
(%)
2014
43,800
6.8
281,850
7.6
42,360
5.6
281,850
6.6
2015
46,800
6.8
303,140
7.6
44,955
6.1
303,140
6.5
2016
50,210
7.3
325,920
7.5
47,870
6.5
325,920
6.5
2017
53,965
7.5
350,300
7.5
50,965
6.5
350,300
6.5
2018
57,980
7.4
376,350
7.4
54,230
6.4
376,350
6.4
2019
62,265
7.4
404,160
7.4
57,685
6.4
404,160
6.4
2020
66,845
7.4
433,900
7.4
61,340
6.3
433,900
6.3
2021
71,985
7.7
467,260
7.7
65,440
6.7
467,260
6.7
16
Tüketim değerleri
AYLAR
2012 YILI FİİLİ
2013 YILI FİİLİ
2014 YILI
KARŞILANABİLECEK
TÜKETİM İMKANI
2014 YILI FİİLİ
OCAK
21,406.1
21,275.4
27,446.5
21,899,4
ŞUBAT
19,994.8
18,841.7
25,015.5
19,669,6
MART
20,757.9
20,463.9
26,477.1
20,937,8
NİSAN
18,254.8
19,139.2
25,038.7
20,186,8
MAYIS
18,953.7
19,511.7
26,853.7
HAZİRAN
20,100.6
20,132.6
26,856.3
TEMMUZ
22,880.0
22,648.5
29,186.7
AĞUSTOS
21,539.3
21,698.2
28,434.5
EYLÜL
19,863.0
20,358.7
25,806.4
EKİM
18,217.4
18,964.6
24,620.7
KASIM
19,243.7
20,061.6
26,128.5
ARALIK
21,158.6
22,387.3
28,512.8
TOPLAM
242,369.9
245,483.7
320,377.4
Milyon kWh
17
18
19
2011 yılı elektrik enerjisi tüketiminin maksimum olduğu günde (28 Temmuz 2011)
santralların enerji kaynağı türlerine göre çalışma durumları
20
2011 yılı elektrik enerjisi tüketiminin minimum olduğu günde (6 Kasım 2011) santralların enerji kaynağı
türlerine göre çalışma durumları
21
HİDROELEKTRİK (HE) TESİSLERİN
SINIFLANDIRILMASI
DÜŞÜ YÜKSEKLİĞİNE GÖRE
Yüksek
Orta
Düşük
BİRİKTİRME YAPILIP YAPILMADIĞINA GÖRE
Tabii Debili Tesisler ( Akarsu Santralları)
Biriktirmeli Tesisler
İLETİM (İSALE) YAPILIP YAPILMADIĞINA GÖRE
Derivasyonlu (Çevirmeli) Tesisler (serbest yüzeyli,basınçlı)
Derivasyonsuz Tesisler (örnek:Etek (Baraj) Santralı)
22
23
24
HİDROELEKTRİK TESİSLERİN ŞEMATİK
GÖSTERİMİ
25
BİRİKTİRMELİ SİSTEMLER
Biriktirme tesisleri genellikle çok maksatlı inşa
edilirler.
•
•
•
•
Enerji üretimi
Sulama suyu
İçme suyu
Taşkından koruma…vb.
Taşkın suyunu gölde tutarak
Taşkın gelirken göl dolu ise, taşkın pikini azaltarak
27
28
29
POMPAJ BİRİKTİRMELİ HES’LER (PHES)
PHES’lerin Çalışma Prensibi
30
POMPAJ BİRİKTİRMELİ HES’LER
Tennessee Valley Authority’nin Racoon
Dağı’nda Pompaj Depolamalı Sistem
İrlanda’da Üst ve Alt Göl’ün
Görünüşü
*** Kaynak: Pumped Hydroelectric Energy Storage Systems, Michigan Tech. Uni. 2003
31
PHES’LERİN DÜNYA’DAKİ DURUMU
* 1890 yılında İtalya ve İsviçre’de İlk pompaj depolamalı sistemler,
* 1930 larda Avrupa’da kurulmaya başlanmıştır.
* En büyük güçteki PHES’ler: KANNAGAWA PHES 2.820MW (Japonya)
BATH COUNTY PHES 2.772MW (ABD)
* Dünyada deniz suyunu kullanan ilk PHES: OKİNAWA PHES (Japonya)
* Dünya’daki en hızlı devreye giren santral :DİNORWİNG PHES (İngiltere)
(1320 MW 12 saniyede sağlamaktadır.)
32
OKİNAWA PHES (Japonya)
DENİZ SUYUNU KULLANAN PHES
33
TÜRKİYE’DE Kİ PROJELER
34
TÜRKİYE’DE Kİ PROJELER
35
PHES + RÜZGAR TÜRBİNİ
RÜZGAR TÜRBİNİ+PHES SİSTEMİN MODELİ
36
YEK Kanunu
Ocak 2011 CUMARTESI
Resmî Gazete Sayı : 27809
YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ
ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETMEK
AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN
KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN
Kanun No. 6094
Kabul Tarihi: 29/12/2010
38
39
ATATÜRK BARAJI
2400 MW
40
Atatürk Barajı (Dolu savak)
41
Atatürk Barajı
42
LALELİ
HES
245 GWh
99 MW
969
milyon m3
ÇORUH NEHRİ
GENEL GELİŞME PLANI BOYKESİTİ
İşletmede
İSPİR HES
327 GWh
54 MW
367
milyon m3
Yatırım Programında
4628 Sayılı Yasa kapsamında
GÜLLÜBAĞ HES
285 GWh
84 MW
20
milyon m3
* Hükümetler arası işbirliğinden
184
milyon m3
1 420 m.
çıkarılan projeler
Barhal
Kolu
AKSU HES
344 GWh
120 MW
ALTIPARMAK
HES
200 GWh
50 MW
ARKUN
HES
788 GWh
222 MW
283
milyon m3
YUSUFELİ
HES
1 705 GWh
540 MW
2 130
milyon m3
Laleli Barajı Max. Su Kotu
: 1 480 m.
Muratlı Barajı Talveg Kotu
:
60 m.
Rezervuar Hacimleri Toplamı : 6,72 milyar m3
Oltu Kolu
OLUR HES
170 GWh
60 MW
AYVALI HES
336 GWh
125 MW
Berta Kolu
* BAYRAM HES
*BAĞLIK HES
* ARTVİN HES
238 GWh
67 MW
7,3
milyon m3
1 026 GWh
332 MW
167
milyon m3
DERİNER
HES
2 118 GWh
670 MW
1 969
milyon m3
ENERJİ ÜRETİLEBİLECEK DÜŞÜ : 1 420 m.
265 GWh
81 MW
133
milyon m3
BORÇKA
HES
1 039 GWh
300 MW
419
milyon m3
MURATLI HES
444 GWh
115 MW
75
milyon m3
Orta Çoruh Havzası
Yukarı Çoruh Havzası
410 km
Aşağı Çoruh Havzası
43
DERİNER BARAJI
Güç 670 MW ve yılda ortalama 2,118 milyar kWh elektrik
üretmesi planlanıyor.
Türkiye’nin en yüksek (Talvegten 202 m , temelden 253 m)
Dünyanın 6. en yüksek barajı
14 yılda tamamlanan proje kendini 7 yılda amorti edecek.
44
DERİNER BARAJI ve HES TESİSLERİ
45
48
TEŞEKKÜRLER...
50
Download

Bihrat Önöz