ADIǴE ALFABE
www.danef.net
SID FEŞĆE LATİN ALFABE ?
Adıǵexem % 80 Tırḱuyem şepsewu, latin harfxer zereha.
Telefonım, şıenğepsxem latin harfxemće tarétxe.
Dunayem (Facebook, Twitter, MSN, SKYPE) latin harfxer zaraha.
Bze zeğeş`eğu sabiyxemre, yane-yatexemre mafem zerahare harf.
Zı harf - Zı make, wuzérecerem fedew wotxı, Pıtxırem fedew wöce.
Mı fonetik sistemır zebğeş`enćiy, wuritxenćiy program pş`ınćiy neḣ gupsef.
Adıǵe harfxer harf ĺapsem wügukéğećıjı. Mafe rénım zetehası kıtşeğupşerep!
( C / Ć , H / Ḣ , G / Ǵ , K / Ḱ, L / Ĺ , S / Ś, P / Ṕ , T / Ṫ , Z / Ź )
www.danef.net
2
Xeğeguxem yarıs Adıǵexem yapçağe
www.danef.net
Zağore Awrupa xeğeguxeme ya diyakritik harfıxeme yatxıće kezğeĺağore tablo
Adıǵe
é ć ǵ ḣ ḱ ĺ ś š ṫ ź
Livonya
ā ä ǟ ḑ ē ī ļ ņ ō ȯ ȱ õ ȭ ŗ š ț ū ž
Slovak
á ä č ď é í ľ ĺ ň ó ô ŕ š ť ú ý ž
Çek
á č ď é ě í ň ó ř š ť ú ů ý
Leton
ā ē ī ū ŗ ļ ķ ņ ģ š ž č
Litvanya
a ą č ę ė į š ų ū ž
Macar
á é í ó ú ő ű ö ü
www.danef.net
ž
FONETİK ADIǴE LATİN ALFABE
Tırḱum yiharf makexer tibze zerexetım papće axer zereşıtew zéthağex
Fonetik alfaber dğepsışün papće make zimıe harf 12 , make zie 1 harf zakore xetğeḣoağ
Diyakritik tamğew dunayem yaneh zerahere ( ' ) apostrof zéthağ
Tibze yehıĺ`ağew wuçüṕe keoaćexemće accent grave (`) zéthağ
Adıǵe Latin alfaber make zimıe harf 33 re, make zie txekp 9 re, zećemćiy harf 42 meḣu
www.danef.net
5
KEQOŞT ĹEḢANIM LATİN
Google' um, Microsofṫ um ti Adıǵabze xetep.
Google'um cıreće zefeşhaf bze 66 ır txığew zeréźećı. Adıǵabze xetep.
Bzer bzem makeće zeriźećew téléfonxer kıdećıştıx. Tibze yaxetın fay.
Mı dijital dunayem te tibziy yaxetxeğen fay.
Tişıćağe guşıem database 108.000 em yeḣow danef.net ım yit.
Tibze huşıe 66.000 xet. Zı ḣuşıer 155 pçağew yişöaşe zetéćı . Ar keztıre programır tiı`.
Tibze yi gramatik şııće keztıre PC programır tıwuxığ. Standardew zeréğezafe.
www.danef.net
6
MAKEM YEPXIĞEW FONETİK SİSTEM
Makemće pıçığom, pıçığomće guşıem, guşıemće guşıe psığem yeqoaĺ`ere sistem
make zie harfır make zimıe harfım make ritıgore pıçığom ĺeası
(make zie harf + make zimıe harf) ğepıtağe pıçığu
(make zimıe harf + make zie harf) uxığe pıçığu
Make zimıe 33 harf, make zie harf 9 zıxet alfabem teoriyemće uxığe pıçığo 297 ḱétı.
Adıǵabzem ( 33 pemıć bzexem kaxećığew ), zefeşhafew uxığe pıçığow 240 xet.
TIRḰUBZE
ADIǴABZE
8
make zie harf
9
21
make zimıe harf
33
168
uxığe pçığu
240
www.danef.net
7
Uxığe pıçığom yiş`ıće
F
F
A
fabe
F
E
fed
F
É
féjen
F
I
bzıĺfığ
F
İ
fifen
F
O
farfor
F
Ö
şoför
F
U
futbol
F
Ü
parfüm
Zı harfım zı makeće wöce. harfır guşıem tede xetxağemiy yimake zeḣoćırep
www.danef.net
8
Ḣuşıexem (wektör) nebǵıre pçığor, pḣow kızgoharem yepxığew feoáğer zébĺeḣu.
Vektörel fiilerde şahıs ekinin ön ek takısı konumuna göre fiilin anlamlrarı değişmektedir
KIĹEXENEN
SE sıkĺexenen
SE kısĺexenen
SE kıĺexesınen
WO wukĺexenen
WO kıpĺexenen
WO kıĺexebnen
AR kıĺexenen
AY kıĺexenen
AY kıĺexinen
TE tıkĺexenen
TE kıtĺexenen
TE kıĺexetınen
ŞÖ şükĺexenen
ŞÖ kışüĺexenen
ŞÖ kıĺexeşünen
AXER kıĺexenen
AXEM kaĺexenen
AXEM kıĺexanen
www.danef.net
9
Ḣuşıexem yaşöáşe şapḣexer 15 ew zetéćı. Zı ḣuşıemiy yişöáşe zetéć 155 meḣu.
65.000 ḣuşıem yaşöáşe zetéć keztıre programır Danefım yit.
Miy feşhafew nebǵıre pçığor pḣow kızgoharem yićıṕe yepxığew ḣuşıem yifeoáğiy zébĺeḣu.
Guşıem paye ćeğım yit tablom fedew (Kıĺexenen)
SE sıkĺexenağ
AR kıĺexenağ
SE kısıĺexenağ
AY kıĺexenağ
SE kıĺexesınağ
AY kıĺexinağ
kı
sı
kıĺexe
mı
nen
sı
ĺexe
mı
nen
kıĺexe
sı
mı
nen
www.danef.net
10
Huşıe: Kıpıtḣın
SID PAPĆE ZI HARF ?
Şıenğeps program riptxınır neḣ gupsef meḣu
Guşıem paye KIPITḢIN ım yi şöáşe zeteć tızxapĺeće
Yipĺ`ınıre harfır ( i
ı a)
fedew zehoćı
Şıenğeps programım harfxer kiĺıtegore zébleḣu
Ay papće zı harfew ğepsığe alfabem be feoáğe yiı`
Se
Kıp ı stḣığ
Wo
Kıp ı ptḣığ
Ay
Kıp i tḣığ
Te
Kıp ı tḣığ
Şö
Kıp ı şütḣığ
Axem
Kıp a tḣığ
www.danef.net
11
DİFTONGOW ZI HARF
ué = ö
ui = ü
Ç, J, Ş, W Harfxem ö, ü harfxer kazgohaće, Adıǵe fonetikim yimakeće tıkécen fay.
Adre make zia harfxemće yakécaće Tırḱu Alfabem fed
ayakkabı
shoe
öküz
ox
yıldız
star
erimek
melt
deri
leather
çürük
rotten
okumak
read
sahip olmak
have
Ç
Ç
J
J
Ş
Ş
W
W
çuéake
ué
ö
çöáke
çui
ui
ü
çü
juéağo
ué
ö
jöáğo
juin
ui
ü
jün
şué
ué
ö
şö
şuiğe
ui
ü
şüğe
wuécen
ué
ö
wöcen
wuian
ui
ü
wüan
www.danef.net
12
Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387.029 harfxem yaqoš
Ç
HARF
PÇIĞU
A
ÇA
E
ÇE
É
ÇÉ
I
ÇI
İ
Çİ
O
ÇO
Ö
ÇÖ
U
ÇU
Ü
ÇÜ
Harfım yibağe
GUŞIE
YİBAĞE
%
çate
98
0,000007
çen
483
0,000033
?
?
çıne
615
0,000041
çiy
13
0,000001
?
?
189
0,000013
?
?
96
0,000006
?
?
çöáke
?
çü
www.danef.net
13
Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387.029 harfxem yaqoš
J
HARF
PÇIĞU
A
JA
E
JE
É
JÉ
I
JI
İ
Jİ
O
JO
Ö
JÖ
U
JU
Ü
JÜ
Harfım yibağe
GUŞIE
YİBAĞE
%
jaje
263
0,000680
jen
760
0,001964
?
?
2528
0,006532
?
?
?
?
?
?
126
0,000326
?
?
64
0,000165
?
jın
jön
?
jün
www.danef.net
14
Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387.029 harfxem yaqoš
Ş
HARF
PÇIĞU
A
ŞA
E
ŞE
É
ŞÉ
I
ŞI
İ
Şİ
O
ŞO
Ö
ŞÖ
U
ŞU
Ü
ŞÜ
Harfım yibağe
GUŞIE
YİBAĞE
%
şabe
969
0,002504
şef
1792
0,004630
?
?
şıdı
4003
0,010343
şiz
317
0,000819
?
?
675
0,001744
?
?
1635
0,004224
?
?
şö
?
şüğe
www.danef.net
15
Ćeraşe Tembot yitxığe ḰUḰO ziše romanım detxağe 387.029 harfxem yaqoš
W
HARF
PÇIĞU
A
WA
E
WE
É
WÉ
I
Harfım yibağe
GUŞIE
YİBAĞE
%
wate
281
0,000726
we
18
0,000047
?
?
?
WI
?
?
?
İ
Wİ
?
?
?
O
WO
wos
1269
0,003279
Ö
WÖ
wöan
37
0,000096
U
WU
wuan
2976
0,007689
Ü
WÜ
wüan
282
0,000729
www.danef.net
16
Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer
A
E
É
I
İ
O
Ö
U
Ü
B
baźe
be
bétemal
bını
Bislan
borepşın
burş
otobüs
C
cane
cegu
acénté
acıy
cips
corme
cemcug
yeı`cüc
Ç
çanı
çe
çıye
çije
palyaço
çöḣon
kauçuk
çündı
Ć
ćale
ćehı
ćéğeźın
ćımaf
ćiğun
D
dağe
det
déjıwun
dıwo
diz
doğmıc
döküman
durıs
düçantés
F
fabe
fed
féjen
bzıĺfığ
fifen
farfor
şoför
futbol
parfüm
G
gaz
röntgen
kargéy
kazgır
ğeligin
agor
gu
figür
Ğ
arğaçe
ğe
ğın
buğiṫ`u
mığo
ğu
Ǵ
çıǵay
Adıǵe
ǵın
H
ha
he
hisap
horayda
hurcın
hésap
ahıl
www.danef.net
Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer
A
E
É
İ
I
O
Ö
U
Ü
Ḣ
ḣağe
ḣeden
J
janṫe
jepk
Jéletké
Jıbğe
Jineps
joker
jöḱu
mıjur
ğejün
K
Kanc
ke
ké`an
kıne
şekin
ko
likör
kuten
küp
Ḱ
ḱay
Ḱeḱan
ḱéğetın
Ḱıne
ḱićıjın
bızaḱo
ḱu
Q
şıqaḣo
şıqe
benaqo
šıqu
L
ağoblağ
apedelel
déléj
bılım
ligin
Ĺ
ĺape
ĺenṫen
zeĺéwon
aĺın
zeĺiqun
M
amal
me
Mémıs
mı`arıs
N
benaqo
ne
néwuş
P
paḣe
pe
pélığućı
Ṕ
jeṕaşö
ṕe
ḣırbıź
ćeraḣo
Qıne
ḣuray
alo
hoparlör
haluğ
halüj
miy
modre
tümör
yimuk
müze
nıse
Ninıw
normal
nötr
Nurbiy
nükle`er
ćepıć
kıpiwutın
kaleport
puwpseh
pırpüç
ṕıṫın
Thaṕiku̕
kamṕo
ğeṫeṕun
www.danef.net
Adıǵabzem xet uxığe pıçığoxer
A
E
É
I
İ
O
Ö
R
ḣuray
S
adre
rénew
gurıt
ćebarin
büro
römork
şıruk
sane
serı
sére
sıd
si`ap
personel
profesör
suret
Süper
Ş
şate
şejye
şéğejen
şıdı
şiz
şok
şö
şurup
neşü
T
takır
terı
tétḣığ
tın
ti`ap
kantof
traktör
ğeturen
kompütür
Ṫ
uṫan
janṫe
Ṫéhir
ṫı
Haṫiṫ
Ś
guśaf
śe
śı
śiṫ`u
Š
šaṕo
še
šıne
qošiz
W
wate
xeğewen
wéwon
şıwın
witamin
wored
X
xate
daxe
kıxéźı
xı
tıxinĺ
deşxo
Y
yaşış
yej
yémın
ćıyı
yiĺes
losyon
Z
zawle
zefed
zéće
zı
zi`ar
mazot
Ź
xeźaqo
źe
źıwo
zıdéźiye
www.danef.net
U
Ü
ṫ`upş
śojı
śušıqu
kanšuw
wöpĺın
wudı
şıxuj
banliyö
Ayub
Zul
wü`an
KIZEGOHA MAKE ZİA HARFXER
(Makekiṫ`u : Makezia harf zırız zırızew wukzacerer arı )
Adıǵe Bzem pḣore ĺapsere kızegohaw Vektör ḣuşıexer xet.
Pḣom yiwujıpke harfır makeziaće zıwuxıće, ḣuşıe ĺapsem kızgoharem, make zia harfṫ`ur
Kızegohan faye meḣu. Arısı makezia harfxem zırız zırızew wukacen fay.
Guşeı`em paye zağorıye pıḣoxer ( će, de, xe, pı)
Yiperiye harfır makeziaće kéjere zağore ḣuşıe ĺapsexer ( an, aben, atın, onṫen)
Mıxer zegohaće ca mekiṫ`u zıfat`ore ḣuşıexer arı ( goan, koaben,xeatın, pıoṫen)
DİFTONG
Diftong: Kızegohare makezia harfiṫ`um zexetew wukzedécenır arı
Zağorıye difttong guşıexer ( goáşe, koápe,qoáğe, jöáğo)
Murat Çepay yitxığe Şüzabexer ziše romanım xet makiṫ`u zia harf kızegohare zıxet guşıexer:
1216, diftong guşıexer:152 meḣu. Makiṫ`u ziaxer diftong zıxet guşıexem yaneḣiy fediyće (8)
neḣıb.
Diftong zıxet guşıer yaṫ`onere harfım tét tamğemće kıxeteğenefı
www.danef.net
20
Make zie harf zegotiṫ`uxer
A
E
É
İ
I
A
yaatın
E
deaben
zeexın
É
déan
ğeśeén
I
şıan
şıen
kıéşın
şııqo
İ
fiaben
siep
tién
yiığın
O
goan /goápe
Ö
çöáke / çüáke
U
guan /guáşe
guelağ
Ü
wüan
şaşü`e
O
Ö
U
Ü
kıéćığaé
kaıxın
kaixın
pao
hau
kaüxın
déan
xeıćın
zeiğehan
deonṫen
xeun
zeühan
téonṫen
téunćen
kıixın
jerıo
çıu
yiiy
kırion
fiuben
goonṫen
gouĺen
ḱéıxın
ğeṕoén
zıöğexın
zeşüéxı
kıüxın
şöuğ
téguıhan
feguiṫu
wuopçın
şüı
şüiźen
üonṫağ
uućın
uüćın
şüöfı
www.danef.net
21
Ćeraşe Témbot yitxığe ḰUḰO ziše romanım xet harfıxem ( 387.029) yazetéć
harf
pçağe
%
harf
pçağe
%
harf
pçağe
%
E
55383
14,82
S
8851
2,37
H
2930
0,78
I
40040
10,71
P
8716
2,33
Ḱ
2873
0,77
A
26270
7,03
N
8236
2,20
L
2398
0,64
Ğ
16079
4,43
X
7483
2,10
Ü
2165
0,58
R
15464
4,14
K
7186
2,04
Q
1921
0,51
Y
15460
4,14
Ć
7104
1,90
Ç
1525
0,41
Ş
15446
4,13
F
6254
1,67
Ö
1030
0,28
W
15410
4,12
D
6136
1,64
C
1024
0,27
U
12590
3,37
Ĺ
4936
1,32
Ṫ
1000
0,27
M
12258
3,28
É
4741
1,27
Š
993
0,27
O
10840
2,90
G
4737
1,27
Ṕ
669
0,18
Ĺ
10004
2,68
J
4727
1,26
Ǵ
479
0,13
T
9932
2,90
B
3535
0,95
Ź
363
0,10
Z
9243
2,47
Ḣ
3342
0,89
Ś
271
0,07
www.danef.net
Adıǵabzem xetı makexeme yagrafik
%
www.danef.net
Ć
ćapse
ip
E
É Ǵ Ḣ Ḱ
pe téqon bıǵı
burun yenmek
bel
Ĺ
Ṕ Q
Ś
Š
Ṫ W X
Ź
`
pḣe
ḱo
ĺı
ṕe
qon
śı
še
yaṫe wane xame baźe yiş`eşt
odun
bacak
kan
yatak
gitmek
yün
bit
toprak
eyer
yabancı
sinek yapacak
ABZAX HARFXER & MAKEXER
A
B
C
Ç
Ć
D
E
É
F
G
Ǵ
ape
bzıw
cegu
çıle
ćapse
değu
pe
téqon
fed
gu
bıǵı
parmak
kuş
düğün
köy
ip
iyi
kalp
bel
Ğ
H
Ḣ
I
İ
J
K
Ḱ
L
Ĺ
M
ğogu
ha
pḣe
tın
yinı
jı
kame
ḱo
lı
ĺı
mate
yol
köpek
odun
vermek
büyük
hava
kama
bacak
et
kan
sepet
N
O
Ö
P
Ṕ
Q
R
Ś
S
Š
Ş
ne
onṫen
şö
pıwut
ṕe
qon
brıwu
śı
se
še
şate
göz
bükmek
siz
ucuz
yatak
yün
ben
bit
kaymak
T
Ṫ
U
Ü
W
X
Y
Z
Ź
`
tın
yaṫe
udane
şüaf
wane
xame
yiz
nez
baźe
yiş`eşt
vermek
toprak
iplik
küspe
eyer
yabancı
dolu
kenar
sinek
burun yenmek benzer
gitmek matkap
www.danef.net
yişeşt
yapacak satacak
ABZAX & KABERDEY HARFXER
A
B
C
Ć
Ç
D
E
É
F
Ḟ
G
Ǵ
ape
bzıw
cegu
ćapse
çıle
değu
pe
téqon
fed
ḟane
gu
bıǵı
parmak
kuş
düğün
ip
köy
iyi
burun
kalp
bel
Ğ
H
Ḣ
I
İ
J
Ĵ
K
Ḱ
L
Ĺ
M
ğogu
ha
pḣe
tın
yinı
jı
ĵawe
kame
ḱo
lı
ĺı
mate
yol
köpek
odun
vermek
büyük
hava
gölge
kama
bacak
et
kan
sepet
N
O
Ö
P
Ṕ
Q
R
S
Ś
Š
Ş
Ṩ
ne
onṫen
şö
pıwut
ṕe
qon
brıwu
se
śı
še
şate
ṩıne
göz
bükmek
siz
ucuz
yatak
gitmek
matkap
ben
yün
bit
kaymak
kuzu
T
Ṫ
U
Ü
W
V
X
Y
Z
Ź
`
tın
yaṫe
udane
şüaf
wane
vake
xame
yiz
nez
baźe
yiş`eşt
vermek
toprak
iplik
küspe
eyer
dolu
kenar
sinek
ayakkabı yabancı
www.danef.net
yenmek benzer kazma
yişeşt
yapacak satacak
A
B
C
Ć
Ç
D
E
É
F
Ḟ
G
Ǵ
ape
bzıw
cegu
ćapse
çıle
değu
pe
téqon
fed
ḟane
gu
bıǵı
finger
bird
bean
cord
village
good
noose
beat
heart
caist
Ğ
H
Ḣ
I
İ
J
Ĵ
K
Ḱ
L
Ĺ
M
ğogu
ha
pḣe
tın
yinı
jı
ĵawe
kame
ḱo
lı
ĺı
mate
street
dog
wood
give
permission
air
shadow
kama
vehicle
meat
blood
basket
N
O
Ö
P
Ṕ
Q
R
S
Ś
Š
Ş
Ṩ
ne
onṫen
şö
pıwut
ṕe
qon
brıwu
se
śı
še
şate
ṩıne
eye
twist
you
cheap
bed
missing
drill
i
rib
name
cream
lamb
T
Ṫ
U
Ü
W
V
X
Y
Z
Ź
`
tın
yaṫe
udane
şüaf
wane
vake
xame
yiz
nez
baźe
ground light rope
cake
saddle
shoe
unfamiliar
full
edge
fly
give
www.danef.net
similar digging
yiş`eşt yişeşt
will
will sell
A
B
C
Ć
Ç
D
E
É
F
Ḟ
G
Ǵ
ape
bzıw
cegu
ćapse
çıle
değu
pe
téqon
fed
ḟane
gu
bıǵı
‫إصبع‬
‫طائر‬
‫حفله‬
‫حبل‬
‫قرية‬
‫جيد‬
‫أنف‬
‫فاز‬
‫يشبه‬
‫حفر‬
‫قلب‬
‫ظهر‬
Ğ
H
Ḣ
I
İ
J
Ĵ
K
Ḱ
L
Ĺ
M
ğogu
ha
pḣe
tın
yinı
jı
ĵawe
kame
ḱo
lı
ĺı
mate
‫طريق‬
‫كلب‬
‫خشب‬
‫منح‬
‫كبير‬
‫هواء‬
‫ظل‬
‫قامه‬
‫عربه‬
‫لحم‬
‫دم‬
‫سله‬
N
O
Ö
P
Ṕ
Q
R
S
Ś
Š
Ş
Ṩ
ne
onṫen
şö
pıwut
ṕe
qon
brıwu
se
śı
še
şate
ṩıne
‫عين‬
‫تحريف‬
‫رخيص‬
‫فراش‬
‫ضائع‬
‫حفر‬
‫أنا‬
‫سن‬
‫إسم‬
T
Ṫ
U
Ü
W
V
X
Y
Z
Ź
`
tın
yaṫe
udane
şüaf
wane
vake
xame
yiz
nez
baźe
yiş`eşt
yişeşt
‫غير مألوف‬
‫كامل‬
‫حافة‬
‫ذبابة‬
‫سوف‬
‫ستبي‬
‫منح‬
‫تراب‬
‫أنت‬
‫خيط‬
‫كسبه‬
‫حوض‬
‫حذاء‬
www.danef.net
‫كريم‬
‫خروف‬
Guş`aĺem harfxer apostrofow yit.
Adıǵe Klavyem yilink: http://www.danef.net/web/tr/ppt/danef.rar
Adıǵe Harfxer kızićıre çıuxer ćeğ tablom yit
APOSTROFLU
HARF
DİAKRİTİK
HARF
ADIǴE KLAVYEDE
ÇIKIŞ YERİ
c'
g'
h'
k'
ĺ
p'
t'
s'
s''
z'
ć
ǵ
ḣ
ḱ
ĺ
ṕ
ṫ
ś
š
ź
c
Altgr + g
Altgr + h
Altgr + k
Altgr + l
Altgr + p
Altgr + t
Altgr + s
Altgr + ö
Altgr + z
Altgr +
www.danef.net
29
A
ane
Yibağe: % 7.03
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Agu
Iагу
avuç içi
palm
Ade
Iадэ
maşa
tongs
Aze
Iазэ
mahir
ingenious
Aĺe
Iалъэ
eldiven
gloves
www.danef.net
30
B
baźe
Yibağe: % 0 .96
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
BA
baźe
бадзэ
sinek
fly
BE
be
бэ
çok
a lot of; quite
BÉ
bétemal
бетэмал
belalı
troublesome
BI
bını
быны
evlat
child
Bİ
Bislan
Бислъан
isim
name
BO
borepşın
şişmek
swell
BÖ
?
?
BU
burş
бурш
karabiber
black pepper
BÜ
otobüs
отобус
yabancı dilden
other languages
www.danef.net
31
C
cane
Yibağe: % 0.27
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
CA
cane
джанэ
gömlek
shirt
CE
cegu
джэгу
düğün
wedding
CÉ
acénte
аджентэ
ithal kelime
other languages
CI
aciy
Iаджий
çok
very
Cİ
cips
джипс
diğer dillerden
other languages
CO
corme
джормэ
sucuk
sausage
CÖ
?
?
CU
jemcug
жэмджуг
CÜ
yeı`cüc
еIджудж
sedef
yecüc
nacre
yecüc
www.danef.net
32
Ç
çıǵı
Yibağe: % 0,41
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ÇA
çanı
чаны
keskin
sharp
ÇE
çe
чэ
dalak
spleen
ÇÉ
?
?
ÇI
çıne
чынэ
topaç
spinner
Çİ
çije
чыжьэ
uzak
far
ÇO
palyaço
палячо
diğer dillerden
other languages
ÇÖ
çöḣon
цохъон
sürünmek
grovel
ÇU
kauçuk
къаучъукъ
diğer dillerden
other languages
ÇÜ
çündı
цунды
karanlık
dark
www.danef.net
33
Ç
çıǵı
Yibağe: % 0,41
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ÇA
çanı (şanı)
чаны
keskin
sharp
ÇE
çe
чэ
dalak
spleen
ÇÉ
?
?
ÇI
çıne
чынэ
topaç
spinner
Çİ
çije (şıje)
чыжьэ
uzak
far
ÇO
palyaço
палячо
diğer dillerden
other languages
ÇÖ
çöḣon
цохъон
sürünmek
grovel
ÇU
kauçuk
къаучъукъ
diğer dillerden
other languages
ÇÜ
çündı
цунды
karanlık
dark
www.danef.net
34
Ć
ćapse
Yibağe: % 1,90
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ĆA
ćale
кIалэ
delikanlı
boy
Će
ćehı
кIыхьа
uzun
long
ĆÉ
zıćéğean
зыкIегъэIан
kaçırmak
miss
ĆI
ćımaf
кIымаф
kış
winter
Ćİ
ćiğun
кIыгъун
eşlik etmek
accompany
ĆO
?
?
ĆÖ
?
?
ĆU
?
?
ĆÜ
?
?
www.danef.net
35
D
dağe
Yibağe: % 1.64
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
DA
dağe
дагъэ
yağ
oil
DE
det
дэт
arasında
between
DÉ
déjıwun
дежъыун
koro
choir
DI
dıwo
дыо
sülük
leech
Dİ
diz
диз
arası dolu
inter-filled
DO
doğmıc
догъмыдж
asık suratlı
straight-faced
DÖ
döküman
докъуман
diğer dillerden
other languages
DU
durıs
дурыс
ciddi
serious
DÜ
düçan
тучан
bakkal
grocery
www.danef.net
36
E
mez
Yibağe: % 14.82
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Be
бэ
çok
a lot of; quite
Pe
пэ
burun
nose
Ne
нэ
göz
eye
Ke
къэ
mezar
grave
www.danef.net
37
É
tét
Yibağe: % 1.27
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Téḣo
техъо
örtü
cover
Téçın
течын
üstten koparma rip off the top of something
Tétığo
тетыгъо
itibar
reputation
Péwon
пеон
rekabet
competition
www.danef.net
38
F
fabe
Yibağe: % 1,67
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
FA
fabe
фабэ
sıcak
hot
FE
fed
фэд
benzer
similar
FÉ
féjen
фежьэн
başlamak
to start
FI
bzıĺfığ
бзылъфыгъ
bayan
female
Fİ
fifen
фифэн
denk gelmek
to come up to, to coincide
FO
farfor
фарфор
porselen
porcelain
FÖ
şoför
шофёр
diğer dillerden
other languages
FU
futbol
футбол
diğer dillerden
FÜ
parfüm
парфюм
diğer dillerden
other languages
other languages
www.danef.net
39
Ḟ
Ḟane
Kaberdey
EK harf
Adıǵabze
Türkçe
ḞA
Ḟane
Kazma
ḞE
Ḟey
kirli
ḞÉ
Ḟé
ḞI
Ḟı
iyi
Ḟİ
Ḟiğenaṩ
taktı
ḞO
Ḟoĺhe
takıyorsun
aḟu
Tatlı olarak
ḞÖ
ḞU
ḞÜ
www.danef.net
40
G
gaz
Yibağe: % 1,26
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
GA
gaz
газ
gaz
gas
GE
röntgen
ронтгэн
röntgen
x-ray
GÉ
kargey
къаргей
atmaca
hawk
GI
kazgır
къазгъыр
kazma
digging
Gİ
ğeligin
гъэлыджын
gıdıklamak
tickle
GO
agor
агор
tempo
tempo
GÖ
?
?
?
?
GU
gu
гу
kalp
heart
GÜ
figür
фигур
Figür
figure
www.danef.net
41
Ǵ
ǵın
Yibağe: % 0,13
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ǴA
çıǵay
чъыгае
meşe
oak
ǴE
ĺaǵe
лъагэ
yüksek
high
ǴÉ
?
?
ǴI
fıtaǵın
фытагын
gazyağı
kerosene
Ǵİ
?
ǴO
?
ǴÖ
?
ǴU
?
ǴÜ
?
www.danef.net
42
Ğ
ğatxe
Yibağe: % 4.41
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ĞA
ğatxe
гъатхэ
bahar
spring
ĞE
ğe
гъэ
çağ
age
ĞÉ
?
?
ĞI
ğın
гъын
ağlamak
to cry
Ğİ
buğit̕`u
бгъуитIу
iki yan
two sides
ĞO
ğogu
гъогу
yol
way
ĞÖ
?
?
ĞU
ğuç̕ı
гъучIы
demir
iron
ĞÜ
?
?
www.danef.net
43
H
ha
Yibağe: % 0,78
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
HA
hade
хьадэ
ceset
corpse
HE
śıhe
цыхьэ
itimat
credence
HÉ
hésap
хьесап
diğer dillerden
other languages
HI
ahıl
Iахьыл
akraba
relative
Hİ
feguşhiṫıu`
фэгушхьитIу
ikilem
dilemma
HO
horayda
хьорайда
horayda
horayda
HÖ
?
?
HU
hurcın
хъурджын
cep
pocet
HÜ
?
?
www.danef.net
44
Ḣ
ḣağe
Yibağe: % 0,89
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ḢA
ḣağe
хъагъэ
örgü
knitting
ḢE
ḣeden
хъэдэн
çaput
tatter
ḢE
?
ḢI
ḣırbız̕
хъырбыдз
karpuz
watermelon
Ḣİ
?
ḢO
ceraḣo
джэрахъо
tabanca
gun
ḢÖ
?
ḢU
ḣuray
хъураy
yuvarlak
round
ḢÜ
?
www.danef.net
45
I
ığeć
Yibağe: % 10,71
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Iğeć
ыгъэкI
derbeder
slovenly
Iğın
Iыгъын
elinde tutma
to hold
Şı
шы
at
horse
Pıyi
пыи
düşman
enemy
www.danef.net
46
İ
izın
Yibağe: % 2,68
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Ćiz
кIиз
altı dopdolu
something bottom side of which is filled.
Makin
макин
makine
machine
Min
мин
bin
thousand
Pıyi
пыи
düşman
enemy
www.danef.net
47
J
jağe
Yibağe: % 1,26
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
JA
janṫe
жантIэ
baş köşe
head corner
JE
jepk
жэпкъ
çene
chin
JÉ
jéletké
желэтке
yelek
vest
JI
jıbğe
жьыбгъэ
rüzgar
wind
Jİ
jineps
жинэпс
isim
name
JO
joker
жокер
diğer dillerden
other languages
JÖ
jöḱu
жъоку
köz
embers
JU
mıjur
мыжъур
süngü
bayonet
JÜ
ğejün
гъэжъон
eritmek
to melt
www.danef.net
48
Ĵ
Ĵawe
Kaberdey
EK harf
Adıǵabze
Türkçe
ĴA
Ĵawe
gölge
ĴE
Ĵe
Ağız
ĴÉ
Bz’eĴéy
balık
ĴI
Ĵıbğe
Rüzgar
Ĵİ
Ĵit
İki ağız
ĴO
deĴu
tempo
ĴÖ
Ĵo
ĴU
Ĵu
erken
ĴÜ
www.danef.net
49
K
kanc
Yibağe: % 2,03
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
KA
kanc
къандж
saksağan
magpie
KE
ke
къэ
mezar
grave
KÉ
bereskéjiy
бэрэскэжъый
çarşamba
wednesday
KI
kıne
къынэ
kına
henna
Kİ
şekin
щэкин
tartmak
to weigh
KO
ceğawko
кIэгъаукъо
payanda
strut
KÖ
likör
ликёр
diğer dillerden
other languages
KU
kuten
къутэн
kırmak
to break
KÜ
küb
кюб
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
50
Ḱ
ḱay
Yibağe: % 0,77
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ḰA
ḱay
къай
isim
name
Ḱe
ḱekan
кэкан
isim
name
ḰÉ
ḱéğetın
къегъэтын
kilitlemek
to lock
ḰI
ḱıne
кынэ
isim
name
Ḱİ
ḱićıjın
къикIыжьын
terketmek
to leave
ḰO
ḱo
ко
bacak
leg
ḰÖ
?
?
ḰU
ḱu
ку
araba
car
ḰÜ
?
?
www.danef.net
51
Ǩ
Ǩaşe
Kaberdey
EK harf
Adıǵabze
Türkçe
ǨA
Ǩaxe
Mukavemetsiz
ǨE
Ǩe
Mezar
ǨÉ
ǨénıǨoǨ
Bununla didiş
ǨI
Ǩıe
Lütfen
Ǩİ
Ǩiyin
Sert mizaçlı
ǨO
Ǩo
Domuz
Ǩuĵ
Armut
ǨÖ
ǨU
ǨÜ
www.danef.net
52
L
lanle
Yibağe: % 0,64
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
LA
labe
лабэ
nehir adı
river name
LE
lecen
лэджэн
leğen
tub
LÉ
téléwizyon
телевизор
télévizyon
television
LI
bılım
былым
yararlı
beneficial
Lİ
ligin
лыджын
gıdıklanma
to be tickled
LO
alo
ало
diğer dillerden
other languages
LÖ
hoparlör
хьопарлёр
diğer dillerden
other languages
LU
haluğ
хьалыгъу
ekmek
bread
LÜ
halüj
хьалыжу
halüj
kind of fried Adyghe bread
www.danef.net
53
Ĺ
ĺaṕe
Yibağe: % 1,31
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ĹA
ĺaṕe
лъапIэ
pahallı
expensive
ĹE
ĺemıc
лъэмыдж
köprü
bridge
ĹÉ
zeĺéwon
зэлъеон
rekabet
competition
ĹI
aĺın
алъын
yüzük
ring
Ĺİ
zeĺiqun
зэлъикIун
yayılmak
to spread
ĹO
?
ĹÖ
?
ĹU
?
ĹÜ
?
www.danef.net
54
M
maze
Yibağe: % 3,26
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
MA
amal
амал
imkan
opportunity
ME
me
мэ
koku
smell
MÉ
Mémıs
мемыс
isim
name
MI
mıarıs
мыIарыс
elma
apple
Mİ
miy
ми (мыщ)
bu
this
MO
modre
модрэ
diğeri
the other
MÖ
tümör
тумор
diğer dillerden
MU
yimuk
имыкъу
yetmeyen
MÜ
müze
музей
diğer dillerden
other languages
insufficient
other languages
www.danef.net
55
N
Nağo
Yibağe: % 2,19
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
NA
nafe
нафэ
aşikar
apparent
NE
ne
нэ
göz
eye
NÉ
néwuş
неущ
yarın
tomorrow
NI
nıse
нысэ
gelin
bridal
Nİ
Ninıw
Ниныу
isim
name
NO
normal
нормал
diğer dillerden
other languages
NÖ
nötr
нотр
diğer dillerden
other languages
NU
Nurbiy
Нурбий
isim
name
NÜ
nüklér
нуклер
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
56
O
of
Yibağe: % 2,90
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Otın
Iотын
ovmak
to rub
Or-otej
Iор-Iотэжь
havadis
news
Onṫağ
IонтIагъ
eğri
skewed
Goş
гощ
bölü
divided by
www.danef.net
57
Ö
çöake
Yibağe: % 0,28
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Ćışö
кIышъо
ten
skin
Jönaqo
жъонакIо
tarla sürme
plowing
Orjör
Iоржъор
geveze
talkative
Jöağo
жъуагъо
yıldız
star
www.danef.net
58
P
paǵe
Yibağe: % 2,32
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
PA
pane
панэ
diken
thorn
PE
pe
пэ
burun
nose
PÉ
péliğućı
пелыгъукIы
çok soğuk
very cold
PI
ćepıć
кIэпыкI
kenevir
hemp
Pİ
kıpiwtın
къыпиутын
kurtulmak
to get rid of
PO
kaleport
къэлэпот
meşakkat
trouble, difficulty
PÖ
?
?
PU
puan
пуан
diğer dillerden
other languages
PÜ
kompütür
къомпютор
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
59
Ṕ
ṕe
Yibağe: % 0,18
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ṔA
ṕaĺe
пIалъэ
mühlet
time limitation
Ṕe
ṕe
пIэ
yatak
bed
ṔÉ
?
?
ṔI
ğeṫeṕığ
гъэтIэпIыгъ
sökük
ripped
Ṕİ
Thaṕiku
ТхьапIикъу
isim
name
ṔO
kaṕo
къапIо
kepek
bran
ṔÖ
?
?
ṔU
ṕur
пIур
evlatlık
adopted child
ṔÜ
?
?
www.danef.net
60
Q
qodın
Yibağe: % 0,51
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
QA
şıqaḣo
шкIахъо
dana çobanı
calf shepherd
QE
şıqe
шкIэ
dana
calf
QÉ
?
?
QI
Qıne
кIынэ
isim
name
Qİ
?
?
QO
benaqo
бэнакIо
güreşçi
wrestler
QÖ
?
?
QU
šıqu
цIыкIу
küçük
small
QÜ
?
?
www.danef.net
61
R
ram
Yibağe: % 4,14
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
RA
ram
рам
çerçeve
frame
RE
rezen
рэзэн
razı olmak
acquiesce
RÉ
rénew
ренэу
daima
always
RI
gurıt
гурыт
ortanca
medium
Rİ
Ridade
Ридадэ
isim
name
RO
büro
бюро
diğer dillerden
other languages
RÖ
römork
роморкъ
diğer dillerden
other languages
RU
Ruslan
Руслан
isim
name
RÜ
enstrüman
энструман
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
62
S
sape
Yibağe: % 2,37
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
SA
sak
сакъ
dikkat
caution
SE
serı
сэры
ben
I
SÉ
sére
серэ
enteresan
interesting
SI
sıd
сыд
ne
what
Sİ
siep
сиIэп
elimde yok
I don't have any
SO
personél
персонал
diğer dillerden
other languages
SÖ
profésör
профессор
diğer dillerden
other languages
SU
suret
сурэт
fotoğraf
photo
SÜ
süpér
супер
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
63
Ś
śape
Yibağe: % 0,07
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ŚA
śaḱo
цIапIо
keskin olmıyan
blunt
ŚE
śe
цIэ
diş
tooth
ŚÉ
?
?
ŚI
śı
цIынэ
yün
wool
Śİ
śiṫ`u
хьамцIи
iki diş
two teeth
ŚO
śojı
?
yonca
clover
ŚÖ
?
?
ŚU
śuśıqu
къанцIыу
uğurböceği
ladybugs
ŚÜ
?
?
www.danef.net
64
Š
šaṕo
Yibağe: % 0,26
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ŠA
šaṕo
цIапIо
arsız
impertinent
ŠE
še
цIэ
ad
name
ŠÉ
?
?
ŠI
šıne
цIынэ
ıslak
wet
Šİ
hamšiy
хьамцIи
çavdar
rye
ŠO
?
?
ŠÖ
?
?
ŠU
kanšuw
къанцIыу
kaval
reed
ŠÜ
?
?
www.danef.net
65
Ş
şaǵe
Yibağe: % 2,37
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ŞA
şağe
шъагъэ
fitil
wick
ŞE
şe
щэ
süt
milk
ŞÉ
şéğejen
щегъэжьэн
başlatmak
to start
ŞI
şıdı
щыды
eşek
donkey
Şİ
şiz
щиз
dopdolu
replete
ŞO
şoḣ
ŞÖ
şö
шъо
deri
leather
ŞU
?
?
?
?
ŞÜ
neşü
нэшъу
kör
blind
başka
www.danef.net
66
Ṩ
ṩabe
Kaberdey
EK harf
Adıǵabze
Türkçe
ṨA
Ṩabe
yumuşak
ṨE
Ṩen
Satmak
ṨÉ
Merğuṩéy
Köy adı
ṨI
Ṩıne
kuzu
Ṩİ
Ṩit’eğen
Giyermi?
ṨO
Ṩowkot
sağdıç
Ṩuwen
Hata yapmak
ṨÖ
ṨU
ṨÜ
www.danef.net
67
T
tamğe
Yibağe: % 2,90
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
TA
tamğe
тамгъэ
damga
stamp
TE
terı
тэры
biz
we
TÉ
tét
тет
üstünde
on
TI
tın
тын
vermek
to give
Tİ
tiz
тиз
üstü dolu
that is filled on top
TO
kartof
къартоф
patates
potato
TÖ
traktör
трактор
siz
you
TU
ğeturen
гъэтурэн
araklamak
to pilfer
TÜ
kompütür
къомпютор
diğer dillerden
other languages
www.danef.net
68
Ṫ
ṫarko
Yibağe: % 0,27
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ṪA
ṫarko
тIаркъо
çentik
notch
ṪE
ṫequ
тIэкIу
az
a little, a few
ṪÉ
Ṫéhir
ТIэхьир
isim
name
ṪI
ṫı
тIы
koç
aries
Ṫİ
Haṫiṫ
ХьатIитI
isim
name
ṪO
?
?
ṪÖ
?
?
ṪU
şharıwṫupş
шхьарыутIупщ
başıboş
vagrant
ṪÜ
?
?
www.danef.net
69
U
udan
Yibağe: % 3,37
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Uğo
Iугъо
duman
smoke
Uḣo
Iухъо
perde
curtain
Ule
Iулэ
aptal
stupid
Upe
Iупэ
ön
front
www.danef.net
70
Ü
çündı
Yibağe: % 0,58
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
Çü
цу
öküz
ox
Şü`ı
шIу
iyi
good
Şüağe
шIуагъэ
yarar
benefit
Üğetın
Iуигъэтын
bekletilme
to be on hold
www.danef.net
71
W
wate
Yibağe: % 4,10
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
WA
wate
уатэ
çekiç
hammer
WE
zawe
зао
savaş
war
WÉ
?
?
WI
tawıç
тауыч
cilveli
flirtatious
Wİ
witamin
витамин
diğer dillerden
other langu`ages
WO
wodı
оды
zayıf
weak
WÖ
wösen
уесэн
alışırsın
you'll get used to it.
WU
wudı
уды
büyücü
magician
WÜ
wüfen
уифэн
içine sığmak, düşmek
fall in, plunge into
www.danef.net
72
V
vake
Kaberdey
EK harf
Adıǵabze
Türkçe
VA
Vake
Ayakkabı
VE
Ven
Tarla sürmek
VI
Vı
Öküz
Vİ
Vit’
İki öküz
VO
Jivoe
söylüyorsunuz
Wumğuvu
Dik koymadan
VÉ
VÖ
VU
VÜ
www.danef.net
73
X
xate
Yibağe: % 2,09
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
XA
xate
хатэ
bahçe
garden
XE
daxe
дахэ
güzel
beautiful
XÉ
kıxéźı
къыхедзы
çiseliyor
iṫs drizzling
XI
xı
хы
deniz
sea
Xİ
xiz
хиз
içinde dolu
filled in
XO
deşxo
дэшхо
ceviz
walnuts
XÖ
?
?
XU
şxuj
шхужъ
kalça
hip
XÜ
?
?
www.danef.net
74
Y
yay
Yibağe: % 4,14
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
YA
yay
яй
onların
their
YE
Raye
Рай
isim
name
YÉ
yémın
емын
şer
evil
YI
kuyı
къуи
kel
bald
Yİ
yiz
из
dopdolu
replete
YO
akordiyon
акъордион
akardiyon
accordion
YÖ
banliyö
банлио
diğer dillerden
other languages
YU
Ayub
Аюб
isim
name
YÜ
?
?
www.danef.net
75
Z
zawle
Yibağe: % 2,46
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ZA
zawle
заулэ
çok
very
ZE
zefed
зэфэд
benzer
similar
ZÉ
zéće
зэкIэ
tümü
all
ZI
zı
зы
tek
single
Zİ
zier
зиIэр
sahibi
owner
ZO
mazot
мазут
diğer dillerden
other languages
ZÖ
?
?
ZU
Zul
Зул
isim
name
ZÜ
?
?
www.danef.net
76
Ź
xeźaqo
Yibağe: % 0,10
Adıǵabze
Адыгабзэ
Türkçe
English
ŹA
xeźaqo
хэдзакIо
dilenci
beggar
ŹE
źe
дзэ
ordu
army
ŹÉ
?
?
ŹI
źıwo
дзыо
çuval
sack
Źİ
zıdéźiye
зыдедзые
yukarı zıplıyor
he is jumping up
ŹO
?
ŹÖ
?
ŹU
?
ŹÜ
?
www.danef.net
77
WUÇÜṔE ( ` )
Dilimizde bazı kelimeler aynı harfleri içerdiği halde heceler yarım oktav kadar duraksanarak
okunmaktadır . Kesme işareti ile kelimeyi bölmeden, bütünlük korunur kesmenin geldiği
hecede yarım oktav kadar durulur, varsa sağındaki heceye devam edilir. Kesme işareti olarak
accent grave ( ` ) kullanılmıştır. Kelime örnekleri aşağıda verilmiştir.
yar, sevgili
keşen
keş`en
bilmek
içeriye çekili
xeşağ
xeş`ağ
dikili, ekili
içine batmak
xewon
xew`on
çentikleme
kokusunu alma
yewun
yew`un
gagalama
bey
pşı
pş`ı
on
mantar
hau
hau`
hayır
yap
ş`ı
şıı`
var
www.danef.net
78
TİBZE ZETEĞAŞ`E
Yaperıye yeğejaṕ - Başlangıç seviviyesi - Beginner level
www.danef.net
79
HEDEFLENEN SEVİYE
Adıǵece bilmeyenler için başlangıç seviyesi esas alınmıştır.
Öncelikle Latin harflerle okuma ve yazmayı
Günlük konuşmalarda geçen kelime ve cümleleri
Günleri, sayıları, renkleri, konumları öğretmektir
İstenilen seviye sitedeki diğer slaytlar ile geliştirebilir.
Kursta ünitelerin anlatım süresi 50 saattir
www.danef.net
80
NEDEN LATİN ALFABE ?
Adıǵelerin % 80 Türkiye’de yaşamakta, latin harfleri kullanmaktadır.
Telefon ve bilgisayarlarımızdaki harfler, latin harflerdir..
Dünya iletişiminde (Facebook, Twitter, MSN, SKYPE) kullandığımız harflerdir
Dil öğrenim yaşındaki çocuklarımızın ve ebeveylerinin güncel kullandığı harflerdir
Tek harf – Tek ses, okunduğu gibi yazılan, yazıldığı gibi okunan Fonetik alfabedir
Tek harf sistemi öğrenimde, bilgisayar programlarında kolaylık sağlamaktadır.
İlave harfler 13 olup, bunlarda taban harfleri ile rahat hatırlanabilmektedir
( C / Ć , H / Ḣ , G / Ǵ , K / Ḱ, L / Ĺ , S / Ś, P / Ṕ , T / Ṫ , Z / Ź )
www.danef.net
81
NEBǴIRE ŠERIĞ
Şahıs Zamirleri
SE
seqo
BEN
gidiyorum
WO
woqo
SEN
gidiyorsun
AR
maqo
O
gidiyor
TE
teqo
BİZ
gidiyoruz
ŞÖ
şöqo
SİZ
gidiyorsnuz
AXER
maqox
ONLAR
gidiyorlar
www.danef.net
82
1
kı s
2
kıĺexe
3
sı
ĺexenağ
sı nağ
kıĺexenağ
O benim elimde kaldı
Onun elinde kaldı
Ben onun elinde kaldım
www.danef.net
83
ZİYE ŠERIĞ
İyelik Zamirleri
Sİ
Wune
Benim
Evim
WÜ
Wune
Senin
Evin
Yİ
Wune
Onun
Evi
Tİ
Wune
Bizim
Evimiz
ŞÜ
Wune
Sizin
Eviniz
YA
Wune
Onların
Evi
www.danef.net
84
SORULAR
Kim?
Ne?
Nasıl?
Hangisi ?
Nerede?
Nereye?
Neden?
Bu ne ?
Kaç ?
Kim o?
Ne kadar?
Ne şekilde ?
Ne zaman ?
Niçin?
O ne ?
WUPĆEXER
Xet ?
Sıd ?
Sıdew?
Tarı ?
Tede ?
Tede ?
Sıd paye ?
Mır sıd ?
Thapş?
Xet ar ?
Sıd fediz ?
Sıd fed ?
Sidığo ?
Sıd papć ?
Ar sıd ?
www.danef.net
İŞARET ZAMİRLERİ
YİKEĹEĞOAĆ ŠERIĞ
Bu
Mır
Şu
Mor
Bu tarafa
Mıće
Şu tarafa
Moće
O tarafa
Aće
Burası
Mıde
Şurası
Mode
Orası
Ade
Diğeri
Adre
Öteki
Mıdre
www.danef.net
ZAMAN
ZEMANXER
Gün
Hafta
Ay
Yıl
Dün
Bugün
Yarın
Sabah
Akşam
Öğle
Seher
Sabahleyin
Öğleyin
Mafe
Thamaf
Maze
Yiĺes
Tığoás
Nepe
Néwuş
Pçedıy
Pçıha
Şecağo
Nefşağo
Pçedıyim
Şecağom
www.danef.net
ZAMAN
ZEMANXER
Şimdi
Üçgün önce
Üçgün sonra
Yarından sonra
Öğleden sonra
Gece
Bu sene
Dün akşam
Dün gece
Erken
Erkenden
Ertesi gün
Öbür yıl
Geçen sene
Gelecek sene
Cır
Mefiş yipe
Mefiş yiwuj
Néwuş mıće
Şecağowuj
Çeşı
Mığe
Tığospçıh
Tığosçeş
Pase
Pasew
Néwuşmıć
Adreğem
Ğoréqo
Keqoreğ
www.danef.net
HAVA-YAĞIŞ
Bulut
Bulutlu
Gök gürlüyor
Hava bulutlu
Rüzgar esiyor
Yağmur yağıyor
Kar yağıyor
Dolu yağıyor
Seyrek yağış
Buzlu
Dolu
Sis
Yağış
Yağmur
Karlı
İklim
Kırağı
Rüzgar
Yağışlı
WAŞÖ-WOŞX
Woşöapş
Woşöapşe
Şıbler meğoáğo
Woşöapşe tét
Jıbğe képşe
Woşx kéşxı
Wos késı
Woşü kéxı
Kıxéz'ı
Ştığe
Woşü
Pşağo
Woáye
Woşxı
Wos téĺ
Wo
Woseps
Jıbğe
Woyale
www.danef.net
AKRABALIK / WUNEKOŞXER-BLAĞEXER
Akran
Amca
Anne
Akraba (eş tarafı)
Akraba (sülale tarafı)
Anneanne
Bacanak
Büyükbaba
Damat
Dayı
Dede
Erkek kardeş
Gelin
Görümce
Hala
Üvey anne
Zeleğu`
Yateş
Nan
Blağe
Ahıl
Nenej
Zemeĺḣoğ
Bebej
Maĺḣo
Yaneş
Tetej
Şı
Nıse
Pşıpḣu
Yate şıpḣu
Naneṕos
Kayınbaba (kadının babası)
Kaynana (erkeğin annesi)
Kaynana (kadının annesi)
Kız evlat
Kız kardeş
Kocanın erkek kardeşi
Kocanın kız kardeşi
Komşu
Torun (erkek, kız)
Teyze
Aile
Amca kızı
Amca oğlu
Baldız
Elti
Kuma
www.danef.net
Şü`ıpşı
Goáşe
Şü`ı goáşe
Pḣu
Şıpḣu
Pşıko
Pşıpḣu
Wuneğu
Korıĺf, pıḣurıĺf
Yane şıpḣu
Wunağo
Yateş yipḣu
Yateş yiko
Şü`ışıpḣu
Zenıseğu`
Ṫ`oáne
PĹIŞÖÁŠEXER
sıfatlar
Sıfatlar, isimleri niteler ve belirgin özelliklerini tanımlar.
Bir isime ait bütün özellikler o ismin sıfatıdır.
Dilimizde sıfat tamlamaları Türkçe ve İngilizcenin tersine,
nitelediği isimden sonra gelmektedir
Wune šıqu`
Küçük ev
Mıarıse pĺıj
Kırmızı elma
Pşaşe daxe
Güzel kız
Ćale pşer
Şişman çocuk
www.danef.net
91
ZAĞORE PĹIŞÖÁŠEXER
dıcı
acı
cade
büyük
gou
şirin
bğuże
dar
ule
ahmak
pşerı
şişman
şenıç
asabi
uşı
akıllı
ĺḣançe
alçak
wuçöáğ
bitkin
www.danef.net
92
ḢUŞIEFEŞI`
Zarflar
Zarflar eylemleri niteler.
Bir eyleme ait bütün özellikler o eylemin zarflarıdır.
ḱur fabjew yefı
Arabayı süratli sürüyor
Sabiyır cegunew yejejığ
Çocuk yeniden oyuna başladı
Terezew kao
Doğruca söyle
Femiyew qoáğe
İstemiyerek gitti
Yizakow keqo !
Yanlız geliyor.
www.danef.net
93
ZAĞORE ḢUŞIEFEŞ`IXER
Bazı Zarflar
guaw
lıdew
wuzew
jajew
neşöw
rénew
şıpkew
daow
psınćew
yamışew
tḣew
dırsew
wodew
qo betew
guşü`ew
yeğazığew
femiyew
gum diştew
şhafew
karıwuşüxew
wućıtew
sakew
www.danef.net
94
ĹEPSAPE
Edatlar
Edatlar, ismi nitelemezler. Tek başına kullanılmayan, bir isim ile
kullanılıp ismin anlamını tamamlayan kelime gruplarıdır.
Murat ḱum yipe yit
Murat arbanın önünde duruyor.
Unćıbzer yiqošı yiĺ
Anahtar içinde
Yate re yiko re zećerıt
Baba oğul yan yana duruyor
Bzıwur çıǵı şhapem pıs
Kuş ağacın tepesinde oturuyor.
www.danef.net
95
ZAĞORE ĹEPSAPEXER
Bazı Edatlar
yićeğ (yiş`eğ)
zetét
ćet (ét)
xet
det
yiwuj
yićıbıće (yıibıće)
yićıb (yıib)
kot
fedew
upe
pıs
pıt
zegot
zepıt
yipaşha
ćerıt (érıt)
yićıu` (yişıu`)
zetéĺ
şıt
peut
yiqoš
zerıt
zexet
peşü`et
zećerıt (zeérıt)
zegoĺ
yipe
ut
yipaşha
www.danef.net
96
TÉT
GOT
konumlar
www.danef.net
TÉĹ
GOĹ
97
YİT
DET
konumlar
www.danef.net
YİĹ
DEĹ
98
ĆET (ÉT)
UT
konumlar
www.danef.net
ĆEĹ (ÉĹ)
UĹ
99
KOT
XET
konumlar
www.danef.net
KOĹ
XEĹ
100
DES
konumlar
US
KOS
ĆES (ÉS)
www.danef.net
101
GOS
konumlar
YİS
TÉS
www.danef.net
102
PIS
konumlar
PIĹ
XES
www.danef.net
103
FİİL ÇEKİMLERİ
Dilimizde 65.000 üzerinde fiil mevcuttur.
Tesbit edebildiğimiz 155 zaman çekim formunun bilgisayar programı bitmiştir.
Fiiller; eylemin yönüne, nesne alıp almamasına göre çekim formuna girerler
Başlangıç seviyesinde dil öğrenimi için güncel 200 civarındaki fiil kafi gelebilir
Geçmiş zaman, şimdiki zaman gelecek zaman çekimlerini öğrenmek ile başlanabilinir.
Tüm fiil çekimlerini www.danef.net de yüklü olan fiilmatik ile yapabilirsiniz.
www.danef.net
104
VEKTÖREL FİLLER
( téxın, kıćexın, uźın, yeźıxın, kéźıxın, xetḣın, koźen...)
Dilimizde ön ekler, tekil veya kombine olarak fiil kökü ile kaynaşırlar.
Konum ekleri ile eylemin yönünü belirler.
Fiil çekimlerinde şahıs zamiri, ön ek ile fiil kökü arasına girer
Eylemin yönünü belirler (tésexı: üstünden alıyorum)
Fiilerimizin çoğunluğu bu fiil gurubundadır.
www.danef.net
105
VEKTÖREL FİİLLER
kı
ki
fi
fı
kı
ze
će
fın
kı
fı
ko
źın
şı
ze
de
şın
fı
şüı
té
xın
ze
dı
xe
şen
kı
şı
pe
aben
şı ze zı şü`ı dı će go xe de ko ye yi
www.danef.net
té
u
pı pe
106
ĺı
Cıre Ĺeḣan
Şimdiki Zaman
Yecen: Okumak
Okuyorum
okuyormuyum ?
okumuyorum
Okumuyor muyum ?
SE
Séce
Séca ?
Sécerep
Sécereba ?
WO
Wöce
Wöca ?
Wöcerep
Wöcereba ?
AR
Yece
Yeca ?
Yecerep
Yecereba ?
TE
Téce
Téca ?
Técerep
Técereba ?
ŞÖ
Şöce
Şöca ?
Şöcerep
Şöcereba ?
AXER
Yecex
Yecexa ?
Yecexerep
Yecexereba ?
www.danef.net
107
Blećığe Ĺeḣan
Geçmiş Zaman
Yecen: Okumak
okudum
okudum mu ?
okumadım
okumadım mı ?
SE
Sécağ
Sécağa ?
Sécağep
Sécağeba ?
WO
Wöcağ
Wöcağa ?
Wöcağep
Wöcağeba ?
AR
Yecağ
Yecağa ?
Yecağep
Yecağeba ?
TE
Técağ
Técağa ?
Técağep
Técağeba ?
ŞÖ
Şöcağ
Şöcağa ?
Şöcağep
Şöcağeba ?
Yecağex
Yecağexa ?
Yecağexep
Yecağexeba ?
AXER
www.danef.net
108
Keqoşt Ĺeḣan
Gelecek zaman
Yecen: Okumak
okuyacağım
okuyacak mıyım?
okumayacağım
Okumayacak mıyım ?
SE
Séceşt
Séceşta ?
Séceştep
Séceştıba ?
WO
Wöceşt
Wöceşta ?
Wöceştep
Wöceştıba ?
AR
Yeceşt
Yeceşta ?
Yeceştep
Yeceştıba ?
TE
Téceşt
Téceşta ?
Téceştep
Téceştıba ?
ŞÖ
Şöceşt
Şöceşta ?
Şöceştep
Şöceştıba ?
Yeceştıx
Yeceştıxa ?
Yeceştıxep
Yeceştıxeba ?
AXER
www.danef.net
109
ZIPÇAĞE – BEPÇAĞE
tekil - çoğul
Tekil kelimenin sonuna ( XE ) eki alarak çoğul hale gelirler.
İsmin -i halinde ( r ), ismin -de halinde ( me ) ses uyumu ekini alır
śe xer
tığoáqo xer
śığo xer
şejye xer
mı xer
śe xeme
tığoáqo xeme
śığo xeme
şejye xeme
mı xeme
mo xer
mo xeme
www.danef.net
110
İSMİN HALLERİ
Ev
Güzel ev
Yalın hal
Wune
Wune daxe
Evi
Evi sattı
-i hali
Wuner
Wuner yişağ
Eve
Eve gidiyorum
-e hali
Wunem
Wunem
Evde
Evde kaldı
-de hali
Wunem
Wunem kinağ
Evden
Evden getirdim
-den hali
wunem
Wunem kisxığ
seqo
Dilimizde e, de, den hali aynı formdadır
www.danef.net
111
ĆAḰOW
MAFEXER
GÜNLER
Bl
BLIPE
Pazartesi
Ğb
ĞUBCI
Salı
Bj
BERESKÉJİY
Çarşamba
Mf
MEFEḰU`
Perşembe
Bx
BERESKÉŞXO
Cuma
Mf
MEFEZAKU`
Cumartesi
Th
THAWMAF
Pazar
www.danef.net
112
Çeşı (Şeşı )
gece
Çeşıbǵı (Şeşıbǵı )
gece yarısı
Nefşağo
seher
Pçediype(Pşediype)
tanyeri
Pçediy (Pşediy)
sabah
Şecağo
öğle
Şecağowuj
öğleden sonra
Pçıhaşhape (Pşeğaşhape)
günbatımı
Pçıhaşha (Pşeğaşha)
akşam
www.danef.net
113
ĞEXER
11
4
MEVSİMLER
ĞETXAPE
İlkbahar
ĞEMAF
Yaz
BJIHA
Sonbahar
ĆIMAF
Kış
www.danef.net
MAZEXER
Ocak
Yapere maz
Şıle Maz
Şubat
Yaṫ`onere maz
Mezay
Mart
Yaşınere maz
Ğetxape
Nisan
Yapĺ`ınere maz
Melıĺfeğu
Mayıs
Yatfınere maz
Jöneğu
Haziran
Yaxınere maz
Mekuwoğu
Temmuz
Yablınere maz
Beźewoğu
Ağustos
Yayinere maz
Şışhau
Eylül
Yabğunere maz
Onığo
Ekim
Yapş`ınıre maz
Çepwoğu
Kasım
Aralık
Yapşquzınıre maz
Yapşquṫunıre maz
Şeqoğu
Tığeğaz
www.danef.net
115
Sehatır bğu
Sehatır bğum pş`ı blećı
Sehatır thapş ?
Saat kaç?
Sehatır bğure nıkore
Sehatır bğum pĺ`ane yiı`
11 Sehatır bğum pĺ`ane blećı
6
www.danef.net
Sehatır bğum ṫ`oć yiı`
TIĞEMIWO
TIĞEMIWO
TIĞEKOHAṔE
TIĞEKOĆIṔE
TIĞEMIWO
TIĞEKOHAṔE
TIĞEKOĆIṔE
TIĞAṔE
11
TIĞEKOHAṔE
7 TIĞAṔE
www.danef.net
TIĞEKOĆIṔE
TIĞAṔE
ZANĆE
GUPE
CABĞU
SEMEGU
ĆIB
11
8
www.danef.net
ŞÖXER
renkler
Renk tonları
ćıfı
açık renk
ćaṕše
koyu renk
şö zexeĺ
rengarenk
şö zeyić
tek renk
www.danef.net
119
ŞÜŠE
FIJI
ŞḢOÁNṪE
ĞOJI
HAPĹI
ŞEPĹI
PĹIJI
12
0
WUŚIŞÖ
www.danef.net
ŞHAŚ
NAPŚE
NEBJIŚ
NAṪE
NE
THAQUME
NAĆE
NEQUBĞU`
PE
UPŞ`E
ŚE
PŞE
JE
TAME
JEPK
www.danef.net
WORDIRIḢU
ḢUREYEGU
Uze
XIMIYE
Gubće
Koğ şöámbğu
Zebğuṫ
TFIMIYE
PĹ`ANE
Koğ zand
Zeşimız
ŞIMIYE
Koğ zejü`
Zade
PĹ`EMİY
Koğdeĺ
Bğuzand
www.danef.net
Zeşiz
Raflardaki kitaplar…
Masaüstü_PC…Notebook…ipad …Cep telefonu
Dilimizi teknolojinin bu gelişimine hazırlıyoruz
Gelecek nesil cep telefonlarının tüm bu bilgileri içereceğini,
konuşulanları dilden dile çevireceğini, ses okuma tekniği ile
konuşulanları yazacağını, seslendireceğini…
Adıǵe Dil Derneği olarak Online konferanslar ile Türkiye,
Anavatan, Ürdün, İsrail, Avrupadaki Adıǵeler ile dilimizin kodlarını,
kelime karşılıklarını derliyoruz.
Akıllı Cep telefonunuzdan veya (danef.net) ten
22.000 ni sesli olmak üzere 108.000 kelimeye ulaşabilirsiniz. .
Android sistemlerinde Google Play Store, Iphone Apl ile
( danef ) ugulamasını telefonunuza indirebilirsiniz
www.danef.net
C
M
er
C
D C
D
re
C
mre
T er , C
er
N em neḣiy M em neḣ peblağ
T
re zećerıt
T er, M
M em neḣiy N em neḣ peçıj
N
er,
mre yafızegu yit
M
mre
N
www.danef.net
mre yafezanć
N
1/3
yişane, şım yiz
¼
yipĺ`ane, pĺ`ım yiz
2/3
yişaniṫ`u
dokuzuncu
yabğuneriy
5/8
yim yitf
kesir ölçek
goşığe şapḣ
5.28
tfı fıće toć yi
ondalık
pş`ınaĺ
-2
xeć ṫ`u
üç kere
şew
8%
şem yetığew yi
üç misli
fediş, fede şı
9x3
bğur şıće şten
üçgün önce mefiş yipe
3 mt
metrewiş
üçgün sonra mefiş kınewuj
7 m3
metre kübew blı
yedinci
yablıneriy
metrem kilow tégoşağew şı
dokuzar
bğurıbğu
3 kg/mt
5 kg
kilowitf
1. si
yapere
altısı
çeyrek
yüzde (%)
xır
pĺ`ane
şem yetığew
yüzde (oran) pış`ane
www.danef.net
Yişhaś yariğewupḣunew jaćewups duçanım ćehağ
Téṫıshaṕem xeṫıshıy jaćewupsım;
- Cabğur mewu tequ ğećaḱu`. Sipşedakeće zıbğum
tequ xaı`. Yićıuy maćew téwupć . Jacewupsım;
- Değow keweo. A kep`oáğer taştew sış`ışt?
- Zı maze yipe zerepş`ığem fedew.
Urfam şış zıgore İstanbul bzıwu zışe zı duçangorem ćehağ. Zıgorem “
Kéblağ Urfades” krioağ. Zipĺehığ şham *bzıwupsaĺ pemıç ziy kiĺeğuğep.
Duçantésıriy kızéĺeğum mı bzıwur kısaş yiuy riğezığ. Duçantésım sıd riomiy
kıfidağep. Mıḣujı zehum; İstanbul tequ wudesıştıme wuqojın zıḣuće kıuhariy
yićenćexer kostınsı wuzıqojıće ay kışrapğeşın kırioağ. Urfam qojı zeḣum
kıuhıy ćenćexer zıdiştağ.
Keguşeıre bzıwupsaĺxer zereguşıere zere Urfam desxem yarioáğ.
Yićenćexeriy zeriğeğoĺhağeriy. Mafe 21 re téş`ağew ćenćexem kıraşı rağejağ.
Şham kraşırer çet..babış… thaçet… Yigu maşü`e zećaniy bzıwuşer
zeriğeĺeğunew İstanbul qoáğe. Duçanım zıćeham bzıwum;
- Şhanıku` Urfades! Kızréom;
- Woriy wo tawıç ! Wo wuztétır zere Urfam yaş`e.
* Bzıwupsaĺ:papağan
.
www.danef.net
Natıf
Kantof
Belıce pĺıj
Bjınıf śe
Cençı,Jeşı
Bjın šıne
Belıc
Natıf
Bjın
Bjınıf şha
SAYILAR
Danef de sayılar YİRMİLİ sayı sistemine göre verilmiştir
Sayımatik ise ONLU sayı sistemine göre düzenlenmiştir !
www.danef.net
sitesinden yükleyeceğiniz SAYIMATİK
ile istediğiniz rakamın on tabanlı sayı sistemine göre
Adıǵece söylenişini bulabilirsiniz.
www.danef.net
129
RAKAM
ONLU SİSTEM
YİRMİLİ SİSTEM
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
ziy
zı
ṫ`u
şı
pĺ`ı
tfı
xı
blı
yi
bğu
ziy
zı
ṫ`u
şı
pĺ`ı
tfı
xı
blı
yi
bğu
www.danef.net
130
RAKAM
ONLU SİSTEM
YİRMİLİ SİSTEM
10
pş`ı
pş`ı
11
pş`ı zı
pş`ıqu`ız
12
pş`ı ṫ`u
pş`ıquṫ`u
13
pş`ı şı
pş`ıquş
14
pş`ı pĺ`ı
pş`ıqupĺ`ı
15
pş`ı tfı
pş`ıqutfı
16
pş`ı xı
pş`ıquxı
17
pş`ı blı
pş`ıqubl
18
pş`ı yi
pş`ıquyi
19
pş`ı bğu
pş`ıqubğu
www.danef.net
131
RAKAM
ONLU SİSTEM
YİRMİLİ SİSTEM
20
ṫ`oćı
ṫ`oć
30
şeć
ṫ`oćıre pş`ıre
40
pıĺ`ıć
ṫ`oćiṫ`u
50
tfıć
ṫ`oćiṫ`ure pş`ıre
60
xıć
ṫ`oćiş
70
blıć
ṫ`oćişre pş`ıre
80
yić
ṫ`oćipĺ`ı
90
bğuć
ṫ`oćipĺ`ıre pş`ıre
100
şe
şe
www.danef.net
132
RAKAM
ONLU SİSTEM
YİRMİLİ SİSTEM
22
ṫ`oćı ṫ`u
ṫ`oćre ṫ`ure
33
şeć şı
ṫ`oćıre pş`ıquşre
44
pıĺ`ıć pĺ`ı
ṫ`oćiṫ`ure pĺ`ıre
55
tfıć tfı
ṫ`oćiṫ`ure pş`ıqutfıre
66
xıć xı
ṫ`oćişre xıre
77
blıć blı
ṫ`oćişre pş`ıqubĺıre
88
yić yi
ṫ`oćipĺ`ıre yire
96
bğuć xı
ṫ`oćipĺ`ıre pş`ıquxıre
101
şe zı
şere zıre
www.danef.net
133
AKRABALIK
Tı - bab
Nı - nan
pḣu
ko
şıpḣu
bebej
nenej
şı
maĺḣo
nıse
ćale (éále)
pşaşe
ahıl
blağe
korıĺf
pıḣurıĺf
goáşe
baba
anne
kız evlat
oğul
kız kardeş
büyükbaba
anneanne
erkek kardeş
damat
gelin
oğul
kız
ahbap
dünür
torun (erkek)
torun (kız)
kaynana
www.danef.net
134
CÜMLELER / GUŞIEBLER
Hoş geldiniz
Şükéblağ
İyi akşamlar
Şüpçıha şü`ı (şüpşeğaşha şü`ı)
İyi geceler (tekile hitap)
Wüçeş şü`ı (wüşeş şü`ı )
İyi günler (tekile hitap)
Wümafe şü`ı
Günaydın (tekile hitap)
Wüpçediy (wüpşediy) şü`ı
Af edersin elimden bir şey gelmiyor.
Kısfeğeğu` sia ziy kiferep.
Af edersin duyamadım.
Kısfeğeğu` zexesxığep.
Yardım et
Kızdeapeku` (kısdeapı`)
Müsait misin ( telefon konuşması )?
Yiğo wufita?
www.danef.net
135
CÜMLELER / GUŞIEBLER
nereye gidiyorsun ?
tede wuqore ?
o kim ?
ar xet ?
o ne diyor ?
ay sıd yiorer ?
o ne istiyor ?
ar sıd zıfayer ?
yaşınız kaç ?
wü nıbj thapş ?
adınız ne ?
wüše sıd ?
bu kim?
xet mır ?
fiatı kaç ?
yi woáse thapş ?
kimlerdensin ?
xetxeme waşış ?
nasılsınız ?
sıde şü`şıtıx ?
ne içeçeksin ?
sıd wöşöşt ?
ne istiyorsun ?
sıd wufay?
ne kadar uzakta ?
sıd fedizew peçıj (peşıj) ?
ne zaman gideriz ?
sıdiğo tıqon ?
nerelisin ?
tede wuşış?
yavaş konuş
jajew guşıe
affedersiniz
kısfeğeğu`
biliyorum
seş`e
www.danef.net
136
CÜMLELER / GUŞIEBLER
Yirmi yaşındayım
Ṫ`oćım (ṫ`oim) sit.
Ayda sen misin ?
Ayda wora?
Adıǵece öğreniyorum
Аdıǵabze zeseğaş`e
Benim ismim Nart
Se siše Nart
Soyadın ne ?
Wüĺekoášer sıd ?
Senin adın nedir?
Wo wüše sıd ?
Düğüne gidecekmisin ?
Cegum (nısaşem) wuqoşta ?
Düğün nerede yapılıyor ?
Cegur (nısaşer) tıde şaş`ıre ?
Oynayacak mısın?
Wukeşöşta ? (wukéş`eşta?)
Beğendin mi?
Wugurihığa ? (wugu yihağa?)
www.danef.net
137
CÜMLELER / GUŞIEBLER
annem nerede?
séáne tıde şıı` ?
annem mutfakta
séáne pıtım yit
babamız işe gitti
téate ofım qoáğe
abim okula gitti
sişıneḣıj yecaṕem qoáğe
ablam uyuyor
sişıpḣu neḣıj meçiye (meşiye)
dedem bahçede oturuyor
séátej xatem des
kardeşim ağlıyor
sişıneḣıće (sişınahié) meğı
acıktım
melaće sıĺ`ağ (melaé sıĺ`ağ)
anne ne yemek yaptın?
nan sıd şxın pş`ığer ?
çok güzel olmuş
ĺeşew aşü`ew ḣuğe
tuzu ver !
şığur kıset !
su istiyormusun?
psı wufaya ?
şeker getireyim mi?
şöşığu` keshına ?
televizyonun sesini aç !
televizyonum yimake ux !
pencereyi kapat !
şhağupçer (şhanupşer) ğepıt !
www.danef.net
138
CÜMLELER / GUŞIEBLER
26 km.
km ṫ`oćıre xıre.
Ankara kaç saat sürüyor ?
Ankaram sehat thapş yekudıyi?
araba ile gideriz.
ḱuće tıqon.
bir bardak çay kaç lira ?
zı şayı bjem yiwase thapş ?
bir sonraki durak hangisi?
kıćeĺıqore (kıĺıqore) wuçüṕer tarı?
bu gün gidelim.
nepe tığaqu`.
kaldığın yer nasıldı ?
wuzdeşıağe ćaṕer (ćıṕer) sıd fedağ ?
Maykop a ne zaman taşındınız ?
Miyekoápem sidığo wuḱoşıjığ ?
nereden bilet alabilirim ?
biletır tede kışısşefışüşt (kışısçefışüşt) ?
neyle gidelim ?
sıdıće tıqon ?
ağrını tarif edermisin ?
kowızırer keṕ`oteşüna ?
ateşim var
maşü`e kısćeĺ. (kıséĺ)
başım ağrıyor
sişha mewuzı
boğazım ağrıyor
siçiy mewuzı
dişim çürük, ağrıyor
si śe şüğe, mewuzı
midem bulanıyor
sıgu zeeha
www.danef.net
139
CÜMLELER / GUŞIEBLER
bilmiyorum
sış`erep (ćerep)
çok güzelsin
wu daxeded
acele et!
guzajö ! zığepsınć !
anlıyormusun
zexewoş`ıća ?
ayakkabılarını boya.
wu çöákexer ğalex
beni bekle hele !
kısaj mow !
ben sana demiştim
se wo kos`oğağ
bende yok
siap. (siep)
iyi ki doğdun
wukızeretéḣoáğer şü`ışejı.
doğum günün kutlu olsun
wu kızḣuğo mafer kıfebırsın.
seni cok seviyoruz. iyi ki varsın
wo be şü`ı woteĺeğu. Wuzereşıer şü`ışejı.
beni saat 7 de uyandırabilir misiniz..
sehatır blım sıkebğewuşışüna ?
bilmiyorum.
sış`erep (ćerep)
bir dakika. onu şimdi çağıracağım
zı dakıke. Cı sıkéceşt
bir saat içinde dönerim
zı sehat qošım zıkezğezejışt.
bir şey mi kaybettiniz ?
zıgore bğeqodığa ?
borcum ne kadar ?
sićıfe (sış`ıfe) thapş ?
www.danef.net
140
CÜMLELER / GUŞIEBLER
bu akşam ne yapıyorsun ?
pçıha (pşeğaşha) sıd pş`ere ?
bu araba kimin ?
mı ḱur xetı yiy ?
bu ayakkabı bol
mı çöáker bıḣu
bu ayakkabı dar
mı çöáker zeju
bu bir zevktir.
mır zı tḣağo.
bu evinin telefonu mu?
mır yiwune yitéléfona?
bu fazla büyük
mır yinışe
bu fazla dar
mır bğużaşe
bu fazla kısa
mır ćeḱoáşe
bu fazla uzun
mır ćehışe (ćıhaşe)
bu hesap yanlış gibi.
mı hesapır pxencım fed.
bu kedi.
mır çetuw.
bu Sinemis
mır Sinemis
buna inanmak çok zor
mır şü`eşı hunır bow kinışe
bunu beğendim. fiyatı ne kadar ?
mır sigurihığ (sıgu rihağ) . yiwase thapş ?
bunu duyduğuma sevindim
mır zızerexesxığem sićeguşü`ığ (si`éguşü`ığ)
bunun rengi ne ?
miy yişö sıd ?
buraya oturabilir miyim ?
momdey (mıṫequm) sıkeṫısışüna ?
www.danef.net
141
CÜMLELER / GUŞIEBLER
buyurun
şükéblağ
şimdilik çok erken
cıreće pesaşe
Adıǵe misin ?
wu Adıǵa ?
Adıǵece biliyor musun ?
Adıǵabze woş`a ?
uykum geliyor
çıye (şiye) kısequ
çok üzgünüm, ama imkansız.
cade sıgu kéwo, şhaćem (şhaém) ḣuşüne şıtep.
dışarıda yağmur yağıyor mu ?
şewum woşxı kışéşxa?
dolu yağıyor
woşü` kéxı
dün akşam evde miydin ?
tığoáse pıçıha (tğopşıha) wunem wüsığa ?
evet ben Adıǵeyim.
arı se sı Adıǵ
evet bence de uygun
arı serıćiy yequ
gelmelisin
wukeqon fay
gerçekten mi ? o nasıl ?
şıpka ? ar sıd fed ?
gerçekten mi? niçin ?
şıpka ? sıd papć (peé`)
gidelim
tığaqu`
gidemiyorum
sıqoşürep
www.danef.net
142
CÜMLELER / GUŞIEBLER
gir
kih !, yih !
girebilir miyim?
sıkihaşüna?, sihaşüna ?
gördünüz mü ? siz unutmuşsunuz.
şüĺeğuğa? şö kuşüçığupşağiy.
gününü hatırlıyormusunuz ?
yimafe wügukećıja ?
hadi çabuk ol otobüsü kaçıracaksın
zığepsınç otobüsüm ṕ`apıćışt.
hayır bunu yapamam
hau` mır sıfeş`eşüştep.
herşey iyi
zéće değu.
hesabı nakit olarak ödeyeceğim
hesapır arıĺhaw kestışt.
hey Dane kalk. saat 8
Dane ketec. sehatır 8
hiç bir fikrim yok.
xesohınew (xes`uhane) ziy ćerep.
öyle istiyorsanız olur
areştew şüfayeme ḣun
iki yıldır burdayım.
yiĺesiṫ`um miy sışıı`
inanıyor musun ?
wüşü`eş meḣoá ?
iş ve kalacak yer arıyorum
of re sıkızdeneştı ćaṕem sıĺeḣu (yiwujı sit)
işte biletim
marı, sibilét
söyle ne yapabilirim ?
kao sıd sışıeşüşt (ćeşüşt) ?
www.danef.net
143
kapıyı kapatırmısın
kırmızı gömleğim nerede?
kim arıyor lütfen ?
kimin oğlusun ?
kiminle beraber geleceksin ?
Makop lıyım.
koş
köye gelecekmisin ?
anne lütfen perdeyi kapat.
şunu (bunu) tut
ne güzel. kimler geliyor
neyin nesi
ne kadar izin alabiliyorsun ?
ne kadar ödiyeceğim
ne zaman geri geleceksin ?
nedir? bana söyle ?
nerede ? bilmiyormusun ?
CÜMLELER / GUŞIEBLER
pçer fepş`ına (bığepıtena) ?
sicane pĺıj tede şıı` ?
xaşxım xet kıĺıḣurer?
xetı würişaw?
xetı wüş`iğew wukeqoşt ?
Miyekoape sışış.
çe (şe)
çılem wukeqoşta ?
nı haşxım uḣor uxojıba
mor (mır) kewubıt
sıdew daxe. Kaqorexer xet ?
sıdım yiĺ`ewuj ?
sıd fediz izın kaipxışüre ?
kesıpşınıştır sıd fediz ?
sidığo kebğezejışt ?
sıd? se kısau` ?
tedeşıı` ? pş`ereba ?
www.danef.net
144
yarın sizin için uygun mu ?
o ekmeği verirmisin.
o kaç yaşında ?
olacak
oldukça soğuk
onu bulamaz mısın ?
onun ismi Nağo
onun ismi ne ?
öyle olur umarım
pardon ne dediniz ?
peki görüşürüz
susadım
tuvalet nerede?
rengini sevmedim
sağol
yaklaşık 4 saat
seni özledik
CÜMLELER / GUŞIEBLER
newış worıće yeqoá ?
mo halığur kıseptına.
ay yinıbj sıd fediz ?
ḣuşt
çıaded (şıaded)
ar kebğotışüştıba ?
ay yiše Nağo
moy yiše sıd ?
aşreştew ḣune seguğe.
kısfeğeğu` sıd ṕ`oáğer ?
ḣun tızereĺeğun.
psı faĺ`e sıĺ`ağ.
psıwuner tede şıı`?
yişö şü`ısĺeğuğep.
wopsew
yipeblağemće sehat pĺ`ı
ti gu wukećığ.
www.danef.net
145
CÜMLELER / GUŞIEBLER
sana yardım edebilirmiyim ?
wuzde apekuşüna ? (Sıkıpdepı`aşüna)
şemsiyeniz nasıldı ?
wüşetre sıd fedağ ?
acıktım
melaće (melae) sıĺ`ağ
bu gün günlerden ne?
nepe sıdı maf?
gözlerin çok güzel
Wünexer dexeded
senden hoşlanıyorum
sigu wuréhı (würéha)
seni her zaman seveceğim
wo yeğaş`em şü`ı wusĺeğuşt
seni seviyorum
şü`ı woseĺeğu
alış verişe gideceğim
şefaqo sıqoşt.
azar azar
maće maćew (maé, maéw)
www.danef.net
146
KARŞIT / PEŞÜ`ET
dar – geniş
bğuze - şöámbğe
dar – geniş
zejü – bḣu
kalın – ince
ğumı - psığo
kalın – ince
ujü - ṕoáće
yüksek – alçak
ĺaǵe - ĺḣançe
derin – sığ
ḱuwu - çencı (şecı)
açık – kapalı
uxığ - feşığ
alt - üst
ćeğı (ş`eğı) - ćıu (şıu`)
büyük - küçük
yinı - šıqu
boş - dolu
nećı (nei) - yiz
doğru - yanlış
şıpḣe - pxencı
düz - eğri
zanće (zenćı) - onṫağ
alt - üst
ćeğı (ş`eğı) - ćıu (şıu`)
giriş – çıkış
yihaṕ - yićıṕ
gülmek – ağlamak
şxın - ğın
hafif – ağır
psınće - onteğu (woteğu)
iyi – kötü
değu - deyi
www.danef.net
147
KARŞIT / PEŞÜ`ET
kalkmak - oturmak
tecın - ṫısın
keskin - kör
çanı (şanı) - śaḱo
küt - sivri
paḱo - papše
ön - arka
gupe - ćıbı (ibı)
sağ - sol
cabğu - semegu
sert - yumuşak
pıte - şabe
şişman - zayıf
pşerı - wodı
temiz - pis
kabze - şüeyı
getir – götür
kah - hı
uzun - kısa
cehı (ćıha) - ćaḱo
yakın - uzak
blağe - çıje (şıje)
yaş - kuru
šıne - ğuğe
yavaş - çabuk
jaje - psınće (ş`exı)
yaz - kış
ğemaf - ćımaf (ş`ımaf)
yeni - eski
će (ş`e) - jı
beyaz - siyah
fıjı - şüıše
www.danef.net
148
ĞEWUNEFIPKIXER
.
fı
nokta
"
abjaniṫ`u
çift tırnak işareti
,
fıće
virgül
'
abjan
tek tırnak işareti
;
fı fıće
noktalı virgül
()
parentez
parentez
:
fı zetét
üst üste iki nokta
[]
parentez koáp
köşeli parentez
...
fı şı
üç nokta
'
apostrof
apostrof
?
wupće
soru işareti
`
aksan grave
aksan grave
!
atığ
ünlem
^
pao
şapka
_
ćeğ ğetḣığ
alt çizgi
—
çehı ğetḣığ
uzun tire
/
goş
slaş
-
ćaḱo ğetḣığ
kısa tire
\
pxenc goş
ters slaş
“
fedfed
denden
www.danef.com
149
г
кI
ц
е
о
у
Kiril Alfabesinde değişken harfler
бгы
bǵı
гу
gu
кIакIо
ćaqo
кIакIо
ćaqo
цу
çü
коцы
ḱośı
eсын
yesın
Тет
tét
жъогъо
гъэжъон
оIо
IуакIэ
Iэуж
гъэуцун
jöağo
ğejön
wo`o
uaće
awuj
ğewuçün
www.danef.net
150
Kiril Adıǵe alfabem zı harfew yaĺıtağe harf zexeğewuçüáğexer
къирил адыгэ тхэпкъылъэм зы тхэпкъэу ялъытагъэ тхэпкъ зэхэгъэучъуагъэхэр
pıçığow, şırışew 11 harf
пчъыгъоу, шырышэу 11
тхэпкъ
ГЫ Гъу Жъу КIу Шъу
ШIу ПIу Хъу Къу ПIу
Тıу
ṫ`urıṫ`ow 26 harf
тIыурытIыIоу 26 тхэпкъ
Гъ Гу Дж Дз Ку Къ КI
Жъ Жь Шъ ШI Цу ЦI
Чъ ЧI Хъ Хь ПI ТI Лъ
ЛI Iу IA IЭ IО Ы
www.danef.net
Axem yafeşhafew 30
harf
ахэм япэшхьафэу 30
тхэпкъ
Е Ж З A Б В Г
Д И Й К Л М Н
П Р Т У Ф Х Ц
Щ Ш ъ ь Э Ю
151
C
О
Ч
я
( I) harfır Kiril alfabem 4 wunaye of zeréfe. Dijital klavyem, alfabe ğepsıćem ḱéqurep !
(I) тхэпкъыр къирил тхэпкъылъэм 4 унаyэ Iоф зэрефэ дижитал кълаIyэм, тхэпкъылъэ гъэпсыкIэм
къекIурэп !
mekeḣu yeş`ı
мэкъэхьу yэшIы
harfım xeha
Wuçüṕe meḣu
harfır kıréğace
учъупIэ мэхъу
тхэпкъыр
къырегъаджэ
тхэпкъым хэхьа
КI, ЧI , КIу
тIу, лIэн
Iу IО IA IЭ
ЛI, ЦI, ПI, ТI
www.danef.net
152
У
ПIу
Iу
КIу
Къу
Цу
Ку
Kiril alfabem ( Y ) harfır
zıxet 13 harfıxer
къирил тхэпкъылъэм
( Y ) тхэпкъыр зыхэт
13 тхэпкъыхэр
Жъу
ШIу
Шъу
Гъу
ТIу
Хъу
Latin - Kiril Txacexer
лы - лъы – лIы
lı - ĺı - ĺ`ı
тIу – тIупщын
ṫ`u - ṫupşın
тIIу - лъIы
ṫ`u - ĺ`ı
оIо, умыIу
woo, wumıu`
ХьаIу - ???
hau – hau`
машIо
maşü`e
умыIу
wumıu`
Цуакъэ
çöáke
Цу
çü
Жъон
jön
Iужъу
ujü
Шъо
şö
шыкIэ - шк1э
şıće - şıqe
www.danef.net
154
Download

Ö - danef.net