“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
GELECEĞİN KADIN LİDERLERİ
PROJESİ
UYGULAMA VE SONUÇ KİTABI
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı
tarafından Eylem 5.1 “Gençlerle gençlik politikalarından sorumlu olanların toplantıları” hibesi ile
desteklenmektedir. Bu yayın Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkez Başkanlığı’nın desteği
ile hazırlanmıştır.
Bu yayının içeriği sadece, Türkiye’de faaliyet gösteren Adana İşkadınları Derneği’nin sorumluluğu altında
olup hiçbir şekilde Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmamaktadır.
1
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
Bu kitabın ‘ telif hakları’ Adana İşkadınları Derneği ‘ne aittir. Referans verilmediği veya
yayıncıların izni alınmadığı müddetçe, bu kitabın tamamının veya herhangi bir bölümün
yeniden basımı ve/veya başka herhangi bir amaçla kullanımı mümkün değildir.
Proje hakkında daha fazla bilgi ve kitap talebi,
Aşağıdaki kurum ve ilgili adresten temin edilebilir.
ADANA İŞ KADINLARI DERNEĞİ
Adres: REŞATBEY MAH. 62017 SOK.NO:10
YALÇINKAYA APT. ASMA KAT
SEYHAN / ADANA
Tel: 0 322 459 97 90
E-posta: [email protected]
Web: [email protected]
Editör: Burcu UYAR
İçerik: Halil ESTİ, Başak TARİKOĞULLARI, Sadettin DİNDAR
2
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
İçindekiler Tablosu
Önsöz ............................................................................................................................. 4
Proje Üzerine ............................................................................................................. 7
Proje Ortakları ....................................................................................................... 9
Proje Metodolojisi ...................................................................................................... 13
Zirve ve Atölye Çalışmaları ...................................................................................... 14
Ortaöğretim Kurumları Eğitim ............................................................................. 18
Mektublar ............................................................................................................ 20
Panel Konuşmaları ............................................................................................... 24
3
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
1. SUNUŞ
Değerli konuklar çok değerli başkanlarım, sevgili basın mensubu arkadaşlarım
ve projemizin öznesi olan çok sevgili genç kadınlarımız,
Değerli konuklarımız geçtiğimiz on gün içerisinde dünya ekonomik formu bir
yayın yaptı. Burada dünya üzerinde 136 ülkenin toplumsal cinsiyet ayrımcılığı raporu;
bu 136 ülke içerisinde kadının işgücüne katılımı oranı Türkiye açısından bizim
açımızdan çok önemli çünkü biz orada 127. Sıradayız, bizden sonra gelen ülkeler de;
İran, Katar, Suudi Arabistan, Gana gibi ülkeler. Yaklaşık 10 ay önce de biz bu salonda
yine birçok arkadaşımız aramızdaydı. Böyle bir raporu tartıştık orda da hemen hemen
sonuçlar aynıydı. 1 yıl içerisinde kadına dönük kadının işgücüne katılımına dönük
birçok çalışmalara yapılıyor ama ne yazık ki gördüğümüz noktada bir adım bile ileriye
gidememişiz, hele kadın işgücü yani kadının girişimcilik anlamındaki istatistiklerine
baktığımızda orda durumumuz daha kötü her 100 girişimciden sadece 10 tanesi
kadın bu bizim açımızdan ve ülkemizin ekonomimizin gidişatı açısından da son derece
vahim bir istatistik. Biz Adana İşkadınları Derneği olarak sevgili yönetim kurulundaki
arkadaşlarım ve dernek üyesi arkadaşlarımızla bu verileri gördüğümüzde dedik ki
bizim şiarımız hem Adana’da hem Türkiye’de kadın girişimcilerin sayısının arttırılması
olsun, neden bunu söyledik? Türkiye şuanda ekonomik büyüme açısında 16-17.
sıralarda ve sadece erkek girişimciler ile biz bunu başarmışız hâlbuki bu işin içerisine
kadınları da kattığımızda bırakın 2023’deki ilk 10 olma hedefini biz ilk 5 dünyanın
ekonomik olarak en büyük ülkelerinden ilk 5’e girebiliriz ama şu verilere
döndüğümüzde de bunun hayal olduğunu açıkça görebiliyoruz.
Bu anlamda da kendimizi kandırmaya gerek yok diye düşünüyoruz, işte bize
düşen tam da burada kadının iş dünyasında çoğalmasını sağlamak bizler bugün,
Türkiye’nin 81 ilinden 91 genç kadınımız ile bu çalıştaya başladık. Ben onlarla birlikte
oldukça şuna görüyorum, Türkiye’nin geleceği aydınlık pırıl pırıl bir Türkiye bizi
bekliyor, onun için de hep birlikte inşallah bu güzel geleceğe bu aydığınla hepimiz o
harca bir taş koyacağız ve o taşla birlikte aydınlık, yüzünü batıya dönen, Türkiye’yi
yeniden inşa edeceğiz . Ben tekrar hepinize çok teşekkür ediyorum burada olmanız
bize güç vermeniz bizim için çok önemli.
Biz Adana İş Kadınları Derneği ve bu işe gönül vermiş Türkiye’nin
kalkınmasına Türkiye’nin aydınlık geleceğine gönül vermiş tüm dostlarımıza
abilerimiz tüm kardeşlerimizle birlikte hepinize hoşgeldiniz diyorum, sağ olun, var
olun…
Elif Doğan TÜRKMEN
Adana İşkadınları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı
4
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
2. “GELECEĞİN KADIN LİDERLERİ” PROJESİ ÜZERİNE
Gençlerin istihdamı Avrupa Birliği’nde gözetilen temel bir öncelik, ortak
değer ve AB’nin büyüme genel istihdam ve toplumsal refah hedeflerinin
gerçekleşmesi için gerekli bir koşuldur.
Türkiye ekonomik olarak büyüse de, bu yüksek büyüme oranı işsizliği
önlemeye yetmemektedir. Üniversite mezunlarının dahi işsizlik oranının %38’e
ulaşması büyük bir sorun teşkil etmektedir. Öte yandan, Türkiye’nin girişimcilik
potansiyeli Avrupa Birliği ülkeleri verilerinden kat ve kat daha azdır. Genç Kadın
girişimciliği verileri ve Genç Kadın işsizlik oranları 3.Dünya ülkeleri ile yarışır
boyuttadır.
Ülkemizde işsizlik, gelir dağılımındaki eşitsizlik başta olmak üzere temel
toplumsal ve ekonomik sorunlarımız, İnovasyon ve girişimciliği ekonomik ve sosyal
kalkınmamızın motoru haline getiremememizden kaynaklanıyor.
Bu çerçevede, projenin yürütücü kurumu Adana İşkadınları Derneği olarak
Avrupa Birliği gençlik programları Eylem 5.1 “Gençlerle gençlik politikalarından
sorumlu olanların toplantıları ”adı altında sağladığı hibeyi en iyi şekilde
değerlendirmek için şu anda incelediğiniz Geleceğin Lider Kadınları projesini hayata
geçirdik.
Bahsedilen bu program, STK’lara, gençlerin istihdama ulaşımının ve
girişimcilik fırsatlarının, yerel ve ulusal karar verme organlarında gençlerin kendilerini
temsil etmelerine katkı sunmaktadır. Aynı zamanda gençlerin istihdamı konusunda
toplumda bilinçlendirmenin arttırılmasını hedef alan faaliyetleri desteklemek için
hibeler veren, Türkiye’de gençlik politikalarını, gençlerin sorunlarının algılanmasını ve
buna çözüm arayıcı algı ile katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda
projemiz hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olacak 3 temel eylemden oluşmaktadır.
Projemizin ilk eylemi olan “Dahil Etme Aşaması”nda paydaşımız olan Adana İl
Milli Eğitim Müdürlüğü ile birlikte belirlemiş olduğumuz 10 ortaöğretim kurumunda
yer alan öğrencilere, eğitim ve öğretim yarı dönemi boyunca, öğrencilerin İnovasyon
ve İnovasyona dayalı girişimcilik yaygın eğitim teknikleri desteğiyle öğrenmelerini ve
projeler oluşturmalarını hedefledik. Her ortaöğretim kurumunda 2 gün süren bu
eğitimler ile birlikte öğrencilerin bilgi ve becerilerin inovatif düşünme sistemi ile
5
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
geliştirmeyi ve bunun sonucunda fikirlerinde oluşturmuş oldukları projeleri hayata
geçirici uygulamalar gerçekleştirmelerine olanak sağladık.
Projemizin ikinci eylem planı “ Girişimcilik Deneyim Paylaşımı” aşamasında
uzmanların ve farkı sektörlerde faaliyet gösteren başarılı girişimcilerle birlikte,
okulları ziyaret ederek bilgilerini ve “İnovasyona dayalı girişimcilik” deneyimlerini
öğrencilerle paylaşarak gençlerin kendi fikirlerini tartışabileceği bir ortam hazırladık.
Projemizin ana faaliyetini oluşturan “Ulusal Çözüm ve Eylem” aşmasında ise
Türkiye’nin 81 ilinden başvuru yöntemiyle seçilmiş olan 18-30 yaş arası girişimci genç
kadın ile birlikte Girişimcilik ve İnovasyon alanında eksikliği bulunan özellikle
Yerelden Ulusala Hareket Stratejisi ile bir eylem planı oluşturulması hedeflendik. Bu
kapsamda "Ulusal Genç Kadın Girişimciliği" adını verdiğimiz toplantımızda, uzmanlar,
karar vericiler, politika yapıcılar, sektör temsilcileri ve 81 ilden gelen 81 genç kadın
yer aldı. Bu zirve ile birlikte okullarda lise öğrencilerinin gerçekleştirmiş olduğumuz
inovatif fikirler değerlendirildik.
Sonuç olarak “Geleceğin Kadın Liderleri” projesi ülkemizde girişimcilik ve
inovasyon alanında eksikliği bulunan özellikle yerelden ulusa hareket stratejisi ile bir
eylem planı oluşturmayı hedeflemektedir. Bu eylem planı çerçevesinde Genç
Kadınların inovasyon kültürüne sahip, üçlü bir ekonomi dinamosu olan inovasyona
dayalı girişimciliğe yatkın bireyler olarak yetişmelerini sağlayarak ülkemizin gelişmesi
ve kalkınmasında anahtar rol oynayacak inovasyon konusunda toplumda farkındalık
yaratmak ve genç girişimcilik stratejisini oluşturmak amaçlanmaktadır.
Bu amaçlara ulaşmak için Adana İş Kadınları Derneği’nin koordinatörlüğünde,
projenin ortakları olan Akdeniz Eğitim ve Kalkındırma Derneği ve Güney Rotary
Kulübü işbirliği yapmışlardır.
Esin PARLAK
Proje Uygulama Sorumlusu
6
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
3. PROJE ORTAKLARI
1-ADANA İŞ KADINLARI DERNEĞİ
1999 yılında Adana'da kurulan Anadolu'nun ilk iş kadınları derneği İŞKAD’ın
sektörlerinde başarılı 100'e yakın üyesi
bulunmaktadır.
İŞKAD'ın üye profili yüzde 70 girişimci
işveren, yüzde 30 üst düzey profesyonel
yöneticilerden oluşmaktadır. Kentin
Kurumlar Vergisi rekortmenleri arasında ilk
yüzde 4 İŞKAD üyesi bulunmakta, her üye
ortalama 22 kişi istihdam etmektedir. Adana İŞKAD, TÜRKONFED'e, Doğu Akdeniz
Sanayici ve İşadamları Federasyonu çatısı altında girmiştir.
Ayrıca;
*İş dünyasında kadının etkinliğini artırma,
*Girişimci kadın sayısını çoğaltma ve kadınların karar mekanizmalarında daha çok yer
almasını sağlamak
*Var olan iş yaşamındaki kadınları güçlendirme,
*Bölgenin sosyo-ekonomik gelişimine katkı koyma,
*Ülke ve kent ekonomisinin gelişimine yönelik proje ve uygulamalar hakkında
üyelerinin görüş ve önerilerini çeşitli platformlarla ilgililere ulaştırma,
*Türk iş kadını ile Avrupa ve dünya iş kadınlarının entegrasyon sürecini hızlandırma
amacı ile yoluna devam etmektedir.
Adres: REŞATBEY MAH. 62017 SOK. NO:10 YALÇINKAYA APT. ASMA KAT
SEYHAN / ADANA
E-posta: [email protected]
Web: www.adanaiskad.com
7
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
2-GÜNEY ROTARY KULÜBÜ
Güney Rotary Kulübü 18 yıllık geçmişi ile son derece sağlam sevgi, dostluk temelleri
üzerinde ve hizmet anlayışıyla bir araya gelmiş kocaman bir ailedir. Bizler birbirimize
büyük bir bağ ile kenetli ve bu bağı hizmet etmek için bir güce dönüştüren: 7 sinden
70 ine; eşlerimiz ve
çocuklarımızla projeler
üreten, topluma nasıl
faydalı olabiliriz; nasıl fark
yaratabilir; yapılmayanı
nasıl yapabiliriz diye kafa
yoran; bundan asla
yorulmayan bir sivil toplum
kuruluşuyuz.
Hedeflerimiz dönem temamıza göre zaman zaman değişse de asıl amacımız her
zaman ve her koşulda hizmet olmuştur.
Bizler çocuklarımızın yarınımız ve yaşlılarımızın da geçmişimiz olduğu biliciyle
toplumumuzun her kesimine yani düne, bugüne ve yarına sahip çıkarız. Küçük bir
çocuğun tebessümüne, engelli bir gencimizin başarısına, bir hastanın tedavisine, bir
okulun suya kavuşmasına, bir kadının meslek sahibi olmasına ve daha nicelerine
azıcık katkımız oluyorsa ne mutlu bize…
Adres: Baraj Caddesi Sümer Mahallesi 69198 Sokak No:4 A Blok Kat:1 Daire:8
SEYHAN / ADANA
Web: www.guneyrotary.org.tr
8
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
3- AKDENİZ EĞİTİM VE KALKINDIRMA DERNEĞİ
Akdeniz Eğitim ve Kalkındırma Derneği; gençler tarafından, gençlerin sosyal
kalkınması için 2012 yılında kurulan,
genç dostu sosyal
tabanlı projeler üreterek, gençlerin toplumsal statüsünü
artırılması için çalışan bilgi ve paylaşım odaklı bir sivil toplum
kuruluşudur. Türkiye’nin Akdeniz bölgesinde yer alan Adana
kentinde faaliyetlerini ulusal ölçekli yürütmektedir. Eğitim ve
Kalkındırma Derneği; Türkiye Eğitim ve Kalkındırma
platformunun koordinatör yapılanmasıdır.
o
o
o
o
o
Özelde gençlerin, genelde ise dezavantajlı bireylerin sosyal
kalkınması için sosyal tabanlı faaliyetler yürüterek bireylerin
toplumsal statülerinin arttırılması ve gelişmesi için çalışmayı,
Gençlerin ve Gençlik alanında çalışan kurum ve kuruluşlarının
kapasitelerini geliştirici eğitimler vermeyi,
Gençlik ve Gençlik temalı STÖ arasında işbirliği geliştirici diyalog
oluşturmayı,
Farkındalık
çalışmaları
gerçekleştirerek
Avrupalılık
bilinci
oluşturmayı,
Gençlerin sosyal katılımını desteklenmesini sağlayacak politikalar
üretmeyi, amaçlamıştır.
Hak temelli, demokrasi öncelikli, Sanat, tarih ve kültür odaklı, Çevre ve
sorumluluk bilinci yaratan, Farklı kültürlerdeki gençleri bir araya getiren ve farklı
kültürleri görme imkanı sağlayan, Yerel yönetime ve karar mekanizmalarına aktif
katılımda farkındalık uyandıran, Gençlerin inisiyatif alabildiği, Gönüllülüğü geliştirici,
yaygın eğitim faaliyetlerini destekleyici etkinliklerde bulunmak, Gençlerin Karar alma
mekanizmalarında yer almasını destekleyici önceliklerden yola çıkarak projeler
içerisinde yer almaktadır.
“Demokrasi, Toplumsal Cinsiyet, Haklar, Ayrımcılık gibi temalarda eğitimler
düzenlemekte ve aktif sivil toplum diyaloğu hakkında sahada diğer STK’larla çalışma
birliği yürütmektedir. Genç dostu felsefesiyle gençlerle birlikte gençleri için farklı
hedef kitlelere ihtiyaç ve ilgi odaklı destek vermeye devam etmektedir.
Adres: Çınarlı Mahallesi 60122 Sokak Petek Apartmanı Kat:4 Daire: 8 Seyhan/ADANA
Tel:+90(322)454 14 17
E-posta:[email protected]
Web: www.eka.org.tr
9
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
4- AVRUPA BİRLİĞİ GENÇLİK PROGRAMLARI EYLEM 5.1
(HİBE VEREN KURULUŞ)
Gençlik Programı Avrupa Komisyonu tarafından gençler için uygulamaya konmuş
bir programdır. Bu program Avrupalı gençlerin aktif vatandaşlık, dayanışma ve
hoşgörü duygularının gelişmesini ve onların Avrupa Birliğinin geleceğinin
şekillenmesinde rol almalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Gençlik Programı AB
sınırları içinde ve arasında hareketliliği, yaygın eğitimi, kültürlerarası diyaloğu
destekler ve sosyal, eğitimsel ve kültürel geçmişlerine bakmaksızın bütün gençlerin
istihdam edilebilirliklerinin artırılmasını ve dahil edilmeleri teşvik eder. Gençlik
Programı bütün gençler içindir.
Gençlik Programı, ergenlik ve yetişkinlik
arasındaki gençlerin ihtiyaçlarına Avrupa
düzeyinde cevap vermeyi amaçlamaktadır.
Program, toplumda gençlerin aktif katılımını
teşvik etmenin yanı sıra yeterliklerin kazanılmasına önemli bir katkı sağlamaktadır.
Gençlik konularına sektörler arası bir yaklaşımı özetleyen ve Gençlik alanında Avrupa
İşbirliği için 2009 yılında kabul edilen yeni gençlik politika çerçevesini1 destekler.
Öyle ki bu yaklaşım yalnızca eğitim ve işgücü piyasasında (“istihdam edilebilirlik
boyutu”) tüm gençler için daha çok ve eşit fırsatlar yaratmak değil aynı zamanda aktif
katılım, sosyal dahil etme ve dayanışmayı teşvik etmek (“katılım boyutu”)
maksatlarını taşır. Ayrıca bilgi, yenilik, yüksek düzeyde eğitim ve beceriler, adapte
olabilirlik ve yaratıcılık, dahil edici işgücü piyasasına ve toplumda aktif katılıma dayalı
bir ekonomi yaratmak için gençleri AB gündeminin merkezine koyan AB 2020
Stratejisinin bir öncül girişimi olan “Gençlik Hamlesinin desteklenmesine katkıda
bulunur.
Son olarak, Gençlik Programı Avrupa’daki demokratik yaşama gençlerin katılımını
desteklemeye AB’yi davet eden Lizbon Antlaşması (Madde 165 (2)) tarafından tevdi
edilen yeni AB yeterlikleri bağlamı ile uyumludur. Gençlik Programı, daha önceki
programlar olan “Avrupa İçin Gençlik” (1989–1999), Avrupa Gönüllü Hizmeti ve
GENÇLİK Programı (2000–2006) tecrübeleri üzerine inşa edilmiştir. Program, gençlik
alanında farklı paydaşlarla geniş çaplı danışmalar yapıldıktan sonra Komisyon
tarafından sunulmuştur. 2003 yılında, programda yer alan çeşitli uzman, paydaş ve
bireylerden elde edilen veriler kullanılmak suretiyle GENÇLİK Programının bir ara
değerlendirmesi yapılmıştır.
Adres: Mevlana Bulvarı No:181 06520 BALGAT / ANKARA
E-posta: [email protected]
Web: www.ua.gov.tr
1
Gençlik alanında Avrupa işbirliği için yenilenmiş bir çerçeve için 27 Kasım 2009 tarihli Konsey Kararı
(2009/C311/01)
10
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
4- PROJE METODOLOJİSİ
Öncelikli olarak Yaygın eğitim metodu uygulanacak olup Zirvede formal
olmayan eğitim tekniği ile katılımcılar için daha kalıcı politika oluşturabilir
potansiyelde ve sistematik bir yapı anlamında yaşayarak öğrenme çalışma
metotlarını birleştirerek devam edilmiştir. Toplantılar ve eğitimler sürecinin ilk
günleri katılımcılarımızın birbirleri arasındaki diyalogların gelişmesi içi farklı
deneyimlerin paylaşılması aşamalarında grup oyunları ve yarışmalar düzenlenmiştir.
Farklı kültürlerden gelen gençlerin Avrupalılık bilinci ve hoşgörülerini kazanmak adına
kültürel geceler düzenlenerek yerel kültürlerini birbirlerine tanıtma fırsatları
bulmuşlardır. Sonraki günler için oluşturulacak çalışma gruplarında hem yuvarlak
masa, beyin fırtınası, hem halk analizi, hem de yerinde uygulama ile bir grup sinerjisi
doğması ile yaşama dönük bir çalışma metodu izlenmiştir. Karar alıcılar ve
uzmanların katılımı ile bilgisel ve deneyimsel paylaşımlar gerçekleştirilerek sorunu
tamamen çözecek öneriler çıkartılmıştır. Gençlerin katılımcı olmasından ziyade
interaktif bir metot ile bizzat uygulayıcı ve öneri geliştirici bireyler halinde projede
yer almışlardır.
11
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
ULUSAL GENÇ KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ
ZİRVESİ
1-4 Kasım 2013 ADANA
Geleceğin Kadın Liderleri projesinin son ana faaliyeti olan Geleceğin Kadın
Liderleri Zirvesi ile projenin “Dahil Etme Aşaması” ve “Girişimcilik Deneyimlerinin
Paylaşımları” aşamasında ortaya çıkan verilerin değerlendirilmesi, kadınların
işgücüne katılımlarının arttırılması ve iş hayatında daha aktif yer alma bilinci
oluşturulması üzerine paneller ve atölye çalışmaları düzenlenmiş, yerelden ulusa
hareket stratejisi ile bir eylem planı oluşturulması hedeflenmiştir. Ulusal düzeydeki
bu zirve başvuru alınarak 81 ilden genç kadın ve 2 akran eğitmen olmak üzere 90
katılımcı ile gerçekleşmiştir.
Bu doğrultuda zirvede proje yürütücü kurumun tanıtımı, projenin diğer
aşamalarının temaları, projenin yol hikâyesi açıklanmış olup projenin gerçekleştirilme
süresince ortaya çıkan konular üzerinde paneller düzenlenmiştir. Bu zirve süresince
katılımcılar toplanan verileri dinlemiş değerlendirmiş ve toparlamışlardır. Birçok
sözcünün bulunduğu zirvede fikir kampları düzenlenmiştir. Zirvenin atölye ve
konuşmacı konuları aşağıdaki gibidir.
12
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
“Geleceği Lider Kadınları – Ulusal Genç Kadın Girişimciliği”
Panel(Forum) Programı
3 KASIM 2013, Adana
14:30-15:00
AÇILIŞ KONUŞMALARI
Av. Elif Doğan TÜRKMEN İŞKADINLARI DERNEĞİ Yönetim Kurulu Başkanı-TÜRKONFED Kadın
Komisyonu Başkan Yardımcısı
Osman YANIK
GÜNEY ROTARY 2013-2014 DÖNEM Başkanı
Süleyman SÖNMEZ
ÇUKOSİFED Yönetim Kurulu Başkanı
Hülya GEDİK
Kadın
GEDİK HOLDİNG Yönetim Kurulu Başkanı-TÜRKKONFED
Komisyonu Başkanı
Zeki KIVANÇ
ADANA SANAYİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı
Süleyman ONATÇA
TÜRKKONFED Yönetim Kurulu Başkanı
Zihni ALDIRMAZ
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKAN V.
15:00 -16:30
KENT FORMU
MODERATÖR
Prof.Dr.Serap ÇABUK
Ç.Ü İ.İ.B.F. İşletme Fakültesi
Forum Konuşmacıları
Prof.Dr.Rana OLGUNTÜRK
DERNEĞİ Yönetim
Şebnem AKALIN
TÜRK PEDİATRİK KARDİYOLOJİ VE KALP CERRAHİSİ
Kurulu Başkanı-2430 Bölge Guvernör Eşi
KAGİD ADANA Şube Başkanı
Tamer GÜLCAN
AGİAD Yönetim Kurulu Başkanı
Ayça KATLAV
BPW ADANA Şube BAŞKANI
Hanife KÜÇÜKYILMAZ
KA-DER ADANA Şube Başkanı
Saniye ÇELİK
TÜRK KADINLAR BİRLİĞİ Seyhan Şube Başkanı
-KÖY MAHALLİ İDARELER MUHTARLAR DERNEĞİ Başkanı
-PINAR MH. CESUR SPOR KULÜBÜ Başkanı
13
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
ATÖLYE ÇALIŞMALARI
A)Kadın Girişimcilerin Karşılaştıkları Engeller
Günümüzde her ne kadar kadının ekonomik hayatta ve toplumsal ilişkilerdeki konum
ve işlevine ilişkin geleneksel görüşten çağdaş görüşe geçiş sağlanmış olsa da bu
konuda gerçek anlamda olması gereken evreye gelindiğini söylemek oldukça erken
olduğunu gözlemekteyiz. “Kadın Girişimcilerin Karşılaştıkları Engeller” atölyemizde,
sosyal ve ekonomik statülerin ve bu özel engellerin sonuçları olarak kadın
girişimciliğini hangi faktörlerin engellediğini ya da onu bekleyen fırsatların neler
olduğunu belirledik. Bu engelleri aşağıda belirttiğimiz başlıklarda inceledik.
1.Cinsiyetten Kaynaklanan Engeller
1.1 Sermaye Eksikliği: Bir firmayı kurmak için ön şartı finansal varlığa ve gerekli bilgi
potansiyeline sahip olmaktır. Toplumda kadınların pozisyonu, bu her iki varlığa sahip
olmak açısından eksiktir. Aile yükümlülüklerini yapma zorunluluğu kadını bütünüyle
kariyer yapmasını olanaksızlaştırıyor, kadın için olası iş fırsatlarını değerlendirmek
doğal olarak azalıyor ve onun daha düşük ücretle çalışmasının yolunu açıyor. Bu
anlamda finansal sermayenin mevcut olması, girişimcilik süreci için oldukça
önemlidir. Bu anlamda kadın girişimcilerin önündeki en büyük engelin mali güçlerinin
olmayışlarıdır.
1.2 Toplumun Geleneksel İnanç ve Baskısı: Gelişmiş ülkelerde dahi kadının karşı
karşıya bulunduğu ayrımcılık olgusunun, bu alandaki çarpık uygulamaların bir türlü
aşılamamış olduğu gibi, gelişme yolundaki birçok ülkede bugün de onun yerinin ev
olduğuna inanılmaktadır. Farklı erkek egemen ataerkil toplumda onun evin erkeğinin
izni olmaksızın herhangi bir girişimi yasaklamış bulunmaktadır. Kadının bir işletme
kurarak, onu faaliyete geçirmesi, bu yolla üretime katkıda bulunması birçok kültürde
bugün de pek olağan bir davranış biçimi olarak nitelendirilmemektedir.
1.3 Cinsiyete Dayalı Rol Ayrımcılığı: Kadınların iş yaşamlarını etkileyen en önemli
unsurlardan birisi de erkeklerden farklı olarak toplum içerisinde benimsedikleri
cinsiyet rolü olduğu atölye çalışmalarında ortaya çıkmıştır. Cinsiyet rolü, hangi
meslek ya da pozisyonun kadın işi, hangilerinin erkek işi olduğudur. Böylece kadının
toplumdaki cinsiyet rolünden dolayı onun ev hayatı ve iş hayatı arasında denge
kurmak zorunda olması, anne ve eş olma rolünün bir uzantısı gibi değerlendirilen
öğretmenlik, hemşirelik, sekreterlik gibi daha çok kadınların çalıştığı mesleklere
yönelmesine yol açmıştır sağlamaktadır. Özellikle kadınların sanayi sektöründeki
14
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
varlıkları erkeklere kıyasla çok düşüktür ve emek yoğun hafif sanayi dallarında
göreceli olarak dar bir alanda faaliyet göstermektedirler
1.4 Cinsel ve Duygusal Taciz: Gerek ücret karşılığı bir işte çalışan ve gerekse
işletmelerde yönetici ve girişimci olarak çalışan kadınların özellikle kapalı
toplumlarda cinsel ya da duygusal tacize uğramaları oldukça olasıdır
1.5 Cam Tavan Engeli: : Atölye çalışmalarında en sık rastlanan konulardan biri de
çalışan kadına kendisi ile aynı meslek sahibi, aynı deneyim ve birikime sahip, aynı
kıdemdeki karşı cinsine oranla daha az ücret ödenmesi olduğu ortaya çıkmıştır.
Hiyerarşinin daha üst kademelerine yükselme söz konusu olduğunda, kadın sırf
cinsiyetinden ötürü, karşılaştığı cam tavan engeli nedeniyle örgütte hak ettiği düzeye
gelememektedir. Bu engellerin belli başlıları ise; basmakalıp yargılar, rol çatışması,
şirket uygulamaları (işe alım, terfi ve ücretlendirmede ayrımcılık yapılması), rehbere
sahip olamama ve iletişim ağı eksikliği olarak sıralanabilir.
1.6 Sosyal Pozisyon ve İletişim Eksikliği:. Yeni bir firma kurarken ve yönetirken
gerekli olan bilgi, destek ve kaynağa ulaşmada kadınların erkeklere göre daha az
başarılı oldukları söylenebilir. Kadınları iş yaşamında zorlayan bir diğer unsur ise,
erkek meslektaşlarının biçimsel olmayan iletişim ağlarına girememeleridir.
1.7 Yasalardan Kaynaklanan Engeller: Kadınların çalışma yaşamına girmesi veya
girdikten sonra işte devamları konusunda yasalarda cinsiyete dayalı ayrımcılık söz
konusu olmamakla birlikte (2003 yılında yürürlüğe giren Yeni İş Kanunu) belli iş ve
mesleklerin kadınlara uygun işler olarak toplumsal kabul görmemesi, görev
dağılımında adil davranılmaması, ekonomik kriz dönemlerinde önce kadınların işten
çıkartılması, özellikle kayıt dışı sektörde ücretlerin düşük tutulması gibi bazı ayrımcılık
örnekleri ile karşılaşılabilmektedir.
2.ÖRGÜT VE ÇEVRESEL ŞARTLARDAN KAYNAKLANAN ENGELLER
2.1. Örgüt İklimi ve Kültürü: Örgüt iklimi, örgütün objektif (nesnel) özelliklerinin
çalışanlar tarafından nasıl görüldüğünü ifade eden, bireylerin iş çevrelerindeki
olaylara, faktörlere ve şartlara ilişkin algıları ve bunun bilişsel ve duygusal sonuçlarını
içeren bir kavramdır. Dolayısıyla çalışanların girişimcilik faaliyetlerine katılmalarında,
çalıştıkları örgütün hangi iklim yapısında olduğu önemli bir rol oynayabilecektir.
Özelikle erkeklere göre bu konuda daha çekingen olan kadınların, destekleyici ve
yenilikçi bir örgüt ikliminden ziyade bürokratik bir örgüt iklimine sahip işletmelerde
çalışıyor olmaları onları, girişimcilik faaliyetlerinden uzak tutan önemli bir engel
15
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
olabilecektir. Kadınların girişimci olmalarında önemli rol oynayan bir diğer olgu ise,
örgüt kültürüdür. Kültür, bir topluluk tarafından geliştirilmiş inançları ve paylaşılan
temel değerleri de kapsayan belirli davranışlar kümesi olarak tanımlanabilir (Şişman,
2002). Bu kapsamda örgüt kültürü, örgütsel karar ve stratejileri etkileyen güçlü bir
kaynaktır. Kültürün, örgütte görev yapan çalışanların girişimcilik potansiyel ve
fırsatlarını teşhis etme ve değerlendirilmesinde de önemli bir etkiye sahip olduğu
söylenebilir (Zahra vd., 2004: 363). Buna göre çalışanların gelecekleri ile ilgili
beklentilerine sıcak bakıldığı, her türlü imkân ve ortam hazırlanarak çalışanların
planlarına yardımcı olunduğu bir örgüt kültürüne sahip olan işletmelerde,
çalışanların, daha yenilikçi ve girişimci olabilecekleri söylenebilir (Erkmen, 2001: 68).
Böylece güçlü örgüt kültüründen çok zayıf örgüt kültürüne sahip işletmelerde (Eren,
1993: 375) çalışan özellikle kadın personelin, bu yapıdan etkilenerek girişimcilik
potansiyellerini açığa çıkartmaları oldukça zor olabilecektir.
2.2 Liderlik: Liderlik, örgütte hem stratejilerin geliştirilmesi hem de uygulanması
aşamasında önemli bir yere sahiptir. Liderlerin görevi; dürüstlüğe ve yetkilendirmeye
değer veren bir işletme kültürü yaratmaktır. Yani lider, organizasyonda gelişmeye yol
açan değişiklikleri gerçekleştirerek, insanları, kendileri ve organizasyon için yenilik
yapmaya, girişimciliğe ve daha özgür hareket etmeye yönlendirir. Bu bağlamda
örgütlerde, demokratik, model olan ve yetiştiren liderlik tarzından çok, zorlayıcı,
otoriter ve bağlılık oluşturan liderlik biçiminin daha aktif olması, çalışanların ve
dolayısıyla kadınlar personelin girişimcilik potansiyellerini ortaya çıkartmalarında
önemli bir engelleyici faktör olarak değerlendirilebilecektir.
2.3. Bütüncül Bakışın Sağlanamaması ve Örgütlenememe: Kadın girişimciliğinin
önündeki birçok engeli aşamaması, kendini çevreleyen, sınırlayan sorunlarla baş
edememesinin başlıca nedenlerinden birisi de olayın dünya genelinde, küresel
temelde bir bütünlük içerisinde ele alınamaması, etkin bir biçimde
örgütlenememesidir. Bu anlamda gerek uluslar üstü gerekse ülke bazındaki büyük
sivil toplum kuruluşlarının kadın girişimciliği konusundaki katkıları ve teşvikleri,
engellerin aşılmasında önemli bir rol oynayabilecektir.
2.4. Kurumsal Çeşitlilik ve Koordinasyon Zorlukları: Türkiye’de kadın girişimciliğini
destekleme ve geliştirme ile ilgili gerek hükümet kuruluşları ve gerekse sivil toplum
kuruluşları ve özel kuruluşların sayısının oldukça fazla olması bu kuruluşlar arasında
koordinasyon güçlüğüne ve kadın girişimciliğini destekleme stratejisinin
farklılaşmasına neden olmuştur. Böylece kadın girişimciliği konusu, birbirinden
bağımsız ve farklı birkaç politika çerçevesi içine yerleştirilmiştir. Bu durum ise
ekonomik hayatta kadınları güçlendirme hedefine ulaşmada kadın girişimciliğinin
16
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
nasıl bir stratejik araç olacağı konusunda farklılıklar ve görüş ayrılıklarının oluşmasına
neden olmuştur.
2.5. Politika Geliştirme ve Uygulama ile İlgili Engeller: Girişimciliği destekleme
programları hazırlanırken, hedef kitle olarak görülen kadınlar arasındaki birtakım
ayrımların (yaş, eğitim, kentli-kır vb.) dikkate alınmaması; bu programlar
oluşturulurken program tasarımına ve uygulama süreçlerine kadınların dahil
edilmemesi; girişimciliği geliştirme yönünde uygulamaya aktarılan proje fonlarının
deneyime dayalı olmaması, iyi tasarlanmış olmaması ve sürdürülebilirlik konusunda
etkin bir modelin olmayışı gibi nedenlerden dolayı başarısızlığı; mevcut kadın
girişimcilerin ihmali ve yeni başlayanlara ağırlık verilmesi ve izleme ve değerlendirme
eksiklikleri, kadınların girişimciliğini engelleyen önemli uygulama eksiklikleri olarak
sayılabilir.
17
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
ORTAÖĞRETİM KURUMLARI
İnovasyona Dayalı Girişimcilik Eğitimleri
Ulusal Ajans Eylem 5.1 “Geleceğin Lider Kadınları” projesinin bir aşaması olup;
ortaöğretim kurumlarında gençlere yaygın eğitim teknikleri ile inovatif düşünmeyi,
inovasyona dayalı girişimciliğin öğretilmesini hedefleyen “Dâhil Etme Aşaması”’nı
23-29 Aralık 2013 tarihleri arasında gerçekleştirdik.
1 hafta boyunca Adana ilinde Karaisalı, ,Sarıçam, Seyhan, Yüreğir, Çukurova
ilçelerinde birçok yönden imkânları kısıtlı olan 10 ortaöğretim kurumundan 1000
genç kıza ulaştık. Onlara yaygın eğitim teknikleri, sunumlar, soru ve cevaplar ile
girişimciliği, birçoğunun adını o güne dek duymadığı inovasyonu ve kadın
girişimcileri destekleyen programları anlattık. Kendi işlerini kurmalarının olumlu ve
olumsuz yanlarından, girişimci ruhunun nasıl oluştuğundan girişimcilik hayatında
nelerin yapılıp nelerin yapılmaması gerektiğinden bahsedip Türkiye’deki ve
dünyadaki başarılı kadın girişimcilerden ve yaptıklarından örnekler sunduk.
Oldukça ilgili oldukları bu konu hakkında merak ettiklerini açıklayıp kafalarındaki
sorulularını aydınlatarak geleceğin kadın girişimci adayları olduklarını ve bunun
için şimdiden hedefler belirlemelerini tavsiye ettik. İş kurmak ve yenilikçi
düşünmekle ile ilgi gelen sorularla birlikte gelecek ile ilgili kaygıları ve üniversitede
seçmeleri gereken bölümler ile ilgilide çok fazla soru ile karşı karşıya kalıp onları
bu konuda aydınlatabilmek için örnekler vererek kafalarında bir şeylerin
şekillenmesi için çabaladık. Birçoğunca yapmak istediği; ama gerek toplum baskısı
gerekse imkânsızlıklardan dolayı şekillendiremedikleri hayallerinin peşinden
gitmeleri gerektiğini anlatarak bu doğrultuda yapılabileceklerden bahsettik. İlgi ve
isteklilik yönünden her gittiğimiz okul elbette ki aynı olmadı, ilginin eksik olduğu
okullarda hayallerin ve bunun arkasından gelen hedeflerin erken belirlenmesinin
önemini anlatarak onlara başarılı işkadınlarının yaşam hikâyelerinden kesitler
anlatarak ilgilerini çekmeye çalıştık.
Gittiğimiz her okuldaki sunum aynı ilgi ile başlamasa da anlatım sonunda aynı
sonuçla karşılaştık; girişimciliğe daha pozitif bakan genç kızlar…
18
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
SONUÇ OLARAK;
Yaşadığımız dünyada kadının çalışma yaşamında, her geçen gün etkinliğini
arttırması, hem kendisi hem de toplum açısından oldukça önemli görülmektedir.
Özellikle kadının daha eğitimli, hırslı ve kararlı duruşu onu, karşı cinslerine bağımlı
olmaktan kurtararak ekonomik anlamda bağımsızlığını ve toplumdaki statüsünün
güçlendirmesine olanak sağlamaktadır. Kadına bu gücü sağlayan en önemli olgu ise
onun girişimcilik özelliğidir. Girişimcilik faaliyeti ile kadın, bir taraftan maddi ve
manevi kazanımlar elde ederken, diğer taraftan bağımsızlık, finansal fırsatlar,
toplumsal hizmet, iş güvenliği, aile istihdamı ve meydan okuyuculuk gibi özellikler ile
de cinsiyet ayrımcılığına yönelik yargıları kadınlar lehine çevirebilme fırsatını da elde
etmiş olmaktadır. Bu kapsamda ekonomik hayatta girişimci olarak önemli roller
oynayan kadının; işine yönelik kısa ve uzun vadeli planlar yapma, kaynakları optimum
kullanma, beşeri ilişkiler kurma ve sürdürme, işinde edindiği deneyimleri verimli
kanallara aktarma gibi bir etkiye sahip olduğu söylenebilir.
Aynı şekilde kadınların, örgütün başarısını zora sokan yıkıcı çatışmaların ve
şiddetin ortaya çıkmasında veya büyümesinde de engelleyici bir rol üstlendiği ifade
edilebilir. Bunun yanında kadınların ekonomik anlamda güçlü olmaları, ortaya
çıkabilecek yanlış yönetim, şiddet ve yıkıcı çatışmaların azaltılmasında da etken
olabilecektir.
Bu bağlamda, kadın girişimciliği, ekonomik ve toplumsal hayatta önemli yarar ve
fırsatlar yaratarak, kendi ülke ekonomilerini geliştirmede ve iş yaratımında önemli
katkılar sağlamaktadırlar. (Soysal, 2008)
19
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
MEKTUPLAR
Sayın Fatma Şahin,
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olarak başa geldiğinizde çok mutlu olmuştuk.
Bir kadın olarak, kadının problemlerini çözümleyebilmek adına onunla en iyi empatiyi
kurabilecek, bu problemlere etkili çözümler sunarak kadının toplumdaki yerini
iyileştirmeye yönelik, iş hayatına etkin katılımını sağlamaya, önlemeye, okuma-yazma
oranlarını artırmaya, taciz ve tecavüz dahil şiddeti önlemeye, en önemlisi de
toplumsal cinsiyet algısını değiştirmeye ve dolayısıyla kadının toplumda hak ettiği
gerçek yerini bulmasına yönelik projeler geliştireceğinizi düşünmüştük. Tüm bunları
aklınızda bulundurduğunuzu ve uygun çalışmaları hali hazırda yaptığınızı, yapıyor
olduğunuzu düşünüyor olabilirsiniz fakat size, koltuğa geçtikten sonra bir kadın, daha
da önemlisi bir ‘’Anne’’ olduğunuzu unutup ataerkilleştiğinizi özellikle hatırlatmak
istediğimiz için bu mektubu yazma gereği duyuyoruz.
Biz, Ulusal Kadın Girişimciliği Zirvesi – Geleceğin Lider Kadınları Projesi’nden 81
kadın, size belirlediğimiz problemlere çözüm önerilerimizden bahsetmek istiyoruz.
Öncelikle, belirli başlı problemlerimiz, kadının toplumdaki yanlış algısı, bu algıdan
kaynaklı gerek tecavüz, gerek dikey-yatay mesleki cinsiyet ayrımcılığı olsun her türlü
şiddetin giderek artmasıdır. Kadın bedeninin metalaştırılması, üzerinden siyaset
yapılması, politik alanın kullanılması, dahası sömürülmesidir. Buraya yazmakla
bitiremeyeceğimiz sorunların özetine önerilerimiz, öncelikle bu sorunlara bir
politikacı olarak değil de bir ‘’Kadın’’ olarak yaklaşmamızdır. En önemli gördüğümüz
nokta burasıdır. Sonrasında daha somut olarak, kadın sığınma evlerinin artırılması,
şiddet cezalarının artırılıp yaptırımlarının denetlenmesi, kadının eğitim kalitesinin
güçlendirilip mesleki ayrımcılığın önüne geçilebilecek, toplumsal algıyı ve baskıyı
değiştirebilecek proje ve eğitimlere başlanması, kadın bedenine, beynine ve
özgürlüğüne müdahale eden her türlü girişimin farkında ve bilincinde olarak
engelleme ve değiştirme çalışmalarında bulunulması, kadın istihdamını artırıcı yasa
ve projelerde çalışılmasıdır. Buna açık olmanız durumunda projelerimiz, fikirlerimiz,
özverimiz ve ‘’Kadın’’ kimliğimizle elimizden gelenin en iyisini yapmaya hazır
olduğumuzu özellikle bilmenizi ve göz önünde bulundurmanızı rica ediyoruz.
Şimdinin
kadınları
geleceğin
kadınlarına
sahip
çıkmaya
hazırlardır.
Bilginize.
Saygılarımızla.
20
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
Sayın Milletvekillerimiz,
Biz Türkiye’nin genç kadınları olarak kadınlar üzerinde verdiğiniz kararları
yakinen takip ediyoruz. Son yıllarda kadın sorunlarıyla ilgili düzenlemeler yapılmasına
rağmen pratikte bu düzenlemelerin halka yeterince ulaşmadığını düşünüyoruz. Bu
konuda size iletmek istediğimiz naçizane fikirlerimiz var.
Bunlar:
1-Kadının siyasal alanda temsili için son yıllarda umut verici gelişmeler
olmasına rağmen mecliste daha fazla kadın sesi duymak istiyoruz. Bu nedenle genel
ve yerel seçimlerde “%50 Kadın” kotası uygulanmasını öneriyoruz.
2-Son yıllarda kamu spotlarıyla her alanda toplumsal farkındalığın arttığını
görüyoruz. Ancak toplumsal cinsiyet odaklı kamu spotları tüm ulusal kanallarda
yayınlanmalı.
3-Geleceği çocuklar belirleyecektir. Bu nedenle ortaöğretim ve ilköğretimlerde
zorunlu toplumsal cinsiyet dersleri verilmeli.
4-Kadın çalışmaları yapan STK’ların etki değerlendirme ve raporlama gibi
çalışmalarının üzerinde daha fazla durulmalı.
5-Bölgesel anlamda kadın sorunlarının çözümlenebilmesi ve 81 ilden seçilen
kadınların bölgelerinin sıkıntılarını aktarabilmesi için ayda bir olmak üzere şikayet,
öneri, eğitim ve yasa tasarısı içeren toplantılar yapılmalı, toplantılara siyaset asla
karışmamalı ve toplantıya katılanların yeme içme konaklama gibi tüm masrafları
karşılanmalı.
6-Kadınlara verilen süt izni sonrasında kadınların iş yaşamına geri dönebilmesi
için devlet bazında bağımsız kuruluşlarca denetleme yapılmalı.
7-Özel şirketlere getirilen kreş zorunluluğunun kapsamı genişletilmeli, kadın ve
erkek çalışanlar eşit olarak bundan yararlanabilmeli.
8-ASPB’nin “Kadın Sorunları” temalı toplantıları canlı yapılmalı ya da
isteyenlerin istediği zaman bu kayıtlara ulaşabilmesi sağlanmalı. Meclis çatısı altında
toplumsal cinsiyet komisyonunun yanı sıra engelli kadın komisyonu, kadın sorunları
komisyonu gibi alternatif komisyonlar kurulmalı.
9-Kadın sığınma evleri her ilde zorunlu olmalı ancak bu kurumların kapasiteleri
nüfusa göre belirlenmeli.
21
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
10-Taciz tecavüz vakalarında uygulanan cezalar artırılarak yaptırımlar
ağırlaştırılmalı.
Bilgilerinize sunar, gereğinin yapılmasını arz ederiz.
Türkiye’nin Genç Lider Kadınları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na,
Bizler Eylem 5.1 Avrupa Birliği Gençlik Projesi Ulusal Kadın Girişimciliği Zirvesi
katılımcısı 81 genç kadınız.
Biz buraya kadın girişimciliği, kadının toplumda yaşadığı zorluklar, tecavüz,
şiddet, kadın erkek eşitliği gibi ülkemizde kadını mağdur eden tüm konuları
konuşmak için bir araya geldik. Size belirlediğimiz problemler ve çözüm
önerilerimizden bahsetmek istiyoruz.
Kadınların özellikle özel sektörde çeşitli nedenlerle istihdamının engellenmesi,
işverenin kadın çalışan tercih etmemesi, iş yaşamında kadın erkek eşitliğinin
olmaması, istihdam edilen kadınların çalışma ücretlerinin erkek çalışanlara oranla
düşük olması, yönetim kadrolarında yönetici kadın sayısının azlığı, kadına iş
yaşamında uygulanan mobbing, kadınların iş yaşamında aktif bir şekilde rol almasının
önündeki engellerin ortadan kaldırılması ve en aza indirilmesi için gerekli çalışmaların
yapılmasını istemekteyiz.
Önerilerimizden bir tanesi; iş yaşamında kadın girişimciliğine teşvik amaçlı iş
yeri sahibi kadınların vergi oranlarında indirime gidilmesini öneriyoruz. Özel sektörde
kadın istihdamının arttırılması için işverene çeşitli teşvik uygulamaları yapılabilir.
Değişime açık olmanız durumunda Türkiye’nin 81 ilinden milyonlarca genç, katkıya ve
katılıma hazırdır. Gençlerle el ele çalışmak günümüz Türkiye’sinin en önemli
eksikliğidir ve bu eksikliğin çözümlenmesi temel isteğimizdir. Bu konularda biz
gençler sizin yanınızdayız. Sizin de beklentilerinizi karşılayıp, önerilerimizi göz önünde
bulunduracağınızı umuyoruz.
Saygılarımızla.
22
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
ZİRVE KONUŞMALARI
İş hayatına başladığım günden beri üç kelimeyi lügatımdan çıkardım. Birincisi,
imkânsız diğeri keşke üçüncüsü de işadamı elimden geldiğince 90’lı yıllardan beri sivil
toplum örgütlerinde görev aldım, yazdığım yazılarda, konuşmalarda işadamları
deyiminden kaçınmaya çalıştım. Elimden geldiğince iş insanları kelimesini
kullanıyorum çünkü benim için işverende, iş görende cinsiyet yoktur. Her ikisi de
bizim için çok değerlidir. O münasebetle ben iş insanları demeye özen gösteriyorum.
Değerli katılımcılar Türküye birçok olanda mesafe kat etti ancak bulunduğumuz
konumun bize yakıştığını hiçbir zaman söylemeyeceğim. Kaynaklarımız, coğrafi
konumumuz,
iklimimiz, kültürüm, tarihimiz, genç nüfusumuz, cesaretimiz,
hoşgörümüz bizi dünyanın en gelişmiş ülkesi yapmadı. Yapamaz da itiraf edelim
toplum olarak hep yarım kaldık, ne ekonomide ne siyasette ne de sosyal yaşamda
kadınlarımızla yeterince kol kola olamadık o yüzden büyüme rakamlarımız bizi mutlu
edemedi, o yüzden gelişmiş ülkeler ile rekabet edemedik çünkü dünya ile rekabette
diğer yarımız yoktu. Onların eline değmediği için belkide bereketi kaçtı belkide
bereketi olmadı hiçbir şeyin. Uzun zamandır bazı rakamları tekrarlayıp duruyoruz son
takımlar atılıncaya kadar da muhtemelen de tekrarlayacağız. Herkesin bildiği şeyler
ama ben izninizle onların üzerinden geçmek istiyorum. Bakınızı Türkiye’de 22 milyon
çalışanın 7 milyonu kadın, parlamentomuzun kadın milletvekili oranı herkesin bildiği
gibi % 14,2, 26 bakanlık kabinemizin sadece 1 üyesi kadın, 81 valimizin sadece
1’i,103 rektörümüzün 5’i 2924 belediye başkanının 26’sı kadın düşünebiliyor
musunuz, 2924 belediye başkanın sadece 26’sı kadın. Bakınız 36 müsteşarımız var
hiçbiri kadın değil 34210 tane muhtarımızı var tahmin edin kaçı kadın? 65’i kadın
bunları çoğaltmak mümkün ancak biz diyoruz ki yaşam kalitemizin yükselmesini
ekonomimizin büyümesini sağlayacak kadın girişimci oranımızın % 6,5 larda kalması
çok düşündürücüdür. O münasebetle bugün Elif Hanımın Rotary ile beraber yaptığı
bu projeyi gönülden destekliyorum, sağ olun var olun iyi ki varsınız. Ne bu rakamları
tekrar tekrar verip moral bozmaya ne de ulu önder Atatürk’ün gelişmiş ülkelerden
daha önce Türk Kadınına seçme ve seçilme hakkı vermesi gururuna sığınmaya gerek
olmadığını düşünüyorum çünkü yapacak çok daha işimiz var çünkü hala yarımız. Bu
rakamlara bakarak bizde herkes gibi Türkiye’nin kadın erkek eşitliği ile ilgili yeni bir
hamleye ihtiyacı olduğu düşünüyoruz. Örneğin bu çerçevede başbakanımızın
açıkladığı demokrasi paketinde eş başkanlık sisteminin gündeme gelmesinin biz
Türkonfed olarak olumlu bir gelişme olarak görüyoruz ancak Türkonfed olarak eş
başkanlardan birinin mutlaka kadın partililer tarafından seçilmesini önemsiyor ve
öneriyoruz. Madem o kadar kadın diyor bu politikacılar buyurunuz eş başkanlarımızın
kadın olsun. O zaman %50- %50 yi tamamlayalım diyoruz. Kadınların siyasete
ekonomiye toplumsal hayata eşit katılmalarını sağlayacak sözler değil bundan böyle
23
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
artık rasyonel adımlar beklediğimizin bilinmesini istiyoruz. Kadınların işgücüne
katılım oranındaki yükseliş değerlerinin güçlenerek devam etmesi için gerekli
önlemlerin alınması şarttır diyoruz. Bu amaçla öncelikli olarak AB mevzuatı ile
Türkiye koşullarına paralellik gösterilerek kadın ve erkeklerin iş ve aile yaşamını
uygunlaştıracak önlemlerin alınmasının şart olduğunu düşünüyoruz. Bu önlemler
arasında abartılı sürelerde olmayan; bakınız doğum izinlerinin belirlenmesi
gerekmektedir, gelişmiş ekonomiye sahip Almanya da bile 14 haftalık doğum izni
bizde 16 haftadan 18’e çıkarmak bana göre şuan anneye verilecek bir imtiyaz olarak
görülse de ancak daha ileride aklımızı başımıza aldığımızda imtiyazdan öte kadının
istihdamını engel gibi görünebilir. Bunun için bana göre öncelikle bu abartılı
rakamlara öncelikle kadınlara karşı pası lazım sizler birer patron olun ve düşünün ona
göre karar verin. Bize göre kreş, çocuk, yaşlı hasta bakımevlerinin yaygınlaştırılması,
kadın ve erkekler için de kısmi zamanlı yani evde çalışma, (biz buna esnek çalışma
diyoruz) çağrı üzerinde çalıma gibi yasal kaynaklar olan modellerin geliştirilmesi ve
bu modellerin uygulanmasını önleyecek sıkıntıların kaldırılması, giderilmesi bundan
daha iyidir diyoruz. Bu çerçevede mevcut kadın istihdam yapısına baktığımızda
eğitimli kadın oranının yüksekliği bir başka gerçekliği de ortaya da koymaktadır. Kız
çocuklarının eğitim seviyesinin yükseltmenin de kadın istihdamını arttıracak en
önemli politikalardan biri olduğunu göz ardı etmememiz gerektiğinin vurgusunu
yapmak istiyorum. Türkonfed olarak kadın erkek eşitliği konusunda üzerimize düşen
sorumluluğu uzun yıllardır yerine getirmek için çabalıyoruz. 2007 yılında
hazırladığımız “İş Dünyasında Kadın” raporunda kadınların işgücüne katılımlarındaki
sorunlarını ele aldık. Bu sorunların çözümü için kız çocukların eğitim, mesleki
formasyonu almalarını sağlanması ve kadın istihdamının arttırılması için lazım
görülen hukuki düzenlemelerin yapılması gerektiğini dile getirdik, ardından
düzenlediğimiz sempozyum ve zirvelerde bu konuyu işlemeyi ve gündemde tutmayı
sürdürdük. Değerli arkadaşlar zaman az bir zaman onun için konuşmamı burada
bitirmek istiyorum. Böylesine güzel bir etkinlikte bir araya gelmemizi sağlayan İşkad
başkanı Sayın Elif Doğan Türkmen yönetimini hatta her bir üyesini gönülden
kutluyorum. Bu projede emeği geçen diğer paydaş Güney Rotary Kulübünü başkan ve
yöneticilerini, katkı koyan herkese bütün paydaşlara teşekkür ediyorum. Hepinizi
saygı ve sevgi ile selamlıyorum. 81 ilden gelen 91 girişimcimizin yolu açık olsun
diyorum.
Süleyman ONATÇA
TURKONFED BAŞKANI
24
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
2.
Konuşmama öncelikle İŞKAD üyelerini, bu projede emeği geçenleri ve
yöneticileri tebrik ederek başlamak istiyorum. Kuruluş yılları 1999 yılından bu yana
İŞKAD’ın başarıları övgü ile takdir edilen düzeyde. Bugün bu projede olduğu gibi
somut bir şekilde gözlemlenebilir seviyeye çıkarmışlardır. Bugün ulusal düzeyde
yapılan bu projede söz hakkı alma şansını yakaladığım için kendimi şanslı kabul
ediyorum. Geçmiş 14 yılda İŞKAD’ın bu kadar büyük bir aşama kat etmiş olduğunu
görmekten büyük bir sevinç duyuyorum. Türkiye’nin farklı yerlerinden gelen
kızlarımızın girişimcilik ve aldıkları eğitimin bir parçası olan bu panelde hem onlara
hem siz Adana’nın güzide insanlarına hitap edebilmek son derece güzel bir duygu.
Dilerim bu çalıştay sonunda katılımcıların kafasında zamanı geldiğinde istihdam
yaratan birer birey olma fikri canlanmış olacaktır. 2023 hedeflerini konuştuğumuz bu
dönemde kadınlarımız ekonomiye yeterince katılmazsa adı ister AB üyeliği olsun,
ister gelişmiş ülkeler konumuna dahil olma olsun ülkemizin bir üstlüğe çıkması
mümkün olmayacağı inancındayım. 21.yy dünyası içerisinde büyüdüğümüz bugüne
kadar edindiğimiz alışkanlıkların değişim içinde olduğu bir dünya bu da bizleri zorunlu
olarak yenilik yapmaya, yeni düşüncelere açık olmaya itmektedir. Dünya
ekonomisindeki belirsizlik ortamının devam ettiği bu sürçte kadınların siyasette ve
ekonomide söz sahibi olmasını daha dengeleri ve sürdürülebilir politikaların hayata
geçirilmesi için önemli olduğuna inanıyorum. Tüm tarafların bunun bir kadın
meselesi değil bir toplum meselesi olduğunu anlamasının gerekmekte olduğuna
inanıyorum. Bu noktada da ne düşünce, ne giyim kuşamda hiçbir kısıtlama
olmaksızın tüm kadınlarımızın iş hayatında ve siyasette her zaman en önde yer
almasını temenni ettiğimi vurgulamak istiyorum. Bizler bu konuda şanslı bir toplumuz
birçok ülke kadınları hakları için savaşmak durumunda kalmış iken bizlere
cumhuriyeti armağan eden ulu Atatürk Türk kadınlarının toplumun en önde gelen
liderler arasında yerini uzun zaman önce işaret etmiştir. Günümüz dünyasının ve aynı
zamanda ülkemizin kanayan yarası gibi duran kadın girişimcilere ayrı bir bakış açısı
getireceğine inandığım bu projenin mimarı olan İŞKAD’a ve bu projeye katkı sunan
sivil toplum kurumlarına ve bireylerini ayrı ayrı kutluyor ve teşekkür ediyorum. Bu
formun bir konuşmacısı olmaktan duyduğum memnuniyeti bir kez daha ifade eder
hepinizi saygı ve sevgi ile selamlıyorum.
Zeki KIVANÇ
Adana Sanayi Odası Başkanı
25
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
3.
İstanbul Kültür Üniversitesi moleküler biyoloji ve genetik mezunuyum.
Şuanda tıbbi biyoloji yüksek lisanı yapıyorum, aynı zamanda 2 yıldır aktif olarak
faaliyet gösteren, sürekli kendini yenileyen bir eğitim ve danışmanlık merkezim var,
aynı zamanda zekâ oyunları satışı da yapıyorum. Alanım farklı olmasına rağmen
girişimcilik alanında başarılı olma sebebi girişimcilik ruhum ve bu ruhu beseleyen
eğitimlerle kendimi geliştirmemedir. Bugüne kadar birçok girişimcilik eğitimine
katıldım ve bu çalıştay da gerçekten bugüne kadar katıldığım en başarılı ve bende en
fazla iz bırakan eğitimlerden bir tanesiydi. Bu konuda da İŞKAD ve EKA’ya teşekkür
ediyorum. Burada biz çok kalıcı dostluklar kazandık, çok güzel, dolu dolu geleceği
parlak insanlar tanıdım. Deneyimleri ile bize yol gösteren, çalıştay boyunca bizlere
deneyimlerini paylaşan konuşmacılarımıza da çok teşekkür ediyorum. Ufkumuzu açıp
birçok katkı sağladılar. Bir şey daha söylemek istiyorum kadının toplumdaki
sorunlarını bilmeden iyi bir kadın girişimci olamayız bu konuda da herkesi duyarlılığa
davet ediyor tekrar teşekkür ediyorum.
Ayşenur ÇOŞKUN
Proje Katılımcısı
26
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
4.
Ben size burada Rotaryanlar kimdir ve ne iş yapar biraz bahsetmek istiyorum.
Dünyada 34.000 kulüpte 1.200.000 fazla üyesi bulunan BM’de masası olan tek sivil
toplum örgütünün üyeleriyiz. Rotaryanlar iş ve meslek yaşamında başarılı olmuş,
yüksek ahlak standartlarına sahip, kendinden önce hizmet ülküsü ile hareket eden,
dünya çapında dostluk ilişkileri kurarak uluslararası toplumda iyi niyet ve barışın
gelişmesine katkıda bulunan insanlardır. Bu toplumun içinde yaşayan bireyler olarak
bizler din, dil, etnik köken ayırt etmeksizin herkese elini uzatan, dostluk, özveri,
paylaşım ve güvenle hareket eden insanlarız. Biz Rotaryanlar ayakları üzerinde duran
bir toplum için gençlerimizin özgüvenlerini, liderlik yeteneklerini, kişisel
donanımlarını, entelektüel düzeylerini, sosyal duyarlılıklarını geliştirmek için çaba
sarf ediyoruz. Biz Rotaryanlar ayrıca gençler için neler yapıyoruz? RAYLA “Rotary
Yarının Liderlerin Arıyor” projesi ile gençlerimize liderlik eğitimi veriyoruz. TLG
“Toplum Liderleri Geliyor” projemiz ile öğretmen adaylarına lider öğretmen
yetiştirmek için eğitim fakültesinde 8-10 hafta süresince eğitimler veriyoruz. “Gençlik
Değişim Programları” kısa dönem ve uzun dönem olmak üzere yapılan bu
programlarda kültür değişimi yoluyla dünya barışına katkıda bulunmak için 15-25 yaş
arası yılda 8.000 tane gencimizi yurtdışına gönderiyoruz veya getiriyoruz. Ülkemizi
dünyaya tanıtan barış elçileri yetiştiriyoruz. Sevgili gençler dünyayı değiştirmek,
kadınlarımızın makus talihini yenmek için sizlerle birlikte hayatlara dokunabiliriz.
Gençlerle geçenlerde 90. yılını kutladığımız Cumhuriyetimiz büyük zorluklarla
kazanıldı, ülkemizin mutluluğu ve refahı için çalışmalıyız. Değerli misafirler
müsaadenizle sözlerimi Mustafa Kemal Atatürk’ün gençliğe olan hitabı ile bitirmek
istiyorum; Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen istiklâlini, cumhuriyetini ilelebet muhafaza
ve müdafaa etmektir. Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur!
Teşekkür ederim.
Osman YANIK
Güney Rotary Kulübü Başkanı
27
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
28
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
29
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
“Geleceğin Kadın Liderleri” Projesi
Kaynakça
Soysal, Y. D. (2008). Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65-1.
Gençlik Programları (www.ua.gov.tr)
TUİK Verileri (Türkiye İstatislik Kurumu)
30
Proje Uygulama ve Sonuç Kitabı
Download

geleceğin kadın liderleri projesi uygulama ve sonuç kitabı