Araflt›rma | Research Article
doi:10.2399/tahd.08.198
Türk Aile Hek Derg 2008; 12(4): 198-202
www.turkailehekderg.org
Aile hekimli¤i poliklini¤inde
dispeptik hastalarda Helicobacter pylori s›kl›¤›
Prevalence of Helicobacter pylori among dyspeptic patients in family medicine outpatient clinic
Araflt›rma
Ahmet Ferit Erdo¤an1, ‹nci Turan1, Çi¤dem Gereklio¤lu1, Kutlu Abac›1
Özet
Summary
Amaç: Aile hekimli¤i poliklini¤ine dispeptik yak›nmalarla baflvuran
Objective: To determine the prevalance of Helicobacter pylori
eriflkinlerde C14 üre nefes testi ile Helicobacter pylori s›kl›¤›n› sap-
using C14 urea breath test among adult patients who attended
tamak.
the family medicine outpatient clinic.
Yöntem: 15 Mart 2007-15 Mart 2008 tarihleri aras›nda Baflkent
Methods: The files of 252 patients who had urea C14 test
Üniversitesi Adana Hastanesi Aile Hekimli¤i Poliklini¤ine dispeptik
among those attending the Baflkent University Adana Hospital
yak›nmalar ile ilk kez baflvuran, erken endoskopi endikasyonu ol-
Family Medicine outpatient clinic between March 2007 and
mayan, daha önce eradikasyon tedavisi almam›fl, C14 üre nefes
March 2008 with dyspepsia for the first time and having no treat-
testi yap›lan 252 hastan›n dosyalar› retrospektif olarak incelendi.
ment and no indication for endoscopy, were reviewed retrospec-
Bulgular: Helicobacter pylori enfeksiyonu s›kl›¤› kad›nlarda
tively.
%62.7, erkeklerde %66.3 idi; enfeksiyon s›kl›¤› ile cinsiyet aras›n-
Results: Helicobacter pylori prevalance was found %62.7 and
da anlaml› bir iliflki yoktu (p=0.570). Enfeksiyon 30-39 yafl grubun-
%66.3 among female and male patients respectively. We did not
da daha yayg›nd›. Yafl gruplar› ile Helicobacter pylori s›kl›¤› aras›n-
find a correlation between Helicobacter pylori prevalance and sex
daki iliflki istatistiksel olarak anlaml›yd› (p=0.020).
(p=0.570). The infection was more prevalant between ages 30
Sonuç: Dispeptik hastalarda altta yatan baz› nedenler (peptik ül-
and 39. There was a correlation between the prevalance of
ser v.b.) Helicobacter pylori enfeksiyonu ile iliflkilidir. Dispepsi te-
Helicobacter pylori and age groups (p=0.020).
davisinde Helicobacter pylori enfeksiyonu dikkate al›nmal›d›r. C14
Conclusions: Some of the underlying causes of dyspepsia (peptic
üre nefes testi aile hekimli¤inde güvenle kullan›labilecek noninva-
ulcus etc.) are related to Helicobacter pylori infection. Thus
ziv bir testtir.
Helicobacter pylori infection must be taken into account when
planning the medical therapy. C14 urea breath test is a noninvasive method which can be used safely in family medicine practice.
Anahtar sözcükler: Aile hekimli¤i, dispepsi, Helicobacter pylori,
Key words: Family medicine, dyspepsia, Helicobacter pylori, C14
C14 üre nefes testi.
urea breath test.
D
198
ispepsi önemli ölçüde sa¤l›k hizmeti kullan›m›1
Latince’de dys zor, zorluk, kötü, pepsis ise piflirmek,
na neden olan yayg›n klinik bir sorundur. Dis-
sindirmek anlam›na gelir. Dispepsi hasta taraf›ndan ta-
pepsinin bat› toplumlar›nda y›ll›k prevalans›
n›mlanmas› da, hekim taraf›ndan anlafl›lmas› da güç bir
%25’dir ve tüm birinci basamak muayenelerinin %2-
sorundur.3 Dispepsinin belirtilerinin müphem olmas›, bu
5’ini oluflturur.2
belirtilerin ve tan› ölçütlerinin gözden geçirilmesini zo-
1)
Baflkent Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Ankara
2008 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2008 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
runlu k›lm›flt›r. 1999’da Fonksiyonel Gastroduodenal
H. pylori enfeksiyonu tan›s› invaziv (endoskopi ve bi-
Hastal›klar Komitesinin Roma II ölçütlerine göre dis-
yopsi) ya da noninvaziv tekniklerle (seroloji, üre nefes
pepsi; üst kar›n bölgesindeki a¤r› ya da rahats›zl›k hissi-
testi ya da d›flk›da H. pylori antijeninin saptanmas› v. b.)
dir. A¤r› orta hattad›r; sa¤ ya da sol üst kar›ndan kaynak-
konabilir.10 Birinci basamak hekimlerinin de katk›da bu-
lanan a¤r›n›n dispepsi ile iliflkili olmad›¤› düflünülür.
4
lunduklar› 2005 Maastrich III. Konsensus Raporu üre
Son 20 y›lda sindirim hastal›klar›n nedenine yönelik
bilgiler önemli derecede de¤iflmifltir.6 1982’de Helicobacter pylori’yi kültürde üreten Warren ve Marshall gastrit
ve ülserle iliflkisini ortaya koydular;7 izleyen epidemiyolojik araflt›rmalar bu bakterinin mide kanseri ve MALT
lenfoma ile iliflkisini de gösterdi.6
Avrupa Helicobacter Pylori Çal›flma Grubu
(EHPSG)’nun 2000 y›l› Maastrich II. Konsensus Raporu
flu durumlarda eradikasyon tedavisini önerir:
• Duodenal ülser ve mide ülseri
lendirmede kullan›labilece¤ini, pratik oldu¤unu, do¤rulu¤unun %95’in üzerinde oldu¤unu bildirmifltir. Rapor,
üre testini H. pylori prevalans›n›n %20’yi aflt›¤› toplumlar için önermektedir.11
Üre nefes testi H. pylori’nin salg›lad›¤› üreaz enziminin üreyi CO2 ve amonya¤a parçalamas›na dayan›r. Hasta radyoaktif C14 iflaretli üre kapsüllerini içer, midede
kolonize olan H. pylori üreyi parçalar. Ortaya ç›kan CO2
dolafl›ma kar›fl›r ve solunan hava ile d›flar› at›l›r. Hastan›n
üfledi¤i kartufl analizörde incelenerek H. pylori araflt›r›l›r.12 Testin maliyeti yaklafl›k 55 dolard›r.
Çal›flmam›zda “test et tedavi et” ilkesi5 ile de¤erlendirilen dispeptik hastalarda H. pylori s›kl›¤›n› C14 üre nefes testi ile saptad›k.
Gereç ve Yöntem
• MALT lenfoma
15 Mart 2007–15 Mart 2008 tarihleri aras›nda Bafl-
• Atrofik gastrit
kent Üniversitesi Adana Uygulama ve Araflt›rma Merke-
• Mide kanseri rezeksiyonu sonras›
zi Aile Hekimli¤i Poliklini¤ine baflvuran dispeptik ve
• Mide kanserli kiflilerin birinci derece yak›nlar›
• Hasta iste¤i
nefes testinin tan›da ve eradikasyonun etkinli¤ini de¤er-
Araflt›rma
Dispepsilerin organik neden saptanamayan %50-60’›
fonksiyonel ya da non-ülser dispepsi olarak adland›r›l›r.
Peptik ülser (%15-25) ve gastroözefagial röflü (%5-15)
gibi yap›sal (organik) durumlar da s›kl›kla dispepsi ile iliflkilidir. Gastrik ve özefagial kanserler dispepsiye yol açan
ciddi organik nedenlerdir ancak bunlar›n oran› %2’den
azd›r. Di¤er organik nedenler ise nadiren görülür.5
C14 üre nefes testi yap›lm›fl eriflkinlerin dosyalar› retros-
8
pektif olarak incelendi. Üst kar›ndan kaynakland›¤› dü-
Dispeptik hastalar›n en fazla 1/3’ünde peptik ülser
vard›r. Peptik ülser d›fl› dispepside H. pylori eradikasyonunun yarar› ile ilgili kabul edilmifl bir görüfl yoktur. Bu
durumda hastalar›n 1/3’ünde verilen eradikasyon tedavisi rasyoneldir.9
Dispepsi tedavisinde 5 de¤iflik strateji uygulan›r; her
birjinin avantaj ve dezavantajlar› vard›r. Bunlar;
flünülen a¤r› ve rahats›zl›k hissi dispepsi olarak kabul
edildi.4
Çal›flmaya al›nma ölçütleri;
1. Bir aydan uzun süren dispepsi,
2. Daha önce eradikasyon tedavisi almam›fl olma,
3. Erken endoskopi endikasyonu olmamas›,
4. Kad›n hastalar›n gebelik ya da süt verme döne-
1. Bafllang›çta endoskopi yap›l›r.
minde olmamas› idi.
2. Bafllang›çta ampirik asit süpresyonu uygulan›r.
3. H. pylori tan› testi yap›l›r. H. pylori saptananlara
eradikasyon uygulan›r (test et tedavi et).
Erken endoskopi endikasyonlar› flöyle s›ralanabilir:
• 55 yafl›ndan sonra ortaya ç›kan dispepsi,
4. H. pylori tan› testi yap›lmaks›z›n, ampirik eradikasyon uygulan›r.
• Alarm göstergelerinin varl›¤›; (kilo kayb›, kusma,
5. H. pylori testi yap›l›r. H. pylori saptananlara endoskopi yap›l›r.5
• Yüksek risk varl›¤›; (ikiden fazla birinci derece ak-
disfaji, anoreksi, anemi),
rabada mide kanseri.13
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 12 | Say› 4 | 2008
199
C14 üre nefes testi, nükleer t›p bölümünde yap›ld›.
Test, sadece son bir ayda herhangi bir antibiyotik ya da
Tablo 1. Dispepside yafl ortalamas› ve H. pylori s›kl›¤›n›n
cinsiyet da¤›l›m›
bizmut, son 15 gündür de proton pompa inhibitörü, H2
Kad›n
(n=166)
Erkek
(n=86)
Toplam
(n=252)
Yafl ortalamas› ± sd*
37.0±13.1
37.5±11.4
37.2±12.5
0.753**
H. pylori (+) %(n)
62.7 (104)
66.3 (57)
63.9 (161)
0.570***
reseptör antagonisti kullanmayanlara uyguland›. Nefes
p
testi, alt› saatlik açl›¤› takiben 37 kBq (1μ Ci) C14 içeren
üre (HeliCap TM) kapsülünü 50 ml su ile alan hasta 10
dakika sonra Heliprob’a üfletilerek yap›ld› ve afla¤›daki
gibi de¤erlendirildi:
*standart sapma , **t testi, ***Pearson ki-kare testi
Grade 0 (d< 25 cpm): enfeksiyon yok
Araflt›rma
Grade 1 (d= 25-50 cpm): flüpheli
Tablo 2. Dispepside H. pylori s›kl›¤›n›n yafl gruplar›na da¤›l›m›
Grade 2 (d>50 cpm): enfeksiyon var
fiüpheli test sonuçlar› çal›flma d›fl› b›rak›ld›. Sonuçlar
SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 11.5 ile incelendi. Say›sal de¤iflkenler t testi, kategorik de¤iflkenler
Pearson ki-kare testi ile de¤erlendirildi. Anlaml›l›k düzeyi olarak p<0.05 kabul edildi.
Bulgular
Yafl grubu
H. pylori (+)
% (n)
H. pylori (-)
% (n)
<30
53.2 (41)
46.8 (36)
30-39
75.3 (58)
24.7 (19)
40-49
69.2 (36)
30.8 (16)
50 +
56.5 (26)
43.5 (20)
Toplam
63.9 (161)
36.1 (91)
p
0.020 *
* Pearson ki-kare testi
Belirtilen tarihler aras›nda incelenen 252 hastan›n yafl
ortalamas› 37.2±12.5 (17-80) y›ld›, %65.9’u (n=166) kad›nd›. Kad›nlar›n yafl ortalamas› 37.0, erkeklerinki 37.5
y›l idi (Tablo 1). ‹ki cins aras›ndaki yafl ortalamas› fark›
istatistiksel olarak anlaml› de¤ildi (p=0.753) .
ülser prevalans›n› azaltmas›, “test et tedavi et” stratejisinin güncel k›lavuzlarda yer almas›n› sa¤lam›flt›r.5
Çal›flmam›zda dispeptik hastalarda C14 üre nefes tes-
H. pylori pozitifli¤i oran› dispepsi ile baflvuran kad›n-
ti ile H. pylori s›kl›¤› %63.9 bulundu. Özden ve ark.’n›n
larda %62.7 iken erkeklerde %66.3 idi. H. pylori pozitif-
2002’de ülke genelinde birinci basamaktaki dispeptik ol-
li¤i erkeklerde daha yüksek olmakla birlikte fark istatis-
gularda C13 üre nefes testi ile H. pylori prevalans›n› arafl-
tiksel olarak anlaml› de¤ildi (p=0.570) (Tablo 2). Tüm
t›rd›klar› çal›flmada Adana bölgesinde bu oran %80.2 idi.14
hastalardaki H. pylori pozitifli¤i oran› %63.9 idi.
Türkiye’de eriflkin popülasyonda H. pylori s›kl›¤›n› üre
H. pylori s›kl›¤›n›n yafl gruplar›na göre da¤›l›m› Tablo 2’de gösterilmifltir. H. pylori pozitifli¤i en s›k 30-39 yafl
grubunda görülürken, 50 yafl ve üzerinde azalmakta idi.
Yafl gruplar› ile H. pylori s›kl›¤› aras›ndaki iliflki istatistiksel olarak anlaml› idi (p=0.020).
nefes testi ile araflt›ran TURHEP (Helicobacter Pylori Prevalans Araflt›rmas›) çal›flmas›nda ise oran %82.0 idi.15
Dünyada H. pylori prevalans›n› gösteren haritalarda Türkiye % 70 s›kl›k alan›ndad›r.16 Türkölmez ve ark. Ankara’da gastrik yak›nmalar nedeniyle C14 üre nefes testi istenen 1567 hastada H. pylori s›kl›¤›n› %68.0 bulmufllard›.17 Erdo¤an ve ark. Adana’da Aile Hekimli¤i Poliklini-
Tart›flma
¤i’ne dispepsi ile baflvuranlarda d›flk› antijen testi ile H.
EHPSG’nin Maastrich 2000 tarihli II. Konsensus
pylori pozitifli¤ini %60.0 buldular.18 ‹stanbul’da, Aile He-
Raporu birinci basamakta, alarm semptomlar› olmayan
kimli¤i Poliklini¤i’ne check-up amac›yla baflvuranlarda,
dispepside H. pylori tan›s›nda ve eradikasyonun etkinli¤i-
H. pylori s›kl›¤› ELISA testi ile %50.8 bulunmufltu.19 Ça-
nin gösterilmesinde üre nefes testinin kullan›m›n› öner-
l›flmam›zda saptanan H. pylori s›kl›¤› ülkemizdeki preva-
8
200
mifltir. Peptik ülserin büyük ölçüde H. pylori enfeksiyo-
lans çal›flmalar›ndan daha düflüktür. Ancak hastanedeki
nu ile iliflkili olmas› ve H. pylori eradikasyonunun peptik
çal›flmalar›n sonuçlar› ile benzerlik göstermektedir.17-19
Erdo¤an AF ve ark. | Aile hekimli¤i poliklini¤inde dispeptik hastalarda Helicobacter pylori s›kl›¤›
Poliklini¤imize baflvuranlar›n tamam› sa¤l›k güvencesine
Üre nefes testinin maliyeti yüksektir. H. pylori’nin
sahip, ço¤unlukla kentsel bölgede yaflayan, sosyo-ekono-
saptanarak eradike edilmesi bazen tam, bazen k›smi iyi-
mik düzeyi orta ve üzerindeki kiflilerdir. Sosyo-ekonomik
leflme sa¤lamaktad›r. Baflar›l› eradikasyon kimi hastada
durum (özellikle çocukluk ça¤›ndaki), genetik özellikler,
asit süpresyonu ihtiyac›n› azaltarak uzun vadeli tedavi
hijyenik koflullar, ailenin yaflam al›flkanl›klar› H. pylori’nin
maliyetini düflürmektedir. Hastalar›n yaflam kalitesini ar-
20,21
Po-
t›rmas› ve hastal›¤a ba¤l› ifl kay›plar›n› azaltmas› nedeniy-
liklini¤imizde saptanan H. pylori s›kl›¤›n›n düflük olmas›,
le “test et tedavi et” stratejisi uygun bir yaklafl›m olabilir.
farkl› populasyonlardaki da¤›l›m›n› etkilemektedir.
hastalar›m›z›n sosyo-ekonomik durumu ile aç›klanabilir.
Ayr›ca ilimizde gastroenterit vakalar›nda nidazol türevi
Sonuç
antibiyotiklerin s›k receteleniyor olmas› H. pylori s›kl›¤›n›n azalmas›nda etkili olabilir.
ri enfeksiyonunu araflt›ran çal›flma ülkeleri H. pylori s›kl›¤›na göre üçe ayr›lm›flt›r:
peptik hastalarda altta yatan nedenler (peptik ülser v.b.)
H. pylori enfeksiyonu ile iliflkilidir. Alarm göstergeleri olmayan dispeptik hastalarda “test et tedavi et” uygun bir
strateji olabilir. Özgüllü¤ü, duyarl›l›¤› yüksek, pratik ve
1. Yüksek düzey (Çekoslavakya %60-70, ‹talya %71,
‹spanya %50-60, Polonya %85)
noninvaziv bir yöntem olan C14 üre nefes testi H. pylori
enfeksiyonunun saptanmas›nda birinci basamakta kulla-
2. Orta düzey (‹sveç ?, ‹ngiltere %50)
n›labilir.
3. Düflük düzey (Hollanda %25, Danimarka %30).
22
Çal›flmam›zdaki H. pylori s›kl›¤›; (%63.9) Avrupa’daki
yüksek oranl› ülkeler ile benzerlik göstermektedir.
Kaynaklar
1.
management strategy: The results randomised controlled trial. British J
s›nda anlaml› iliflki bulunmad›. Dispeptik hastalarda H.
pylori s›kl›¤›n›n araflt›r›ld›¤› de¤iflik çal›flmalarda da23-25
General Practice 2006; 369-74.
2.
ri enfeksiyonu aras›nda istatistiksel bir iliflki bulunmad›.17
3.
4.
çal›flmalar da bulunmaktad›r.26
5.
6.
eriflilmifltir.
8.
H. pylori en s›k 30-39 yafl grubunda saptanm›fl olup oran›
27
%67.25’di: Asemptomatik popülasyonu kapsayan bu çal›flmada da H. pylori s›kl›¤›na en fazla 30-39 yafl grubunda
Malfertheiner P, Megraud F, O’Morain C ve ark. & The European
Helicobacter pylori Study Groups. Current concepts in the management of
Helicobacter pylori infection – The Maastrich II – 2000 Consensus Report.
Aliment Pharmacol Ther 2002; 16: 167-80.
çizerken, 50 yafl›ndan sonra – bizim sonuçlar›m›za benzer
faktörlerinin C13 üre nefes testiyle araflt›r›ld›¤› çal›flmada
Lynch NA. Helicobacter pylori and ulcers: a paradigm revised.
http://www.org/opar/pylori/pylori. html. adresinden 8/05/2003 tarihinde
ark.17 çal›flmas›nda H. pylori s›kl›¤› 20-50 yafl aras›nda plato
flekilde – azal›yordu. Çin’de H. pylori prevalans›n›n ve risk
Suerbaum S, Michetti P. Helicobacter pylori infection. The New England
Journal of Medicine 2002; 347: 1175-86.
7.
pylori s›kl›¤› 50 yafl›ndan sonra azal›yordu. Türkölmez ve
Bazaldua OV, Schneider FD. Evaluation and Management of Dyspepsia.
American Family Physican 1999; 6: 1773-87.
Çal›flmam›zda, H. pylori s›kl›¤› yaflla de¤ifliyordu: Enfeksiyonun en yayg›n oldu¤u grup 30-39 yafl aral›¤› idi. H.
Talley NJ, Stanghellini V, Heading RC, Koch KL, Malagelada JR, Tytgat
GNJ. Functional gastroduodenal disorders. Gut 1999; 45: 1137-42.
lar›n yan›s›ra, erkek olman›n bu enfeksiyona yakalanmak
aç›s›ndan risk oluflturdu¤unu ileri süren epidemiyolojik
Özden A, Sivri B. Dyspepsia. Dyspepsia’da. Ed. Özden A. Ankara, Türk
Gastroenteroloji Vakf› Yay›nlar›. Ajans-Türk Bas›n ve Bas›m A.fi, 1996; 1-8.
Genel popülasyonda, H. pylori enfeksiyonunun s›kl›¤›n›n
kad›n ve erkeklerde eflit oldu¤unu ortaya koyan çal›flma-
Talley NJ. Dyspepsia. Management guidelines for the millenium. Gut
2002; 50: 72-8.
cinsiyetle H. pylori s›kl›¤› aras›nda anlaml› bir iliflki yoktu. Türkölmez ve ark.’n›n çal›flmas›nda cinsiyetle H. pylo-
Shaw IS, Valori RM, Charlett A, McNulty CAM. Limited impact on
endoscopy demand from a primary care based “test and treat” dyspepsia
Çal›flmam›zda H. pylori enfeksiyonu ile cinsiyet ara-
raslanmas› sonuçlar›m›zla benzerlik göstermektedir.
Araflt›rma
Sekiz Avrupa ülkesindeki dispeptik hastalarda H. pylo-
H. pylori dispeptik hastalarda s›k görülmektedir. Dis-
9.
Kaday›fc› A. Fonksiyonel dispepsi ve tedavisi. Triad 2000; 2: 41-6.
10. Yaylal› OT, Y›lmaz MF, K›raç FS, De¤irmencio¤lu S, Akbulut M.
Scintigraphic evaluation of gallbladder motor functions in H. pylori positive and negative patients in the stomach with dyspepsia. World J
Gastroenterol 2008; 14: 1406-10.
11. Malfertheiner P, Megraud F, O’Morain C ve ark. Current concepts in the
management of Helicobacter pylori infection. The Maastrich III Consensus
Report. Gut 2007; 56: 772-81.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 12 | Say› 4 | 2008
201
12. Balon H, Gold CA, Dworkin HJ, McCormick VA, Freitas JE. Procedure
guideline for carbon-14-urea breath test. The Journal of Nuclear
Medicine 1998; 39: 2012-14.
20. Everhart J E. Recent devolopments in the epidemiology of Helicobacter
13. Kapoor N, Bassi A, Sturgess R, Bodger K. Predictive value of alarm features in a rapid access upper gastrointestinal cancer service. Gut 2005; 54:
40-5.
Bask›. Ankara, Türk Gastroenteroloji Vakf› Yay›nlar›, 2002; 113-26.
15. Özayd›n ANG. Türkiye’de Helicobacter pylori prevalans çal›flmas› sonucuTURHEP çal›flmas›. Panel II. Hepato-Gastroenteroloji Kongresi, 2005.
Foundation
2006.
Epidemiology
http://www.heli-
co.com/h_epidemiology.html. adresinden 08.07.2008’de eriflilmifltir.
17. Türkölmez S, Cay›r D, Aydo¤an F, Korkmaz M. The relationship of
Helicobacter pylori positivity with age, sex, and ABO / rhesus blood groups
Araflt›rma
pylori. Gastroenterology Clinics of North America 2000; 29: 559-79.
21. Malatya HM, El-Kasanbany A, Graham DY, Miller CC. Age at acquisition of Helicobacter pylori infection: a follow of study from infancy to adult-
14. Özden A. Helicobacter pylori. Gastroenteroloji’de. Ed. Özden A. 1.
16. Helicobacter
pylori s›kl›¤› ve bunu etkileyen faktörler. Cerrahpafla T›p Dergisi 2006; 37:
1-4.
in patients with gastrointestinal complaints in Turkey. Helicobacter
2007;12: 244-50.
18. Erdo¤an AF. Dispeptik yak›nmalar› olan hastalarda Helicobacter pylori enfeksiyonunun Helicobacter pylori stool antigen ile saptanmas› ve tedavinin etkinli¤inin de¤erlendirilmesi. Uzmanl›k tezi. Tez dan›flman› Bozdemir N.
Çukurova Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i AD. Adana, 2003.
19. Turfaner N, Süt N, Kaypmaz A, Sipahio¤lu F. Cerrahpafla T›p Fakültesi
Aile Hekimli¤i Check-up Poliklini¤ine baflvuran hastalarda Helicobacter
hood. Lancet 2002; 359: 931-35.
22. de Wit N J, Merdive J, Seifert B, Cardin F, Rubin G. Guidelines on the
management of H. pylori in primary care: development of an implementation strategy. Family Practice 2000; 17: 27-32.
23. Todorovic M. Helicobacter pylori infection in adult Seychellois with upper
gastrointestinal segment symptoms. SMDJ 1999; 6: 24-6.
24- Abahussain EA, Hasan FAM, Nicholls PJ. Dyspepsia and Helicobacter pylori
infection: analysis of 200 Kuwaiti patients referred for endoscopy. Annals
of Saudi Medicine 1998; 18: 502-4.
25. Shah MK, Shah SH, Fruchtman PK. Helicobacter pylori. NCMJ 2001;
62: 197-201.
26. Duynhoven YTH, de Jonge R. Transmission of helicobacter pylori: A
role for food? Bulletin of the World Health Organization 2001; 79: 455-60.
27. Shi R, Xu S, Zhang H ve ark. Prevalence and risk factors for Helicobacter
pylori infection in Chinese populations. Helicobacter 2008; 13: 157-65.
Gelifl tarihi: 18.04.2008
Kabul tarihi: 19.09.2008
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Uz. Dr. Ahmet Ferit Erdo¤an
Baflkent Üniversitesi Adana Uygulama ve Araflt›rma Merkezi
Dadalo¤lu Mah. Serinevler 39. Sok. No: 6
Yüre¤ir 01250 Adana
Tel: (0322) 327 27 27
Fax: (0322) 327 12 76
e-posta: [email protected]
202
Erdo¤an AF ve ark. | Aile hekimli¤i poliklini¤inde dispeptik hastalarda Helicobacter pylori s›kl›¤›
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi