DIA/89/06-09/06-12
Zeszyt samokontroli
w cukrzycy typu 1
Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.
ul. 17 Stycznia 45B, 02-146 Warszawa
tel.: (+48 22) 444 49 00, fax: (+48 22) 444 49 01
[email protected]
www.novonordisk.pl
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 1-2
12/7/10 12:25 PM
Novo Nordisk do leczenia cukrzycy podchodzi ca∏oÊciowo – oprócz
dostarczania rozwiàzaƒ medycznych, dbamy o w∏aÊciwà edukacj´
Novo Nordisk
jest duƒskà firmà farmaceutycznà z ponad 85-letnià historià
i ogromnym doÊwiadczeniem w leczeniu cukrzycy. W centrum
naszego zainteresowania zawsze by∏ i jest pacjent, który na
co dzieƒ ˝yje z cukrzycà.
We wspó∏czesnym podejÊciu do leczenia cukrzycy wa˝na
jest jakoÊç ˝ycia i wygoda pacjenta. Dzi´ki innowacyjnym
rozwiàzaniom medycznym cukrzyca nie ogranicza codziennego
pacjentów oraz dostarczamy narz´dzia wsparcia psychologicznego.
Edukacja jest jednym z najwa˝niejszych elementów
leczenia cukrzycy. Dzi´ki niej pacjent ma mo˝liwoÊç kontroli oraz
aktywnej postawy wobec leczenia, diety i wysi∏ku fizycznego.
Novo Nordisk od wielu lat przygotowuje programy
i materia∏y edukacyjne, dostarczajàc osobom z cukrzycà wiedz´,
jak ˝yç z cukrzycà w pe∏ny i aktywny sposób.
Z Novo Nordisk – razem zmieniajmy cukrzyc´!
funkcjonowania. Nowoczesne leczenie cukrzycy jest bezpieczne
i skuteczne, dzi´ki czemu pacjenci majà szans´ zapobiegaç
wyst´powaniu póênych powik∏aƒ.
Kompleksowa opieka nad osobà z cukrzycà, obok
rozwiàzaƒ medycznych, obejmuje równie˝ wiele innych
zagadnieƒ z zakresu pedagogiki czy psychologii.
Najnowszà inicjatywà Novo Nordisk jest powo∏anie
mi´dzynarodowego programu changing diabetes – razem
zmieniajmy cukrzyc´. Razem zmieniajmy cukrzyc´ to zaproszenie
do wspólnych wysi∏ków na rzecz powstrzymania epidemii
cukrzycy i jej powik∏aƒ.
Z Novo Nordisk – razem zmieniajmy cukrzyc´.
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 3-4
12/7/10 12:25 PM
Zeszyt opracował
dr hab. med. Piotr Fichna
Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku
Rozwojowego, Uniwersytet Medyczny
im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 5
12/7/10 12:25 PM
DANE PACJENTA
Dane pacjenta
Imię:
Nazwisko:
Telefon:
Lekarz prowadzący
Imię:
Nazwisko:
Telefon:
Uwagi
Pamiętaj, że Twoja cukrzyca
musi zawsze być pod kontrolą.
Zapoznaj się ze wskazówkami,
jak prowadzić zeszyt samokontroli.
Uzgodnij ze swoim lekarzem,
jak będziesz korzystać z zamie­
szczonych w zeszycie tabel.
1
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 6-1
12/7/10 12:25 PM
JAK KORZYSTAĆ Z ZESZYTU SAMOKONTROLI
Jak korzystać z zeszytu
samokontroli
Pamiętaj, że cukrzyca jest chorobą przewlekłą
i jej leczenie, nawet najstaranniej prowadzone, nie
przywróci stanu zupełnego zdrowia. Nie oznacza to
jednak, że choroby nie można kontrolować
i prowadzić normalnego życia. Chory musi dążyć
do osiągnięcia właściwej glikemii. Konieczna jest
systematyczność oraz, jak wynika z obserwacji, ciągła
modyfikacja leczenia. Nieocenioną pomocą dla chorego
w tym postępowaniu jest zeszyt samokontroli.
1. Wiesz na pewno, że odczytywane
z glukometru wyniki glikemii zależą od
wielu czynników, takich jak:
• dieta [zapisuj liczbę wymienników
węglowodanowych (WW) i białkowo-tłuszczowych (WBT) przyjętych w porze
posiłków i pomiędzy nimi];
• wysiłek (zapisuj symbolami, np.:
# bardzo intensywny, + wzmożony wysiłek
ponad typowe obciążenie lub --- jego brak);
• działanie insuliny (zapisuj czas
i dawkę tzw. bolusa insuliny szybko i krótko
działającej podawanej przed posiłkami lub
w celu korekty hiperglikemii oraz dawki
tzw. bazalne, które tworzą insuliny
o powolnym i długim działaniu, bądź ciągły
wlew insuliny z pompy);
• towarzysząca infekcja, stres itp.,
co należy bardzo krótko odnotować
w rubryce „Uwagi”.
2
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 2-3
JAK KORZYSTAĆ Z ZESZYTU SAMOKONTROLI
2. P
roszę, staraj się każdego wieczoru przed
snem poświęcić swojej cukrzycy 3 do 5 minut
• 1
min – sprawdź, czy wszystkie
podstawowe informacje z mijającego
dnia zostały zapisane we właściwej porze
(kolumnie lub między nimi) i ew. uzupełnij
je, aby można było spojrzeć na dobę jak na
film z następującymi po sobie sytuacjami;
• 2-3 min – postaraj się ocenić, czy
zapis mijającego dnia tworzy logiczny,
tłumaczący się ciąg zdarzeń, które dają
pożądany obraz wyrównania, czy też są
w nim błędy; dostrzeż, jak dieta, wysiłek
i insulina wpływają na glikemię;
• 3-5 min – zakreśl w tabeli te fragmenty
czasowe, w których pojawiły się błędy,
nazwij je i zapisz w „Uwagach”, na czym
wg Twojej oceny polegał błąd (błędy)
w samokontroli, jak należało ich uniknąć.
3. C
o 2-3 tygodnie poświęć więcej czasu
(np. 45 minut, może nawet 1-1,5 godziny),
aby dobrze przeanalizować własne obserwacje
z minionych dni i odpowiedzieć na pytania:
• jakie glikemie masz w poszczególnych
porach doby w ciągu wszystkich
ocenianych dni (jakie są rano na czczo,
a jakie były w nocy? jakie bywają przed
obiadami, a jakie po obiadach? jakie są
przed kolacjami, a jakie przed snem?)
i czy powtarzają się w podobny sposób?;
3
12/7/10 12:25 PM
JAK KORZYSTAĆ Z ZESZYTU SAMOKONTROLI
• czy Twoje codzienne obserwacje
„zauważały” te problemy i czy ich
wytłumaczenia były przez oceniane
tygodnie podobne czy różne?;
• czy możesz sobie odpowiedzieć, co
robić, aby wyeliminować błędy, czy
zadasz to pytanie lekarzowi?;
• jeżeli dostrzegasz jednocześnie kilka
różnych problemów, np. hiperglikemie
i hipoglikemie, chwiejne cukry w porze
nocnej, pojawiające się ketony w moczu,
to który z nich uznajesz za najpilniejszy
do rozwiązania i czy masz pomysł, jak to
zrobić?;
• czy Twoje błędy dotyczą głównie
spraw dietetycznych i wysiłkowych,
czy też raczej problem leży po stronie
insulinoterapii?;
• czy kłopoty z wyrównaniem cukrzycy są
przejściowe ze względu na towarzyszące
zaburzenia zdrowotne, stres itp., czy
przewlekłe?;
• czy musisz szukać szybkiej porady
u lekarza (przyspieszona wizyta,
kontakt telefoniczny), czy podejmiesz
samodzielną próbę wyeliminowania
błędów?
JAK KORZYSTAĆ Z ZESZYTU SAMOKONTROLI
będzie można przekazać lekarzowi rzetelne
informacje oraz jasno przedstawić problem.
Wtedy lekarz udzieli Ci konkretnej porady,
jak go rozwiązać. Nie pozwól, aby cukrzyca
rządziła Tobą, to Ty masz ją kontrolować.
WIZYTY KONTROLNE W PORADNI DIABETOLOGICZNEJ
Data
Najczęściej wyniki glikemii w zakresie:
od ............ do ...........; Poziom HbA1c .....%
4. D
o wizyty u swojego lekarza
prowadzącego musisz się dobrze
przygotować, opierając się między
innymi na zeszycie samokontroli. Dzięki
starannemu zapisywaniu przebiegu choroby
4
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 4-5
5
12/7/10 12:25 PM
KONSULTACJE SPECJALISTYCZNE
Wytyczne Polskiego Towarzystwa
Diabetologicznego (2010)
Badania
Zalecane wartości
docelowe (PTD 2010*)
HbA1c
≤6,5% lub ≤7,0%
Glikemia na czczo
70–110 mg/dl (3,9–6,1 mmol/l)
Glikemia 2 godz. po posiłku
<140 mg/dl (7,8 mmol/l)
lub <160 mg/dl (8,9 mmol/l)
Cholesterol całkowity
poniżej 175 mg/dl (4,5 mmol/l)
LDL – cholesterol
poniżej 100 mg/dl (2,6 mmol/l)
HDL – cholesterol
powyżej 40 mg/dl (1,0 mmol/l)
Triglicerydy
poniżej 150 mg/dl (1,7 mmol/l)
Ciśnienie tętnicze krwi
poniżej 130/80 mm Hg
(u dzieci wg siatek centylowych)
BMI lub RBMI
<25 kg/m2 (u dzieci lekarz
oblicza RBMI)
Data badania: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Badania
Moje wyniki
HbA1c
Cukier na czczo
CODZIENNA SAMOKONTROLA
W jaki sposób wykonać pomiar
poziomu cukru we krwi?
Do wykonania pomiaru potrzebne będą: glukometr,
nakłuwacz, paski i suche waciki. Przed rozpoczęciem
pomiarów dokładnie zapoznaj się z instrukcją obsługi
posiadanego glukometru. Glukometrem mierzy się
poziom cukru we krwi włośniczkowej – z opuszki
palca. Do pomiaru najlepiej wykorzystywać palce
III (środkowy), IV (serdeczny) lub V (mały).
Nakłucia należy wykonywać w zewnętrzną część
opuszki palca (po bokach), ponieważ skóra w tych
miejscach jest najlepiej ukrwiona, a najmniej
unerwiona, co powoduje mniejszą bolesność nakłucia.
Przed przystąpieniem do pomiaru dokładnie umyj
i osusz dłonie, gdyż woda może rozcieńczyć krew
i spowodować nieprawidłowy pomiar. Kropla krwi
powinna być wprowadzona na pasek testowy zgodnie
z instrukcją glukometru. Kropla nie może pochodzić
z silnego ucisku palca podczas nakłucia. Przed
nakłuciem nie odkażaj palca spirytusem, ponieważ
istnieje niebezpieczeństwo niewłaściwego pomiaru.
Uzyskany wynik wpisz w odpowiednie pola w tabeli
dzienniczka: w kratkę, gdy czas pomiaru jest bliski
pełnej godzinie, lub na linii, gdy czas pomiaru jest bliski
„w pół” (dokładność co do minuty jest tu zbędna).
Cukier 1,5–2,0 godz. po posiłku
Cholesterol całkowity
LDL – cholesterol
HDL – cholesterol
Triglicerydy
Ciśnienie tętnicze krwi
BMI lub RBMI
Pamiętaj! Na wypadek niedocukrzenia
zawsze noś ze sobą:
– kartę informacyjną „mam cukrzycę”,
np. przy dowodzie osobistym,
– glukozę w tabletkach, cukier w kostkach
lub słodzony napój.
Obwód talii
* Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2010. Stanowisko
Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna 2010, tom 10, suplement A.
6
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 6-7
7
12/7/10 12:25 PM
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 8-9
6
7
8
9
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
I
K
L
E
B
A
T
R
Ó
Z
W
6
3
Dieta WW
.
10 j.
8
131
9
86
6 j.
3
1
#+
3 1
94
3
1
126
9 j.
1,5 j.
2
4
3
6 j.
140
116
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
1
2
1
3
99
2
4
3
Uwagi: Przykład opisu dnia w zeszycie
Dzień udany. Po śniadaniu normoglikemia (dawka szczególnie szybko działającego analogu insuliny trafiona). Po posiłku południowym
planowano wysiłek i dlatego wprowadzono dodatkowe porcje jedzenia. Zbieg działania insuliny szybkiej i wolnej nie wywołał
niedocukrzenia! Pozostałe glikemie w ciągu dnia dobre. O 23.00 glikemia mogłaby być nieco niższa, stąd też ze względu na zjedzone
2 WW zdecydowano się na korekcyjną dawkę insuliny z dobrym efektem.
Powyższy przykładowy opis jest bardzo rozbudowany, często wystarczą krótsze oceny sytuacji, nawet jednym zdaniem.
Oprócz liczb w rubrykach na koniec dnia wyrysowano linie pokazujące najbardziej efektywne działanie insulin
(lekarz objaśnia jak narysować profile działania insulin).
Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
7
11 j.
98
Glikemia
Dieta WBT
6
Dzień: wtorek
Data: 27.03.09
Uwagi:
1) dot. diety
2) dot. wysiłku
Gdyby można przeżyć ten dzień jeszcze raz, co należałoby zmienić?
3) dot. dawek insuliny
4) dot. innych czynników
– infekcja
– stres
– defekty sprzętu i inne
Przemyśl powyższe punkty, a w „Uwagach” zapisz choć jedno najważniejsze zdanie oceny dnia!
Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
Glikemia
Dzień:
Data:
5
4
5
PRZYKŁAD DOBREGO DNIA
12/7/10 12:25 PM
132
6
3
Glikemia
Dieta WW
Dieta WBT
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 10-11
10 j.
Insulina
bazalna
7
8
201
9
6 j.
3
1
86
+
49 126
3
4
5 j.
156
9 j.
1,5 j.
196
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
1
2
3
99
4
5
9
0,45 j./h
5,5 j.
2,5 j.
5,5 j.
0,30 j./h
(2) bolus złożony
2 j.
0,25 j./h
5,5 j.
(3) bolus prosty +
bolus przedłużony
1
2
3
0,35 j./h
1 j.
5,5 j.
4
(1) bolus prosty [5,5 j.] = zapis taki sam jak po podaniu podskórnym z „pena” insuliny np. NovoRapid
(2) bolus złożony [5,5 j. + 2,5 j.] = bolus prosty i jednocześnie bolus przedłużony na czas 4,5 godz. => łącznie 8 j.
(3) bolus prosty [5,5 j.] + później osobny bolus przedłużony [2 j.] na 3,5 godz. => łącznie 7,5 j. i inna krzywa
(4) bolus złożony [5,5 j. + 1 j.] = bolus prosty i jednocześnie bolus przedłużony tylko na 1,5 godz. => łącznie 6,5 j.
strzałki wskazują czas od godziny do godziny, w którym pompa podaje wpisaną dawkę wlewu
0,20 j./h
podstawowego insuliny w przeliczeniu na każdą godzinę. [ Podano tu tylko przykłady zapisu ! ]
5
0,45 j./h
(4) bolus złożony
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
spodziewane
łączne aktywności
bolusa prostego
i przedłużonego
w różnych
podaniach
Uwagi: Przykładowe graficzne oznaczenia różnego podania dawek insuliny u pacjenta z osobistą pompą insulinową
Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
1) bolus prosty
8
Glikemia
7
6
Dzień: wtorek
Data: 28.11.10
Powyższy przykładowy opis jest bardzo rozbudowany, często wystarczą krótsze oceny sytuacji, nawet jednym zdaniem.
Oprócz liczb w rubrykach na koniec dnia wyrysowano linie pokazujące najbardziej efektywne działanie insulin
(lekarz objaśnia jak narysować profile działania insulin).
Uwagi: Przykład opisu dnia w zeszycie
Dzień nieudany. Po śniadaniu hiperglikemia – zbyt mała dawka szczególnie szybko działającego analogu insuliny. Po posiłku południowym
(zbyt małym wobec planowanego wysiłku) zbiegło się też działanie insuliny szybkiej i wolnej – w efekcie niedocukrzenie! Trzeba było
w trakcie wysiłku skontrolować glikemię i coś dojeść! Zbyt ostrożna dawka insuliny na kolację i bardzo słabe działanie bazy, przy dużym
udziale WBT = hiperglikemia o 23.00 – konieczna była korekcyjna dawka insuliny.
Mocz (ketony)
8 j.
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
6
Dzień: wtorek
Data: 31.03.09
PRZYKŁAD ZŁEGO DNIA
Przykład zapisu dawek insuliny podawanej z pompy
12/7/10 12:25 PM
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 12-13
12/7/10 12:25 PM
Uwagi: Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
Glikemia
Dzień:
Data:
Uwagi: Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
Glikemia
Dzień:
Data:
6
6
7
7
8
8
9
9
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
NN dzienniczek 105x210_v5.indd 14-15
12/7/10 12:25 PM
Uwagi: Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
Glikemia
Dzień:
Data:
Uwagi: Mocz (ketony)
Insulina
bazalna
Insulina
szybka – bolusy
Wysiłek
Dieta WBT
Dieta WW
Glikemia
Dzień:
Data:
6
6
7
7
8
8
9
9
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24
Godziny w ciągu doby
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
Download

Zeszyt samokontroli w cukrzycy typu 1