MEYVE VE SEBZELERDE KALİTEYİ ETKİLEYEN
HASAT SONRASI İŞLEMLER
Meyveler,hasattan sonra yaşayan organlardır,diğer deyimle meyve yaşamı tüketime adar
süreklidir.Bu yaşamı içeren,hasat,taşıma ve boylama,depolama ve pazarlama evrelerinde
yapılacak uygulamalar meyvenin yaşamında bozulmalara,kalite kayıplarına neden
olacaktır.Bu kayıplar,metabolik değişimler,su kaybı,mekanik zararlar ve mikroorganizmalar
nedeniyledir.Metobolik değişimler sonucu meyve normalde yaşlanmaya gider.Ancak bu
reaksiyonlardaki aksamalar fizyolojik bozulmaya neden olur.Su kaybı ise kalitenin hızla
kaybolmasına neden olmaktadır.Mikroorganizmalar ise meyvelerde çürümeye neden olur.
Hasat
Hasat,ürünlerin depolanabilirliğini etkileyen bir kültürel işlemdir.Hasatta yapılacak hatalar
(Ör:sapın konması,kabuğun yırtılması,ezilmeler)kalite kayıplarını neden olacağı gibi hastalık
etmenlerinin enfeksiyonu ve yayılmaları için uygun ortam yaratmış olur.
Taşıma ve Boylama
Taşıma ve boylama sırasında ortaya çıkan kalite kayıpları,genel olarak bu işlemler sırasındaki
mekanik etmenlerden ileri gelmektedir.Hasat edilen ürünün sıcaklığı yükseltilmemeli
mümkünse bu sıcaklık,soğutma yada basit olarak havalandırma ile düşürülmeye
çalışılmalıdır.Üstü açık araçlarla yapılan taşımada güneş zararı ve aşırı su kaybı
nedeniyle,meyvelerin üzerini örtülmesi gerekmektedir.Boylama yada ambalajlamada
karşılaşılan sorun genellikle zararlanmalardır ki;bu sırada oluşan çarpma ve ezilmeler
pazarlama yada depolama sırasında kayıpların artmasına neden olur.
Depolama
Depolama sıcaklığının çok düşük seçilmesi ,fizyolojik bozulmalar ve düşük sıcaklık zararına
neden olur.Oransal nemin düşük olması da su kaybına,yüksek olması da hastalı etmenlerinin
yayılmasına neden olacaktır.
Pazarlama
Pazarlama aşamasında ortaya çıkan kayıplar,meyvenin gereğinden daha uzun süre hal,market
ve manavlarda bekletilmesinden kaynaklanmaktadır ki bu pazarlama organizasyonun zayıf
olduğunu göstermektedir.
Yaş meyveler,türü,çabuk bozulabilir derecesi,üretim bölgesi,işlenebilme özelliği ve üreticinin
pazarlama sistemi alışkanlığı gibi bir dizi etmene bağlı olarak değişik kanallardan
pazarlanmaktadır.Pazarlama kanalları;
ÜRETİCİ-KOMİSYONCU-PERAKENDECİ-TÜKETİCİ
ÜRETİCİ-TOPTANCI-KOMİSYONCU-PERAKENDECİ-TÜKETİCİ
ÜRETİCİ-TOPTANCI(SEMT PAZARLARI)-TÜKETİCİ
Pazarlama dönemindeki kayıplar genellikle çürüme yoluyla olmaktadır.Çürümelere karşı
kullanılan insektisit ve herbisitler hasat öncesindeki uygulanan kimyasal ilaçlardır.Fungusitler
hem hasat öncesi hemde hasat sonrası uygulanabilir.Ancak kullanılacak fungusitlerin
seçimi,meyvedeki kalıntı nedeniyle çok önemlidir.Kalıntı oranı yüksek ilaçların kullanımında
insan sağlığı tehlikeye sokulacağı için pazarlayamama sorunu ile karşılaşılabilir.Bu nedenle
sistemik olmayan ilaçlar tercih edilmelidir.
BAHÇE ÜRÜNLERİNİN STANDARDİZASYONU
STANDARDİZASYON, bir örneklik demektir.Bahçe ürünlerinin pazarlanmasında tüketiciye
sunulan üründe bir örnekliği sağlamak,standartların amacıdır.
Standartlaşmanın yararları şunlardır:
*Üretici ve tüketiciye aldanma ve hilelerden korur.
*Üretici,pazarlamacı ve tüketici için geçerli ortak bir temel yada dil oluşturarak,ürünün
pazarlama kanalından geçişi,akışını kolaylaştırır.Çünkü,alıcı-satıcı arasında çıkabilecek
sürtüşmeler azaltır,önler.
*Pazarlamada haberleşmeyi ve anlaşma yapmayı kolaylaştırır.Pazar fiyatlarının
karşılaştırılmasında ölçü verir,kolaylık sağlar.
*Ürünün reklamı için kolaylık ve reklamda etkinlik sağlar.Bir örnek olarak hazırlanmamış
ürünün reklamı zor ve anlaşılmaz olur.
*Ürünle ilgili endüstrinin ve ticaretin gelişmesi sağlanır.
*Değişik tüketici grupları ve Pazar koşullarına uygun ürün sunma olanağı sağlar.
Kalite ve Sınıflama
Bir üründe tüketicinin değer verdiği özelliklerin bir arada bulunması kaliteyi oluşturur.Bu
özellikle iki grupta toplanır.
1-Dış kalite(=dış görünüş)özellikleri :Şekil,irilik,kabuk rengi,görünüş bozuklukları ve
kusurlar.
2-İç kalite özellikleri:Tat ve lezzet,gevreklik,sertlik,sulu olma durumu,aroma maddeleri,iç
bozukluklar.Bunlar ürün tüketilirken algılanan ve saptanan özelliklerdir.Ağızdan saptanan bu
özellilere organoleptik özelliklerde denir.
Boy ve Boylama
Ürünlerin fiziksel ölçülerine göre yapılan ayırıma BOYLAMA denir.Bu işlemde
ağırlık,çap,uzunluk gibi ölçüler esas alınır.İrilik bazen bir kalite ölçüde olarak ta
değerlendirilir.Örneğin iri meyveli elma çeşitlerinde meyve çapı Ekstra da 65 mm,1. de 60
mm ve 2. de 55 mm den küçük olamaz.Bu durumda armutlar için sırasıyla 60-55-50 mm
şeklindedir.Bu durumda meyveler önce kalite sınıflarına ayrıldıktan sonra boylanır.
Çap,eksene dik en geniş doğrultusunda ölçülür.Boy ya irilik olarak yada bir sandıkta adet
olarak bildirilir.Pratikte boy grupları fiyat farkı yaratacak genişlikte tutulur.
BAHÇE ÜRÜNLERİNİN AMBALAJLANMASI
Bir bahçe ürünü,üretildiği andan tüketicinin eline geçinceye kadar oldukça uzun bir yol
kateder.Ürünün bahçeden tüketiciye ulaşıncaya kadar çok iyi bir şekilde taşınması ve
korunması gerekir ki alıcı bulabilsin.Aksi takdirde ;bozulmuş ,besin değerini yitirmiş bir
ürünün alıcı bulabilmesi zor olur.Tüketici sofrasına ulaştırılacak ürünün yaş meyve yada
sebze olması bu aşamaların daha bir özenle ve tekniğine uygun bir şekilde yerine getirilmesini
zorunlu kılar.özellikle arzın talepten fazla olduğu zamanlarda ürünlerin aynı anda pek çok
rakiple birlikte alıcının karşışına çıkması durumunda pazarlama kuralları gereği rakiplerinden
üstün olma zorunluluğu vardır.Bu da ilk etapta uygun ambalaj kapları ve ürünün niteliğine
göre düzenlemiş bir ambalajlama ile sağlanır.
Ülkemizde yaş meyve ve sebze üretimini,daha iyi kültürel önlemler alarak ekolojinin de
yardımıyla bugünkü düzeyinden çok daha ileriye götürmek gerekir.Bu aşamada ambalaj
kapları ve ambalajlamanın payı büyüktür.
Ayrıca,halen ihracatımızın büyük ölçüde yönelmiş bulunduğu sanayileşmiş ülkelerde
ambalajlama konusunda verilen önem,modern ambalajlama ve dağıtım
yöntemleri,uygulamaları ve dikkate alınan ölçütler de ülkemizde henüz yavaş yavaş
kavramamaktadır.
AMBALAJ
Ambalaj,ürünü dış etkenlerden koruyan ve içine konan ürünleri bir arada tutarak
taşıma,depolama,dağıtım,tanıtma,reklam gibi pazarlama işlemlerini kolaylaştıran metal,kağıt
ve karton,cam,plastik,tabi elyaf ve tahtadan yapılan dış örtülerdir.Bir başka ifadeyle,ürünün
tüketiciye gidene dek kalite ve özelliğini koruyabilecek biçimde uygun kaplar içine
yerleştirilmesine ambalajlama,ürünün bu amaçla konulduğu kaplarda ambalaj denir.
YAŞ MEYVE VE SEBZE AMBALAJI KONUSUNDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR
VE ÖNERİLER
*Ülkemizde üretilen ambalaj kaplarının önemli bir kısmı malzeme ve işçilik yönünden düşük
kalitedir.
*Dışsatımcılardan alınan bilgilere göre ithal edilen ambalaj kapları yerlilere oranla %40 daha
ucuzdur ve daha yüksek kalitelidir.Bu durum ,yerli ambalaj sanayi olumsuz etkilenmektedir.
*Kalitesiz ambalaj kapları taşımacılıkta da sorun yaratmaktadır.Özellikle ürün kaybına neden
olur.
*Değişik Pazar isteklerine uygun yeterli ambalaj kabı bulmak mümkün olmamakta ve ürün
düşük kalite ambalaj kapları ile satılmaktadır.
*Tüm ülkelerde benimsenen ambalaj kaplarıyla ilgili boyutlar,test yöntemleri teknik terim ve
işaretler ülkemiz ambalaj kaplarıyla uygulamaya konulmalıdır.
*Yaş meyve sebze dış satımda dış Pazar a uygun ambalaj materyali kullana ihracatçıların
vergi iadesinden daha fazla faydalandırılmaları sağlanmalıdır.
*Ambalaj imalı,kullanımı ve ambalajlama konularında eleman eğitimi konusuna ağırlık
verilmelidir.
*Dış Pazar istekleri doğrultusunda ambalajlama,paletijasyon konteynerijasyon konularına
devletin kalkınma planlarında gereken önem verilmelidir.Ayrıca dış temsilciliklerimizin yaş
meyve sebze ambalajlaması konusunda dış Pazar gelişmelerini yakından izlenmeli ve
ilgililere süratle bilgi aktarılmalıdır.
*İhracat merkezlerinde devletin desteği ile kurulacak paketleme evlerinde tüketiciye hitap
edecek ambalajlamaya olanak yaratmak ve ambalajlamanın mutlaka buralarda yapılmasını
sağlamak gerekmektedir.
Download

İndir