Mühendislik
ve
Endüstri Mühendisliği
Pamukkale Üniversitesi
Endüstri Mühendisliği Bölümü
IENG 107 Endüstri Mühendisliğine Giriş
D Hacer
Dr.
H
Gü
Güner
Gö
Gören
Mühendis kelimesinin anlamı
• Müh
Mühendis
di kkelime
li anlamı
l
– Geometriyi
G
t i i kullanan
k ll
– Kökenin Hendese kelimesi - Geometri
• Engineer
– engine - makine
– ingeniare - icat etmek, kurmak becermek
– ingenium - beceriklilik, akıllılık
***Ders notlarının hazırlanmasında Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümünde okutulan
Endüstri Mühendisliği Giriş dersi notlarından faydalanılmıştır.
Mühendislik tarihçesi
İlk çağlardan
ğl d itibaren
i ib
insanlar;
i
l
–
–
–
–
Açlık
Dü
Düşmanlar
l
İklim
Ulaşım
vb. zorluklarla karşı karşıya bu nedenle
– Avlanmak
– Savaşmak
– Ekip Biçmek için
araç ve gereçler, kullanmak için teknikler
geliştirmişlerdir.
Endüstri Mühendisliği
N di ?
Nedir?
Amerika Endüstri Mühendisleri Odası tarafından aşağıdaki
ş ğ
tanım
öngörülmüştür:
"Endüstri Mühendisliği, insan, malzeme ve makineden oluşan
bütünleşik sistemlerin tasarım, kuruluş ve geliştirilmesiyle
ilgilenir.
ilgilenir
Çalışmalarında matematik,
matematik fizik ve sosyal bilimlerdeki özel bilgi
ve becerileri mühendislik, analiz ve tasarım ilke ve
yöntemleriyle birleştirerek, bu sistemlerden elde edilecek
sonuçları
l belirlemeye,
b li l
k i
kestirmeye
ve değerlendirmeye
d ğ l di
çalışır.”
l ”
Malzeme
İnsan
Yöntem
ENDÜSTRİ
Ü
İ
MÜHENDİSLİĞİ
Makine
Bilgi
Para
 Yeni bir sistem tasarlama
 Varolan sistemleri iyileştirme
Endüstri Mühendisleri
Daha etkin
Daha planlı ve koordineli
Daha verimli
Daha hızlı
Daha kaliteli
D h k li li
Daha düşük maliyetli
Daha insancıl
Daha güvenli
Daha az stoklu
Daha az kayıp ve fireli
Daha ekonomik
şekle dönüştürmeye çalışanlardır

Üretim ve Üretim
ve
hizmet Sistemlerini
Endüstri
Mühendisliği
Yaklaşımlarını
Kullanarak
(PUKO, TÖAİK,
Sistem Düşüncesi,
Yalın Düşünce,
ş
,
6 Sigma, Sürdürülebilirlik,
YA Benzetim
YA, Benzetim, …
Endüstri Mühendisliğinin Ortaya
Çk
Çıkışı
• 1776
• İskoçyalı mucit ve mühendis James
WATT
• Buhar enerjisinin mekanik enerjiye
dö ü tü ül
dönüştürülmesi
i
• Sanayi devrimi
FREDERIC WINSLOW TAYLOR
Endüstri Mühendisliği konusundaki ilk disiplinli
çalışmaları yapmıştır.
– Makine Mühendisidir.
– Metal kesme işleminde kesici takımların verimini
artırmak üzere
ü ere çalışmalar yapmıştır.
apmıştır
– Metod Etüdü
– Zaman Etüdü
– Standart Aletler
– Planlama
– Yönetimin Ayrıcalık İlkesi
– Metal kesimi için hesap cetveli
– Parça ve Ürünler için sınıflandırma Sistemi
– Rotalama sistemi
HENRY L. GANTT
– Kendi ismiyle anılan ve özellikle üretim
ççizelgelemesinde
g
kullanılan GANTT şşemalarını
geliştirmiştir.
– Standart olarak belirlenen çalışma hızından daha
hızlı çalışan işçilere belli oranda prim ödenmesini
sağlayan bir yaklaşım ilk defa Gantt tarafından
önerilmiştir.
HENRY FORD
– İlk montaj hattını oluşturma
– Otomobil montajında taşıyıcı (konveyör) kullanımı
– Seri üretime geçilmiş
F. B. LILIAN GILBRETH
– İlk iş ölçme prensipleri
– İş ve Verim Etüdü çalışmaları
– İnsan hareketini sınıflandırarak bunları en verimli
kullanma yöntemi
H. EMERSON
– Çalıştığı işletmeyi yeniden düzenlemiş, standart
maliyetler
y
konusunda ççalışmalar
ş
yapmıştır.
y p ş
– Muhasebe kayıtlarının kolaylıkla yapılabilmesi için
özel amaçlı bir makine geliştirmiştir.
geliştirmiştir
FEİGENBAUM
– Toplam kalite kontrol çalışmaları yapmıştır.
W.A. SHEWHART
- Örnekleme yöntemiyle
üretilen ürünlerin
kalitelerinin kontrol edilmesi amacıyla,
amacıyla istatistiksel
kalite kontrol sistemlerini geliştirmiştir. Kendi adını
taşıyan kontrol şemaları bulunmaktadır.
bulunmaktadır
Dünyada Endüstri Mühendisliği
• İlk EM Bölümü 1908 Pensilvanya Devlet
Üniversitesi
• Purdue
P d Üniversitesi
Ü i
it i 1911 Makine
M ki Mühendisliği
Müh di liği
opsiyonu, 1956 bağımsız bölüm,
• Michagen
Mi h
Ü i
Üniversitesi
i i 1924
• Ohio Devlet Üniversitesi 1925
• 1930 Cornell Üniversitesi ilk Doktora – 1933
Mezun
• Kuzey Kaliforniya 1945
• Georgia Teknoloji Enstitüsü 1945
• Stanford Üniversitesi 1950
Türkiye’de Endüstri
Mühendisliği
• İTÜ
1969
(1949 yılı Takım Tezgahları Kürsüsü kurulması
temeli sayılmaktadır.)
sa ılmaktadır )
• ODTÜ
1969
• EGE (Dokuz
(D k Eylül)
E lül)
1972
• Boğaziçi
1973
• Yıldız/Kocaeli
1976
• Anadolu (Osmangazi)
1977
• İTÜ/SAKARYA
1977
• PAÜ
1992
Endüstri Mühendisleri hangi sektörlerde
çalışabilir?
Telekomünikasyon
Tarım
Otomotiv
Bilişim
Demir‐Çelik
Taşımacılık
Tekstil
Hastane
Finans‐Banka
Danışmanlık
Endüstri Mühendislerinin çalışma
alanları
• İş yerinde verimli çalışma ortamların oluşturulması
• Etkin
E ki sistemler
i
l geliştirmek
li i
k için
i i bilimsel
bili
l yöntemlerin
ö
l i
geliştirilmesi ve uygulanması
• Ürün
Üü
ve hizmet
hi
yenilikleri
ilikl i ve yenii icatlar
i l
geliştirilmesi
• Dağıtım
D ğ
k ll
kanallarının
i il i il
iyileştirilmesi
i ve etkin
ki
kullanımı
• Maliyet
M li
etkin
ki
ve sorunsuz tesis
i
yerleşimin
l i i
gerçekleştirilmesi
• Yönetim
Yö ti
sorunlarına
l
verimlilik
i lilik ve etkinlik
tki lik
bağlamında çözüm önerilerinin geliştirilmesi
• Ulusal
Ul l ve uluslararası
l l
rekabet
k b t üstünlüğü
ü tü lüğü için
i i
önerilerin gerçekleştirilmesi
Endüstri Mühendislerinin çalışma
alanları
• Doğru
ğ
ürün
ve
hizmet
maliyetlendirme
y
çalışmalarının gerçekleştirilmesi
ş
memnuniyetinin
y
artırılması için
ç etkin bir
• Müşteri
müşteri ilişkileri sisteminin oluşturulması
ş
ve iş/ücret
ş
dengelemesi
g
sorunlarına
• Ücret artışları
karşılık adil bir iş değerlendirme çalışmasının
gerçekleştirilmesi
Hiç merak ettiniz
ettini mi?
• Süper
p marketlerde ürünlerin stokları nasıl dengede
g
tutuluyor? Hangi seviyede sipariş veriliyor?
y nasıl
• Rekabet ortamında kalite arttırılırken fiyat
düşürülüyor?
g
y
diğerlerinden
ğ
neden daha
• Bazı organizasyonların
başarılı?
y tren istasyonlarında
y
bir ggünde
• Hava alanlarında veya
binlerce seyahat ve milyonlarca yolcu nasıl organize
ediliyor?
ENDÜSTRİ MÜHENDİSLERİ BUNLAR GİBİ YÜZLERCE PROBLEME ÇÖZÜM ÜRETİYOR
Ç
Endüstri Mühendislerinin Özellikleri
Problemi tespit edebilen ve çözme arzusunda olan,
Ekipp ççalışmasına
ş
yyatkın,,
Sistem odaklı olarak düşünebilen,
Matematiksel
Matematiksel modelleme ve analiz yapabilen,
yapabilen
Kaynakları etkin yönetebilen,
Bilgisayarı
Bil i
etkin
tki kullanabilen,
k ll bil
Kıyaslama yapabilme yetisine sahip,
Sorgulama yeteneği olan,
Soyutlama yeteneği olan,
Analitik olarak ifade etme yeteneğine sahip,
Optimizasyon,
p
y , olasılık ve istatistik kavramlarını karar verme
sürecine uygulama yeteneği olan
Endüstri Mühendisliği, Diğer
Mühendisliklerden Neden
F kl d ?
Farklıdır?
İNSAN öğesini da dikkate alır.
"SİSTEM
"SİS
YAKLAŞIMI“
A AŞ
“ ile
il "TÜM
" Ü FOTOĞRAFA"
O OĞ A A" bakar.
b k
U
Uygulama
l
alanı
l çok
k geniştir.
i ti
 Temel işletme etkinlikleri ile yönetim kademeleri arasında
KÖPRÜ görevi yapar.
Başarılı bir EM Kariyeri için
Y l bil kl
Yapılabilecekler
• Seçtiğiniz mesleğin size uygunluğundan emin olmak,
• İleri seviyede en az bir yabancı dile hakimiyet,
• İyi bir akademik performans elde etmek (iyi bir
ortalama),
• Sağlam bir teorik bilgi altyapısı edinmek ve bu
bilgileri değişik alanlarda uygulayabilmek,
• Bilgisayara
Bil i
hakimiyet
h ki i t (MS Excel,
E l MS Access,
A
SQL,
SQL
Java, Visual Basic, C++, C#, ...),
• Derslerde ve projelerde takım çalışmasına uygun
olmak, başarılı ve güvenilir insanlarla çalışmak
• Başarılı projeler yapmak
Başarılı bir EM Kariyeri için
Y l bil kl
Yapılabilecekler
• İyi
y sosyal
y ilişkilere sahip
p olmak
• Öğretim üyeleri ve diğer üniversite personeliyle iyi
ilişkiler içinde bulunmak
• Kariyer günlerinde şirket sunumlarına katılmak
• İyi şirketlerde staj yapmak
• Profesyonel ve sosyal organizasyonlarda tecrübe
edinmek
• Endüstri
E dü t i Mühendisliği
Müh di liği ve ilgili
il ili olduğunuz
ld ğ
öğ
öğrencii
kulüplerinde yer almak
• Fabrika gezilerine katılmak
• Seminer ve Konferanslara Katılmak
21
Başarılı bir EM Kariyeri için
Yapılabilecekler
• Endüstri Mühendisliği ile ilgili öğrenci yarışmalarına
proje hazırlayarak veya dinleyici olarak katılmak
– Yöneylem Araştırması Derneği YA/EM Konferansı
– LODER Lojistik Vaka Yarışması
– Diğer Vaka analiz çalışmalarına
• Endüstri Mühendisliği ile ilgili profesyonel bir ya da
birkaç organizasyona üye olmak, yayınlarını düzenli
olarak takipp etmek
• Mezuniyet projenizi ilginç ve önemli bir konu üzerinde
uygulamalı olarak gerçekleştirmek ve sunmak
22
Endüstri Mühendisliği
Yaklaşımları
•
•
•
•
•
•
•
•
Bilginin Yönetimi
Rekabet strateji ve verimlilik çalışmaları
Rekabet,
Bilgi ve verilerin analizi ve değerlendirilmesi
Mal ve hizmet sistemlerinin tasarımı
Zaman ve metot/yöntem etüdü çalışmaları
Kalite yönetimi
Optimum kaynak kullanımı
Malzeme ihtiyaçlarının belirlenmesi
Endüstri Mühendisliği
Yaklaşımları
•
•
•
•
•
•
İİş çizelgeleme, üretim planlama ve kontrol
Benzetim çalışmaları
Zeki imalat sistemleri
Süreç yönetim çalışmaları
Yatırım planlaması ve proje yönetimi
Ergonomi çalışmaları
Bilginin yönetimi
• Bilgi olmadan sağlıklı karar vermek ve
problem çözmek mümkün değildir.
• Endüstri
d i mühendisleri
h di l i olaylara
l l
yaklaşırken
kl k
sahip oldukları bilginin yanında kurum
içersinde var olan bilgileri de bulmak ve
onlardan faydalanmak durumundadırlar.
Rekabet, strateji ve verimlilik
çalışmaları
• Pazarda varlığını sürdürebilmek için rekabet,
j ve verimlilik unsurlarını en uygun
yg
strateji
biçimde bütünleştiren bir mal veya hizmet
üretimi yaklaşımının sergilenmesi endüstri
mühendislerinin
temel
yetkinlikleri
arasındadır.
d d
Bilgi
g ve verilerin analizi ve
değerlendirilmesi
• Bilginin ve ilgili verinin ortaya konması ve
p
yapılması,
y
p
, ancak eldeki
verimlilik hesaplarının
verilerin kapsamlı bir analizi ile anlamlı olur.
Mal ve hizmet sistemlerinin
tasarımı
• Eldeki
verilerin
sağlıklı
şekilde
ş
ve ççözüm önerilerinin hayata
y
oluşturulabilmesi
geçirilebilmesi için kontrol altında tutulabilen
ve operasyonları değiştirilebilen esnek mal ve
hizmet sistemlerinin geliştirilmiş olması
gereklidir.
klidi
Zaman ve Metot/Yöntem Etüdü
Çalışmaları
• Çalışanların ürünleri en etkin zamanda
üretebilmeleri ve bu zaman diliminde en etkin
yöntemleri
kullanmalarını
sağlayacak
yaklaşımlar
bu
kapsamda
değerlendirilmektedir.
• İş
İ değerlendirme ve ücretlendirme çalışmaları
Kalite yönetimi
• Üretilen ürünlerin istenilen kalitede olup
p
olmadığının istatistiksel yöntemler ile kontrol
edilmesi süreç yönetimi uygulamaları,
edilmesi,
uygulamaları sürekli
iyileştirme,
müşteri
odaklı
çalışmalar,
çalışan/müşteri
l
/ ü t i ve tedarikçi
t d ik i memnuniyetlerinin
i tl i i
ölçülmesi, problem çözme tekniklerinin
uygulanması, liderlik geliştirme ve iş
ğ ççalışmaları
ş
bu kapsamda
p
yer
y
mükemmelliği
alır.
Kalite yönetimi
• Kalite mühendisliği
• Toplam kalite yönetimi
Optimum kaynak kullanımı
• Kaynaklar sınırlı/kısıtlıdır.
sınırlı/kısıtlıdır
• Kıt kaynaklarla çalışmak durumunda kalan
endüstri
mühendisleri
optimisazyon
tekniklerini kullanarak mal ve hizmet
üretenlerde destek vermektedir.
Malzeme ihtiyaçlarının
belirlenmesi
• Stok yönetimi.
• Endüstri mühendisleri günün koşullarını ve
ekonomik gelişmeleri dikkate alarak bir
işletmede stok politikaları oluşturup satın alma
sürecini etkin şekilde çalıştırabilir.
• Fazla stok ?
• Az stok?
İş çizelgeleme, üretim planlama
ve kontrol
• Ü
Üretilecek ürün miktarına ve iş yeri
p
bağlı
ğ olarak kurumun üreteceği
ğ
kapasitesine
ürün veya hizmetler için yapılması gereken
işlerin çizelgelerinin oluşturulması,
oluşturulması tezgah
yükleme,
hammadde
temini,
sipariş
miktarlarının
ikt l
b li l
belirlenmesi.
i
Benzetim çalışmaları
• Sistemlerin modellenmesi ve bu sistemlerin
çalıştırılarak sistemin gelecek davranışlarının
ön görebilmektir.
görebilmektir
– Bir hastanede geceleri gelen hastaların durumu
t h i edilerek
tahmin
dil k hangi
h i gece kaç
k tane
t
acil
il serviste
it
doktor bulundurulması gerekli olduğu
– Bir işletmede stoklar tükendikçe yeni stokların
sipariş edilmesi stok sistemi modellenerek hangi
dönemlerde ne kadar stok verilir ise o zaman daha
az maliyetle stokların yönetilmiş olduğu
Zeki imalat sistemleri
• Kendi başına
ş
karar verebilen sistemlere ilişkin
ş
yönetim bilişim sistemlerinin oluşturulması,
yönetilmesi de endüstri mühendislerinin
görevleri arasındadır.
Süreç yönetimi çalışmaları
• Endüstri mühendisleri,
mühendisleri kurum içinde ve
dışında gerçekleştirilen her türlü aktivitenin en
etkin şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak
amacı ile yöntemler geliştirmektedir.
– Müşteri ilişkileri, satın alma, tedarik ve lojistik
fonksiyonları gibi birçok alanda ilgili süreçlerin
belirlenmesi, süreç sorumlularının atanması,
süreçlerin performansının izlenmesi ve ilgili
süreçlerin sürekli iyileştirilmesi
Yatırım p
planlaması ve p
proje
j
yönetimi
• İİşletmelerin yeni yatırımlar yapabilmesi için
yatırım analizinin y
yapılması
p
ve
her türlü y
yatırım planlarının oluşturulması doğru karar
verme açısından önemlidir.
önemlidir
Ergonomi çalışmaları
Ergonomi çalışmaları
• Ç
Çalışma
l
ortamının
t
çalışanları
l
l memnun edecek
d k
şekilde tasarlanması gerekmektedir.
• Endüstri
mühendisleri
ergonomik
iş
ortamlarının
oluşturulması
konusunda
araştırmalar yapmakta ve işletmelerde
uygulamaktadır.
uygulamaktadır
Download

26.09.2014 - Pamukkale Üniversitesi