POŁOŻENIE I MAPA
OKRĘGU MORAWSKO-ŚLĄSKIEGO
Komunikacja
EUROPA
Kolejowa
II i III kolejowy korytarz tranzytowy –
bezpośrednie połączenia z wieloma
europejskimi miastami: Praga, Bratysława,
Koszyce, Wiedeń, Budapeszt, Warszawa,
Mińsk, Moskwa, i in.
Okręg Morawsko-Śląski
przewodnik turystyczny
www.idos.cz
Lotnicza
Lotnisko Leoše Janáčka Ostrava –
nowoczesne lotnisko międzynarodowe,
obsługuje połączenia z kilkoma
metropoliami europejskimi, a w sezonie
także z ośrodkami śródziemnomorskimi.
www.airport-ostrava.cz
Samochodowa
Autostrada D1 – odcinek Ostrawa –
Brno nosi nazwę Via Moravica. Stanowi
część Transeuropejskiego Korytarza
Transportowego Północ (Szwecja) –
Południe (Włochy). Ostrawa ma połączenie
autostradowe z Pragą, Brnem i Bratysławą,
przed dokończeniem połączenie do
Gliwic i dalej z autostradą A4 (Drezno –
Wrocław – Katowice – Kraków).
REPUBLIKA CZESKA
Komunikacja w regionie
Zintegrowany system transportu
Okręgu Morawsko-Śląskiego – sieć
połączeń kolejowych i autobusowych.
Najważniejszym węzłem komunikacyjnym
jest Ostrawa. Z dworca Ostrava-Svinov
połączenia do Jesioników, Śląska
Opawskiego i Nadodrza. Z dworca Ostravahlavní nádraží połączenia k kierunku
Beskidu, Śląska Cieszyńskiego i Nadodrza.
W dużych miastach (Ostrawa, Hawierzów,
Opawa, Karwina, Frydek-Mistek, Trzyniec,
Orłowa, Nowy Jiczyn i Czeski Cieszyn)
działa transport publiczny.
www.kodis.cz
www.msregion.cz
Numery telefonów alarmowych
Straż pożarna 150
Pogotowie 155
Policja Republiki Czeskiej 158
Straż Miejska 156
Europejski numer alarmowy 112
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską.
NIE PRZEZNACZONE DO SPRZEDAŻY
Okręg Morawsko-Śląski
OKRĘG MORAWSKO-ŚLĄSKI
Okręg Morawsko-Śląski
ul. 28. října 117, 702 18 Ostrava
tel.: +420 595 622 222
faks: +420 595 622 126
HISTORIA I LUDZIE
5
PRZYRODA
9
ZAMKI I PAŁACE
15
ARCHITEKTURA
21
CIEKAWOSTKI I ZABYTKI TECHNIKI
29
TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ
35
AKTYWNY WYPOCZYNEK
41
UZDROWISKA I RELAKS
49
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
53
WYJĄTKOWE PRZEŻYCIA
69
SMAK REGIONU
75
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
(OSTRAVSKO)
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ SLEZSKO)
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
BESKIDY
(BESKYDY)
www.jeseniky.net
www.europraded.cz
www.beskydy.com
www.beskydy-valassko.cz
www.infocentrum.opava.cz
www.opava-city.cz
www.ostrava.cz
www.ostravainfo.cz
www.moravskekravarsko.cz
www.regionpoodri.eu
www.tesinskeslezsko.cz
www.msregion.cz
Witamy w regionie!
Mają Państwo przed sobą przewodnik turystyczny po Okręgu Morawsko-Śląskim, którego celem jest ułatwić orientację,
a przede wszystkim uatrakcyjnić pobyt na północnych Morawach i na Śląsku. Przewodnik przybliży również pokrótce historię północno-wschodnich obrzeży Republiki Czeskiej. Poznają
Państwo najważniejsze postaci związane z regionem, znane nie
tylko w kraju, ale i na świecie. Zaprosimy do zwiedzenia najpiękniejszych zamków i pałaców, zdradzimy ich tajemnice,
prowadząc turystę aż pod ich bramy. Nie zabraknie spacerów,
przy których będziemy podziwiać cuda architektury miejskich
obszarów zabytkowych i najciekawszych wiosek. Pomożemy
Państwu odkryć urok zabytków epoki przemysłowej i odnaleźć
drogę do licznych muzeów i galerii. Spacery po groblach stawów
i głębokich lasach górskich pozwolą odpocząć od cywilizacji.
Zdradzimy najlepsze miejsca do kąpieli i uprawiania sportów,
np. jazdy na nartach wodnych. Zaprowadzimy na górę, która
słynie ze świetnych warunków do uprawiania paralotniarstwa.
Zmęczonych po górskiej wycieczce, zaprosimy Państwa do wypoczynku w uzdrowiskach. Zaprosimy na balet lub do opery.
Zatańczymy na festiwalach muzycznych. Zajrzymy od kuchni
do... lokalnej kuchni, nawarzymy wyśmienitego piwa – i sami je
wypijemy. Przedstawiamy zbiór praktycznych informacji, dzięki
którym Państwa pobyt w regionie będzie najprzyjemniejszym
z możliwych. Należy pamiętać, że niniejsza publikacja jest naprawdę zwięzła, nie może zatem zawrzeć wszystkiego, co region
ma do zaoferowania. Przy dłuższym pobycie wakacyjnym warto zajrzeć do miejscowych centrów informacji turystycznej lub
planując urlop skorzystać ze stron www.msregion.cz. Życzymy
wielu pozytywnych wrażeń i udanej podróży. Witamy w Okręgu
Morawsko-Śląskim!
HISTORIA I LUDZIE
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
OPAVA
OSTRAVA
FULNEK
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
BESKIDY
(BESKYDY)
4
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Mówiąc o północnych Morawach i Śląsku
nie sposób nie wspomnieć o historii. Uważny turysta już spoglądając na mapę zauważy, że region ten różni się od pozostałych.
Przez stulecia ścierały się tu różne wpływy,
a położenie na obrzeżach organizmów
państwowych i liczne bogactwa były zawsze
dobrym powodem do wypraw wojennych.
Dzisiaj już wręcz oczywiste połączenie Moraw i części Śląska odzwierciedla łańcuch
wydarzeń historycznych, które zmieniały
mapę Europy Środkowej. Pogranicze obu
dzielnic wydało wiele wspaniałych postaci, których wiedza czy też umiejętności
sportowe rozsławiły je na całym świecie.
Choćby Zygmunt Freud i Jarek Nohavica,
František Palacký i Ivan Lendl, Leoš Janáček
i Jiří Raška... Komentarz wydaje się zbędny.
5
HISTORIA I LUDZIE
z półek zanim zaschnie farba drukarska, a tutejsi sportowcy osiągają światowe sukcesy w licznych dyscyplinach.
Wymieńmy chociażby Emila Zátopka
z Kopřivnicy, jego żonę Danę, urodzoną
w Karwinie, skoczek Jiří Raška, pochodzi z Frenštátu, Ivan Lendl z Ostrawy,
zwyciężczyni Wimbledonu Petra Kvitová, z malowniczego Fulneku.
Jaskinia Šipka
Osadnictwo na terenie dzisiejszego
okręgu zaczęło się w czasach prehistorycznych. Do najstarszych znalezisk
należy szczęka neandertalskiego dziecka z jaskini Šipka, zamieszkałej już
przed 32 tys. lat. Cenną spuścizną po
dawnych mieszkańcach jest też figurka Wenus ze wzgórza Landek sprzed
23 tys. lat. Landek to miejsce, gdzie
udokumentowano najstarsze w dziejach stosowanie węgla kamiennego.
W Kocobędzu (Chotěbuz-Podobora)
odkryto i odrestaurowano najstarsze
słowiańskie grodzisko. W związku
z niemiecką kolonizacją od XII wieku
w regionie osiedlali się nowi mieszkańcy. Przez tereny północnych Moraw
prowadził szlak bursztynowy, łączący
północ z południem Europy.
Najbardziej znane średniowieczne
miasta to przede wszystkim stolice
Śląskich księstw, a więc Opawa i Cieszyn, a spośród miast morawskich –
Nowy Jiczyn.
Zasadnicze znaczenie dla rozwoju
regionu miała epoka przemysłowa,
rozpoczęta w drugiej połowie XVIII
wieku. Na zachodzie rozwijał się przemysł tekstylny i szklarski (Karniów,
Vrbno pod Pradědem), a na wschodzie wydobywczy (Orłowa, Karwina,
Ostrawa) oraz związany z nim metalurgiczny, chemiczny i maszynowy.
Większość obszaru obecnego Okręgu Morawsko-Śląskiego to tereny
dawnych księstw w ramach monarchii
Austrowęgierskiej – Cieszyńskiego,
6
Karniowskiego, Nyskiego, Opawskiego i kilku mniejszych jednostek terytorialnych. Mniejszą jego część stanowi historyczna Marchia Morawska.
Przynależność do krain historycznych
zapisana jest w godle okręgu, którego
ćwierć
zajmuje czarny
orzeł śląski,
drugą orzeł
morawski na
niebieskim tle,
trzecim polem jest godło
Ostrawy, na
ostatnim symbole Księstwa Opawskiego i Księstwa Cieszyńskiego.
Ludzie
Z północnych Moraw i Śląska wywodzi się wiele wybitnych osobistości.
Światowej sławy twórca psychoanalizy
Zygmunt Freud urodził się w mieście
Příbor. Niedalekie Hukvaldy wydały na
świat kompozytora Leoša Janáčka. Najsłynniejszy czeski historyk František
Palacký pochodzi z Hodslavic koło Nowego Jiczyna. Śląska wieś może poszczycić się faktem, że Założyciel genetyki Johann Gregor Mendel przyszedł
na świat w śląskich Hynčicach. Dumą
Opawy i Karniowa są fenomenalni
architekci, Joseph M. Olbricha i Leopold Bauera. A współcześni? Czechy
i Polska śpiewają piosenki Jarka Nohavicy, książki Jana Balabána znikają
Johann Gregor Mendel
Przyrodnik, twórca genetyki, urodzony 20 lipca 1822 r. w Hynčicach (dziś
część miejscowości Vražné). Po studiach
w Lipníku, Opawie i Ołomuńcu wstąpił
do klasztoru augustianów w Brnie, od
1868 r. aż do śmierci w 1884 r. był jego
opatem. Znaczenie jego dzieła zostało
w pełni docenione dopiero po śmierci.
Brytyjski genetyk William Bateson zlecił
angielski przekład dzieła, opublikowanego w Brnie w 1865 po niemiecku. Dzięki
temu prawa dziedziczności, sformułowane po raz pierwszy właśnie przez
Mendla, dotarły do naukowców na całym świecie. Zapraszamy do odwiedzenia rodzinnej posiadłości Mendla, gdzie
przygotowano poświęconą mu wystawę
(www.mendel-rodnydum.vrazne.cz).
Leoš Janáček
Genialny kompozytor Leoš Janáček
urodzony w Hukvaldach 3 lipca 1854 r.
Jeden z głównych przedstawicieli czeskiego i światowego modernizmu,
znany przede wszystkim z dzieł operowych, takich jak Sprawa Makropulos,
Przygody liska Chytruska, Sinfoniettę
i innych. Z Janáčkiem spotkasz się na
każdym kroku – festiwale Janáčkův
Máj i Janáčkovy Hukvaldy, piwo Janáček, lotnisko Leoše Janáčka, konserwatorium Janáčka, czy melodia z Tańców laskich, która wita podróżnych na
dworcu kolejowym w Ostrawie. Zapraszamy na festiwal Janáčkovy Hukvaldy,
w trakcie którego można zwiedzić
miejsce pamięci kompozytora (www.
janacek-nadace.cz).
František Palacký
František Palacký, światowej sławy historyk, mocno zaangażowany w życie
publiczne, urodzony 14 czerwca 1798
r. w Hodslavicach. Pobierał nauki w pałacu Kunín, później w liceum ewan-
gelickim w Trenczynie i Preszburgu.
Zajmował się filozofią, estetyką i językoznawstwem. Jego największym dziełem
są bezsprzecznie pięciotomowe Dzieje
narodu czeskiego w Czechach i na Morawach, dzięki którym nazywany Ojcem
Narodu (www.muzeum.novy-jicin.cz).
Zygmunt Freud
Sławny uczony przyszedł na świat
6 maja 1856 r. w Příboře. W dzieciństwie rodzina przeniosła się do Wiednia, gdzie spędził niemal całe życie.
Lekarz, neurolog, twórca psychoanalizy i jeden z najczęściej cytowanych
naukowców. Choć współcześnie wiele
z jego teorii poddawanych jest krytyce, to jego dzieło wciąż stanowi kanon
studiów psychologicznych. W Příboře,
w domu rodzinnym Freuda, można
zwiedzić poświęconą mu wystawę, lub
po prostu poleżeć na słynnej kozetce
(www.freudmuseum.cz).
Petr Bezruč
Poeta, głosiciel literackiej świadomości
Śląska. Petr Bezruč opublikował tylko
jeden zbiór poezji, który wszakże bardzo silnie wpłynął na całą twórczość
w kraju. Stał się symbolem oporu
i dumy narodowej, a dziś ma swoją ulicę
w każdym mieście w Czechach, a w naszym regionie upamiętnia go szereg
innych nazw i imprez: piknik w parku
Bezručovy sady, punkt widokowy Bezručova vyhlídka, Szlak Bezruča na Łysą
górę, wieczór w teatrze Petra Bezruča,
festiwal Bezručova Opava i … złomiarze w dawnej kopalni Petr Bezruč...
Zygmunt Freud
7
PRZYRODA
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
OPAVA
A
B
OSTRAVA
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
FULNEK
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
C
BESKIDY
(BESKYDY)
8
Naturalną zachodnią granicą Okręgu
Morawsko-Śląskiego są góry Wysoki
Jesionik (najwyższy szczyt Pradziad, 1491 m),
wchodzące w skład Masywu Czeskiego. Na
południowym wschodzie rozpościera się
Beskid Cieszyński i Beskid Morawsko-Śląski,
będące częścią Zewnętrznych Karpat Zachodnich. Pomiędzy Masywem Czeskim i Karpatami leży Brama Morawska, przechodząca
stopniowo w Kotlinę Ostrawską. We Wzgórzach Odrzańskich ma źródło największa
rzeka regionu, Odra. Jej meandry chronione
są w ramach parku krajobrazowego Poodří (Nadodrze). Szczyty Jesioniku i Beskid,
malownicze pogórza, lasy łęgowe, stawy
i urodzajne niziny – oto prawdziwe oblicze
Okręgu Morawsko-Śląskiego, przez wiele lat
pozostające w cieniu przemysłu.
9
PRZYRODA
Jesioniki
TIP
www.jeseniky.net
www.europraded.cz
Park krajobrazowy Jesioniki znajduje
się w zachodniej części regionu. Głębokie doliny i rwące potoki, tajemnicze wrzosowiska i malownicze góry
to idealne warunki do wypoczynku
o każdej porze roku. Jesioniki to prawdziwa oaza dla miłośników przyrody.
W odróżnieniu od innych czeskich
gór jest tu wciąż wiele miejsc, które
nie noszą śladów działalności ludzkiej. Najwyższym szczytem Jesionikóu
Puszcza pierwotna Mionsz
B
Na grzbietach Jesioników
Pustevny
jest Pradziad (1491 m), zwieńczony
wieżą telewizyjną z tarasem widokowym. Wierzchołek wieży to najwyżej
położony punkt Republiki Czeskiej.
Warto również zobaczyć Wodospady
Rešovskie koło Rýmařova, czy też skały Petrovy kameny nad schroniskiem
Ovčárna.
Pradziad – nadajnik
TIP
Wodospady Rešovskie
49°52‘49.13“ N, 17°12‘28.35“ E
A
mapka s. 8
Na granicy Okręgów Morawsko-Śląskiego i Ołomunieckiego,
w pobliżu malowniczej wioski Rešov. Rzeczka Huntava tworzy
rozległy kanion z licznymi wodospadami i bystrzami. Występują tu rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Miłośnicy wspinaczki mogą spróbować wspiąć się na 35-metrową skałę, zwaną
Čertova stěna.
Beskidy
www.beskydy.com
www.beskydy-valassko.cz
Największy w regionie obszar chroniony, uważne oko wyłowi tu ślady rysia,
wilka i niedźwiedzia. Przełęcz Jabłonkowska oddziela Beskid Morawsko-Śląski od Śląskiego. Z najwyższego
szczytu – legendarnej Łysej Góry
(1323 m) – rozpościera się wspaniały
widok. Na północy widać sporą część
południowej Polski, a spoglądając
w przeciwnym kierunku można przy
dobrej pogodzie zobaczyć wierchy
10
Tatr. Choć góry są silnie zalesione,
już od ponad stu lat turystyka w Beskidach kwitnie zarówno latem, jak
i zimą. Wyśmienicie przygotowane
ośrodki, tradycyjna kultura ludowa na
wyciągnięcie ręki i gościnność śląskich
górali przyciągają w te strony dziesiątki
tysięcy turystów rocznie.
Łysa Góra
49°32‘28.21“ N, 18°39‘25.33“ E
mapka s. 8
Rezerwat przyrody Puszcza Mionsz (Prales
Mionší) znajduje się na północ od Łomnej
Górnej (Horní Lomná). Puszcza jodłowo-bukowa o powierzchni 170 ha rośnie do
wysokości 950 m. n.p.m. Jej skrajem biegnie
7-kilometrowej długości szlak turystyczny.
Warto go przejść w całości, by zobaczyć
drzewa o wysokości dochodzącej do 60 m.
Nadodrze – Morawska Ziemia Krawarska
www.moravskekravarsko.cz
www.regionpoodri.eu
Najmłodszy rezerwat w regionie leży
na granicy Moraw i Śląska. Meandrująca rzeka Odra jest osią regionu,
którego krajobraz tworzą liczne stawy
i lasy łęgowe. Poodří (Nadodrze) jest
wielkim ogrodem Śląska. Malownicze
obszary między Jeseníkiem nad Odrą
a południowymi obrzeżami Ostrawy są popularnym celem wycieczek
nie tylko okolicznych mieszkańców.
Oprócz lasów łęgowych i starorzeczy
Odry, charakterystyczną cechą parku
są podmokłe łąki. Regularnie zalewane łąki tworzą cały szereg biotopów,
obfitujących w rzadkie gatunki ro-
Zimorodek
ślin i zwierząt. Nadodrze jest również
jednym z ostatnich miejsc w Europie,
gdzie na wolności można spotkać zimorodka zwyczajnego. Cicha i romantyczna kraina tuż za granicami
metropolii to idealne miejsce na letnią
turystykę pieszą i rowerową.
Zachód słońca nad Nadodrzem
11
PRZYRODA
Region Ostrawski
www.ostrava.cz
www.ostravainfo.cz
ZOO Ostrawa
C
TIP
mapka s. 8
Ostrawski ogród zoologiczny jest drugim pod względem wielkości w kraju,
co roku przyciąga ok. pół miliona odwiedzających. Wśród licznych sukcesów ZOO
jest np. pierwsze urodzone w Czechach
słoniątko. Polecamy również ścieżki botaniczne, tworzące wspaniały świat lasu,
wody i cienia. Natomiast park Stromovka
daje możliwość odpoczynku od gwaru
i zgiełku w samym sercu miasta.
Hałda Terezie–Ema
Tereny dzisiejszej Ostrawy w ostatnich dwu stuleciach były prawdziwym
poligonem działań przemysłowych,
ale wciąż skrywają wiele malowniczych zakątków, będących oazą
spokoju i relaksu głównie dla mieszkańców miasta. Pomniki przyrody,
Beskid Cieszyński
amatorów ciszy i spokoju czekają
malownicze górskie łąki i pastwiska.
Krajobraz dramatycznie zmienia się
na północ od Cieszyna. Pomiędzy
Karwiną, Orłową i Hawierzowem
rozwijają się ciekawe inicjatywy kulturalne, które z pewnością zasługują
na uwagę. Śląsk Cieszyński pokochają
wszyscy cykliści i amatorzy sportów
zimowych.
Śląsk Opawski
www.opava-city.cz
www.infocentrum.opava.cz
Rezavka
takie jak Polanecká niva, Rezavka,
Turkov, Štěpán, legendarna hałda
Terezie-Ema, albo pamiętne wzgórze
Landek to tylko wybrane przykłady
przyrodniczych perełek, schowanych
w uprzemysłowionym mieście. Przez
Ostrawę przepływają cztery rzeki –
Odra, Ostrawica, Opawa i Łucyna.
Lasy łęgowe, łąki, stawy, pagórki, hałdy i liczne parki – to wszystko składa
się na obraz miasta, w którym po prostu dobrze się żyje.
Urodzajna nizina Opawy, cicha dolina
Morawicy i łagodne wzniesienia Niskiego Jesioniku. Oto Śląsk Opawski.
Oferta turystyczna rejonu ze stolicą
w Opawie jest przebogata. Kajakarze
będą zachwyceni meandrami Morawicy na odcinku od zapory w Kružberku, przez ruiny zamku Vikštejna, aż
do miasteczka Hradec nad Moravicí.
Cykliści znajdą tu gęstą sieć szlaków
rowerowych (polecamy okolice Hul-
Vikštejn
czyna), a zapalonych botaników zachwyci arboretum Nový Dvůr. Różnorodny krajobrazowo Śląsk Opawski
jest usiany domkami letniskowymi,
których właściciele przyjeżdżają tu odpocząć nawet z dość daleka.
Śląsk Cieszyński
www.tesinskeslezsko.cz
W południowej części Śląska Cieszyńskiego leży Beskid Cieszyński,
którego grzbietem przebiega granica
z Polską. Wielu turystów, nie tylko
z obu sąsiednich krajów, wspina się
na Czantorię. W miejscowości Herczawa spotykają się granice trzech
państw, Czech, Polski i Słowacji. Na
12
Czantoria
Hulczyn – Kościół ewangelicki
13
ZAMKI I PAŁACE
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
(OSTRAVSKO)
BRUNTÁL
2
OPAVA
A
4
OSTRAVA
FULNEK
6
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
5
BESKIDY
FRÝDEK-MÍSTEK
3
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Bezpowrotnie minęły czasy, kiedy posiadająca ogromne włości szlachta wznosiła
wytworne siedziby, by stamtąd zarządzać
swoim majątkiem. Ich ślady w postaci licznych twierdz, zamków, pałaców
i dworów zachowały się doskonale na
Śląsku i na północnych Morawach. Zapraszamy do zwiedzania i podziwiania
mistrzowskiej architektury oraz elegancji
i przepychu wnętrz. Czekają na Państwa
wytworne rezydencje, pałace miejskie,
ruiny zamków w Jesioniku oraz małe
dworki drobnej szlachty niemal w każdej
wsi. Wybraliśmy kilka najbardziej urzekających zabytków, ale należy pamiętać, że
to tylko skromny wycinek regionalnego
bogactwa.
(BESKYDY)
14
15
ZAMKI I PAŁACE
Pałac Raduň
NPÚ, státní zámek Raduň,
Zámecká 67, 747 61 Raduň
49°53‘28.44“ N, 17°56‘40.41“ E
1 mapka s. 14
P
ok. 100 m od pałacu
autobus MPK Opawa nr 218,
przystanki Raduň, Jednota i Raduň,
szkoła ok. 120 m
pałac nie jest dostępny dla osób
niepełnosprawnych, które mogą
zwiedzić park w stylu angielskim
oraz ogród pałacowy z oranżerią
pałac IV sob, niedz i święta
10.00–15.00; Wielkanoc 10.00–
17.00; V–VI wt–niedz 9.00–16.00,
sob, niedz i święta 10.00–17.00;
VII–VIII wt–niedz 10.00–17.00; IX
wt–niedz 10.00–16.00, sob, niedz
i święta 10.00–17.00; X sob, niedz
i święta 10.00–16.00; XII (Wielkanoc
w pałacu) sob, niedz 10.00–16.00;
oranżeria i ogrody ozdobne V–IX wt–pt
10.30–16.00, sob– niedz i święta
10.30–17.00
+420 553 796 119/203
[email protected]
www.zamek-radun.cz
Zamek Sovinec
Jadalnia
Niewielki pałacyk wiejski, dawna
letnia rezydencja Blücherów z Wahlstattu, swym niemal bajkowym wyglądem przyciąga liczne rzesze zwiedzających. Romantyczny budynek
z wieżą odbija się w wodach jednego
ze stawów, znajdujących się w rozległym pałacowym parku. Malownicza
wioska Raduň leży w bezpośredniej
okolicy Opawy, a sam pałac jest
prawdziwą perełką w stylu historyzmu. Wytwornie urządzone wnętrza
pozwolą nam od podszewki poznać
sielankowe życie szlachty. Zespół pałacowy obejmuje także klasycystyczna oranżerię i ogród z bogactwem
krajowych i egzotycznych roślin
ozdobnych.
Pałac Raduň
Hradec nad Moravicí
A
TIP
mapka s. 14
W mieście Hradec nad Moravicí znajduje się najsłynniejszy pałac w regionie. Okazała siedziba Lichnowskich
z Voštic i Werdenbergu wznosi się na stromym urwisku
nad rzeką Morawicą. Dominantą jest tzw. Biały pałac
z zachowanym wystrojem, następnie Czerwony pałac,
który pełni funkcje społeczno-kulturalne oraz Biała wieża – wieża ciśnień, znajdująca się przy wejściu do największego w regionie parku zamkowego (136 ha). Biały pałac można zwiedzić jedną z dwu tras, poznając codzienność
miejsca, które stanowiło niegdyś centrum życia społecznego, kulturalnego i politycznego Śląska. W roku 2008 Hradec uznano, bez wątpienia zasłużenie, za najbardziej
bajkowy pałac w Republice Czeskiej.
16
Hrad Sovinec,
autopošta 793 51 pošta Břidličná
49°50‘15.1“ N, 17°14‘46.94“ E
2 mapka s. 14
we wsi, ok. 100 m od zamku
P
przystanek autobusowy 100 m;
stacja kolejowa 15 km w Rýmařowie
bezbarierowy – parter i dziedziniec
IV–VI i IX–X wt–niedz i święta
9.00–16.00; VII–VIII wt–niedz
i święta 9.00–17.00.
+420 554 295 113, +420 554 219 863
[email protected]
www.mubr.cz
Wnętrze siódmej bramy
Wieża zamkowa z XIV w.
Monumentalny późnogotycki zamek,
założony na początku XIV wieku, znajduje się na północy regionu, w wiosce
o tej samej nazwie. Na zwiedzających
czekają oryginalne propozycje tras –
pięć dziedzińców i stary zamek z wieżą widokową, z której rozpościera się
bajkowa panorama Niskiego Jesionku.
Zamek, niemal odcięty od świata, jest
areną licznych imprez kulturalnych.
Przewodnicy w historycznych kostiumach przybliżą Państwu życie dawnych panów zamku, rycerzy niemieckich, i opowiedzą o jego burzliwych
dziejach. Zabytek, który na pewien
czas niesłusznie popadł w zapomnienie, jest jedną z najwspanialszych i największych tego typu budowli.
Pałac Frysztat
Masarykovo nám. 1,
733 24 Karviná–Fryštát
49°51‘30“ N, 18° 32‘15“ E
3 mapka s. 14
pod OD PRIOR Karwina ok.
P
250 m od pałacu lub bezpłatnie
pod pałacem ok. 100 m
stacja kolejowa ok. 1300 m od
centrum; przystanek autobusowy
ok. 300 m od centrum
bezbarierowy
I i II trasa IV–X wt–niedz
10.00–17.00; III trasa przez cały rok
wt–niedz 10.00–17.00
+420 596 318 382, +420 596 387 358
[email protected]
www.zamek-frystat.cz,
www.karvina.cz
Dziedziniec pałacu Frysztat
Schody z holu
Jedyna perła stylu empire na Czeskim Śląsku. Piękny pałac szlachecki
położony w historycznej dzielnicy Karwiny, Frysztacie. Jego dzieje
sięgają czasów panowania Piastów
na Śląsku Cieszyńskim, ale sławę
i obecny wygląd zawdzięcza ostatnim
właścicielom z hrabiowskiego rodu
Larisch-Mönich. Zwiedzając zwróćmy uwagę na wystrój sal, przybliżający styl życia zamożnej rodziny –
posiadaczy wielu kopalń na Śląsku
Cieszyńskim. Trasa zwiedzania nr 3
obejmuje również wystawę eksponatów z Galerii Narodowej w Pradze;
w lecie zachęcamy do przejażdżki
powozem. Idealnym miejscem odpoczynku po zwiedzaniu jest rozległy
park w stylu angielskim.
17
ZAMKI I PAŁACE
Zamek Śląsko-Ostrawski
Hradní 1, 710 00 Slezská Ostrava
49°49‘50.19“ N, 18°17‘59.081“ E
4 mapka s. 14
na miejscu, ok. 50 m
P
autobus nr 82, 28 (przystanek
Hradní náměstí, ok. 100 m); tramwaj
nr 9, 13 (przystanek Důl Zárubek,
ok. 350 m od zamku)
bezbarierowy
III–V wt–niedz 10.00–19.00; VI–
VIII pon–niedz 9.00–20.00; IX,
X wt–niedz 10.00–18.00; XI wt–
niedz 10.00–16.00; XII pon–niedz
10.00–18.00.
+420 596 111 457, +420 721 262 690
[email protected]
www.slezskoostravskyhrad.cz
Brama wjazdowa z wieżą
Pałac Kunín
Uroczystość na zamku
W samym centrum Ostrawy, tuż przy
ujściu Łucyny do Ostrawicy, wznosi
się zamek, który szczęśliwie ocalał
przed katastrofą. Dziesiątki lat nikt się
nim nie interesował, a zamek zapadał
się na skutek prac górniczych. Obecnie znajduje się 17 m poniżej pierwotnego poziomu. W roku 2004 zabytek
poddano gruntownej rekonstrukcji
i stopniowo dobudowano. Dziś zamek w Ostrawie Śląskiej jest jedną
z głównych atrakcji turystycznych
miasta. Setki imprez kulturalnych
w przeciągu roku gromadzą tysiące
widzów. Bez obaw o nudę można tu
spędzić całe popołudnie. Koncerty,
przedstawienia teatralne, czy też jarmarki zainteresują amatorów kultury
i znawców dobrego jadła.
Správa zámku Kunín, 742 53 Kunín
49°38‘33.34“ N, 17°59‘24.41“ E
6 mapka s. 14
przy pałacu, następny ok. 100 m dalej
P
przystanek autobusowy U Kovárny
ok. 100 m; stacja kolejowa 6 km
w Suchdole nad Odrą
bezbarierowy
IV i X sob, niedz i święta 9.00–16.00;
V–IX wt–niedz 9.00–17.00.
+420 556 749 420
[email protected]
http://zamek.kunin.cz
Barokowa perła regionu Moravské
Kravařsko. Pałac Kunín zaliczany jest
do najwspanialszych siedzib szlacheckich na Morawach. Został zbudowany
przez hrabiów z Harrachu według projektu słynnego austriackiego architekta Johanna Lukasa von Hildebrandta.
Fasada przypomina pałac Mirabell
Odrestaurowane wnętrza
w Salzburgu. Do licznych właścicieli
pałacu należy m.in Marie Walburga,
hrabina z Truchsess-Waldburg-Zeilu,
z d. Harrach, która założyła tu jeden
z najnowocześniejszych w swoim
czasie ośrodków edukacji w Europie
Środkowej. Nauki pobierał w nim
m.in. Franciszek Palacký, pochodzący
z pobliskich Hodslavic. Niedawna dokładna rekonstrukcja przywróciła pałacowi pierwotne wyposażenie i zbiory dzieł sztuki. Teraz można tu poczuć
atmosferę letniej rezydencji zamożnej
rodziny.
Zamek Hukvaldy
Hrad Hukvaldy, 739 46 Hukvaldy
49°37‘11.6“ N, 18°13‘45.911“ E
5 mapka s. 14
we wsi, ok. 2 km od zamku
P
przystanek autobusowy Hukvaldy
hotel, ok. 2 km od zamku
z kartą inwalidzką można
podjechać pod sam zamek
(należy wcześniej zadzwonić)
IV, X sob–niedz 9.00–16.00;
V–VIII wt–niedz 9.00–18.00;
IX wt–niedz 9.00–17.00.
420 558 699 323, +420 736 158 748
[email protected]
www.janackovyhukvaldy.czu
Most zamkowy
18
Fortyfikacje piątej bramy
Jeden z największych zamków morawskich wznosi się na wzgórzu nad
wsią o tej samej nazwie. Hukvaldy były
ośrodkiem zarządców rozległego majątku, należącego do biskupstwa (od XVIII
wieku arcybiskupstwa) ołomunieckiego. Zamek stał się popularnym celem
romantycznych wycieczek okolicznych
mieszkańców już na przełomie XIX i XX
wieku, a wkrótce coraz liczniej zaczęli go
odwiedzać Ostrawianie. Słynny festiwal
muzyczny Janáčkovy Hukvaldy, odbywa
się tu co roku na cześć słynnego kompozytora. Droga do zamku prowadzi przez
zwierzyniec, po którym hasają daniele.
W wiosce można zwiedzić rodzinny
dom kompozytora Leoša Janáčka.
Zadaszona kładka pomiędzy pałacem a kościołem
Inne zamki i pałace
Przewodnik jest zbyt zwięzły, by mogły w nim zostać wymienione wszystkie zamki i pałace w regionie. Warto
wspomnieć zamek Starý Jičín (www.
hradstaryjicin.cz), pałac Bruntál,
będący zabytkiem kultury narodowej
(www.bruntal-zamek.cz), barokowy
pałac Kravaře (www.kravare.cz), czy
też wiejskie rezydencje wokół Osobłogi, np. Linhartovy (www.zameklinhartovy.cz), Slezské Rudoltice (www.
slezskerudoltice.cz) czy Dívčí Hrad
(www.divcihrad.cz). Aktywnych turystów z pewnością zainteresują tajemnicze ruiny zamków w okolicach
Vrbna pod Pradědem, m.in. Fürstenwalde, Freudenštejn, Rabenštejn, czy
Pustý zámek. Nad Frydkiem-Mistkiem wznosi się pałac mieszczący
Muzeum Beskidów, pałac w Fulneku
kusi niesamowitymi widokami, pałac
w Bartošovicích przypomina tort weselny, a w Starej Vsi nad Ondřejnicí
znajdziemy iście bajkową twierdzę.
Więcej miejsc wartych odwiedzenia
na www.msregion.cz.
19
ARCHITEKTURA
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
7
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
(OSTRAVSKO)
BRUNTÁL
B
OPAVA
11 13
OSTRAVA
8
FULNEK
10
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
12
9
BESKIDY
(BESKYDY)
20
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
A
FRÝDEK-MÍSTEK
ČESKÝ
TĚŠÍN
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Średniowieczne zabytki, kościoły i świątynie, architektura ludowa, historyzująca
i nowoczesna tworzą na północnych Morawach i na Śląsku bogatą mozaikę stylów.
Region obfituje w wiejskie i miejskie strefy
zabytkowe i unikatowe projekty architektoniczne. Wystarczy mieć oczy szeroko
otwarte – niespodzianki czekają niemal
na każdym kroku. Na Śląsku Opawskim
charakterystyczne są kościoły neogotyckie
z czerwonej cegły, Hawierzów i Poremba
przyciągają wielbicieli socrealizmu, Ostrawa
szczyci się neorenesansową katedrą, Karniów secesyjnymi willami, Opawa domem
handlowym Breda wg projektu Leopolda
Bauera a do Orłowej zaprasza dekonstruktywistyczny budynek gimnazjum. Zapraszamy na wycieczkę wśród cudów architektury.
21
ARCHITEKTURA
Wytwórnia kos Karlovice
793 23 Karlovice 146
50°6‘18.357“ N, 17°26‘48.089“ E
7 mapka s. 20
w wiosce, ok. 20 m od fabryki,
P
przed cukiernią
przystanek autobusowy Karlovice,
Slezan; stacja kolejowa Karlovice
niedostępna dla niepełnosprawnych
IV–X wt–niedz i święta 9.00–
12.00 i 12.30–17.00; XI–III po
wcześniejszej rezerwacji
+420 554 744 077, +420 604 388 203
[email protected]
www.mubr.cz
Obiekt powstał w roku 1600, należał do
książęcej Górnej Huty Hamernianej. Po
likwidacji huty w połowie XVIII wieku
obiekt kupiony i rozbudowany przez
Jana Michala Hartela, który produko-
Budynek wytwórni kos
wał w nim nie tylko kosy, ale też inne
narzędzia rolnicze. Budynek jest jednym z nielicznych zachowanych przykładów dawnej śląskiej architektury
drewnianej. Z pierwotnego kompleksu
budynków zachowała się również obora oraz spichlerz z dobudowaną później dużą stodołą. Od roku 1974 teren
należy do muzeum w Bruntalu. Warte
zwiedzenia są również liczne wystawy,
powiązane głównie z leśnictwem. Fabryka kos w Karlovicach pozwoli z bliska przypatrzyć się życiu śląskich górali.
Ekspozycja domu wiejskiego
Kotulowa chałupa
Hálkova 4, 736 01 Havířov
49°46‘7.703“ N, 18°26‘53.177“ E
8 mapka s. 20
Kaufland, k. stadionu ok. 200 m
P
dworzec kolejowy Havířov, skąd można dojechać autobusem na dworzec
autobusowy; dworzec autobusowy
Havířov-Podlesí ok. 200 m
bez dostępu bezbarierowego
V–X wt–pt 8.00–12.00
i 12.30–16.30, sob 9.00–13.00,
niedz 13.00–17.00.
+420 602 709 731
[email protected]
www.muzeumct.cz
22
Świetnie zachowana drewniana chałupa z 1781 r. to przykład budownictwa
ludowego Śląska Cieszyńskiego. Znajduje się przy ulicy Hálkovej, w bezpośrednim sąsiedztwie nowoczesnej zabudowy miejskiej Hawierzowa. W chacie
podziwiać można oryginalne meble
Kotulowa chałupa
Biała izba
z przełomu XIX i XX wieku oraz narzędzia i urządzenia gospodarskie do produkcji masła itp. Pokryta słomianym
dachem chata była zamieszkana do
1975 r. Dzisiaj administrowana przez
Muzeum Śląska Cieszyńskiego stanowi namacalny dowód tego, że nawet
w najmłodszym z czeskich miast można zobaczyć, jak się żyło na śląskiej wsi
w nieodległej przeszłości.
Štramberk
Městské informační centrum,
Zauličí 456, 742 66 Štramberk
49°35‘18.837“ N, 18°7‘15.934“ E
9 mapka s. 20
parking publiczny (ulice Zauličí
P
i Horečky) ok. 800 m oraz parking
przy ulicy K Očnímu, odległość 1 km
stacja kolejowa Štramberk ok.
1,5 km; przystanek autobusowy
Štramberk, urząd miejski ok. 50 m
bez dostępu bezbarierowego
V–IX wt–niedz 8.30–12.00
i 12.30–17.00.; X–IV wt–sob
8.30–12.00 i 12.30–16.00.,
niedz 10.00–12.00 i 12.30–15.00.
+420 558 840 617
[email protected]
www.stramberk.cz
Dominantą miasteczka jest wieża
Trúba będąca pozostałością po zamku
Strallenberg. Kręte uliczki Štramberku
z typowymi wołoskimi domami zrębowymi, malowniczy ryneczek z kościołem św. Jana Nepomucena, a przede
wszystkim lokalne piekarenki oferujące
tradycyjne „uszy sztrambesrkie”, co roku
Wieża Trúba
przyciągają do miasteczka tysiące turystów. Do punktów obowiązkowych należy zwiedzanie Sadu Narodowego z legendarną jaskinią Šipką, gdzie końcem
XIX wieku znaleziono szczękę neandertalskiego dziecka. Panorama miasta
oglądana z Sadu Narodowego lub z wieży widokowej na Białej Górze pomoże
zrozumieć, dlaczego Štramberk nazywany jest morawskim Betlejem.
Štramberk i jego dominanty
23
ARCHITEKTURA
Příbor
Městský úřad Příbor, nám. Sigmunda
Freuda 19, 742 58 Příbor
49°38‘24.72“ N, 18° 8‘35.94“ E
10 mapka s. 20
P
przed wjazdem na plac S. Freuda;
na placu S. Freuda (Park Kultury
znajduje się w centrum miasta)
dworzec kolejowy i autobusowy
w centrum miasta
częściowy dostęp bezbarierowy
(np. Muzeum Sigmunda Freuda,
plac S. Freuda, biblioteka)
Dom rodzinny Sigmunda Freuda:
IV–IX wt–niedz 9.00–17.00; X–III
wt–niedz 9.00–16.00.
+420 556 455 422
[email protected]
www.pribor-mesto.cz
Miasto rodzinne światowej sławy twórcy psychoanalizy Zygmunta Freuda
leży nad rzeką Lubiną niedaleko Ko-
Muzeum Zygmunta Freuda
přivnicy. Z trzech stron otoczone jest
uroczymi wzgórzemi przedgórza beskidzkiego, skąd rozpościera się widok
na Štramberską wieżę Trúbę, Hukvaldy
i Radhošť. W zabytkowym centrum
miasta utworzono Park Kultury, w którym podziwiać można barokowe i renesansowe domy, kolegium pijarów
oraz dom rodzinny Freuda. Do najważniejszych zabytków miasta należy też
gotycki kościół parafialny Narodzenia
NMP. Godny polecenia jest szlak edukacyjny, wytyczony wzdłuż wszystkich
ważnych miejsc w Příborze.
Witkowice – ratusz
nym architektom, takim jak np.: Erich
Mendelsohn, Wunibald Deininger,
Josef Gočár, Felix Neumann czy Ernst
Korner. Zaprojektowali oni gmachy
administracyjne, banki i reprezentacyjne kamienice mieszkalne. Morawska
Ostrawa to kronika historyzujących
stylów, secesji oraz funkcjonalizmu.
Dominantą Przywozu (Přívoz) jest no-
wogotycki kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, jednak dzielnica wzbudza
podziw głównie dzięki secesji. Znakiem
rozpoznawczym Witkowic są budynki
z czerwonej cegły, tworzące niepowtarzalny charakter obszaru przemysłowego dzielnicy. Z kolei Ostrawa-Poremba
(Poruba) charakteryzuje się pompatyczną architekturą socrealizmu.
Nový Jičín
Plac Zygmunta Freuda z renesansowymi domami
Strefy zabytkowe miasta Ostrawy
Jurečkova 1935/12,
702 00 Moravská Ostrava
a Přívoz
49°83‘44.25‘‘ N, 18°28‘78.75“ E
11 mapka s. 20
za centrum informacji od ulicy JuP
rečka obok Domu umění, 100 m
tramwaj nr 1, 2, 4, 8, 12, 18
przystanek Elektra, do 30 m
bezbarierowy
cały rok pn–pt 7.00–19.00,
sb 9.00–14.00.
+420 596 123 913
[email protected]
www.ostravainfo.cz
24
Na obszarze Ostrawy leżą cztery miejskie strefy zabytkowe. Największą
z nich jest Morawska Ostrawa stanowiąca centrum metropolii. Można tu
podziwiać zabudowę miejską z końca
XIX wieku oraz z I połowy XX wieku,
zawdzięczającą swą postać renomowa-
Poremba – Łuk
Turistické informační centrum,
Masarykovo náměstí 45/29,
741 01 Nový Jičín
49°35‘39.20“ N, 18°0‘39.01“ E
12 mapka s. 20
w pobliżu Zamku Žerotínskiego,
P
odległość ok. 200 m
dworzec autobusowy 364 m,
dworzec kolejowy 561 m
bezbarierowy
V–IX pn–pt 8.00–17.00., sob–niedz
9.00–16.00; X–IV pn–pt 8.00–17.00,
sob–niedz 9.00–15.00
+420 556 711 888, +420 556 768 288
[email protected]
www.icnj.cz
Typowe podcienia na rynku
Plac Masaryka
Centrum Nowego Jiczyna należy do
najlepiej zachowanych zespołów zabudowy miejskiej w Czechach. Jego
punktem centralnym jest rozległy
kwadratowy rynek otoczony mieszczańskimi kamienicami z podcieniami.
Do najwystawniejszych należy Stara
Poczta z zachowanymi arkadami. Warto zwiedzić ekspozycję kapelusznictwa
w tutejszym pałacu. W mieście wyznaczono szlak turystyczny prowadzący
malowniczymi zakątkami starodawnych uliczek. Trudno nie zakochać się
w miłej atmosferze Nowego Jiczyna.
25
ARCHITEKTURA
Willa Eduarda Lisky
Na Bazalach w Śląskiej Ostrawie znajduje się funkcjonalistyczna willa zaprojektowaną przez braci Čestmíra
i Lubomíra Šlapetów. Usytuowana na
stoku willa wyróżnia się zaokrąglonym
oszklonym piętrem, dzięki któremu
jej mieszkańcy mogli cieszyć się panoramicznym widokiem miasta. Doskonale zachował się szereg oryginalnych elementów, na przykład system
ogrzewania, detale wnętrz, wyłączniki
A
Północna fasada
światła czy też gniazdka elektryczne.
Budynek uchodzi za najbardziej znany
projekt braci Šlapetów na Śląsku i zasłużenie uznany został za zabytek kultury narodowej.
49°50‘4.25“ N, 18°29‘22.16“ E
mapka s. 20
Barokowy kościół w Karwinie-Dolach ocalał, choć zapadł się o 36 m w wyniku szkód górniczych, co graniczy
z cudem. Krzywy kościół, nazywany czeską Pizą, stoi osamotniony na obszarach zrekultywowanych jako jedno
z ostatnich wspomnień starej Karwiny. W sezonie letnim
odbywają się tu wycieczki z przewodnikiem.
Zadziwiające kościoły Śląska
Frýdek-Místek
W całym regionie można podziwiać
szereg zabytków sakralnych. Kaplice
i kościoły zdobią centra wszystkich wsi
i miast. Niektóre z nich są wyjątkowe
i warte szczególnej uwagi. W Opawie
na uwagę zasługuje konkatedra Wniebowzięcia NMP. Ogromna trójnawowa gotycka świątynia powstała w tym
miejscu w XIV wieku, dziś pełni rolę
drugiej ostrawsko-opawskiej katedry
diecezjalnej. Nad Frýdkiem-Místkiem
dominuje barokowa bazylika Nawiedzenia NMP, po dziś dzień będąca
celem licznych pielgrzymek. Frydecka
bazylika minor bywa określana mianem
śląskiego Lourdes. Do pereł północno-morawskiej architektury barokowej
zaliczana jest też kaplica w Lipkach na
Widok przeszklonego piętra
Kościoły drewniane
Region może się poszczycić największym bogactwem drewnianych kościołów i kościółków w kraju. Na terenie
Beskidów i na Śląsku Cieszyńskim
zachowało się wiele wyjątkowych
sanktuariów, dokumentujących kunszt
rzemieślniczy naszych przodków.
Najstarszymi i najbardziej znanymi są drewniane kościoły w Hodslavicach, Gutach, Kunčicach pod
Ondřejníkiem, Bílej, na Gruniu i na
Prašivej. Jeden z takich kościołów
znajdował się w Ostrawie-Hrabovej,
a po pożarze w roku 2002 został zastąpiony repliką. Pełny spis kościółków drewnianych znaleźć można na
www.msregion.cz.
26
TIP
Kościół św. Piotra z Alkantary
49°50‘34.86“ N, 18°17‘56.81“ E
13 mapka s. 20
Guty – kościół Bożego Ciała
TIP
przedmieściach Rýmařova. Trudno
też pominąć monumentalny kościół
Narodzenia NMP w Orłowej. Kościół
o dwu wieżach uchodzi za najczystszą
stylowo neogotycką budowlę w kraju.
Do najstarszych budynków w Karnowie należy trzynastowieczny kościół
św. Ducha. Znajduje się tu sławny cykl
średniowiecznych fresków, zaś dzięki
wyjątkowym organom kościół służy
dzisiaj także jako sala koncertowa.
Opawa
Leopold Bauer w Opawie
B
49°56‘25.01“ N, 17°53‘56.44“ E
mapka s. 20
Najsławniejszy Karnowianin, światowej sławy architekt Leopold Bauer, nadał niepowtarzalny kształt
także niektórym budynkom w Opawie – kościołowi
św. Jadwigi oraz domu handlowemu Breda & Weinstein. Nowoczesna świątynia z lat 1933–1937 posiada fasadę w kształcie piramidy z wielkim krzyżem wieńczącym wieżę. Dom handlowy słynie
zaś ze swojej niepowtarzalnej gotycyzującej fasady. Zbudowany w latach 1927–1928 uchodzi
za pierwszy nowoczesny dom handlowy w Czechosłowacji.
Ostrawa – kościół św. Katarzyny
27
CIEKAWOSTKI
I ZABYTKI TECHNIKI
JESIONIKI
17
(JESENÍKY)
17
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
OPAVA
18
A
19
15
OSTRAVA 16
14
FULNEK
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
BESKIDY
(BESKYDY)
28
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Bogata historia przemysłu w regionie pozostawiła po sobie szereg zabytków techniki.
Budynki fabryczne, wieże wydobywcze,
huty, fabryki, przędzalnie i maszynownie,
obiekty transportowe, młyny i kanały wodne świadczą o zaawansowaniu ówczesnej
wiedzy i techniki. W wapiennych piecach
w Wędryni palono wapno, kanał Weisshuhna doprowadzał wodę do młyna w Žimrovicach, mury nabrzeżne chronią Morawską
Ostrawę przed powodzią a kopalniane
bocznice łączą działające i opuszczone szyby
od Ostrawy po Karwinę. Dwa wieki rozwoju przemysłu odcisnęły wyraźne piętno na
pejzażu, a umiejętności przodków mogą być
powodem do dumy. Tylu skarbów techniki
próżno szukać gdzie indziej.
29
CIEKAWOSTKI I ZABYTKI TECHNIKI
Dolny Obszar Witkowic i Landek Park
Kopalnia Michal
NKP Důl Hlubina, ul. Ruská,
706 02 Ostrava-Vítkovice
49°49`4.044“ N, 18°16`36.551“ E
14 mapka s. 28
na miejscu za darmo
P
tramwaj nr 1, 2, 6, 10, 13
(przystanek Vítkovice vysoké pece)
bezbarierowy
cały rok (szczegóły telefonicznie)
+420 725 633 336
[email protected]
www.dolnioblastvitkovice.cz
Landek Park, Pod Landekem 64/28,
725 29 Ostrava-Petřkovice
49°51‘59.461“ N, 18°15‘41.181“ E
15 mapka s. 28
na miejscu za darmo
P
autobus nr 34, 52, 56, 66, 67, 70
(przystanek Hornické muzeum),
ok. 500 m od obszaru
bezbarierowy
cały rok (szczegóły telefonicznie)
+420 596 131 803–4
[email protected]
www.landekpark.cz
Najważniejszym zabytkiem technicznym metropolii okręgowej jest rozległy obszar wielkich pieców, koksowni
i kopalni Hlubina w ostrawskich Witkowicach. Monumentalne piece, które
przez dwa wieki wyrzucały ze swoich
wnętrz miliony ton żelaza oraz kopal-
Dolny Obszar Witkowic (Dolní oblast Vítkovice)
30
Čs. armády 413/95,
715 00 Ostrava-Michálkovice
49°50‘32.157“ N, 18°20‘41.706“ E
16 mapka s. 28
na miejscu
P
trolejbus nr 101 i 104 oraz autobus
nr 49 do pętli kierunek
Michálkovice, wejście do Kopalni
Michal widać z pętli
nie jest bezbarierowa
IV, X sob–niedz; V–IX wt–niedz i święta
9.00–16.00, wejście z przewodnikiem
+420 596 231 160
[email protected]
www.dul-michal.cz
Landek Park – kopalnia Anselm
nia węgla kamiennego Hlubina są popularnym celem wycieczek. Ogromny
zbiornik gazu zmienił się w wielofunkcyjną salę, a hala fabryczna centrali
energetycznej w muzeum zwane Małym Światem Techniki. Największe
w kraju muzeum górnicze z wyjątkową
ekspozycją ratownictwa górniczego
oraz z możliwością zwiedzania ostrawskich podziemi znajduje się w Landek
Parku w Ostrawie-Pietrzkowicach.
Właśnie tam można się przekonać, że
nauka, postęp i technologie są najważniejszym motorem twórczego rozwoju.
Wieża wydobywcza
Elektryczne maszyny wydobywcze
Doskonale zachowany teren kopalni węgla kamiennego usytuowany
w malowniczej ostrawskiej dzielnicy
Michálkovice. Kopalnię Michal zasłużenie zalicza się do klejnotów architektury przemysłowej. Dzięki pieczy
Narodowego Instytutu Zabytków kopalnia zachowuje możliwie najbardziej
autentyczny charakter. Trasa zwiedzania pozwala doznać sytuacji, w jakiej
był górnik udający się pod ziemię fedrować. Szatnie łańcuszkowe, miejsca
pracy geologa, mierniczych, gabinet
lekarski, lampownia, cechownia i inne
pomieszczenia znajdują się w pierwotnym miejscu i są wyposażone tak, jak
w chwili, kiedy w 1992 r. górnicy ostatni raz schodzili z szychty.
Wąskotorówka Osobłoga
Infocentrum Bohušov,
793 98 Bohušov 15
50°14´39.916´´ N, 17°42´59.296´´ E
17 mapka s. 28
obok stacji kolejowej Třemešná
P
ve Slezsku
wejście bezpośrednio na stacji
Třemešná ve Slezsku
w lecie – wagon dla osób na wózkach
inwalidzkich z podnośnikiem
ČD – cały rok; Slezské zemské
dráhy – od czerwca do sierpnia,
zawsze w weekend
+420 554 642 121, +420 972 759 180
[email protected]
www.osoblazsko.com
Odkryty wagon wycieczkowy
Przejażdżka pociągiem parowym
Rejon Osobłogi uchodzi za miejsce zapomniane przez Boga i urzędy. Mimo
to cieszy się coraz większą popularnością wśród turystów. Jednym z powodów jest kolejka wąskotorowa łącząca
Trzemeszną z Osobłogą. Wijące się
tory przecinają urzekającą krainę łąk,
lasów, stawów i urodzajnych pól. Kolejka wąskotorowa łączy kilka wiosek
skrywających gospodarstwa wiejskie
oraz niewielkie posiadłości szlacheckie.
Osobłoga zaskakuje dobrze zachowanym cmentarzem żydowskim. Dzięki
Kolejom Czeskim, wykorzystującym
odnowione oryginalne wagony kolejka
kursuje regularnie. W sezonie zaś Slezské zemské dráhy organizują przejażdżki pociągiem parowym, w którym jest
wagon rowerowy i wagon piwny.
31
CIEKAWOSTKI I ZABYTKI TECHNIKI
Czechosłowacka linia umocnień Hlučín-Darkovičky
Areál čs. opevnění Hlučín-Darkovičky,
747 17 Darkovice
49°55‘31.478“ N, 18°13‘15.257“ E
18 mapka s. 28
P
na miejscu
przystanek U Orla, 250 m od obszaru
częściowo bezbarierowy
VII–VIII wt–pt 9.00–17.00, sob,
niedz i święta 11.00–17.00; IV–VI,
IX, X czw, pt 9.00–15.30, sob, niedz
i święta 11.00–17.00; XI–III wyłącznie
po wcześniejszej rezerwacji
+420 595 051 110, +420 734 578 014
[email protected]
www.szmo.cz
Obszar umocnień w Hulczynie-Darkovičkach wybudowano przed II wojną
światową jako część systemu umocnień
mających służyć obronie granic Czechosłowacji. Znajduje się tu pięć obiek-
Wyposażenie bunkra
tów wchodzących w skład umocnień.
W schronach piechoty można zobaczyć
oryginalne wyposażenie pozwalające
na bezproblemowe funkcjonowanie
systemu umocnień. Paradoksem historii pozostaje fakt, iż umocnienia nigdy
nie zostały wykorzystane do ochrony
granic, ale trzeba je było forsować podczas wyzwalania kraju w roku 1945.
Obszar umocnień jest częścią Muzeum
Śląskiego w Opawie, cieszy się dużą popularnością wśród miłośników historii
i techniki z kraju i z zagranicy.
lejsze boje podczas wyzwalania ziemi
ostrawskiej i opawskiej. Interaktywna
ekspozycja szczegółowo opisuje cały
przebieg Operacji Ostrawsko-Opawskiej oraz działania Armii Czechosłowackiej na froncie wschodnim i zachodnim podczas II wojny światowej.
Szczególnie duże wrażenie robią ekspozycja nt. holokaustu oraz symulacja
bombardowania Ostrawy. Szczególnie
polecamy zwiedzanie obiektu z przewodnikiem, dzięki czemu można
wejść na taras widokowy znajdujący
się na dachu muzeum. Rozpościera
się stamtąd fenomenalna panorama
Ostrawy i okolic. Częścią Muzeum jest
też symboliczny cmentarz z nazwiskami ponad 13 tysięcy ofiar wojny.
Ekspozycja historyczna
TIP
Elektrownia Dětmarovice
49°54‘7.97“ N, 18°28‘10.75“ E
A mapka s. 28
Wszystkich ciekawych tajników wiedzy i techniki
zachęcamy do umówienia się na wycieczkę po elektrowni węglowej w Dziećmarowicach, największej na Morawach i Śląsku (tel.: +420 591 102 111).
Wieże widokowe
W całym regionie znaleźć można wiele
wież i punktów widokowych, zarówno
wiekowych, jak i zbudowanych niedawno. Kamienne, ceglane, metalowe
i drewniane kuszą wspaniałymi pejzaża-
mi morawsko-śląskiego pogranicza. Od
Herczawy na wschodzie po Bílý Potok
na zachodzie, od Hynčic na południu
po Bartultovice na północy. Najbardziej znanymi są Trúba w Štramberku, Cvilín w Karniowie, Kanihůra
koło Bílova, Bílá Hora koło Kopřivnicy
czy wieża widokowa Hanse Kudlicha
koło Úvalna. Kompletną listę znajdziesz
na www.msregion.cz.
Twierdza piechoty U Orla
Miejsce pamięci II wojny światowej w Hrabyni
Památník II. světové války,
747 63 Hrabyně 192
49º52‘56.951“ N, 18º3‘17.379“ E
19 mapka s. 28
na miejscu
P
przystanek autobusowy Hrabyně,
urząd gminy ok. 300 m
bezbarierowy
IV–XI, codziennie 9.00–17.00
+420 553 775 091
[email protected], [email protected]
www.szmo.cz
32
Monumentalne miejsce pamięci ze
stałą ekspozycją nt. II wojny światowej
stoi na wzgórzu w pobliżu wsi Hrabyně w miejscu, gdzie trwały najzaciek-
Architektura miejsca pamięci
Wieża Cvilín
Wieża Hansa Kudlicha
Bílov – Kanihůra
33
TRADYCJA
I WSPÓŁCZESNOŚĆ
JESIONIKI
(JESENÍKY)
A
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
25
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
20 OPAVA
23
OSTRAVA
FULNEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
22
24
BESKIDY
(BESKYDY)
34
FRÝDEK-MÍSTEK
21
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Pamięć ludzka jest ograniczona, jednak
zbiory i archiwa uzupełniają ten niedostatek.
Stworzenie plastycznego obrazu przeszłości byłoby niezwykle trudne bez muzeów,
pomników historii i galerii. Tradycje muzealnictwa na ziemiach czeskich mają swoje korzenie właśnie na Śląsku, ponieważ pierwsze
muzeum zostało założone w Opawie. Dziś
w regionie mamy do wyboru dziesiątki muzeów i galerii. Możemy w nich podziwiać nie
tylko świadectwa naszej historii, ale także
dzieła sztuki od czasów najdawniejszych po
współczesność. Każde większe miasto oraz
wiele gmin posiada własne muzeum lub chociaż salę wystawową. Warto zatem wyruszyć
szlakiem obiecującym możliwość przeżycia
wielu niezapomnianych przygód.
35
TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ
nictwa słowiańskiego, znaleziskami
archeologicznymi czy życiem codziennym najdawniejszych mieszkańców
Śląska. Dziesiątki lat badań i poszukiwań archeologów pozwoliły na stworzenie wyjątkowego miejsca będącego
kopią grodziska Słowian. Można się
Muzeum Ziemi Śląskiej w Opawie
Komenského 1, 746 01 Opava
49° 56‘ 14.53“ N, 17° 54‘ 29.70“ E
20 mapka s. 34
P
nie ma; polecamy budynek
parkingowy przy placu
Osvoboditelů, odległość ok. 300 m
500 m piechotą z dworca
kolejowego Opava-východ
bezbarierowy
cały rok, pon–niedz 9.00–19.00
+420 553 622 999 (sekretariat muzeum)
[email protected]
www.szmo.cz
Muzeum Ziemi Śląskiej w Opawie, założone w 1814 r. jest najstarszym muzeum w Republice Czeskiej. Zabytkowy budynek po remoncie kapitalnym
sam w sobie stanowi doskonałe zaplecze wystawowe, a dodatkowo mieści
Drewniany dom Petra Bezruča
Historyczny budynek wystawowy
zupełnie nową ekspozycję nt. środowiska naturalnego i historii Śląska, wybitnych osobistości oraz mieszkańców. To
prawdziwa gratka dla wszystkich zainteresowanych historią tego pogranicznego regionu. Wystawa pozwala zrozumieć, że Czeski Śląsk to nie Morawy
Północne. Oddziałami muzeum są też
m. in. Arboretum, Muzeum Petra Bezruča oraz część umocnień granicznych.
Park archeologiczny Chotěbuz-Podobora
Archeopark Chotěbuz-Podobora,
735 61 Chotěbuz
49°47‘10.04“ N, 18°35‘22.89“ E
21 mapka s. 34
100 m od parku archeologicznego
P
stacja kolejowa i przystanek
autobusowy Chotěbuz ok. 1 km
bez dostępu bezbarierowego
V, VI, IX, X wt–pt po wcześniejszym
zgłoszeniu; V, VI, IX, X sob–niedz 9.00–
17.00; VII, VIII wt–niedz 9.00–17.00
+420 558 761 227, +420 721 193 517
[email protected]
www.muzeumct.cz
W Kocobędzu, leżącym między Karwiną a Czeskim Cieszynem znajduje
się dawne słowiańskie grodzisko. Można się tam zapoznać ze specyfiką osad36
tu obejrzeć różne typy archaicznych
domostw, sprawdzić, jak spało się na
kożuchach, jak mielono mąkę, można
też postrzelać z łuku. Na obszarze parku nieprzerwanie prowadzone są prace
archeologiczne; zwiedzanie wyłącznie
z przewodnikiem.
Most i brama wejściowa
Wnętrze domostwa
Muzeum Novojičínska
ul. 28. října 12, 741 11 Nový Jičín
49°35‘34.98“ N, 18°0‘30.96“ E
22 mapka s. 34
ok. 100 m od zamku
P
dworzec autobusowy ok. 400 m; dworzec kolejowy ok. 500 m od zamku
nieprzystosowane do potrzeb osób
na wózkach inwalidzkich
IV–IX wt–pt 8.00–12.00 i 13.00–
17.00, sob–niedz 9.00–16.00; X–III
wt–pt 8.00–12.00 i 13.00–16.00,
niedz 9.00–15.00; X sb 9.00–15.00
+420 556 701 156
[email protected]
www.muzeum.novy-jicin.cz
Stała wystawa kapeluszy
Pałac w Žerotínie
Nowy Jiczyn znany jest między innymi jako miasto kapeluszy. W Žerotínskim zamku obejrzeć można stałą
ekspozycję zatytułowaną „Pozostaw
na głowie“ opowiadającą o historii
kapelusznictwa. Jakie kapelusze były
modne w epoce biedermeieru? W jakim kapeluszu było do twarzy prezydentowi Masarykovi? Co nosił na głowie František Palacki, a który kapelusz
uwielbiał Max Švabinsky? Dlaczego
czapka z daszkiem jest sportowym
nakryciem głowy? Jeśli nosisz coś na
głowie – nie zdejmuj. W oryginalnym
i wyjątkowym w skali kraju muzeum
każdy się przekona, że w kapeluszu mu
do twarzy. Tym bardziej, że można tu
przymierzać kapelusze i fotografować
się na tle interaktywnej ściany, która
dostosowuje tło do kapelusza.
37
TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ
Galeria Sztuk Plastycznych w Ostrawie
Dům umění, Jurečkova 9,
702 00 Ostrava 1
49°50‘2.38“ N, 18°17‘12.29“ E
23 mapka s. 34
P
za budynkiem Domu umění
komunikacja miejska – tramwaj nr 1, 2,
4, 8, 12, przystanek Elektra ok. 100 m;
autobus nr 99, przystanek Dům umění
ok. 100 m; dworzec autobusowy: 1 km
nie jest bezbarierowy, schody przy wejściu do budynku i na pierwsze piętro
wt–niedz 10.00–18.00
+420 596 112 566 (pn–pt),
+420 596 115 425 (wt–niedz)
[email protected]
www.gvuo.cz
Ostrawska galeria jest jedną z pięciu
najważniejszych instytucji groma-
Dom Sztuki
Budynek Muzeum Techniki Tatra
Rzeźba Úsvit (Świt)
dzących dzieła sztuki w Republice
Czeskiej. Regularnie organizowane
wystawy przyciągają dziesiątki tysięcy
miłośników sztuki z całej Europy. Oni
też współtworzą program, co wyróżnia
galerię wśród innych tego typu instytucji w kraju. W zbiorach galerii znajduje się ponad 20 tysięcy bezcennych
artefaktów, w kilku salach obejrzeć
można dzieła na światowym poziomie.
Wizyta w ostrawskim Domu Sztuki
będzie niezapomnianym przeżyciem.
go, a dziś Tatra należy do światowej
czołówki w swojej klasie. Do muzeum
v Kopřivnicy łatwo trafić, stoi przed
nim legendarny pociąg Slovenská strela, należący do symboli tego stosunkowo młodego miasta.
Cmentarz żydowski v Osobłodze
A
TIP
mapka s. 34
Najważniejszym zabytkiem żydowskim w regionie jest stary kirkut w Osobłodze. Niegdyś
rozległy, XIV-wieczny cmentarz, dziś ukryty za
płotem ogródków działkowych, wciąż pozostawia niezatarte wspomnienia. Duchowy wymiar
tego miejsca przyciąga tysiące turystów.
Muzeum w pałacu Bruntál
Muzeum Techniki Tatra Kopřivnice
Technické muzeum Tatra,
Záhumenní 367/1,
742 21 Kopřivnice
49°35‘58.161“ N, 18°8‘38.134“ E
24 mapka s. 34
ok. 50 m wejścia
P
przystanek autobusowy
Čs. armády ok. 100 m, dworzec
autobusowy ok. 300 m; dworzec
kolejowy ok. 400 m
bezbarierowy
cały rok, V–IX wt–niedz 9.00–17.00;
X–IV wt–niedy 9.00–16.00
+420 556 808 421
[email protected]
www.tatramuseum.cz
Pierwszy samochód spalinowy na
ziemiach czeskich wyjechał z fabryki
w Kopřivnicy. Był rok 1897, a samochód Präsident na zawsze zmienił
38
nasz sposób podróżowania. Fabryka
samochodów Tatra przez wiele lat zaopatrywała światowe rynki w samochody najlepszej jakości – pierwszy
na świecie samochód aerodynamiczny
czy ciężarówki, które wygrywały Rajd
Paryż – Dakar. Wtedy to rozpoczęła
się historia przemysłu samochodowe-
Kolekcja starych samochodów
+420 554 717 947, +420 554 717 949,
+420 602 574 316
[email protected],
[email protected],
[email protected]
www.mubr.cz
Pałac Bruntal
Zámecké nám. 7, 792 01 Bruntál
49°59‘25.39“ N, 17°27‘52.789“ E
25 mapka s. 34
bezpośrednio na terenie pałacu
P
przystanek autobusowy przy pływalni
250 m; dworzec autobusowy 500 m
dostęp bezbarierowy: parter,
kaplica zamkowa, dziedziniec,
dwie sale wystawowe i park
pałacowy
cały rok, V–IX pn–niedz
9.00–17.00; X–IV wt–niedz
i święta 9.00–16.00
Pałac Bruntál jest siedzibą muzeum
regionalnego. Oprócz wystaw o tematyce etnograficznej i przyrodniczej
można też zwiedzić pałacowe wnętrza
z oryginalnymi meblami i niezwykle
cenne rokokowe malowidła ścienne.
Muzeum zarządza też niepowtarzalną biblioteką pałacową liczącą 34 000
woluminów. Prawdopodobna data założenia Bruntálu to rok 1213 i bywa
uważany za najstarszy organizm miejski w Czechach. Niemiecka nazwa
Freudenthal oznacza „radosną dolinę“,
wierzymy, że radość będzie towarzyszyła Państwa wizycie w tym mieście.
39
AKTYWNY
WYPOCZYNEK
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
26
(OSTRAVSKO)
OPAVA
31
33
32
OSTRAVA
ČESKÝ (TĚŠÍNSKÉ
TĚŠÍN 30 SLEZSKO)
27
FULNEK
FRÝDEK-
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
34 -MÍSTEK
28 29
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
A
W Okręgu Morawsko-Śląskim nie brakuje
okazji ku aktywnemu wypoczynkowi.
Zimowe i letnie ośrodki w Jesionikach
i Beskidach oferują całą gamę atrakcji, do których należą doskonałe trasy
narciarskie, trasy do biegów narciarskich,
trasy dla rolkarzy, wielbicieli sanek i turystki górskiej. Znane są walory śląskich
i północnomorawskich ośrodków górskich. Jednak nasz region to nie tylko
góry, ponieważ także poza nimi znaleźć
można liczne ośrodki sportowe. Także
miłośnicy golfa, turystyki rowerowej,
kąpieli czy skoków spadochronowych nie
będą narzekali na nudę.
BESKIDY
(BESKYDY)
40
41
AKTYWNY WYPOCZYNEK
Jesioniki
Beskidzka siódemka
www.jeseniky.net
W Jesionikach na turystów czeka ponad czterdzieści większych i mniejszych
ośrodków narciarskich, z których najpopularniejszymi są kurort Karlov pod
Pradědem i Dolní Moravice. Najwyższy punkt regionu, z którego można zjechać na nartach to Pradziad (Praděd).
Naturalnie zaśnieżone trasy narciarskie
są czynne jeszcze późną wiosną. Także trasy przeznaczone dla narciarzy
biegowych są świetnie przygotowane.
Dodatkowymi atrakcjami są oświetlone stoki. Latem Jesioniki zapraszają na
rewelacyjne trasy rowerowe oraz konne.
A
Jazda na rolkach
Na nartach na Pustevnách
Miłośników rolek z pewnością zachwyci
tor w Małej Morávce, a wielbicieli turystyki górskiej kilometry oznakowanych
szlaków turystycznych. Gdyby komuś
brakowało adrenaliny – zapraszamy do
parków linowych lub na przejażdżkę na
motorach do Bruntálu.
TIP
mapka s. 40
Tylko dla naprawdę wytrawnych turystów!
Ekstremalne, 87-kilometrowe przej – ście
trasą siedmiu beskidzkich szczytów. Radhošť 1 129 m + Čertův mlyn 1 205 m +
smrk 1 276 m + Lysa hora 1 323 m + Travny
1 203 m + Ropice 1 082 m + Velky Javorovy 1 031 m = 8 249 m. dasz radę wejść na
beskidzkie K2 w ciągu 24 godzin? Co roku
we wrześniu można podjąć to wyzwanie.
www.zoo–ostrava.cz
Radhošť (Radogoszcz)
Park wspinaczkowy
Śląska Harta
49°53‘30.83“ N, 17°34‘46.57“ E
26 mapka s. 40
Najnowsza zapora i zbiornik wodny
w Republice Czeskiej powstały na rzece
Morawicy w 1997 r. Rzut oka na mapę
pomoże zrozumieć, dlaczego Harta nazywana jest śląskim smokiem. Panują tu
idealne warunki do uprawiania kajakarstwa, wędkowania i kąpieli, w pobliżu
jest wiele tras rowerowych. Nová Pláň
oferuje zakwaterowanie, zadbane plaże,
wypożyczalnię kajaków i wiele innych
atrakcji. Podobnie Leskovec nad Mora-
Na biegówkach w Jesionikach
Beskidy
Jachting
vicą, będącym ośrodkiem sportowym.
Dla znużonych wodą wyzwaniem będzie
wspinaczka na Velký Roudný, najwyższy jesionicki wulkan wznoszący się bezpośrednio nad taflą wody.
www.beskydy.com
www.beskydy-valassko.cz
Pustevny, Bílá, Javorový, Bukovec,
Łysa Góra i Czeladna to tylko kilka beskidzkich kurortów, w których na pewno nikt nie będzie się nudził. Można tu
znaleźć letni tor saneczkowy, park linowy zbudowany w koronach beskidzkich
drzew, można też zjechać na hulajnodze ze szczytu mitycznego Radhošta.
Zarówno latem, jak i zimą w Beskidach
atrakcji nie brakuje. Wiele kilometrów
tras dla narciarzy biegowych, świetnej
jakości trasy zjazdowe oraz szkółki narciarskie nikogo nie zawiodą.
42
Mosty koło Jabłonkowa – tor saneczkowy
Krajobraz wokół Śląskiej Harty
43
AKTYWNY WYPOCZYNEK
Zapory w Cierlicku i Žermanicach
Šilheřovice
www.tj-mittal.cz/golf/
31 mapka s. 40
27 mapka s. 40
Najstarszy ośrodek golfowy w czeskiej
części Śląska znajduje się w rozległym
parku zamkowym w Šilheřovicach pod
Ostrawą, tuż przy granicy z Polską.
Karviná
www.golflipiny.cz
32 mapka s. 40
Nowe pole golfowe usytuowane jest
w Lipinach – dzielnicy Karwiny. Wyjątkowe pole na zrekultywowanym
terenie, można stąd podziwiać panoramę przemysłowego miasta.
Żagle na jeziorze Cierlickim
Dwa jeziora zaporowe dzielą 3 kilometry. Oba leżą w pobliżu Hawierzowa. Latem tutejsze pola kampingowe
i ośrodki rekreacyjne cieszą się sporym
powodzeniem wśród mieszkańców re-
gionu ostrawskiego. Są tu zadbane plaże, doskonałe restauracje, wypożyczalnie kajaków, a nawet nart wodnych.
Nie brakuje też spokojnych zakątków,
szczególnie lubianych przez wędkarzy.
Golf
Kravaře
Hukvaldy
www.golfkravare.cz
33 mapka s. 40
34 mapka s. 40
Park zamkowy w Kravařach zaprasza
na 18-dołkowe pole golfowe. Wdzięcznym tłem gry jest śląski klejnot baroku.
Jesienią 2011 w Hulkvaldach powstało
naturalne pole golfowe, które po ukończeniu będzie liczyło 9 dołków.
www.golfhukvaldy.cz
Loty widokowe i paralotniarstwo
Miłośnicy golfa zakochają się w naszym
regionie. Pola golfowe usytuowane są
w parkach zamkowych, u podnóża gór
i między szybami kopalń. A gdyby nie
dopisała pogoda, zawsze można zagrać
w jednej z indoor hal golfowych.
Ciekawych widoku regionu z lotu ptaka, zapraszamy na lotnisko w Mošnovie albo w Zábřehu koło Benešova.
Loty widokowe można odbywać grupowo lub indywidualnie. Jak wyglądają
huty z widziane z góry? Jak to jest latać
ponad szczytami Beskidów czy Jesioników? Czy meandry Odry od źródeł aż
do Bogumina naprawdę są tak piękne?
Čeladná
www.prosper-golf.cz
Proszę wsiadać, startujemy! Ulubionymi centrami paralotniarstwa są
Javorový vrch koło Trzyńca, Prašivá,
Ondřejník-Skalka i Javorník. Można
skakać solo lub w tandemie i szybować
nad beskidzkimi łąkami i pastwiskami.
Natomiast lotnisko sportowe w Karniowie oferuje niezapomniane loty
widokowe.
28 mapka s. 40
Podgórska wioska szczyci się 18-dołkowym polem klasy mistrzowskiej
usytuowanym u podnóża góry Smrk.
Znajdziesz tu odpowiednie warunki
do gry i odpoczynku.
przyroda, spokój i tutejsze greeny gwarancją aktywnego wypoczynku.
Ropice
Ostravice
www.ostravice-golf.cz
29 mapka s. 40
Nowe pole golfowe klasy mistrzowskiej
wyrosło w miejscowości Ostravica położonej między dwoma najwyższymi
beskidzkimi szczytami. Wspaniała
44
www.beskydgolf.com
30 mapka s. 40
Niedaleko Trzyńca, na pofałdowanych
podbeskidzkich terenach, usytuowane
jest 18-dołkowe pole o doskonałych
parametrach. Zimą można skorzystać
także z indoorowej hali do golfa.
Javorový vrch – paralotnie
45
AKTYWNY WYPOCZYNEK
Sporty wodne
Okręg Morawsko-Śląski posiada doskonałe zaplecze do uprawiania turystyki wodnej, kluby wodniaków już od
kilku lat urządzają spływy Ostrawicą
i Morawicą z ominięciem zbiorników
Šance i Kružberk. Tam, gdzie rzeka jest
spławna cały rok powstają trasy kajakowe. Rzeka Opawa jest spławna między
Kravařami a Třebovicami, Odra od
Košatki do granicy z Polską, Ostrawica
od Zamku w Ostrawie do miejsca, gdzie
wpada do Odry. Istnieje wiele klubów,
które zajmują się wynajmem kajaków
oraz nauką sportów wodnych. Kluby
kajakowe oraz wypożyczalnie organizują też spływy na zamówienie. Należy
tylko uważać, by spływając Odrą nie
zapędzić się aż do Świnoujścia. Obecnie
trwają prace nad przewodnikiem po
rzekach Okręgu Morawsko-Śląskiego,
gdzie znajdą się opisy tras na Ostrawicy,
Morawicy, Opawie, Olzie i Odrze.
Turystyka rowerowa
Nasz region jest dosłownie poprzeplatany szlakami rowerowymi. Główne
trasy należą do sieci międzynarodowej.
Do najważniejszych należy odcinek
Greenways wiodący z Krakowa, przez
Morawy do Wiednia. Dla amatorów
jazdy bez narażania się na zbyt wielkie różnice wzniesień idealne będą
tereny Bramy Morawskiej, szczególnie
Nadodrze. Na Śląsku Cieszyńskim ponownie przygotowano trasę rowerową
wzdłuż Olzy. Także Ostrawa ma gęstą
sieć szlaków rowerowych. W regionie
działa wiele serwisów rowerowych,
a przy większości tras znajdują się mapy
i miejsca odpoczynkowe. Posilić moż-
na się w niemal każdej wiosce. Należy
tylko pamiętać, że jazda pod wpływem
alkoholu nie jest tolerowana.
Geocaching
Okręg Morawsko-Śląski jest ziemią
obiecaną wyznawców geocachingu.
Skrytki rozsiane są po całym regionie. Wystarczy wpisać współrzędne do
swojego GPS i witaj przygodo! Na portalu www.msgc.cz znajduje się wykaz
skrytek, podzielony tematycznie i pod
kątem poszczególnych regionów turystycznych. Jednak wykaz ten nie jest
ostateczny. Poszukując skarbów ukrytych w ostępach, czy też w miejscach
publicznych dodatkowym walorem
będzie aktywny wypoczynek i zdobywanie wiedzy. Zarejestruj się na www.
geocaching.com i poddaj się czarowi
gry, która bawi cały świat.
46
47
UZDROWISKA I RELAKS
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
35
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
OPAVA
A
37
OSTRAVA
FULNEK
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
36
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Okręg Morawsko-Śląski jest prawdziwą
oazą dla poszukujących wypoczynku
i spokoju. Istnieje tu wieloletnia tradycja
uzdrowisk. W Jesionikach zdrowia doda
czyste powietrze, w regionie karwińskim
wyjątkowa woda podziemna, pozostałość
prehistorycznego morza, w Beskidach
świeży ser z tutejszych bacówek i zioła z wołoskich łąk. Uzdrowiska, kluby
wellness, sauny, salony masażu, solaria,
polaria i do tego uśmiech miłego personelu. Zażyj okładów borowinowych,
kąpieli piwnych, pozwól się rozpieszczać.
Czeski Śląsk i północne Morawy wyjdą Ci
na zdrowie.
BESKIDY
(BESKYDY)
48
49
UZDROWISKA I RELAKS
Karlova Studánka
Státní léčebné lázně,
793 24 Karlova Studánka 6
50°4‘24.587“ N, 17°18‘22.246“ E
35 mapka s. 48
P
górny i dolny parking na terenie
miejscowości ok 300 m
przystanek autobusowy górny
(Karlova Studánka, restaurace
Hubertus) i dolny (Karlova
Studánka, parkoviště (parking), oba
ok. 300 m od centrum uzdrowiska;
stacja kolejowa Vrbno pod
Pradědem ok 6 km od uzdrowiska
dostęp dla niepełnosprawnych –
tylko do uzdrowiska letniego
biuro przyjęć: przez cały rok
pon–pt 7.00–15.00
+ 420 554 798 111
[email protected]
www.k.studanka.cz
Pijalnia
Sanatoria Klimkovice
724 84 Klimkovice-Hýlov
49°48‘28.42“ N, 18°5‘53.70“ E
37 mapka s. 48
50 m od domu uzdrowiskowego
P
autobus nr 64 z przystanku OstravaSvinov (przystanek „Sanatoria“,
50 m od domu sanatoryjnego A)
dostęp dla niepełnosprawnych
przez cały rok pon–nie 6.00–22.00
+420 556 422 111
[email protected]
www.sanatoria-klimkovice.cz
Park Zdrojowy
Uzdrowisko pod szczytem jesionickiego Pradziada (Praděd) założone zostało w 1780 r. przez syna cesarzowej Marii Teresy, Maksymiliana II Franciszka.
Tutejsza lecznicza woda mineralna, naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla,
pozyskiwana jest z głębokości 127 m.
Wodę mineralną stosuje się do kąpieli
węglanowych, okładów borowinowych, do inhalacji i do picia. Do uzdrowiska przybywają przede wszystkim
pacjenci z chorobami dróg oddechowych, ponieważ szczyci się ono prawdopodobnie najczystszym powietrzem
w Europie Środkowej.
Uzdrowisko Darków
Čsl. armády 2954/2,
733 12 Karviná-Hranice
49°52‘00.81“ N, 18°33‘40.43“ E
36 mapka s. 48
na miejscu
P
autobus nr. 511, 512, 517, 519, 520
z dworca głównego Karviná do
przystanku Hranice, rehabilitační
sanatorium, ok 100 m
dostęp dla niepełnosprawnych
biura przyjęć: przez cały rok
pon–pt 7.00–14.30
+420 596 373 111
[email protected]
www.darkov.cz
Jodobromowa solanka detrytusowa jest wodą mineralną pochodzącą
z trzeciorzędu. Dzięki niej pod koniec
XIX wieku powstało uzdrowisko leczą50
Nowoczesne uzdrowisko zbudowano na uboczu Hýlova, części śląskich
Klimkovic. Wodę leczniczą doprowadzono tu wodociągiem o długości
11 km z Ostrawy-Polanki. Leczenie
dolegliwości narządów ruchu, chorób
Park zdrojowy
Kluby Wellness
Świetlica
ce choroby narządów ruchu. Wysoki
poziom usług oraz wyśmienite wyniki
terapii Uzdrowiska Darków w Karwinie gwarantują ciągłe zainteresowanie
krajowych i zagranicznych kuracjuszy.
Starsza część uzdrowiska znajduje się
w historycznej dzielnicy Darków i łączy się z rozległym parkiem angielskim
przy pałacu Frysztat. Nowoczesne sanatoria lecznicze znajdują się w Hranicach – dzielnicy Karwiny.
W każdym większym mieście znajdziesz kluby wellness, często w obiektach miejskich uzdrowisk lub aquaparków. Znanym uzdrowiskiem jest
beskidzka wioska Čeladná. Unikalne
łaźnie ziołowe oraz historyczną saunę
fińską znajdziemy w Ligotce Kameralnej (Komorní Lhotka). Jaskinie solne,
masaże, kąpiele i procedury służące
rozluźnieniu zmęczonego ciała czekają
w wielu zakątkach regionu.
Wystrój rzeźbiarski terenu
kobiecych i nerwowych, względnie
czyste powietrze, nowoczesność i wyśmienite usługi, to wizytówka sanatoriów, troszczących się o gości z kraju
i z zagranicy. Szeroka paleta procedur
leczniczych i wellness, położenie wśród
zieleni i bliskość Ostrawy powodują,
że Sanatoria Klimkovice są idealnym
miejscem relaksu i wypoczynku w erze
wszechobecnego pośpiechu.
Kąpiele piwne
A
TIP
mapka s. 48
Pałac Zábřeh w dzielnicy Ostrawy o tej
samej nazwie oferuje unikalne kąpiele
piwne. Zanurz się w ogromnej drewnianej
kadzi w średniowiecznej piwnicy i poddaj
się działaniom olejowej kąpieli z ekstraktami piwnymi. Procedurę wieńczy rozluźniający masaż i kufel dobrze wychłodzonego
piwa. Tego samego rodzaju przeżycia przygotowano również w Štramberku, gdzie
łaźnie Piwne znajdują się w piwnicach przy
murach zamkowych oraz w Bagińcu.
51
WĘDRÓWKI
PO REGIONIE
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
OPAVA
A
OSTRAVA
FULNEK
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
BESKIDY
(BESKYDY)
52
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Sześć obszarów turystycznych Okręgu
Morawsko-Śląskiego oferuje wiele
możliwości wycieczek. Wystarczy zajrzeć
do mapy i wybrać kierunek. Samochodem,
rowerem, piechotą? Jak kto woli. Przejdź
się spokojną, pofałdowaną krainą
pałaców i stawów wokół Odry. Zdobądź
szczyt Łysej Góry, magicznej i tajemniczej
królowej Beskidów. Niezapomniane
widoki gwarantuje szlak doliną Opawy
na majestatyczny Pradziad. Wypoczynek
na granicy czesko-polskiej – smak bigosu
i góralskiego folkloru. Przedstawiamy
sześć propozycji wycieczek, ale informacje
zawarte w tym przewodniku oferują
o wiele więcej, wystarczy wybrać.
Zapraszamy do wspólnej wędrówki po
regionie.
53
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
Doliną Białej Opawy na Pradziada
Pradziad – nadajnik
Aby poznać surową, a zarazem malowniczą przyrodę Jesioników warto
wybrać się na jeden z najpiękniejszych
szlaków turystycznych. Prowadzi romantyczną doliną Białej Opawy z Karlovej Studánky na Pradziad – najwyższy szczyt Moraw.
Wycieczkę rozpoczynamy w miejscowości Karlova Studánka, która
szczyci się ponad 200-letnią tradycją
leczenia uzdrowiskowego. Położone
w Jesionikach spa słynie z niepowtarzalnego górskiego klimatu. Oprócz klimatu, lecznicze działanie dla pacjentów
z chorobami układu oddechowego mają
także źródła wód mineralnych oraz na-
turalny dwutlenek węgla, wydobywany
z głębokości 127 m. W uzdrowisku leczy
się także schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego. Wypoczywać można
spacerując wśród zabytkowych domów
zdrojowych lub podziwiając ekspozycję kamieni na otwartym powietrzu,
obejmującą 340 eksponatów dokumentujących rozwój geologiczny Jesioników.
Od wodospadu przy górnym parkingu w Karlově Studánce wyruszamy
żółtym i niebieskim szlakiem do doliny Białej Opawy – najpiękniejszego
górskiego potoku Jesioników. Wokół
stary świerkowy las, bogactwo mchów,
porostów, poszycia i drzew. Trasa jest
stosunkowo wymagająca, prowadzi
przez kilka kładek, mostów i schodów.
Nagrodą będą wspaniałe widoki wodospadów, kaskad i bystrzyn, formacji
skalnych i romantycznych zakątków
Doskonały widok na panoramę Jesioników
Ovčárny, gdzie wracamy na asfaltową
drogę z czerwonym szlakiem prowadzącym na szczyt Pradziada. Urozmaiceniem są przystanki na szlaku „Ze
skrzatem po okolicach Pradziada“,
gdzie Państwa przewodnikiem będą
dawne legendy Jesioników, lokalne ciekawostki przyrodnicze, zdjęcia, rysunki i zadania dla dzieci.
Pradziad ma wysokość 1491 m npm.
W 1914 r. na szczycie zbudowano kamienną wieżę o wys. 32,5 m, a w 1983 r.
powstała tu wieża telewizyjna o wys.
162 m, w niej restauracja, hotel i taras
widokowy, z którego rozpościera się
wspaniała panorama całych Jesioników. Przy jasnej pogodzie można dojrzeć Tatry, Małą i Wielką Fatrę.
Biała Opawa
puszczy. Największy wodospad Białej
Opawy ma niemal 8 m wysokości.
Po pokonaniu dużej różnicy wzniesień, żółtym szlakiem dojdziemy do
Uzdrowisko Karlova Studánka
54
55
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
Śladami Petra Bezruča na Łysą Górę
Wspinaczka na Łysą Górę
Łysa Góra (Lysá hora) jest symbolem
Beskidu Morawsko-śląskiego i tradycyjnym celem turystycznym. Na jej
szczyt wspinał się poeta Petr Bezruč.
Pójdźmy więc w jego ślady, góra zaprasza o każdej porze roku.
Na Łysą Górę prowadzi żółty szlak
ze wsi Malenovice od przystanku
Parkoviště (parking), dokąd można
dojechać autobusem z Frýdlantu nad
Ostravicí. Po 1 km spaceru mijamy
jedną z najpiękniejszych atrakcji przyrodniczych w Beskidach – Wodospady Satinské. Dalej do rozdroża Satina
(U Korýtka), gdzie skręcamy w prawo
na kamienisty szlak. Po przejściu 2.5
km można nabrać sił w najstarszej
Wodospady Satinske
56
Malenovic lub kontynuować wycieczkę
czerwonym szlakiem do Ostravicy –
jednej z popularnych miejscowości
turystycznych. Wzdłuż szlaku z Malenovic na Łysą Górę i z powrotem do
Ostravicy przygotowano ścieżkę dydaktyczną Łysa Góra. Na 15 przystankach
i dwóch dodatkowych panelach informacyjnych na szczycie znajdą Państwo
wiele informacji o zbójniku Ondraszu,
władcy Łysej Góry, miejscowej florze
i faunie, lasach beskidzkich, zagrożeniach i ofiarach gór, wodospadach i jaskiniach. Trasa mierzy w sumie 16,5 km,
warto ująć ją w planach wycieczki na
szczyt. Beskidzkie centrum informacyjne organizuje także tematyczne wycieczki na Łysą Górę z przewodnikiem
pod nazwą Łysogórskie naj... czyli czego
jeszcze nie wiesz (www.beskydy.com).
Łysa Góra – nadajnik
gospodzie w Beskidzie. Stąd podejście
pod górę wciąż szlakiem żółtym do
rozdroża Lukšinec.
Krzyż upamiętniający ofiary Łysej Góry
Jeszcze przed rozdrożem w lesie
ukrywa się unikalny zespół jaskiń Ondrášovy díry, które nie zostały jednak
udostępnione do zwiedzania. Na Lukšincu wchodzimy na czerwony szlak
prowadzący na szczyt – 3 km. Mniej
więcej 0,5 km poniżej szczytu znajduje
się drewniany krzyż, wzniesiony dla
upamiętnienia wszystkich ofiar Łysej
Góry. Stąd po pięciu minutach osiągamy szczyt Łysej Góry, by z bliska zobaczyć punkt orientacyjny – nadajnik
telewizyjny. Znajduje się tu również
budynek stacji pogodowej, ratownictwa
górskiego oraz kilka bufetów. Z punktów widokowych rozpościerają się
wspaniałe widoki. Przy dobrej pogodzie
widać stąd nie tylko Jesioniki oraz Małą
i Wielką Fatrę, ale także Tatry.
Po odpoczynku wracamy czerwonym szlakiem do skrzyżowania na Lukšincu. Tu możemy wybrać powrót do
57
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
Ostrawa i okolice – Szlak dziedzictwa przemysłowego
Dolny obszar Witkowic
Ostrawa to od dawna ważny ośrodek
przemysłowy, dzięki czemu można tu
podziwiać zabytki techniki, jakich nie
znajdą Państwo w innych miastach
Czech. Zwiedzanie dziedzictwa przemysłowego warto rozpocząć od zabytku
kultury narodowej Dolny Obszar Witkowic (Dolní oblast Vítkovice). Najszybciej dostaniemy się tu tramwajem
– przystanek „Vítkovice vysoké pece“.
Podczas zwiedzania można wspiąć się
na 64 metrowy wielki piec huty i rozejrzeć się po okolicy. Z Witkowic tramwaj
zawiezie nas przez centrum do dzielnicy
Przywóz, na przystanku „Sad Boženy
Němcové” przesiadka na autobus, w kierunku muzeum górnictwa. Landek Park
w Ostrawie – Pietrzkowicach (Petřkovice) to największe muzeum górnictwa
w Czechach. Zwiedzanie obejmuje zjazd
pod ziemię, gdzie pracowali górnicy.
Interaktywne i audiowizualne elementy gwarantują autentyczność podziemnych przeżyć. Muzeum prezentuje również największą wystawę poświęconą
ratownictwu górniczemu na świecie.
Kiedy znajdziesz się głęboko w sercu
mitycznego wzgórza Landek i poczujesz powiew podziemnego powietrza,
gdy spowije Cię absolutna ciemność,
a Twoje dzieci będą się coraz mocniej
przytulać, pamiętaj, że czuwa nad Wami
Święta Barbara, patronka górników. Bać
może się tylko Skarbek – duch kopalni
oraz skrzaty, powoli przyzwyczajające
się do turystów. Większość z nich zaszyła się głęboko, czasami jednak pojawiają
się – lokalni przewodnicy opowiedzą
Nowy ratusz
zabierze nas do Nowego Ratusza z wieżą widokową. Stąd Ostrawa na wyciągnięcie ręki – na południu przemysłowy
olbrzym, największa huta w Czechach,
na południowym zachodzie kominy
i dachy koksowni i hut Witkowic. Na
horyzoncie kominy, zbiorniki gazu,
powyżej Mariańskich Gór czasami po-
jawi się płomień. Przemysłowa Ostrawa fascynuje i przeraża jednocześnie.
W centrum polecamy zwiedzenie
Domu Sztuki (Dům umění) i Muzeum
Ostrawskiego (Ostravské muzeum)
Szczegółowe informacje i plany otrzymają Państwo od pracowników biura
informacji pod wieżą ratuszową.
Muzeum Górnictwa – zwiedzanie sztolni
o tych spotkaniach. Jeśli mają Państwo
czas, to z muzeum górnictwa warto powrócić do centrum miasta, by obejrzeć
je z góry. Na przystanku „Sad Boženy
Němcové” wsiadamy w trolejbus, który
Narodowy pomnik przyrody Landek
58
59
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
W Herczawie warto zwiedzić kościółek św. Cyryla i Metodego, a szczególnie miejsce trójstyku. Spotykają się
tu granice Czech, Słowacji i Polski.
Hrčava, Čierne i Jaworzynka to trzy
małe przysiółki, których mieszkańcy
zaglądają sobie nawzajem do okien
i pokrzykują do siebie z otaczających
wzgórz. I chociaż każdy z nich mieszka
w innym kraju, są dobrymi sąsiadami,
co widać zwłaszcza w lokalnych karczmach i podczas odpustów. Najbardziej
znany – herczawski – odbywa się
w dniu św. Cyryla i Metodego. Z Herczawy możemy wrócić do samochodu
lub pociągu autobusem. Zapraszamy
do odwiedzenia Goroli śląskich – wrażenia zapewnione!
Śląsk Cieszyński
Jabłonków
Zaczynamy przy stacji kolejowej Nawsie koło Jabłonkowa, dokąd można
dojechać pociągiem lub samochodem.
Stąd piechotą w kierunku Jabłonkowa
po ulicy Kolejowej, po około 1,5 km
dochodzimy do dworca autobusowego – jest po prawej stronie, tuż przy
brzegu Olzy. Następnie idziemy niebieskim szlakiem w kierunku Písečná i Bahenec. Łatwa trasa prowadzi
przez wioskę Pioseczna i górskie lasy.
Głębokim lasem łagodnie podchodzimy do górskiej wioski Baginiec, gdzie
można się posilić. Stąd czerwony szlak
prowadzi na Ostrą Górę (751 m),
skąd stopniowo schodzimy do doliny
Bystrego (484 m). Przyjemny spacer
idealny dla rodzin z dziećmi, po drodze można zbierać grzyby i podziwiać
okolicę. Po 2,5 km ponownie docieramy nad Olzę, która ma w tym miejscu
charakter górskiego strumienia, przechodzimy przez mostek i rozglądamy
się dookoła. Trafiliśmy do najbardziej
na wschód wysuniętej miejscowości
Czech. Witamy w Bukowcu! Górska
wioska jest powszechnie znana ze
Herczawa – kościół św. Cyryla i Metodego
60
Starsi Gorole
swojej gościnności. Szczególnie warto
tu przybyć na Plackowy Festiwal lub
tradycyjne świniobicie. Folklor, dobre
jedzenie i picie oraz piękno przyrody
są czarujące. Jeśli będzie Ci się wydawać, że nie rozumiesz tutejszej gwary,
wystarczy wypić kieliszeczek czegoś
mocniejszego. Naukowo udowodnio-
Herczawa – Trójgranicze
no, że każdy, kto spróbuje „kapke gorzołki albo mioduli” zaczyna wszystko
rozumieć po gorolsku. Czerwony szlak
z Bukowca prowadzi na Komorowski
Gruń, tu na skrzyżowaniu skręcamy
na żółty szlak i dochodzimy na rozdroże „rozcestí Na Dílku”. Ten odcinek
ma jedynie około pół kilometra, ale
obfituje we wspaniałe widoki rozległej
okolicy. Na Dílku mamy do wyboru:
zielony szlak prowadzący na wschodnią rubież Republiki Czeskiej, lub żółty
szlak do Herczawy (Hrčava), wiodący
wzdłuż granicy czesko-polskiej. Warto
zwrócić tu uwagę na kontrast pomiędzy polami w Polsce – po lewej stronie
drogi – które są nadal uprawiane, a leżącymi odłogiem polami po prawej.
61
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
Śląsk Opawski
Kravaře – pałac
Wycieczkę po Śląsku Opawskim rozpoczynamy od zwiedzania wspaniałego zamku w Hradcu nad Moravicą.
Z zamku zjeżdżamy do miasteczka, na
skrzyżowaniu z drogą główną jedziemy prosto w kierunku Bohučovic, za
ich końcu skręcamy w lewo, po czym
ok. 5 km do miejscowości Raduň,
gdzie znajduje się kolejny duży pałac
z parkiem. Z Raduni obieramy kierunek Komárov (dzielnica Opawy),
dojeżdżamy do drogi nr 11, skręcamy
w prawo na Ostrawę. Na obrzeżach wsi
Hrabyně po prawej stronie monumentalne Miejsce pamięci II wojny światowej, jego zwiedzanie zajmuje około
godziny. W Hrabyni skręcamy w lewo
na pierwszym skrzyżowaniu, kierunek Háj ve Slezsku, gdzie warto odwiedzić miejsce pamięci ruchu oporu
na Ostrej hůrce. Stąd rozpościera się
piękny widok okolic. We wsi skręcamy
w lewo na Opawę, po czym w prawo
kierunek Dolní Benešov, po drodze
mijamy staw Nezmar. Dolny Beneszów
to malownicze miasteczko z wieloma
dobrymi karczmami i zamkiem. Ja-
Hradec nad Moravicą – pałac
62
dąc główną drogą (nr 56), skręcamy
w lewo w kierunku Opawy, po 700 m
na prawo od drogi imponująca neogotycka kaplica o nieotynkowanych mu-
Hrabyně – miejsce pamięci II wojny światowej
rach. Przy kaplicy skręcamy w prawo
i kontynuujemy aż do wsi Bolatice,
gdzie znajduje się mały Skansen tradycji i rzemiosł ludowych. Powstał
on z inicjatywy tutejszych mieszkańców. Daje dobry wgląd do dziejów
i budownictwa ludowego tej części
Śląska. Następnie ulicą Opawską jedziemy w kierunku miasta Kravaře.
Jest to piękna miejscowość o typowej
śląskiej zabudowie z pięknym barokowym zamkiem. Z Kravař możemy się
udać do samego serca regionu – zabytkowej Opawy, stolicy Czeskiego Śląska. Znajdą tu Państwo muzea, teatry,
kluby muzyczne, kino, a także mnóstwo możliwości uprawiania sportu.
Opisana wycieczka jest przeznaczona
dla zmotoryzowanych, ale oczywiście
można przystosować trasę dla pieszych i rowerzystów. Wystarczy zabrać
z sobą dobrą mapę.
63
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
Na rowerze pośród pałaców i stawów rybnych
Bartošovice – szlak edukacyjny
Podróż rozpoczynamy w miejscowości
Kunín przy barokowym pałacu (patrz:
rozdz. Zamki i pałace – Kunín). Jedziemy w kierunku na Fulnek, po 500
m, przed stacją benzynową, skręcamy w prawo na Bartošovice. Po 3 km
wśród pól dotrzemy do Hukovic, po
kolejnych 3 km do Bartošovic. Można tu zwiedzić zamek z arkadowym
dziedzińcem, w zamku ekspozycja
krajoznawcza regionu Morawskie Kravařsko. W samym pałacu możliwość
zakwaterowania oraz zaczerpnięcia
dodatkowych informacji i inspiracji
w centrum informacyjnym. Warto to
odstawić na chwilę rower. Pięciokilometrowy Pałacowy szlak edukacyjny
z 12 przystankami, prowadzi wśród
mokradeł, stawów i lasów do rozdroża przy zachowanym młynie wodnym
z XV wieku.
Trasa nie jest trudna, świetnie nadaje się dla rodzin z dziećmi i seniorów.
Jednym z przystanków jest także atrakcyjna dla dzieci stacja ratownictwa
dla dzikich zwierząt. Kontynuując
jazdę na rowerze, po ok. 3 km dojeżdżamy do sąsiedniej wsi Nová Horka
(część Studenki). Po minięciu pałacu,
nieudostępnionego do zwiedzania,
przy starym młynie w lesie, rozpoczyna się kolejny szlak naukowy zwany
Kotvice, prowadzący przez rezerwat
przyrody o tej samej nazwie. Szlak poprowadzi Państwa przez piękną krainę
wokół Odry i stawy zalewowe Kotvice
i Nowy. Zapoznamy się tu także z innymi stawami zespołu Naodrza budowanymi od XIV wieku. Przy kładce
stawy Bezruč i Křivý do miejscowości
Jistebník. Droga w lewo prowadzi do
miasteczka Studénka, gdzie w miejscowym pałacu można zwiedzić wyjątkowe muzeum wagonów. Niezależnie
od kierunku wycieczki, Nadodrze będzie oznaczać miłość od pierwszego
wejrzenia. Kraina wokół stawów jest
najpiękniejsza na wiosnę lub jesienią.
Tak więc mapę do plecaka i w drogę!
Studénka – pałac
Stawy nad Odrą
przez Odrę wjeżdżamy na szlak rowerowy i decydujemy, co dalej. Na prawo
dostaniemy się do wioski Albrechtičky,
a następnie przez Petřvaldík do malowniczej wioski Košatka, gdzie można przejechać po grobli oddzielającej
Kunin – pałac
64
65
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
TIP
Zapora wodna Śląska Harta
Weekend na Harcie
A
mapka s. 52
Śląska Harta (1) na rzece Morawicy jest
najnowszym jeziorem zaporowym w Czechach. Jej liczne zatoki to dawne doliny
Niskich Jesioników. Jezioro przypomina
swym kształtem smoka, do kąpieli zachęca
krystalicznie czysta woda, a w żagle dmie
silny wiatr. Wpadnij na weekend – Śląska
Harta i Niski Jesionik pomogą zapomnieć
o miejskim stresie. Zakwaterowanie –
pensjonaty, domki letniskowe i kwatery
prywatne – znajdziesz w miejscowościach
Nová Pláň (2) i Roudno (3) na południowym brzegu lub w Leskovcu nad Moravicą
(4) po drugiej stronie. W okolicy są dziesiątki kilometrów oznakowanych szlaków
rowerowych, warto się wybrać na pobliski Kružberk (5) lub wspiąć się na szczyt
Pod żaglami
66
wygasłego wulkanu Velký Roudný (6),
gdzie znajduje się kaplica i drewniana wieża widokowa. Widok z Roudnego zapiera
dech w piersiach – całe Jesioniki z Pradzia-
Velký Roudný – wieża widokowa
dem (7) jak na dłoni, a u podnóża meandry
i zatoki Śląskiej Harty. Jazda konna, wędkarstwo, tenis, squash a w szczególności żeglarstwo, to tylko podstawowy zakres aktywności które oferuje Harta. Nie ma to jak
wprost na plaży upiec własnoręcznie złowioną rybę. Jeśli interesują Państwa zamki
i pałace, to warto wybrać się przez wioskę
Břidlična (8) na Sovinec (9) (patrz: Zamki
i pałace) lub do monumentalnego pałacu
w pobliskim Bruntálu (10). W okolicach
Harty znajdziemy ruiny zamku i pozostałości opuszczonej wioski Karlovec (11) – z której pozostał zachowany barokowy kościół
na brzegu jeziora. Łatwo się tu dostać
z Novej Pláně. Ciekawą scenerię naturalną
stanowi Lávovy proud koło Meziny. Jest to
naturalna formacja kamienna o kształcie
organów i pow. ponad hektar. Znajduje
się niespełna kilometr od miejsca ujścia
Czernego Potoka do jeziora. Śląska Harta
została napełniona po katastrofalnych powodziach w 1997 r., od tego czasu stała się
popularnym miejscem wypoczynku.
67
WYJĄTKOWE
PRZEŻYCIA
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
B
41
A
38 B 39
OSTRAVA
FULNEK
42
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
40 FRÝDEK-
-MÍSTEK
BESKIDY
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
ČESKÝ (TĚŠÍNSKÉ
TĚŠÍN B SLEZSKO)
Ostrawa, Opawa, Cz. Cieszyn, Nowy
Jiczyn oraz Karniów należą do najważniejszych ośrodków życia kulturalnego
w regionie. Świetne imprezy kulturalne
i sportowe można jednak znaleźć nie tylko w dużych miastach. Teatry, koncerty,
kluby filmowe, konkursy tańca, imprezy
i zawody sportowe sprawiają radość
tysiącom ludzi w całym regionie. Świetna
opera i urzekający balet, festiwale muzyczne i imprezy taneczne odbywają się
przez cały rok, obok ligowych rozgrywek
piłki ręcznej, ekstraligi hokeja i wielu innych. Niemal codziennie coś się tu dzieje.
Wybraliśmy tylko najbardziej znane wydarzenia, życzymy dobrej zabawy!
(BESKYDY)
68
69
WYJĄTKOWE PRZEŻYCIA
Zlatá tretra Ostrava (maj)
www.zlatatretra.cz
38 mapka s. 68
Ekspozycja sprzętu strażackiego
dzień niedostępne. Do późna w nocy
budynki muzealne odwiedzają goście,
dla których co roku przygotowany jesz
bogaty program. Zabierz do muzeum
Prestiżowe wydarzenie atletyczne jest
częścią Pucharu Świata i najważniejszymi mistrzostwami atletycznymi
w Czechach. Sportowe sławy zjeżdżają
na stadion lekkoatletyczny w Witkowicach, by na oczach publiczności bić
TIP
kolejne światowe rekordy. W czasie
trwania mistrzostw Ostrawa dostaje
się na ekrany wszystkich światowych
mediów. Przyjdź pokibicować sportowcom i przeżyć światowej klasy wydarzenie sportowe.
Ulica Stodolní
A
mapka s. 68
Ulica, która nigdy nie zasypia. Stodolni w centrum Ostrawy co weekend przyciąga tysiące osób poszukujących
rozrywki. 60 klubów, kawiarni, pubów, barów, restauracji
oraz kilka hoteli powodują, że jest to atrakcyjne miejsce spotkań z przyjaciółmi. Imprezy na Stodolni stały się
legendą, tylko od Ciebie zależy, jak się zabawisz. Kolejna dobra wiadomość – na przystanku Ostrawa - Stodolni zatrzymują się pociągi z Pragi, Pardubic, Ołomuńca i Żyliny.
dzieci, a może o północy niektóre eksponaty zaczną się poruszać, być może
pojawi się biała dama lub usłyszysz
niesamowite opowieści.
Colours of Ostrava (lipiec)
39
www.colours.cz
mapka s. 68
Największy miejski festiwal muzyki wielu stylów w Czechach co roku
przyciąga do Ostrawy dziesiątki tysięcy gości – miłośników dobrej muzyki
i teatru. Od lat festiwal odbywał się
po obu stronach Ostrawicy. Centrum
wystawowe Černá louka oraz Zamek
Śląsko-Ostrawski stanowiły idealne
kulisy dla wydarzenia, uznawanego
za szczyt czeskiego sezonu festiwalowego. W 2012 roku festiwal odbędzie
się w wyjątkowym Dolnym Obszarze
Witkowic.
Festiwal Noc Muzeów (maj)
www.cz-museums.cz
Dziś już tradycyjna Noc Muzeów odbywa się nie tylko w Ostrawie, gdzie
w imprezie uczestniczy niemal trzydzieści muzeów, galerii, obiektów
zabytkowych i ośrodków kultury, ale
także w Opawie, Cieszynie i w innych
miejscach. Ostrawska Noc Muzeów
w stolicy okręgu i Śląska Noc Muzeów
w innych miastach w okręgu oznacza
zwiedzanie miejsc, które są na co70
Landek Park z ekspozycją górnictwa
71
WYJĄTKOWE PRZEŻYCIA
Dni NATO (wrzesień)
Hukvaldy Janaczka / Janáčkovy Hukvaldy (lipiec)
www.dny-nato.cz
www.janackovyhukvaldy.cz
42 mapka s. 68
40 mapka s. 68
Największy pokaz wojsk NATO w Europie Środkowej odbywa się corocznie
na lotnisku w Ostrawie. Transmitowane na żywo pokazy technik walki
i akrobatyki powietrznej, podziwiane
przez ćwierć miliona widzów z kraju
i zagranicy. Jeśli należysz do miłośni-
Międzynarodowy Festiwal Muzyczny
odbywa się co roku na cześć Leoša
Janáčka. Światowej sławy kompozytor
urodził się w Hukvaldach. Festiwal
muzyki klasycznej w średniowiecznym
zamku należy do najznamienitszych
ków lotnictwa i sprzętu wojskowego,
nie wahaj ani chwili. Weekend na lotnisku w Mošnowie to także wspaniała
atrakcja dla dzieci. W czasie dni NATO
zalecamy korzystanie z transportu publicznego ze względu na tradycyjne już
korki.
wydarzeń muzycznych w Czechach,
czego dowodem są światowej sławy artyści, regularnie przybywający do Hukvald. Wierzymy, że także dla Państwa
festiwal stanie się niezapomnianym
przeżyciem muzycznym.
Bombowiec B–52
Opawa Bezruča / Bezručova Opava (wrzesień)
www.opava-city.cz/bezrucovaopava
TIP
41 mapka s. 68
Teatr Śląski
Wnętrza teatru
72
Kochasz teatr?
B
Jeden z najstarszych festiwali wielu
sztuk w Czechach corocznie przysparza niezapomnianych wrażeń w for-
mie spektakli, przedstawień teatralnych, wystaw, koncertów, parad itp.
Opawa żyje sztuką uliczną, świętem
miasta i czystą radością z festiwalu,
trwającego nieprzerwanie przez miesiąc. W bogatym programie z pewnością każdy znajdzie coś dla siebie. Muzea, galerie, kluby, sale koncertowe
i teatr w Opawie stają się we wrześniu
areną festiwalu, na który przybywają
goście z kraju i z zagranicy. Opawa
potrafi zauroczyć, śmiało konkuruje
Ostrawie.
mapka s. 68
Profesjonalne i cenione sceny znajdą Państwo w Opawie,
Ostrawie i Czeskim Cieszynie. Opera, operetka, musical,
dramat czy też teatr lalek – oferta jest bardzo bogata i nikogo nie zawiedzie. Warto zarezerwować bilety już dziś.
Do najważniejszych teatrów w regionie należą:
Národní divadlo moravskoslezské v Ostravě (Narodowy
Teatr Morawsko-Śląski w Ostrawie) – dwie sceny: Divadlo
Jiřího Myrona i Divadlo Antonína Dvořáka – zespoły: opera, dramat, operetka–muzikal, balet (www.ndm.cz)
Slezské divadlo v Opavě (Teatr Śląski w Opawie) –
zespoły: dramat, balet, opera (www.divadlo-opava.cz)
Těšínské divadlo v Českém Těšíně (Teatr Cieszyński) –
Scena Czeska, Scena Polska, Teatr Lalek (www.tdivadlo.cz)
Komorní scéna Aréna v Ostravě (Scena Kameralna Arena
w Ostrawie) – dramat (www.divadloarena.cz)
Divadlo Petra Bezruče v Ostravě (Teatr Petra Bezruča w Ostrawie) – dramat (www.bezruci.cz)
Divadlo Loutek v Ostravě (Teatr Lalek – www.dlo–ostrava.cz)
W niemal każdym mieście działają również amatorskie zespoły teatralne. Do najpopularniejszych należą: Liga divadelní improvizace i Bílé divadlo z Ostrawy. W Opawie działa
Divadlo vysokozdvižného soumara (Teatr Muła Podnośnikowo-widłowego), w Karwinie
z kolei teatr KVAS, na uwagę zasługują także zespoły z innych miejscowości.
73
SMAK REGIONU
JESIONIKI
(JESENÍKY)
ŚLĄSK OPAWSKI
(OPAVSKÉ SLEZSKO)
REGION OSTRAWSKI
BRUNTÁL
(OSTRAVSKO)
OPAVA
OSTRAVA
FULNEK
A
FRÝDEK-MÍSTEK
NADODRZE – MORAWSKA
ZIEMIA KRAWARSKA
(POODŘÍ – MORAVSKÉ KRAVAŘSKO)
BESKIDY
(BESKYDY)
74
ČESKÝ
TĚŠÍN
ŚLĄSK
CIESZYŃSKI
(TĚŠÍNSKÉ
SLEZSKO)
Region Morawsko-Śląski oferuje bogatą
i różnorodną gastronomię. Można tu zjeść
dania niespotykane w innych rejonach
Czech. Tutejsza kuchnia tradycyjnie ma
wiele wspólnych cech z innymi regionami
Czech i Austrii, lecz wpływają na nią również polskie i słowackie zwyczaje kulinarne. Na Wołoszczyźnie warto spróbować
kwaśnicy i frgály (słodkie placki), w Cieszyńskiem bigosu lub placków, w Nadodrzu
np. gęsi z gruszkami lub karpia. Region
na pewno nie sprawi zawodu smakoszom.
Dobre jadło można popić miejscowym piwem lub kieliszkiem czegoś mocniejszego.
A tym, którzy nie przepadają za alkoholem, przypomnijmy, że właśnie tu powstał
i produkowany jest do dziś najsłynniejszy
czeski napój orzeźwiający. Smacznego!
75
SMAK REGIONU
TIP
Śląski bigos
Do przygotowania klejnotu naszej
kuchni potrzebna będzie polędwica
wieprzowa, boczek, kapusta kiszona
i słodka, prawdziwki, śliwki, cebula
i 1 dl białego wina.
Najpierw smażymy pokrojony
w kostkę boczek, dorzucamy cebulę i polędwicę pokrojoną w większą
kostkę. Nie zapomnijmy o dodaniu
pieprzu, soli i podlaniu wodą. Mięso
dusimy na pół-miękko, dodajemy kiszoną kapustę i listki laurowe. Bigos to
Karp Odrzański
Dorodny karpik z nadodrzańskich
stawów, olej, masło, por, świeże grzyby lub pieczarki, mielony biały pieprz,
sól i mąka. To wystarczy do przygotowanie wspaniałego dania według
76
Pooderské koštování
A
mapka s. 74
Corocznie w ogrodzie bartošovickiego pałacu współzawodniczą próbki destylatów, które zwyciężyły się
w konkursach gminnych, zachwycają tu swym smakiem degustatorów i odbywa się wybór najlepszego
wyrobu domowego. W jakich kategoriach są oceniane? Oczywiście śliwowica, gruszkówka i jabłkówka.
Ty także przyjedź i skosztuj. Koštování w Bartošovicach odbywa się co roku w maju, program nadaje się
dla rodzin z dziećmi. Można zwiedzać stację ratunkową dla zwierząt, pałac i popływać łódką po stawie.
nie zupa, a więc w garnku nie powinno
wszystko pływać. Na koniec dodajemy słodką kapustę, prawdziwki i kilka suszonych śliwek. Po dokładnym
wymieszaniu dusimy. Przy dodaniu
ostatnich składników bigos najlepiej
podlać białym winem. Bigos podajemy
w miseczce lub w kociołku z chlebem.
Danie znane jest u nas od stuleci, każda śląska mama i babcia stosuje trochę inny przepis, trochę inne dodatki.
Mogą Państwo spróbować wiele rodzajów bigosu, zawsze jednak rozgrzeje
i nasyci.
przepisu Jiříego Pospíšila, mistrza
kuchni i autora przepisów z książki
Rybí speciality v Poodří (Rybie specjały z Nadodrza).
Opłukane i osuszone porcje karpia (4 porcje, 800 g) lekko nacinamy,
solimy, pieprzymy, otaczamy w mące
i z lekka osmażamy na oleju z dodatkiem masła. Następnie dodajemy
pokrojony por i grzyby, po czym
powoli dusimy. Doprawiamy do smaku. Podajemy z pieczonymi ziemniakami lub kulkami ziemniaczanymi.
Jako dodatek można podać również
świeży chleb z piekarni w Bartošo-
vicach, niosącej, tak samo jak karp
odrzański, oznaczenie pochodzenia
Moravské Kravařsko®. Tradycyjne
przepisy z północnych Moraw i Czeskiego Śląska znajdziesz się na www.
msregion.cz., gdzie dowiesz się niemal wszystkiego o miejscowej sztuce
kulinarnej.
Klobásníky
Najlepsze ciasto to takie, w którym jest
kawał mięsa! Prosty przepis stworzony
przez gospodynie, by zaspokoić gusta
górników. Podstawą jest tradycyjne
ciasto drożdżowe, a więc należy wymieszać mąkę, drożdże, sól, olej i mleko. Ciasto drożdżowe należy później
rozwałkować jak na klasyczną struclę,
ale zamiast jabłek w cieście zawijamy
kiełbaski i wędliny. Rzeźnik z cieszyńskiego Sachsenbergu z pewnością
doradzi, które są najsmaczniejsze. Do
kiełbasy i wędzonki można dodać
również szpinak lub kapustę kiszoną.
Nie należy zapomnieć o dodaniu soli,
kminku i czosnku. Tak przygotowaną
struclę pieczemy pocierając żółtkiem.
Gotowy „klobásník” pozostawiamy
do ostygnięcia, i na zimno kroimy na
porcje. Górnicza „strucla” najlepiej
smakuje z piwem.
77
SMAK REGIONU
Uszy Sztramberskie
Jak mówi historia, w 1241 roku Tatarzy
rozbili obóz pod górą Kotouč i oblegali miasto. Jednak już na długo przed
tym grabili okolicę. Nieszczęśliwi
mieszkańcy Sztrambergu żarliwie się
modlili o ratunek. Pewnej nocy niebo
zagrzmiało. Rozpoczęła się straszliwa
burza i spadł ulewny deszcz, który napełnił strumienie, woda wylała się też
z podziemia zalewając tatarski obóz.
Najeźdźcy utonęli, a w miejscu obozowiska znaleziono worki z solonymi
ludzkimi uszami, które Tatarzy ucinali
wziętym do niewoli lub zabitym chrześcijanom. Od wtedy, by upamiętnić
owo wydarzenie, pieczone są piernikowe uszy sztramberskie.
Tradycyjne pierniki w kształcie
stożka są przysmakiem, który rozsła-
wił miasto. Wyjątkowa receptura jest
przekazywana z pokolenia na pokolenie. Stosowane surowce są zawsze
takie same, ale każdy cukiernik piecze
uszy po swojemu i zazdrośnie strzeże
78
Gdzie się piwo warzy...
Piwo warzy się tu od wieków, tak jak
wszędzie w Europie Środkowej. Duże
browary można zwiedzić w Ostrawie
i w Nošovicach, obok nich możesz
odwiedzić szereg prywatnych browarów, warzących złocisty napój tylko dla najbliższego otoczenia czy też
własnej restauracji. Piwo tatarakowe,
pokrzywowe, cytrynowe, świąteczne,
takie i siakie, zawsze pyszne i lokalne,
zachwycające wszystkich miłośników
swego przepisu. Próby pieczenia uszu
w domu nie mają sensu, po prostu
smakują one najlepiej w małych piekarniach w przepięknym Sztrambergu.
Niemniej jednak ujawnimy, że składnikami ciasta są mąka, jaja, badian,
miód, goździki, cynamon, cukier,
ewentualnie koniak, skórka cytrynowa
i anyż. „Štramberské uši” to wyjątkowy przysmak, który można wytwarzać
jedynie tutaj. Jest to pierwszy produkt
z Czech, który uzyskał europejskie
oznaczenie ochronne pochodzenia
geograficznego. Będąc w Sztrambergu
należy skosztować uszu z bitą śmietaną i gorącymi malinami lub musem
gruszkowym. Gwarantujemy, że będą
Ci się uszy trzęsły.
czeskiego napoju narodowego. Małe
browary rodzinne i mikrobrowary
znajdziesz w Ostrawie, Štramberku,
Boguminie, Leskovcu, Trzyńcu, Frydku, Górnej Łomnej, Rohovie, Kozlovicach, Rýmařovie, Vojkovicach,
Hukvaldach, Krmelinie i nie tylko.
Jakiś problem z GPS-em? Nie szkodzi.
Wystarczy zapytać przechodniów lub
zasięgnąć języka w biurach informacyjnych, miejscowi dadzą najlepsze rekomendacje. żaden Baedecker nie może
konkurować z miłośnikiem piwa.
Jak smakuje region Morawsko-Śląski?
O typowych dla regionu smakach
dowiesz się więcej na stronie www.
msregion.cz, gdzie znajduje działa się
drogowskaz gastronomiczny zawierający informacje o tradycyjnych lokalnych przepisach. Projekt ma charakter
konkursu kulinarnego, inspirującego
i pomagającego rozwijać gamę produktów regionalnych oraz dań kuchni
lokalnej w restauracjach i hotelach,
a także festiwalach i imprezach gastronomicznych. Swe przepisy przedstawiają profesjonalni szefowie kuchni
z najlepszych restauracji, a także gospodynie domowe, czy też wędkarze,
którzy opracowali najlepszy przepis na
kotleciki rybne. W ramach konkursu
wybiera się najlepszy przepis regionalny, najlepszy produkt, najlepszą restaurację i najlepsze piwo regionu. Za-
praszamy do fedrowania w przepisach
lokalnej kuchni i przekonania się, jak
naprawdę šmakuje Moravskoslezsko.
79
OKRĘG MORAWSKO-ŚLĄSKI
PRZEWODNIK TURYSTYCZNY
Wydanie pierwsze, 2012
tekst: Vladimír Šmehlík
redakcja i korekta: Hana Pelešková
fotografie: © freytag & berndt, © Petr Šimčík,
Moravskoslezský kraj, Horydoly (www.horydoly.cz),
Profimedia, Pavel Karmelita, CzechTourism,
isifa, Zámek Zábřeh – Pivní koupele Pikard,
Mecidlo (CC BY 3.0), Alberto Racatumba (CC BY 2.0),
Archiwum fotografii Muzeum Ziemi
Śląskiej (CC BY-SA 3.0), archiv Regionu Poodří
przekład: Gabriela Gańczarczyk, Jerzy Dziewięcki
grafika, układ: freytag & berndt Praha
druk: Graspo CZ, a. s.
© freytag & berndt Praha, 2012
ISBN: 978-80-87503-12-6
HISTORIA I LUDZIE
PRZYRODA
ZAMKI I PAŁACE
ARCHITEKTURA
CIEKAWOSTKI I ZABYTKI TECHNIKI
TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ
AKTYWNY WYPOCZYNEK
UZDROWISKA I RELAKS
WĘDRÓWKI PO REGIONIE
WYJĄTKOWE PRZEŻYCIA
SMAK REGIONU
www.msregion.cz
Download

Okręg Morawsko-Śląski