Presidency of Baden-Württemberg of the
„Four Motors for Europe“ 2012/2013
Predsedavanje Baden-Virtemberga udruženju
„Četiri motora Evrope“ 2012/2013
Novi Sad
Mission of the Four Motors within
the Framework of the EU Strategy for
the Danube Region
Misija Četiri motora Evrope
u okviru Strategije Evropske unije
za Dunavski region
in Novi Sad, Autonomous
Province of Vojvodina / Republic of Serbia
from 30 June to 3 July 2013
Novi Sad, Autonomna
Pokrajina Vojvodina, Republika Srbija
Od 30. juna do 03. jula 2013. godine
The Danube: Europe's second biggest river
Dear Sir or Madam,
In 2013 we take a look back at 25 years of the Four Motors for Europe. The political
and economic conditions have changed considerably during this time. The role of
the regions in the EU have been strengthened further – today the Four Motors stand
for innovative regions with strong economies that position themselves internationally
through joint missions and contacts.
The EU strategy for the Danube Region as a new instrument of interregional cooperation has become a focus of European Policy for the State Government of BadenWürttemberg. With the mission in the Autonomous Province of Vojvodina (Serbia) we
also want to introduce our Four Motors partners to the goals of this macro strategy
and highlight the opportunities and possibilities to contribute that this strategy opens.
The Autonomous Province of Vojvodina is located in the geographical centre of the
Eastern Danube Region. Its distinct European orientation is due partly to a large
number of cross-border projects. The Four Motors’ mission also extends across borders since it includes the neighbouring countries. The aim is to contribute to the longterm economic strengthening and political consolidation of the Southeast Danube
Region which is characterised by a painful and erratic history.
I hope for myself and all of the participants that our mission will give us many opportunities for regions from the old, new and future member states of Europe to
exchange experiences and get to know each other.
Winfried Kretschmann
Minister-President of Baden-Württemberg
with a total length of 2,857 km
The Four Motor Mission in Novi Sad: – building bridges between regions
The Four Motors for Europe can
look back on 25 years of cooperation in many policy areas since
it was founded on 9 September
1988. The Four Motor regions
represent the growth and hightech regions of Europe and therefore cooperation in promoting
innovation in small and mediumsized companies, cluster policies
and promoting internationalisation play an important role. Other
important areas of cooperation
include the cooperation and
networking with universities and
research institutions, promoting
exchange programmes of apprentices and young people, joint
activities in the field of environmental and climate protection as
well as promoting employment
opportunities and labour market
policies with the involvement of
regional social partners.
The members of the Four Motors
for Europe take turns as president of the network for a year.
The Four Motor regions should
be present in important European
and international target regions by
means of so-called international
missions. After joint visits in the
BRIC countries (Brazil, Russia,
India, China) they established
long-term relations with the South
American MERCOSUR regions in
Foz do Iguazu (Brazil) in February
2010 at the initiative of RhôneAlpes, and with the Mediterranean
regions in Rabat (Maroc) in January 2006 at the initiative of Catalonia. Based on a proposal made by
Baden-Württemberg a joint Four
Motor mission is now exploring the
Danube Region as another area
for special strategic relations.
The EU strategy for the Danube
Region covers a macro region of 14
countries with a total of 111 million
residents that stretches from the
Danube source in the Black Forest in Baden-Württemberg to the
mouth of the Danube in the Black
Sea (map overleaf).This Strategy is divided into four key areas
– infrastructure, environ-mental
protection, creating prosperity and
employment, good governance and
security – as well as eleven priority areas. Together with Croatia,
Baden-Württemberg is responsible
for the coordination of priority area
8 to support the competitiveness of
enterprises and clusters.
Down the centuries, structural
engineers from the Four Motors regions have constructed impressive
bridges over their rivers with the intention of overcoming natural barriers and bringing people together.
In more recent years, they have
built bridges to other regions, and
so become actively involved in the
construction of Europe. With their
mission in Novi Sad, the four motors' intention is to build a bridge
to the Danube region in a political
conference and contribute their
considerable specific experience
to two conferences: One to foster
innovation in SMEs and boost the
competitive strength of the regions,
the other to present successful
projects in cross-border cooperation, a topic of particular interest
for the four-state area of Croatia,
Serbia, Hungary and Romania. A
business-to business matchmaking event will be staged with a
view to establishing new economic
contacts to this important growth
Main cities: Area: Population: Job Market: Unemployment rate: GdP: Infrastructure: Stuttgart, Mannheim, Karlsruhe, Freiburg, Heidelberg, Heilbronn, Ulm, Reutlingen, Tübingen, Friedrichshafen
35,741 km² – approx. 10 % of Germany
10.8 million – approx. 13 % of Germany
5.8 million employees
3.9 % (average of 2012)
389 billion Euros or 15 % of the total German GDP (2011)
9 universities, 41 polytechnics, total number of employees in the R&D sector: 89,000
Baden-Württemberg is known for the
quality of life in historical towns and
cities, the idyllic countryside with many
famous regions like the Black Forest,
the charming Neckar and Danube
valleys or the Lake Constance, excellent
schools and universities, the high
standard of social security and social
The German Southwest: where ideas
work – Economy and key sectors
There are large numbers (485,000)
of highly competitive SMEs (less than
250 employees). At the same time
Baden-Württemberg is the home of
such global players as Daimler, Robert
Bosch, SAP, Porsche, Würth, Trumpf
and many more.
Main industrial sectors: Automotive
industry and suppliers, manufacture of
machinery and equipment, Medical technology, IT software; Aerospace industry, Pharmaceuticals / biotechnology.
Research & development: R&D expenditure in percentage of GDP: 4.8 %
(Germany 2.8 %), whereby almost 80 %
of the regional R&D activities originate in
the business sector.
Building on current advantages BadenWürttemberg’s innovation policies are
focused on four mayor future markets
with high growth potentials:
• sustainable mobility (electro-mobility,
fuel cell, intermodal transport),
• environmental technologies,
renewable energies and resource efficiency,
• health and health care products,
• information and communication
technologies, in particular green ICT,
smart and intelligent products.
In order to reach these objectives R&D
and innovation activities concentrate
on research and technology transfer,
SME support and cluster development.
Successful promotion schemes are the
so called „innovation vouchers“ to promote innovation among SMEs.
Environmental situation and policies
Baden-Württemberg´s goal is to reduce
CO2 emissions to 90 % of their 1990
level by the year 2050 by using 50 %
less energy. Electricity and heat will
come up to 80 % from renewable sources and will be stored and distributed on
Smart grids. The challenge in fulfilling
these targets is managing the long-term
changeover to alternative forms of zeroemission power and heat generation as
well as transport. Baden-Württemberg
will implement a new integrated energy
and climate protection concept with the
following main points:
• Implementing the agreed nuclear
power phase-out in a systematic
and rapid manner; the goal is to
derive 38 % of the electricity generation from renewable energy resources
by 2020 (hydropower, 10 % wind
power, biomass);
• Including flexible gas-powered plants
in the energy production system;
• Adapting the infrastructure (electricity
grids and renewable energy storage
devices) to the improved system of
power plants;
• Maximizing the potential to increase
the energy efficiency (combined-heatand-power (CHP)) and energy savings in order to significantly reduce
the energy consumption and decouple
the energy use from economic
Baden-Württemberg is one of the leading
business locations for environmental
technology with close links to micro- and
nanotechnology industry and research
institutions as 25 % of all German enterprises in this field have their bases in the
Southwest. The sales of these 900 firms
with its 16,000 employees exceeded 3.6
billion Euros 2012.
Furthermore Baden-Württemberg’s
Climate Protection and Energy Agency
(KEA) in Karlsruhe is a national model.
Baden-Württemberg with highly prestigious universities and research institutes
is at the top of bioenergy research in
Baden-Württemberg has the largest
number of so called bio energy villages
in Germany that meet their entire
energy requirements from bio energy
and solar energy.
Cross border cooperation
Baden-Württemberg has actively participated in the development of new models
of cross border cooperation. Around the
Lake of Constance the
„Internationale Bodenseekonferenz“
was founded in 1972 with partners
from six Swiss cantons, Bavaria, the
Austrian region Vorarlberg and the Duchy of Liechtenstein. On the bases of a
joint development strategy experts from
all regions are working on joint projects
tackling relevant cross-border issues.
Alongside the upper Rhine river area
about 600 experts from the Swiss cantons in the north-western part, from the
French region of Alsace, from BadenWürttemberg and the southern part of
Rhine-Palatinate are cooperating in
twelve working groups of the „Oberrhein-
konferenz“. An innovative model is the
new multi level governance approach
(„Trinationale Metropolregion“) to mobilize all actors of cross border cooperation in four pillars (politics, economy,
science, civil society).
Relations to the Danube area
Historical-cultural relations between the
German southwest and the central Danube area have evolved since the first
embarkation of the „Danube-Svabians”
from the city of Ulm to the northern
Balkan area and Hungary in 1712. Since
1998, the biennial International Danube
festival in Ulm, which is organised by
the Danube Office, has become a symbol
of this tradition and attracted up to
300,000 visitors.
For the implementation of the Danube
strategy project funds have been made
available in the budget of the state
ministry for the promotion of projects
arising from the four points of priority laid
out by government:
• presentation of the dual apprenticeship model,
• improvement of the general conditions
for small and middle sized companies,
• environnemental technologies and
renewable energies,
• strengthening of civil society and
of institutional capacities.
Capital: Barcelona
Main Cities: L’Hospitalet de Llobregat, Sabadell, Terrassa, Tarragona, Lleida, Santa Coloma
de Gramenet, Mataró, Reus, Girona
Population: 7,546,522 (2013)
Area: 32,107 km²
GDP: 207,762 million (2012)
Official languages: Catalan, Castilian, Occitan (in Vall d’Aran)
Public Universities: 12
Internet domain: .cat
Catalonia is located in the north-eastern corner of the Iberian Peninsula and
has a strategic position in the Mediterranean basin. The port of Barcelona is
among the most important in the Mediterranean. The airport has become an
important link to and from many world
The Catalan economy is the powerhouse of Spain. Catalan GDP currently
accounting for more than 19 % of
the Spanish total. The foreign sector
(imports and exports) of Catalonia is
about the 28 % of the Spanish total
(58,283 million in 2012), representing
a growth by 6.4 % of the number of
Catalan exporting companies and 37 %
of the foreign investment in Catalonia
compared to 2011.
The distribution of Catalonia’s economy follows a similar pattern to that
of the other EU countries, with a
balanced combination of industry and
• Catalonia is one of the territories in
Europe with the longest history of
industrialisation: originally in textiles, and later recently in other sec-
tors such as the automotive, food,
logistics, chemicals and electronics
industries, ICTs, without overlooking
the important industry of petroleum
by-products. In the majority of these
cases, Catalonia’s industrial network has been based upon small
and medium-sized companies,
which have proved to be the heart
of the country’s economy.
• Catalonia has a long tradition in
using clusters as a tool for competitiveness reinforcement initiatives.
Currently there are more than 20
private-driven clusters initiatives on
going involving approximately a
thousand companies.
Barcelona is home of some reference institutions in this field like
TCI Network, the leading global
network of cluster practitioners established in 1998 and the recently
created European Foundation for
Cluster Excellence.
• Catalonia is also one of the most
important tourist destinations, not
only in Europe but in the world,
and the Catalan tourist industry
is renowned for its efficient, topquality services. Catalonia is
receiving more than 20 Million
visitors a year and tourism has
become one of the most notable
economic activities of Catalonia.
The environment and renewable energy
The environment sector value chain
can be split into four categories of
activity: engineering and consultancy;
infrastructure construction; equipment
manufacture; and management/operation services.
Of these activities, construction represents almost 45 % of the global environmental market. Activities linked to
the water and waste vectors together
represent more than 80 % of the environment market’s billing, other vectors
such as renewable energies and air
are experiencing considerable growth
in recent years.
According to the Catalonia Energy and
Climate Change Plan 2012 - 2020, the
objective is to achieve primary energy
consumption of 631.9 ktoe in the field
of forest and agricultural biomass.
In electrical power, the objective is to
achieve 160.8 MW. The high prices
of fossil fuels are encouraging a transition towards greater use of biomass.
Cross-border cooperation
Catalonia takes part in the PyreneesMediterranean Euroregion and in the
Pyrenees Work Community (CTP) as
example of cross-border cooperation.
Those initiatives have grown as a
combination of political management
and achievement of cooperation projects in many areas (culture, sports,
education, health, etc.) with the aim
of coordinating capacities to enhance
the opportunities in those geographical areas to go beyond the limits of
As a mirror of the experiences of the
Danube and Baltic Macro-strategies,
the Government of Catalonia considers interesting the adoption of a
Mediterranean Macro-strategy as an
instrument for giving an added value
to the cooperation within the Mediterranean countries.
The presence of the Union for the Mediterranean (UfM) Secretariat in Barcelona, places Catalonia as a Gateway
between the European Union and the
Mediterranean Region.
Relationship with the Danube Region
Since the substantial political changes
in the area, the public and private
sector of Catalonia increased their
presence in the area. Young professionals from different countries of the
Region were selected and trained
in companies in Catalonia (TECES
At present, ACCIÓ has an office in
Prague (out of 33 in the World) to
assist Catalan companies developing
their projects in the Region, with the
help of punctual antennas in different
Main cities: Territory: Population: Job Market: GDP: GDP per capital:
R&D Infrastructure: Milan, Brescia, Bergamo, Como, Cremona, Lecco, Lodi, Mantova, Monza, Pavia, Sondrio, Varese
24,000 km²
9.9 million
more than 4 Million employees, 25 % of national average
20.6 % of the national GDP (2012)
29 % higher than the national average (2008)
12 universities, 500 public and private research centers
Hosting Milano EXPO 2015 „Feeding the Planet, Energy for Life”, 20 million expected visitors (30 % from foreign countries)
*Fonte Eupolis 2011
Economy and key sectors
Lombardy is the most industrialized
Region of Italy with advanced industries and Universities.
More than 820,000 SMEs, 16 % of
national business. Lombardy Import
represents the 32.2 % of national average and Lombardy Export represents
the 28.4 % of the national one (Eupolis
2012). Lombardy is the 1° Italian Region
for foreign direct investments: the 49.4 %
of the foreign investments in Italian
companies is located in the Region
(Reprint, ICE)
Innovation strategy
In 2012 Regione Lombardia allocated
118 M€ in order to promote the
cooperation between companies and
research centers in different fields
such as energy, aerospace, design, ICT,
agroindustry. In line with the national
framework, 9 technological clusters are
being set-up on the following domain
Biofuels, Agrofood, Ambient Living, Life
Science, Smart Communities, Mobility,
Aerospace, Energy and Intelligent
Factory. Regione Lombardia supports
the interaction between industry, R&D
institutions, universities and public sector, focused on innovative collaboration,
international cooperation, access to
knowledge and new business.
Main sectors:
Energy Technologies
• About 40 % of Italian companies
operating in renewable fields are
located in Lombardy.
• About 54 % of companies is engaged on photovoltaic, 13 % on
biogas (more than 200 plants in
Lombardy) and 12 % on biomass.
• R&D: Energy Cluster, 27 Departments referring to 11 Universities,
National Center for Research,
Ambiente Italia and Sistema Energetico that include 100 research
Recycling and waste
• R&D: Energy Cluster, 8 Universities,
National Research Center, Sistema
Energetico developing more than
30 research studies.
• Main Companies: A2A, Ecodeco,
Montello spa di Bergamo, Relight,
Ri.Eco , Masotina, Ecoltecnica,
• More than 60 % of SMEs in Lombardy has higher investments and
ICT facilities compared to national
• 23 % of Italian enterprises are located in Lombardy: 65 % concentrated
in the IT sector and linked activities,
6 % in the telecommunication field.
• Lombardy is national leader for import and export concentrating more
than 50 % of domestic interchange.
• Agro-industrial added value is
15 % of national total. Lombardy
GDP is close to 2.7 % of the entire
European Union (the value is close
to countries such as Belgium and
• Food industry added value is 42 %
of the value of agro-industrial production.
• Lombardy is one of the leaders in
the Italian and European system
with 2,509 selling points and a density of 286 m² per 1,000 inhabitants.
• Lombardy is the first Italian producer of PDO and PGI products: 25
over a total of 243 in Italy.
The international vocation
Lombardy‘s history and vocation encompass openness to the international
dimension combined with forging collaboration with countries and regions
in Europe and the world. International
projects and cooperation undertaken
have helped improve services and
networks for transport, tourism, and
cross-border healthcare, also impacting
positively on the cultural and environmental heritage and building cooperation between SMEs, research centres
and institutions. Today the Lombardy
Region is fully engaged in a new form
of inter-regional cooperation based on
the Initiative of Regions for a Macroregional Strategy for the Alps.
The Lombardy Regional Administration
has entered into bilateral partnerships
with the Danube area that have given
rise to institution building initiatives
and exchange in the business and
commerce, healthcare, research and
innovation, education and culture, and
environment and energy sectors.
The Lombardy Region has worked with
the Italian government to form institution
building systems across the Balkans,
along with supporting companies regenerate the local business fabric, promoting tourism, developing public utility services and taking action in the healthcare
and socio-educational spheres, and to
protect nature reserves.
In 2015 Lombardy will host in Milan
the Universal Exposition „Feeding the
Planet, Energy for Life”. Expo Milan
will provide international actors and
Lombardy’s partners an outstanding
opportunity to display key innovation
and creativity skills leveraging also
on cultural specificities and international
cooperation potential.
Main cities: Territory: Population: Job Market: Unemployment rate: GdP: Lyon, Grenoble, Saint-Etienne, Annecy
45,000 km²
6.2 million
2.6 million employees
9.2 %
187 billion euros / ranked 2nd in France
The territory of Rhône-Alpes is equivalent to Switzerland, in surface area. Its
population of 6.2 million also makes it
comparable to Denmark. The region
features a dense urban area organised
around a network of cities such as Lyon.
With the high-mountain zone culminating with the Mont-Blanc peak and its
majestic lakes, Rhône-Alpes has a rich
natural and cultural heritage, which
allows a major tourist activity, offering
adapted structures both for business
and leisure.
Rhône-Alpes stands out in the international scene for its competitiveness
in innovative fields and has become
one of Europe’s leading region in
clean tech.
Innovation and key sectors
Main actors: 349,000 SMEs, 12 clusters
and 12 competitiveness clusters (1st
rank in France), universities, 30,000
scientists, 650 high tech laboratories
Main industrial sectors: chemistry,
textile, mechanics, IT, electronics,
pharmaceutics, agro food industry
The Rhône-Alpes region has a strong
competitive edge in high-tech industries that are often accompanied by
advanced research and development
activities in sectors such as health,
biotechnology, nanotechnology, chemistry, environment, energy, software
and digital technology, materials, athletic
outdoor equipment, technical textiles,
polymer engineering, agro technology,
creative industry etc.
The region’s many assets add to its
attractiveness as an investment
location: innovation clusters with an
international focus (Biopôle, Minalogic, Axelera), talent pools, networks
of innovative professionals, the vitality
of the region’s markets, its strategic
location and its excellent infrastructures providing excellent access for
companies to develop their European
energy storage, hydrogen, air quality,
green chemistry. All high-growth sectors count on first rate scientifically and
material resources.
• Strong forestry industry in the region
(2nd rank in France), potential to
develop biomass from wood residues
• 110 entreprises, 90 dedicated to
biomass, 5 to biofuels, 15 to biogas
• 2,345 direct jobs
• main networks and R&D centres:
Cluster ECO-ENERGIES, Fibra,
• regional network: Pôle Biomasse
Energie, platform of exchange for
farmers and experts supported by
the Rhône-Alpes Region
New energies
Clean technology
The Rhône-Alpes Region supports
initiatives pursued in the competitiveness clusters, technological platforms
and networks in both traditional and innovative fields. These include biomass,
waste recycling, water management,
• 25 % of French companies specializing in renewable energy and
energy efficiency
• 42 % of national hydroelectric power
• 38 % of the French photovoltaic
• 22 % of the French primary energy
• over 2,500 scientists in major and
R&D centres: CEA, CNRS, CSTB,
• 2 dedicated clusters: TENERRDIS
Water treatment
• 350 companies including some
market leaders
• 47,000 jobs
• well-established R&D capacities and
well-structured networks: AXELERA,
Polluted sites and grounds
• 80 companies
• Large R&D capacities
Crossborder cooperation
With Switzerland:
Rhône-Alpes shares a frontier with
Switzerland around the Lake Geneva
where lays the France-Vaud-Geneva
cross-border conurbation representing
a population of 860,000 and 400,000
The Rhône-Alpes Region is participating to a European programme on the
France-Switzerland cooperation which
contributes to a balanced development
of the crossborder territory by enhancing innovative projects with added value
for the economic, social and environmental fields.
Rhône-Alpes is also involved in the
European programme dedicated to
the Mediterranean area and gathering
8 countries.
With Italy:
Rhône-Alpes is member of a crossborder cooperation called Alps-Mediterranean Euroregion with Valley Aosta,
Liguria, Piedmont, Rhône-Alpes and
Rhône-Alpes is participating to a European programme on the France-Italy
cooperation to improve the quality of
life of the population and encourage
sustainable development of the local
At the Alps level and on the Mediterranean area:
As a member of the Alpine Space programme, Rhône-Alpes is participating to
the elaboration of the Alpine Macroregion process.
Autonomous Province of Vojvodina (Republic of Serbia)
Main cities: Novi Sad, Subotica, Sombor, Zrenjanin, Pančevo, Kikinda, Sremska Mitrovica, Vršac
Area: 21,506 km²
Population: 1,931,809 million; 26.87 % of the total population of Serbia
Ethnic communities: Serbs, Hungarians, Romanians, Slovaks, Croats, Ruthenians and another 20 different ethnic
GDP: 8.43 billion Euros; GDP per capita: 4,335 Euros (2011)
Job market: 760,721 employees (2012)
Infrastructure: 3 universities, 24 faculties and 4 scientific institutes, almost 4800 employees in the area of
science and research.
Bosnia and
is the autonomous province and constituent part of Serbia. It is mainly a
low-land area, intersected by three rivers: the Danube, Tisza and Sava, canal
network, roads and railroads, connecting
Central and Western Europe to the
Balkans and Middle East. The most
important links are Corridor X for the
road transport and the Danube-the PanEuropean Transport Corridor VII for the
water transport. Vojvodina also has the
oldest National Park “Fruška Gora”, the
hills on whose slopes 17 monasteries
have been built over the centuries.
The International Agricultural Fair in
Novi Sad represents the most significant
agricultural event in Serbia. Also, it is
one of the top five fairs in Europe and
the tenth one in the world, according
to the data from the Eichberg Ag Trade
Show Report from 2010.
The Petrovaradin Fortress is the venue
for one of the most popular summer
music festivals in Europe-„Exit”, which
gathers tens of thousands of young
people from around the world.
Vojvodina pays particular attention to
interregional and cross-border cooperation, as well as to implementation of
priorities defined within the EU Strategy
for the Danube Region.
University of Novi Sad
with 45,000 students, is the second
largest university centre in Serbia. It
offers special programmes, adopted to
the demands of economy, particularly
the demands of the processing sector.
Agriculture is a priority sector in Vojvodina. Traditionally, it has always been
a significant part of the local economy
and a generator of positive results, due
to the abundance of fertile agricultural
land which makes up 84 % of its territory.
The share of agribusiness in the total
industrial production is 40 %, that is
30 % in the total exports of Vojvodina.
processing companies for components
manufacturing and, to a lesser extent,
of original equipment manufacturers (OEM) with their own brand name
products. Vojvodina Metal Cluster
gathers 116 companies with 6,300
Information technologies
High-tech sector is an emerging sector
in Vojvodina. Software development
represents the main source of revenue,
particularly development of ERP solutions, Java applications and mobile applications. IT sector companies mainly
deal with software outsourcing, based
on demands of international clients or
with development of their own software
products for purposes of domestic and
international market.
Renewable energy sources
Agricultural waste represents a significant source of biomass and great
potential for its utilisation in energy
Metal processing and machine industry
Metal industry of Vojvodina has a long
tradition and consists of smaller metal
Csongrád County: (4,262.68 km²,
population 423,240, the capital is
Szeged). This County is one of the most
important cultural, educational and
scientific centers in Hungary, with
developed production of natural gas
and construction material, as well
as the grain, corn, sunflower, vegetables and fruits.
Bács-Kiskun County: (8,445.15 km²,
population 522,300, the capital is
Kecskemét). Apart from traditionally
developed agricultural production,
which particularly refers to food production and processing, there are also
other developed industries, such as:
machine, wood-processing and printing
industry. Service and trade sectors
are primary economic sectors of the
Bács-Kiskun County.
Baranya County: (4,430 km², population 396,633, the capital is Pécs). The
Baranya County represents a southern
gateway and bridge important for
cooperation with neighboring regions.
Particularly developed sectors are:
agricultural production, food processing, as well as investments in areas of
sustainable development, environment
and renewable energy sources.
Timiș County: (8,697 km², population
679,695, the capital is Timișoara). The
largest and most dynamic region of
Romania, with the greatest number
of foreign investments. Developed
industrial and agricultural production
is highly diversified and it has to offer
highly skilled labour force.
Caraş-Severin County: (8,514 km²,
population 274,277, the capital is Resita). The county’s industrial units mainly
produce electric motors and generators,
as well as worldwide known steel. The
backbone of development of this Romanian County is production and processing of wood, marble and chalkstone.
Republic of Croatia
Osijek-Baranja County: (4,152 km²,
population 305,032, the capital is
Osijek). The leading part of Croatian
breadbasket enables intensive agricultural production. Food production and
processing, wood-processing industry,
textile and chemical industry represent
the most developed branch of industry.
Vukovar-Syrmia County: (2,448 km²,
population 179,521, the capital is
Vukovar). Agricultural production,
together with food processing industry, has the most dominant role in the
economic structure of the region. This
region is rich with high-quality clay,
sand and gravel, which has enabled
development of construction materials
Misija Četiri motora u Novom Sadu – građenje mostova između regiona
Dunav: druga po veličini reka u Evropi,
Poštovane dame i gospodo,
U 2013. godini, osvrnućemo se na dvadeset i pet godina postojanja Četiri
motora Evrope. Politički i ekonomski uslovi su se tokom ovih godina značajno
promenili. Uloga koju imaju regioni u Evropskoj uniji još više je osnažena,
stoga Četiri motora Evrope danas predstavljaju inovativne regione s jakim
privredama, koji se – putem zajedničkih misija i kontakata – dobro pozicioniraju
na međunarodnom nivou.
Strategija Evropske unije, koja Dunavsku regiju vidi kao instrument međuregionalne saradnje, postala je za Vladu Pokrajine Baden-Virtemberga politički
fokus Evrope. U okviru misije u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini (Srbija) želeli
bismo da partnerima Četiri motora Evrope predstavimo ciljeve ove makrostrategije, kao i da istaknemo mogućnosti i šanse koje se njome otvaraju.
Autonomna Pokrajina Vojvodina nalazi se u geografskom centru istočnog dela
Dunavskog regiona. Izrazito je evropske orijentacije, što je rezultat mnogih
prekograničnih projekata. Misija Četiri motora širi se i van njenih granica, budući
da uključuje i susedne zemlje. Njen cilj jeste da doprinese dugoročnom ekonomskom osnaživanju i političkoj konsolidaciji jugoistočnog Dunavskog regiona,
koji karakteriše bolna i nepredvidiva istorija.
Nadam se u svoje ime i u ime svih učesnika da će naša misija pružiti brojne
mogućnosti kako regionima iz starih, tako i onim iz novih i budućih zemalja
članica Evrope, da se upoznaju i razmene iskustva.
S poštovanjem,
Vinfrid Krečman
Premijer Baden-Virtemberga
ukupne dužine 2.857 km
Od osnivanja 9. septembra 1988.
godine, Četiri motora Evrope
beleže dvadeset pet godina saradnje u mnogim oblastima politike.
Regioni u okviru Četiri motora
Evrope predstavljaju evropske regione rasta i visokog tehnološkog
razvoja, te zato saradnja u oblasti
unapređivanja inovacija u malim i
srednjim preduzećima, politikama
razvoja klastera i promociji internacionalizacije ima važnu ulogu.
Ostale bitne oblasti saradnje, koje
podrazumevaju učešće regionalnih socijalnih partnera, uključuju
saradnju i umrežavanje sa univerzitetima i istraživačkim institutima,
promovisanje programa razmene
pripravnika i mladih ljudi, zajedničke aktivnosti u oblasti zaštite životne sredine i klime, kao i promovisanje mogućnosti zapošljavanja i
politika tržišta rada.
Članovi Četiri motora Evrope
smenjuju se na funkciji predsedavajućeg regiona na godišnjem
nivou. Regioni Četiri motora Evrope
trebalo bi da budu prisutni u važnim evropskim i međunarodnim
ciljnim regionima, posredstvom
tzv. međunarodnih misija. Nakon
zajedničkih poseta državama
BRIC-a (Brazil, Rusija, Indija,
Kina), uspostavili su dugoročne
odnose s južnoameričkim regionima u okviru MERCOSUR-a
u gradu Fos do Iguasu (Brazil)
u februaru 2010. godine, na inicijativu regiona Rona-Alpi, kao i sa
sredozemnim regionima u Rabatu
(Maroko) u januaru 2006. godine,
na inicijativu Katalonije. Na osnovu
predloga regiona Baden-Virtemberg, zajednička misija Četiri motora sada ispituje Dunavski region
kao drugo područje za uspostavljanje posebnih strateških odnosa.
Strategija Evropske unije za Dunavski region obuhvata makroregi-
on koji broji četrnaest zemalja
i ukupno sto petnaest miliona
stanovnika, a proteže se od izvora
Dunava u Švarcvaldu u pokrajini
Baden-Virtemberg do ušća Dunava
u Crnom moru (Mapa je na zadnjoj
Ova strategija podeljena je u četiri
ključne oblasti – infrastruktura,
zaštita životne sredine, izgradnja
prosperiteta i zapošljavanje, dobro
upravljanje i bezbednost – kao
i u još jedanaest prioritetnih
oblasti. Zajedno sa Hrvatskom,
pokrajina Baden-Virtemberg odgovorna je za koordinaciju prioritetne
oblasti osam koja se odnosi na
podršku konkurentnosti preduzeća
i klastere.
Tokom vekova, građevinski
inženjeri iz regiona koji sačinjavaju Četiri motora izgradili su
impresivne mostove preko reka,
s namerom da premoste prirodne
prepreke i da spoje ljude. U skorije
vreme, izgradili su mostove koji
su njihove regione spojili s drugim
regionima. Na taj način, aktivno su
se uključili u izgradnju Evrope. Cilj
misije u Novom Sadu jeste da se
tokom ove političke konferencije
izgradi most prema Dunavskom
regionu, kao i da se prenesu
značajna i specifična iskustva u
okviru dve konferencije: na jednoj
– da se podstaknu inovacije u
malim i srednjim preduzećima,
kako bi se povećala konkurentna
snaga tih regiona; a na drugoj –
da se predstave uspešni projekti
prekogranične saradnje, što je
izuzetno bitna tema za region koji
sačinjavaju četiri zemlje: Hrvatska,
Srbija, Mađarska i Rumunija. Ideja
susreta poslovnog umrežavanja
jeste uspostavljanje novih privrednih kontakata na ovom važnom
tržištu koje je u razvoju.
Baden-Virtemberg (Nemačka)
Značajniji gradovi: Štutgart, Manhajm, Karlsrue, Frajburg, Hajdelberg,Hajlbron, Ulm; Rojtlingen, Tibingen, Fridrihšafen;
Površina: 35.741 km² – približno 10 % od ukupne površine Nemačke;
Broj stanovnika: 10,8 miliona stanovnika – približno 13% od ukupnog broja stanovnika Nemačke;
Tržište rada: 5,8 miliona zaposlenih;
Stopa nezaposlenosti: 3,9 % (prosek za 2012);
BDP: 389 milijardi evra ili 15 % od ukupnog BDP-a Nemačke (2011);
Infrastruktura: devet univerziteta, četrdeset i jedna politehnička škola; ukupan broj zaposlenih u sektoru za istraživanje i razvoj: osamdeset i devet hiljada.
Baden-Virtemberg poznat je po dobrom
kvalitetu života u drevnim varošicama i
gradovima, idiličnom krajoliku poznatih
oblasti, poput Švarcvalda, te po šarmantnim dolinama Nekara, Dunava i Bodenskog jezera, odličnim školama i univerzitetima, visokom standardu socijalne
sigurnosti, kao i po socijalnom partnerstvu.
Jugozapad Nemačke: mesto gde se
ideje realizuju – privreda i ključni sektori
U ovoj oblasti nalazi se veliki broj
(485.000) visokokonkurentnih malih i
srednjih preduzeća (s manje od dvesta
pedeset zaposlenih). Istovremeno, Baden-Virtemberg je dom važnih globalnih
činilaca kao što su kompanije: Dajmler,
Robert Boš, SAP, Porše, Vurt, Trumf,
kao i mnoge druge.
Glavni industrijski sektori: auto-moto
industrija i njeni snabdevači, proizvodnja
mašina i opreme, medicinska tehnologija, IT softveri; vazduhoplovna industrija,
Istraživanje i razvoj: 4,8 % BDP-a ulaže
se za istraživanje i razvoj (Nemačka
izdvaja 2,8 %), dok skoro 80 % regionalnih aktivnosti u oblasti istraživanja i
razvoja potiče iz poslovnog sektora.
Nadograđujući se na postojeće prednosti, inovativne politike Baden-Virtem15
berga usredsređuju se na četiri buduća
glavna tržišta s velikim potencijalom
• održivu mobilnost (električna mobilnost, gorive ćelije, intermodalni
• ekološke tehnologije, obnovljive energije i efikasno korišćenje resursa;
• zdravstvo i proizvode za zdravstvenu
• informaciono-komunikacione tehnologije, posebno zelenu IKT, pametne
i inteligentne proizvode.
Radi postizanja navedenih ciljeva,
fokus aktivnosti u vezi sa istraživanjem
i razvojem, kao i u vezi sa inovativnim
aktivnostima, stavljen je na istraživanje
i tehnološki transfer, podršku malim i
srednjim preduzećima, kao i na razvoj
klastera. Šeme uspešne promocije predstavljaju takozvane inovativne vaučere
za promociju inovacija u malim i srednjim
Stanje prirodne okoline i ekološke politike
Cilj pokrajine Baden-Virtemberg jeste
da se do 2050. godine smanji emisija
ugljen-dioksida za 90 % od vrednosti iz
1990, korišćenjem 50 % manje energije.
Iz obnovljivih izvora biće proizvedeno
80 % električne energije i toplote, a
energija će se čuvati i distribuirati putem
pametne mreže.
Poseban izazov, prilikom ispunjavanja
ovih ciljeva, predstavlja upravljanje
dugotrajnim prelaženjem na alternativne
oblike proizvodnje struje i toplote, kao i
na alternativne oblike prevoza, gde će
emisija ugljen-dioksida biti nula posto. U
Baden-Virtembergu biće primenjen novi
koncept integrisane energije i klimatske
zaštite, koji će sadržati sledeće osnovne
• Brzu i sistematičnu primenu dogovora o prestanku korišćenja nuklearne
energije u Nemačkoj; cilj je da se
38 % električne energije proizvede
iz obnovljivih izvora do 2020. godine
(hidroenergija, 10 % energije vetra,
• Uključivanje fleksibilne fabrike na gas
u sistem za proizvodnju energije;
• Prilagođavanje infrastrukture (električne mreže i komponenti za skladištenje obnovljive energije) unapređenom sistemu elektrana;
• Maksimalno iskorišćenje potencijala, s
ciljem povećanja energetske efikasnosti (kombinovana proizvodnja toplote i
struje (CHP)) i ušteda energije, a sve
to radi značajnog smanjenja upotrebe
energije i razdvajanja upotrebe energije od ekonomskog rasta.
Baden-Virtemberg predstavlja jednu od
vodećih poslovnih lokacija za ekološku
tehnologiju koja je blisko povezana sa
industrijama za mikrotehnologiju i na-
notehnologiju, kao i sa institucijama za
istraživanje, budući da se sedišta 25 % nemačkih preduzeća iz ove oblasti nalazi na
jugozapadu. Ovih devetsto firmi, sa 16.000
zaposlenih, prošle godine ostvarilo je promet koji je premašio 3,6 milijardi evra.
Pored toga, Agencija Baden-Virtemberga za zaštitu klime i energetiku (KEA) iz
Karlsruea predstavlja nacionalni model.
Baden-Virtemberg, sa svojim prestižnim
univerzitetima i institutima za istraživanje,
jedan je od vodećih istraživačkih centara
u oblasti bioenergije u Nemačkoj.
U Baden-Virtembergu nalazi se najviše
nemačkih takozvanih sela na bioenergiju, koja zadovoljavaju sve energetske
potrebe koristeći bioenergiju i solarnu
Prekogranična saradnja
Baden-Virtemberg aktivno učestvuje u
razvoju novih modela prekogranične
saradnje. Kod Bodenskog jezera, 1972.
godine, osnovana je „Internationale
Bodenseekonferenz” s partnerima iz šest
švajcarskih kantona, Bavarije, austrijskog
regiona Vorarlberg i Kneževine Linhenštajn. Na osnovu zajedničke strategije
razvoja, stručnjaci iz svih regiona rade
na rešavanju relevantnih prekograničnih
problema u okviru zajedničkih projekata.
projekata koji proizlaze iz četiri prioritetne tačke koje je utvrdila Vlada:
Duž oblasti gornje Rajne sarađuje
oko šeststo stručnjaka iz švajcarskih
kantona na severozapadu, francuskog
regiona Alzas, Baden-Virtemberga i
južnog dela Falačkog Porajnja, koji su
organizovani u dvanaest radnih grupa
u okviru „Oberrheinkonferenz”. Ovaj
inovativni model predstavlja novi pristup
upravljanju na više nivoa („Trinationale
Metropolregion”) čime se mobilizuju svi
akteri prekogranične saradnje u okviru
četiri oblasti (politike, ekonomije, nauke,
civilnog društva).
• prezentacija dvojnog modela stručne
• unapređivanje opštih uslova za mala i
srednja preduzeća;
• ekološke tehnologije i obnovljive
• jačanje civilnog društva i institucionalnih kapaciteta.
Veze s dunavskom oblasti
Kulturnoistorijske veze između nemačkog jugozapada i centralne dunavske
regije počele su da se razvijaju još od
prvog ukrcavanja dunavskih Švaba u
gradu Ulmu, koji su doplovili do oblasti
severnog Balkana i Mađarske 1712.
godine. Međunarodni dunavski festival
u Ulmu, koji se od 1998. godine održava
svake druge godine, a koji organizuje
Dunavski biro, postao je simbol ove
tradicije i privukao skoro trista hiljada
Za implementaciju projekta dunavske
strategije određene su finansije u budžetu državnog ministarstva za promociju
Glavni grad:
Značajniji gradovi: Stanovništvo: Površina: BDP: Službeni jezici: Broj državnih univerziteta:
Internet domen: Barselona;
L’Hospitalet de Llobregat, Sabadell, Terrassa, Tarragona, Lleida, Santa Coloma
de Gramenet, Mataró, Reus, Girona;
7.546.522 (2013. godine);
32.107 km²
207.762 miliona evra (2012.godine);
katalonski, kastiljanski, oksitanski (u dolini Aran);
Katalonija se nalazi u severoistočnom
uglu Iberijskog poluostrva, na zapadnoj obali Sredozemlja. Katalonija
predstavlja naciju koja trenutno ima
status autonomne zajednice u okviru
Španije, sa sopstvenim parlamentom i
sopstvenom vladom.
Katalonija ima strateški položaj u Sredozemnom basenu. Luka Barselona
jedna je od najznačajnijih na Sredozemlju. Njihov aerodrom postao je značajan za povezivanje s brojnim svetskim
Privreda Katalonije predstavlja pokretačku snagu Španije. Katalonski
BDP trenutno iznosi više od 19 % od
ukupnog BDP Španije. Spoljnotrgovinski sektor (uvoz i izvoz) Katalonije
čini 28 % od ukupnog iznosa na nivou
Španije (58.283 miliona 2012. godine),
što predstavlja porast od 6,4 %, kada je
reč o broju katalonskih kompanija izvoznica, kao i 37 % kada je reč o stranim
investicijma u Kataloniju, u poređenju
sa 2011. godinom.
Privreda Katalonije podeljena je na
sličan način kao i u drugim zemljama
Evropske unije, uz ravnomernu kombinaciju industrije i usluga.
• Katalonija predstavlja jednu od te-
ritorija Evrope s najdužom istorijom
industrijalizacije, prvobitno u tekstilnoj industriji, a potom i u drugim
industrijama, kao što su automobilska, prehrambena, logistička,
hemijska, te industrija elektronike,
IKT, a ne sme se zanemariti ni značajna industrija naftnih derivata. U
većini slučajeva, industrijska mreža
Katalonije zasnovana je na malim
i srednjim preduzećima, koja su se
pokazala kao najznačajniji činioci u
privredi države.
• Katalonija ima dugogodišnju tradiciju
korišćenja klastera, kao sredstava za razvoj inicijativa za jačanje
konkurentnosti. Trenutno, postoji
više od dvadeset privatnih inicijativa
za klastere, koje obuhvataju oko
hiljadu kompanija. Barselona je
sedište nekih referentnih institucija u
ovoj oblasti, kao što je TCI Network,
vodeća svetska mreža stručnih lica
koja se bave klasterima, osnovana
1998. godine i nedavno uspostavljena Evropska fondacija za klastersku
• Katalonija je takođe jedna od naj-
značajnijih turističkih destinacija, ne
samo u Evropi, već i u svetu, a katalonska industrija turizma poznata
je po svojim efikasnim i visokokvalitetnim uslugama. Kataloniju poseti
više od dvadeset miliona posetilaca
godišnje, te je turizam postao jedna
od njenih najznačajnijih privrednih
Ekologija i obnovljiva energija
Vrednosni lanac sektora ekologije
može se podeliti u četiri kategorije:
inženjering i konsultantske usluge;
izgradnja infrastrukture; proizvodnja
opreme, te upravljanje i operativne
usluge. Od navedenih aktivnosti,
građevinska industrija čini skoro 45 %
globalnog ekološkog tržišta. Aktivnosti
iz oblasti vodoprivrede i upravljanja otpadom zajedno donose preko 80 % prihoda na ekološkom tržištu, dok druge
oblasti, kao što su obnovljiva energija i
energija vetra poslednjih godina beleže
značajan rast.
Prema katalonskom Planu za energetiku i klimatske promene 2012–2020, cilj
je da se postigne primarna potrošnja
energije od 631,9 kilotona naftnog ekvi-
valenta u oblasti šumarstva i poljoprivredne biomase. U oblasti elektične
energije, cilj je da se postigne potrošnja
od 160,8 MW. Visoke cene fosilnih
goriva predstavljaju dobar podsticaj za
veću upotrebu biomase.
Prekogranična saradnja.
Primer prekogranične saradnje jeste činjenica da je Katalonija članica
Pirinejsko-sredozemnog evroregiona i
Pirinejske radne zajednice (CTP). Ove
inicijative nastale su kao kombinacija političkog rukovodstva i rezultata
postignutih u okviru projekata saradnje
u brojnim oblastima (kultura, sport,
obrazovanje, zdravstvo itd.), s ciljem
koordiniranja kapaciteta za jačanje
mogućnosti ovih geografskih područja,
kao i njihovih širenja i izvan granica
ovog područja.
Kao odraz iskustava u okviru Dunavske
i Baltičke makrostrategije, Vlada Katalonije smatra interesantnim usvajanje
Sredozemne makrostrategije, koja
predstavlja instrument za postizanje
dodate vrednosti u saradnji između
zemalja Sredozemlja. Prisustvo Sekretarijata Unije za Sredozemlje (UfM) u
Barseloni čini da Katalonija predstavlja
kapiju između Evropske unije i regiona
Odnosi s Dunavskim regionom
Od vremena značajnih političkih promena na ovom području, javni i privatni
sektor Katalonije povećao je svoj uticaj
u ovom regionu. Odabrani su mladi
stručnjaci iz različitih zemalja iz ovog
regiona koji su obučavani u preduzećima u Kataloniji (TECES program).
Trenutno, organizacija ACCIÓ ima kancelariju u Pragu (od ukupno trideset tri
kancelarije u svetu), kako bi pomagala
katalonskim kompanijama u izradi projekata u regionu, pomoću informativnih
punktova za distribuciju informacija u
različitim državama.
Značajniji gradovi: Milano, Breša, Bergamo, Komo, Kremona, Leko, Lodi, Mantova, Monca, Pavija, Sondrio, Vareze;
Površina: 24.000 km²
Broj stanovnika: devet miliona i devetsto hiljada;
Tržište rada: više od četiri miliona zaposlenih, što čini 25 % nacionalnog proseka;
BDP: 20,6 % nacionalnog BDP (2012);
BDP po glavi stanovnika:
29 % viši od nacionalnog proseka (2008);
Infrastruktura za istraživanje i razvoj: dvanaest univerziteta, petsto javnih i privatnih istraživačkih centara;
Milano je grad domaćin izložbe EXPO 2015 „Nahraniti planetu, dati energiju za život”, gde se očekuje dvadeset
miliona posetilaca (30 % iz inostranstva).*Fonte Eupolis 2011
Privreda i ključni sektori
Lombardija je industrijski najrazvijenija
pokrajina u Italiji sa savremenom industrijom i univerzitetima.
U Lombardiji ima više od 820.000 malih
i srednjih preduzeća, što čini 16 %
poslovnih subjekata na nacionalnom
Udeo uvoza Lombardije predstavlja
32,2 % nacionalnog proseka, dok je
udeo izvoza 28,4 % (Eupolis 2012).
Lombardija je italijanska pokrajina broj
jedan po direktnim stranim ulaganjima:
49,4 % stranih ulaganja u italijanska
preduzeća jesu u ovoj pokrajini (Reprint,
Strategija inovacija pokrajine Lombardija
Pokrajina Lombardija u 2012. godini
namenila je sto osamnaest miliona
evra za promociju saradnje preduzeća i
istraživačkih centara iz različitih oblasti,
kao što su: energetika, vazduhoplovstvo, dizajn, IKT kao i agroindustrija. U
skladu s nacionalnim okvirom, osnovano je devet tehnoloških klastera u
domenu biogoriva, agrohrane, zašti-
ćenog stanovanja, prirodnih nauka,
te „pametnih zajednica”, mobilnosti,
vazduhoplovstva, energetike kao i „pametnih fabrika”. Pokrajina Lombardija
podržava uzajamno delovanje industrije, institucija za istraživanje i razvoj, te
univerziteta i javnog sektora, koje je
usmereno na saradnju u oblasti inovacija, međunarodnu saradnju, pristup
znanju kao i na nov način poslovanja.
• Oko 40 % italijanskih preduzeća
koja posluju u oblasti obnovljivih
izvora nalazi se u Lombardiji;
• Oko 54 % preduzeća radi na fotonaponski pogon, 13 % na biogas (više
od dvesta fabrika u Lombardiji) i
12 % na biomasu;
• Istraživanje i razvoj: energetski
klaster, dvadeset sedam departmana u okviru jedanaest univerziteta,
Nacionalni centar za istraživanje,
Ambiente Italia i Sistema Energetico
obuhvataju sto istraživačkih studija.
• Istraživanje i razvoj: energetski
klaster, osam univerziteta, Nacionalni centar za istraživanje, Sistema
Energetico izrađuje više od trideset
istraživačkih studija;
• Značajnija preduzeća: A2A, Ecodeco, Montello spa di Bergamo, Relight, Ri.Eco, Masotina, Ecoltecnica,
• Više od 60 % malih i srednjih
preduzeća u Lombardiji ulaže više
u IKT i ima više IKT objekata od
nacionalnog proseka;
• 23 % italijanskih preduzeća nalazi
se u Lombardiji: 65 % u IT sektoru i aktivnostima u vezi sa ovim
sektorom, 6 % u oblasti telekomunikacija.
• U oblasti uvoza i izvoza Lombardija
prednjači na nacionalnom nivou,
jer je u njoj koncentrisano 50 %
domaće razmene.
• Agroindustrija čini 15 % ukupne dodate vrednosti na državnom nivou.
Bruto domaći proizvod Lombardije
predstavlja skoro 2,7 % ukupnog
BDP Evropske unije (ovaj iznos je
sličan udelu Belgije i Švedske);
• Dodata vrednost prehrambene
industrije u agroindustrijskoj proizvodnji iznosi 42 %;
• Lombardija je jedan od lidera u okviru italijanskog i evropskog sistema
sa 2.509 prodajnih mesta i gustinom
naseljenosti od hiljadu stanovnika
na 286 m².
• Lombardija je prvi italijanski proizvođač proizvoda sa zaštićenom
oznakom porekla (ZOP) i zaštićenom geografskom oznakom (ZGO):
25 od ukupno 243 u Italiji.
Težnje na međunarodnom planu
Istoriju Lombardije, kao i njene težnje
karakteriše otvorenost u međunarodnim srazmerama koja je kombinovana
sa snažnom saradnjom sa zemljama
i regionima u Evropi i svetu. Međunarodni projekti i saradnja koju Lombardija sprovodi pomažu unapređivanju
usluga i mreža u vezi s transportom,
turizmom i prekograničnom zdravstvenom zaštitom, što pozitivno utiče
na kulturno i ekološko nasleđe kao i
na izgradnju saradnje između malih
i srednjih preduzeća, istraživačkih
centara i institucija. Danas je pokrajina Lombardija u potpunosti uključena
u novi oblik međuregionalne saradnje koja je zasnovana na inicijativi
regiona za makroregionalnu strategiju
za Alpe.
Pokrajinska uprava Lombardije uspostavila je bilateralna partnerstva sa
Dunavskom regijom koja su podstakla
inicijative vezane za izgradnju institucija i razmenu u okviru sektora poslovanja i trgovine, zdravstvene zaštite,
istraživanja i inovacija, obrazovanja i
kulture, kao i sektora za zaštitu životne
sredine i energetike.
Pokrajina Lombardija sarađuje sa
Vladom Italije u izgradnji institucionalnih sistema širom Balkana, kako bi se
uz pomoć preduzeća obnovila lokalna
privreda, promovisao turizam, unapredile javne komunalne službe i preduzele aktivnosti u vezi sa zdravstvenom
zaštitom i socio-obrazovnom sferom, te
zaštitile prirodne rezerve.
Lombardija će 2015. godine, u Milanu,
biti domaćin svetske izložbe „Nahraniti
planetu, dati energiju za život”. Expo
Milan će međunarodnim činiocima i
partnerima Lombardije pružiti izvanrednu priliku da prikažu glavne inovacije
i kreativne veštine, i time će doprineti
unapređivanju kulturnih specifičnosti i
potencijala za međunarodnu saradnju.
RONA-ALPI (Francuskoj)
Značajniji gradovi: Površina: Stanovništvo: Tržište rada: Stopa nezaposlenosti:
GDP: Lion, Grenobl, Sent Etijen, Anesi;
45.000 km²
6,2 miliona
2,6 miliona zaposlenih
9,2 %
187 milijarde evra/drugi po veličini u Francuskoj
Površina regiona Rona-Alpi odgovara
površini Švajcarske. Prema broju stanovnika, može se uporediti s Danskom.
Region se ističe gusto naseljenim
urbanim područjem, organizovanim oko
mreže gradova poput Liona.
Pored pojasa visokih planina, koji
kulminira najvišim vrhom Mon Blan
(Mont Blanc), kao i pored veličanstvenih jezera, region Rona-Alpi poseduje
bogato prirodno i kulturno nasleđe, koje
omogućava razvoj glavnih turističkih
aktivnosti, nudeći različite sadržaje –
prilagođene poslovnim potrebama, ali i
potrebama odmora.
Region Rona-Alpi se na međunarodnoj
sceni ističe svojom konkurentnošću u
oblastima inovacija. Takođe, izrastao je
i u jedan od vodećih evropskih regiona
u oblasti čistih tehnologija.
Inovacije i ključni sektori
Ključni akteri: 349.000 MSP, dvanaest
klastera i dvanaest klastera za razvoj
konkurentnosti (prvi značajniji u Francuskoj), univerziteti, 30.000 naučnika,
650 visoko-tehnoloških laboratorija;
Ključni industrijski sektori: hemijski,
tekstilni, mašinski, IT, elektronski,
farmaceutski, kao i poljoprivredno-prehrambeni;
Region Rona-Alpi jeste izuzetno
konkurentan u industriji visokih tehnologija, koje su često praćene naprednim
aktivnostima istraživanja i razvoja u
sektorima kao što su: zdravstvo, biotehnologija, nanotehnologija, hemija,
ekologija, energetika, te softveri i
digitalna tehnologija, materijali, atletska
oprema/oprema za sportove na otvorenom, tehnički tekstil, kao i polimerno
inženjerstvo, agrotehnologija, kreativna
industrija itd.
Mnoge prednosti ovog regiona doprinose i njegovoj privlačnosti, kao mesta
pogodnog za investicije. Inovativni
klasteri s međunarodnim fokusom
(Biopôle, Minalogic, Axelera), baze
talenata, mreže stručnjaka za inovacije, vitalnost tržišta ovog regiona, kao i
njegov strateški položaj i izuzetna infrastruktura omogućuju odličan pristup
kompanijama za razvoj svog evropskog
Čista tehnologija
Region Rona-Alpi podržava inicijative usmerene na klastere za razvoj
konkurentnosti, tehnološke platforme i
mreže, kao i na tradicionalne i inovativne oblasti. One obuhvataju: biomasu,
recikliranje otpada, vodoprivredu, skladištenje energije, vodonik, kao i kvalitet
vazduha, zelenu hemiju itd. Svi sektori
koji ostvaruju napredak, oslanjaju se
na prvoklasne naučne i materijalne
• Jaka šumarska industrija (druga po
veličini u Francuskoj), potencijali
za razvoj proizvodnje biomase od
ostataka prerade drveta;
• Sto deset preduzeća: devedeset
se bavi preradom biomase, pet –
proizvodnjom biogoriva, a petnaest
– proizvodnjom biogasa;
• 2.345 direktnih poslova;
• Glavne mreže i centri za istraživanje
i razvoj: Klasteri ECO-ENERGIES,
• Regionalna mreža: Pôle Biomasse
Energie, platforma za razmenu
namenjena poljoprivrednicima i
stručnjacima koja ima podršku
regiona Rona-Alpi.
Nove energije
• 25 % francuskih kompanija spe-
cijalizirano je u oblasti obnovljivih
energija i energetske efikasnosti;
47.000 jobs
• 42 % nacionalne proizvodnje električne energije iz hidroelektrana;
• 38 % francuskog tržišta fotovoltaičnih sistema;
• 22 % francuske primarne energije;
• Preko 2.500 naučnika u glavnim
centrima i centrima za istraživanje
i razvoj: CEA, CNRS, CSTB, INES,
• Dva klastera usmerena na proizvodnju obnovljivih energija: TENERRDIS i ECO-ENERGIES
Prerada vode
• 350 kompanija, uključujući i neke
vodeće kompanije na tržištu;
• 47.000 poslova;
• Razvijeni istraživačko-razvojni
kapaciteti i dobro organizovane
Zagađeni lokaliteti i zemljišta
• Osamdeset kompanija;
• Veliki istraživačko-razvojni kapaciteti.
Prekogranična saradnja
Sa Švajcarskom:
Region Rona-Alpi graniči se sa Švajcarskom uz Ženevsko jezero, gde
se nalazi prekogranična konurbacija
Francuska–Vo (Vaud)–Ženeva i broji
860.000 stanovnika i 400.000 radnih
Region Rona-Alpi učestvuje u evropskom programu francusko-švajcarske
saradnje koja doprinosi ravnomernom
razvoju prekograničnog područja, unapređivanjem inovativnih projekata koji
doprinose privredi, društvenom razvoju
i ekologiji.
Sa Italijom:
Region Rona-Alpi je član organizacije
za prekograničnu saradnju pod nazi-
vom Alpsko-sredozemni evroregion,
koja obuhvata regione: Dolina Aoste,
Ligurija, Pijemont, Rona-Alpi, kao i
region Provansa–Alpi–Azurna obala.
Region Rona-Alpi učestvuje u evropskom programu francusko-italijanske
saradnje radi unapređivanja života
stanovništva i podsticanja održivog
razvoja lokalne privrede.
Na nivou područja Alpi i Sredozemlja:
Kao član programa Alpski prostor,
region Rona-Alpi učestvuje u razvoju
alpskog makroregiona.
Region Rona-Alpi uključen je u evropski program koji je usmeren na područje Sredozemlja i koji okuplja osam
Autonomna Pokrajina Vojvodina (Republika Srbija)
Susedni regioni: Hrvatska, Mađarska, Rumunija
Glavni gradovi: Novi Sad, Subotica, Sombor, Zrenjanin, Pančevo, Kikinda, Sremska Mitrovica, Vršac
Površina: 21.506 km²;
Broj stanovnika: 1.931.809 miliona – 26,87% stanovnika u Srbiji;
Etničke zajednice: Srbi, Mađari, Rumuni, Slovaci, Hrvati, Rusini i još dvadeset različitih etničkih zajednica;
Ukupan BDP:
8,43 milijarde evra; BDP po glavi stanovnika – 4.335 evra (2011.g.);
Radno aktivno
760.721 (2012.g.)
Visoko školstvo: tri univerziteta, dvadeset četiri fakulteta i četiri naučna instituta, blizu 4.800 zaposlenih u
naučnoistraživačkoj oblasti.
Bosnia and
Vojvodina je autonomna pokrajina u
sastavu Srbije. Većim delom je ravničarski kraj koji presecaju tri plovne reke
– Dunav, Tisa i Sava, kao i kanalska
mreža, putevi i železničke pruge, povezujući centralnu i zapadnu Evropu s
Balkanom i Bliskim istokom. Najznačajnije veze jesu Koridor X – za drumski
saobraćaj i Dunav evropski koridor VII
– za vodeni saobraćaj. U Vojvodini se
nalazi i najstariji nacionalni park – Nacionalni park „Fruška gora”, a na obroncima istoimene planine, tokom vekova,
izgrađeno je sedamnaest manastira.
Međunarodni poljoprivredni sajam
u Novom Sadu predstavlja najveći
poljoprivredni događaj u Srbiji. Takođe,
to je jedan od pet vodećih sajmova u
Evropi i deseti u svetu, prema podacima Eichberg Ag Trade Show Report iz
2010. godine.
Petrovaradinska tvrđava u Novom
Sadu mesto je održavanja jednog od
napopularnijih letnjih muzičkih festivala
u Evropi – „Exit”, koji okuplja desetine
hiljada mladih ljudi iz celog sveta.
Vojvodina posebnu pažnju posvećuje međuregionalnoj i prekograničnoj
saradnji, kao i implementaciji prioriteta
definisanih u okviru Strategije Evropske
unije za Dunavski region.
Univerzitet u Novom Sadu
sa 45.000 studenata, drugi je po
veličini univerzitetski centar u Srbiji.
Univerzitet nudi posebne programe prilagođene potrebama privrede, naročito
potrebama prerađivačkog sektora.
Agrarni sektor
Poljoprivreda je u Vojvodini prioritetan
sektor. Tradicionalno, ona predstavlja
značajan deo lokalne privrede i donosi
dobre rezultate, zahvaljujući obilju plodnog poljoprivrednog zemljišta koje čini
84 % teritorije Vojvodine. Agrarni sektor
učestvuje sa 40 % u ukupnoj industrijskoj proizvodnji, a sa 30 % u ukupnom
izvozu iz Vojvodine.
opreme, koji nude proizvode sa svojim
zaštitnim znakom. Vojvodina Metal Cluster okuplja 116 firmi, sa 6.300 radnika.
Informacione tehnologije
Sektor visokih tehnologija je brzorastući sektor u Vojvodini. Razvoj softvera predstavlja glavni izvor prihoda,
posebno razvoj ERP rešenja, Java
aplikacija i softvera za mobilne uređaje.
Kompanije u IT sektoru najviše se bave
autsorsingom softvera na osnovu zahteva međunarodnih klijenata, odnosno
razvojem sopstvenih softverskih proizvoda za potrebe domaćeg i inostranog
Županija Čongrad
(4.262,68 km²; 423.240 stanovnika;
sedište – Segedin)
Županija Čongrad predstavlja jedan od
najznačajnijih kulturnih, obrazovnih i
naučnih centara u Mađarskoj, s razvijenom proizvodnjom priprodnog gasa i
građevinskog materijala, kao i žitarica,
kukuruza, suncokreta, povrća i voća.
Županija Bač–Kiškun
(8.445,15 km²; 522.300 stanovnika;
sedište – Kečkemet)
Pored tradicionalno razvijene poljoprivredne proizvodnje, posebno proizvodnje i prerade hrane, u ovoj županiji
razvijene su i mašinska industrija, prerada drveta i štamparska industrija. Sektor
usluga i trgovine predstavlja dominantan
privredni sektor Županije Bač–Kiškun.
Obnovljivi izvori eneregije
Zahvaljujući ostacima poljoprivrednih
useva, postoji značajna baza za korišćenje biomase u proizvodnji energije.
Metaloprerađivačka i mašinska
Metalski kompleks u Vojvodini ima
dugu tradiciju i sastoji se od manjih
metaloprerađivačkih kompanija za
proizvodnju komponenti i – u manjem
obimu – od proizvođača originalne
(4.430 km²; 396.633 stanovnika; sedište – Pečuj)
Županija Baranja predstavlja „južnu
kapiju” i most za saradnju s regijama
zemalja u susedstvu. Posebno se ističu
poljoprivredna proizvodnja, prerada
hrane, kao i investicije u oblasti održivog razvoja, ekologije i obnovljivih
izvora energije.
Županija Timiš
(8.697 km²; 679.695 stanovnika; sedište – Temišvar)
Najveća i najdinamičnija regija u
Rumuniji, s najvećim brojem stranih
investicija, jeste upravo ova županija.
Industrijska proizvodnja i poljoprivredna proizvodnja razvijene su i visoko
diversifikovane, s dobrom ponudom
kvalifikovane radne snage.
Županija Karaš–Severin
(8.514 km²; 274.277 stanovnika; sedište – Rešica)
Industrija regije zasniva se na proizvodnji elektromotora, generatora i svetski
poznatog čelika. Proizvodnja i prerada
drveta, mermera i krečnjaka, kao i turistička privreda, čine okosnicu razvoja
ove rumunske županije.
Osječko–baranjska županija
(4.152 km²; 305.032 stanovnika; sedište – Osijek)
Najkvalitetniji deo hrvatske žitnice
omogućava intenzivnu poljoprivrednu
proizvodnju. Proizvodnja i prerada
hrane, drvno-prerađivačka industrija,
te tekstilna i hemijska industrija
predstavljaju najrazvijenije industrijske
grane ove hrvatske županije.
Vukovarsko–srijemska županija
(2.448 km²; 179.521 stanovnika; sedište – Vukovar)
Poljoprivredna proizvodnja, zajedno
s prehrambeno-prerađivačkom industrijom, dominira u privrednoj strukturi
regiona. Region je bogat kvalitetnom
glinom, kvalitetnim peskom i šljunkom, što je omogućilo razvoj industrije
građevinskog materijala.
Novi Sad
Európa négy motorjának
küldetése Újvidéken
Immár 25 éve Baden-Württemberg
Tartomány partnerrégióival, a RhôneAlpes, Lombardia és Katalónia régiókkal az ún. Európa négy motorja
( hálózatban folytat
együttműködést. Célja adott előnyeik
erősítése és a régió jelentős szereplőinek hálózatba kapcsolása, melynek
során külön szerepet kap a klaszterfejlesztés, a vállalati innovációkezelés
és technológia átadás, a fiatalok és a
diákok cseréje terén való tapasztalatcsere, valamint az olyan fontos politikai
területeken mint az éghajlati védelem
vagy a munkaerő-piaci politika terén
szerzett tapasztalatok cseréje.
Az elmúlt tíz év során a „négy motor“
közös küldöttségként („küldetésbe“)
utazva a BRIK országokba (Brazília,
Oroszország, India, Kína) már helyzetbe hozta magát nemzetközi téren,
és stratégiai kapcsolatokat teremtett
Dél-Amerikában a MERKOSUR államok
régiójában. Baden-Württemberg soros
elnökösködése idején azt a célt tűzte
ki, hogy a „négy motor“ régióit közelíti
a Duna stratégiához. A tervek szerint a
„négy motor“ július 1-jén a vendéglátó
Vajdaság AT és a szomszédos horvátországi, magyarországi és romániai
régiókkal megvitatja az együttműködés
távlatait, valamint régióinak a Duna stratégia keretében betöltött szerepét.
2013. július 2-án az Újvidéki Egyetemen műhelymunka keretében foglal25
koznak majd a regionális innovációs
stratégiákkal, melyen a „négy motor“ a
kis- és középvállalkozások innováció
támogatásában és a klaszterek létrehozásában szerzett tapasztalatairól
fog szólni. Külön műhelyt szentelnek
a Duna menti térség mezőgazdasági
minősítésű területein a biomassza
felhasználásának. Egy másik műhelymunka a határon átnyúló együttműködéssel foglalkozik. Sikeres
modellek kerülnek bemutatásra a
„négy motor“ és a szerb, horvát, román
és magyar négyes határrégiójából. A
részvevő régiókból érkező vállalatok
számára külön kínálatként szervezik
meg az agrárbiznisz / biomassza,
a megújuló energiaforrások és az
információs és kommunikációs technológiák területén működő cégek kapcsolatteremtő tőzsdéjét.
Misiunea „Patru motoare”
pentru Europa la Novi Sad
Deja de 25 de ani provincia BadenVirtemberg împreună cu regiunile sale
partenere Ron-Alpi, Lombardia și Catalonia colaborează în cadrul așa zise-i
rețele ”Patru motoare pentru Europa”
( Țelul este întărirea
avantajelor existente și introducerea în
rețea a actorilor importanți din aceste
regiuni. Astfel, un rol iomportant îl joacă
schimbul de experiență în domeniul
dezvoltării de cluster, managementul
inovației în companii și transferul de
tehnologie, schimbul de tineri și elevi în
economie și schimbul de experiență în
domeniile politice importante cum sunt
protecția climatică sau politicile pieței
forței de muncă.
În cursul ultimilor zece ani, „Patru motoare”, prin călătoriile delegațiilor comune ”misiunilor” în țările BRIC (Brazilia,
Rusia, India, China) s-a poziționat deja
pe plan internațional și de asemenea a
dezvoltat relații strategice cu țările din
regiunile MERKOSUR în America de
Sud. În cursul președenției actuale, Baden-Virtemberg și-a propus ca obiectiv
să apropie regiunile „Patru motoare”
de strategia Dunării. Se preconizează
ca la conferința politică „Patru motoare” din 1 iulie, împreună cu regiunea
gazdă, PA Voivodina și regiunile vecine
din Croația, Ungaria și România, să
ia în considerare perspectivele pentru
colaborare precum și rolul regiunilor în
cadrul strategiei Dunării.
Pe 2 iulie 2013, la Universitatea din
Novi Sad va fi organizat un atelier care
v-a aborda strategiile regionale de
inovație, unde „Patru motoare” dorește
să vorbească despre experiențele
sale în domeniul susținerii inovațiilor în
intreprinderile mici și mijlocii, precum și
introducerea în rețea a clusterelor. Un
atelier special este dedicat perspectivelor în folosirea biomasei în zonele
agricole marcate din spațiul dunărean.
Un alt atelier se va ocupa de cooperarea transfrontalieră. Vor fi prezentate
modele de succes din regiunile „Patru
motoare” și a frontierei dintre Serbia,
Croația, România și Ungaria. În special
pentru companiile participante din regiune va fi propusă o bursă de contact
pentru firme din domeniul afacerilor
agricole/biomasă, energii regenerabile
și tehnologii de informare și comunicare.
Contacts of the Four Motors
Kontakt osobe „Četiri motora”
Richard Wagner Straße 15
70 184 Stuttgart
Phone: +49 711 21 53 0
Fax: +49 711 21 53 510
Generalitat de Catalunya
Plaça Sant Jaume 4
08003 Barcelona
Phone: +34 93 402 46 00
Fax: +34 93 302 46 31
Editorial / Impresum
© 2013 Ministry for Finance and Economics Baden-Württemberg
Neues Schloss Schlossplatz 4 D – 70173 Stuttgart
conception and coordination:
Michael Gerner phone: 0049 711 123 2179
([email protected])
© 2013 Ministarstvo finansija i privrede
Neues Schloss Schlossplatz 4 D – 70173 Štutgart
Koncepcija i koordinacija:
Michael Gerner 0049 711 123 2179
([email protected])
This brochure was developed for the Four Motors Mission within
the framework of the EU Strategy for the Danube Region between
30 June 2013 and 3 July, 2013 in Novi Sad with contributions from
all regions. (Special thanks to Mitar Vasiljevic in Novi Sad)
Regione Lombardia
Palazzo Lombardia
Piazza Città di Lombardia, 1
20124 Milano
Phone: +39 02 67 65 1
Région Rhône-Alpes
1 esplanade François Mitterrand
CS 20033 - 69269 Lyon cedex 02
Phone: +33 4 26 73 40 00
U izradi ove brošure za konferenciju „Misija četiri motora u okviru
EU strategije za Dunavsku regiju“, koja će se održati između 30.
juna 2013. i 3. jula 2013. godine, u Novom Sadu, učestvovali su
svi regioni. (posebno se zahvaljujemo Mitru Vasiljeviću)
Picture acknowlegements / Zahvaljujemo na fotografijama: fotolia.
de, Udo Kruse/, Stadt Ulm, Stadt Linz, Région RhôneAlpes I 3BIS, S. Sawczyszyn, Photo by Ivan Milinkov, Haus der
Natur Obere Donau, Daimler AG, Lombardy, Baden-Württemberg,
Catalunya, Rhônes-Alpes, Autonomous Province of Vojvodina,
Map overleaf page 27: © local global GmbH, Stuttgart
Design, Layout / dizajn, usporiadanie:
yes or no Media GmbH, Stuttgart

Mission of the Four Motors within the Framework of the EU Strategy