List crnogorskih prosvjetnih, kulturnih i naučnih radnika
„GRLICA”, prva crnogorska periodična publikacija (Cetinje, 1835-1839)
„PROSVJETA” (Cetinje, 1889-1901)
„PROSVJETNI RAD” (od 15. januara 1949)
Broj 7-8 JUN-JUL 2012 Izlazi mjesečno, cijena 0,40 € ISSN 0033-1686
DOBITNIK „OKTOIHA” 1998.
Predśednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić uručio Trinaestojulske nagrade
Savjet za opšte poslove EU donio odluku o početku
pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji
VJEČNI
JULSKI OGANJ
NAJZNAČAJNIJI DAN
OD OBNAVLJANJA
NEZAVISNOSTI
(str. 3-4)
U izdanju Instituta za crnogorski jezik i književnost
izašla prva cjelovita istorija crnogorske književnosti
PODUHVAT ZA PONOS
CRNOGORSKE DRŽAVE
Kapitalno trotomno djelo koje prati razvoj od usmene
književnosti do 1918. godine priredili Novak Kilibarda,
Radoslav Rotković i Milorad Nikčević
(str. 5)
Izdanja Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva
Priručnik za nastavnike „Živimo zdravo“
DA ZDRAVO POSTANE
STIL ŽIVOTA
(str. 11)
Intervju
Akademik dr Radoslav Rotković
SOFISTICIRANI SPLET PRIČA O UMJETNOSTI, FILMU, SPORTU I VINU: Laureati sa članovima žirija i predśednikom Skupštine Crne Gore
Ranko Krivokapić, prof. dr Dragan Vukčević, Verica Maraš, prof. dr Predrag Ivanović, Bojana Popović,
dr Budimir Stanišić, Branko Baletić i prof. dr Dragan Koprivica
Trinaestojulsku nagradu dobili su: režiser Branko Baletić, Ženski rukometni klub „Budućnost“ i Kompanija „13. jul – Plantaže”. Godišnja priznanja, koja se dodjeljuju za ostvarenja od izuzetnog značaja za državu, uručio im je predśednik Skupštine Ranko Krivokapić na
svečanosti povodom 13. jula, Dana državnosti Crne Gore, upriličenoj u vili „Gorica“ u Podgorici.
Nagrada za životno djelo pripala je umjetnici – majstoru performansa Marini Abramović, kojoj će priznanje biti uručeno naknadno.
(Nastavak na str. 2)
Vlada Crne Gore usvojila Prijedlog decentralizacije finansiranja obrazovanja
ZNAČAJNE UŠTEDE
Finansiranje obrazovno-vaspitnih ustanova po broju učenika
usvojeno kao prelazno rješenje
Vlada Crne Gore usvojila je Prijedlog decentralizacije finansiranja obrazovanja i metodologije za određivanje cijene koštanja obrazovanja učenika po modelu „per capita“, kojim je
predviđeno prelazno rješenje za finansiranje obrazovno-vaspitnih ustanova do potpune decentralizacije obrazovnog sistema. Usvojeni model zasnovan je na principu finansiranja po
cijeni koštanja obrazovanja učenika, a u obliku probnog projekta biće primijenjen već od naredne školske godine u odabranim osnovnim i srednjim školama. Na ovaj način povećaće se
efikasnost i efektivnost korišćenja postojećih ograničenih finansijskih sredstava za obrazovanje, čime će se ostvariti značajne uštede koje treba preusmjeriti na druge potrebe obrazovnog
sistema.
DRŽAVA POSTOJI
ZBOG ONOGA ŠTO
JE IZNUTRA ČINI
NACIJOM
Crna Gora je dobila sve bitke u istoriji, od Tuđemila 1042.
do Fundine 1876, ali kad je izgubila bitku za prosvjetu,
nestala je sa istorijske pozornice
(str. 6–7)
Premijer dr Igor Lukšić otvorio novoizgrađene objekte
u Centru za đecu i mlade „Ljubović“ u Podgorici
RESOCIJALIZACIJA U
PORODIČNOM AMBIJENTU
Uloženo preko milion i po eura.
Kriminal kompleksan fenomen koji traži ozbiljan odgovor države
NAKNADNI
KONKURS
ZA UPIS UČENIKA U I RAZRED SREDNJIH ŠKOLA
U CRNOJ GORI ZA ŠKOLSKU 2012/2013. GODINU
1 6 8 0 0 8
7 7 0 0 3 3
9
I S SN
0 0 3 3 - 1 6 8 6
MOTIVISATI MALOLJETNE PRESTUPNIKE DA PROMIJENE ŽIVOT NABOLJE: Sa otvaranja Centra
ЂЕЧИЈИ СВИЈЕТ
„Otvaranjem Centra potvrđujemo spremnost da stvaramo okruženje koje će motivisati maloljetne prestupnike da promijene život nabolje i rade za dobrobit društva, da pružamo šansu
njihovoj reintegraciji i stvaramo sve pretpostavke da se kao mladi ljudi uključe u kreiranje budućnosti Crne Gore. Da pomognemo svakom mladom pojedincu da se razvije u odgovornog
čovjeka koji s pažnjom donosi odluke, gradi porodicu, daje doprinos zajednici i crnogorskom
društvu u cjelini“, kazao je premijer dr Igor Lukšić otvarajući novoizgrađene objekte Centra za
đecu i mlade „Ljubović“ u Podgorici.
(Opširnije na str. 2)
Predśednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić
uručio Trinaestojulske nagrade
Premijer dr Igor Lukšić otvorio novoizgrađene objekte u Centru
za đecu i mlade „Ljubović“ u Podgorici
SPOZNAJA O POSTOJANJU
RESOCIJALIZACIJA U
PORODIČNOM AMBIJENTU
Ranko Krivokapić: „Ovi ognjeni dani govore koliko je uvijek trebalo vatre i
žara u srcima stvaratelja Crne Gore“
Prof. dr Dragan Koprivica: „Kroz sofisticirani splet priča o umjetnosti,
filmu, sportu i vinu prepoznala se današnja Crna Gora“
Branko Baletić: „U hiljadugodišnjoj istoriji ova država je mijenjala oblik ili
ime, ali je uvijek postojao 13. jul. Zato je i pretekla“
Vlada Crne Gore uložila preko milion i po eura. Kriminal kompleksan
fenomen koji traži ozbiljan odgovor države
(Nastavak sa str. 1)
(Nastavak s prve strane)
Obraćajući se dobitnicima Trinaestojulske nagrade i
gostima svečanosti, Ranko Krivokapić, predśednik Skupštine
Crne Gore, rekao je da je Crna
Gora bila poznata kao zemlja
boraca, a sada je zemlja boraca u kulturi.
„Ovi ognjeni dani govore
koliko je uvijek trebalo vatre i
žara u srcima stvaratelja Crne
Gore da bi ona postojala, vraćala se, trajala i davala primjer
i inspiraciju stvaraocima koje
danas nagrađujemo i svim laureatima prije njih“, poručio je
Krivokapić.
njih nagrada kao i kroz sofisticirani splet priča o umjetnosti,
filmu, sportu i vinu prepoznala
se današnja Crna Gora koja
traži i sve više pronalazi svoje
mjesto u porodici evropskih
naroda, i preko svojih istaknutih pojedinaca i kolektiva“,
naglasio je prof. dr Dragan Koprivica.
U ime dobitnika Trinaestojulske nagrade, zahvalio
je Branko Baletić: „U hiljadugodišnjoj istoriji ova država
je mijenjala oblik ili ime, ali je
uvijek postojao 13. jul. Zato je
i pretekla. Mi pamtimo samo
neke: berlinski 13. jul i onaj
slavni, u našoj istoriji zabilježen
POKLON ZA
PROSVJETU
Kako je saopštila Verica
Maraš, izvršna direktorka
Kompanije „13. Jul – Plantaže“ novčani dio nagrade
(11.000 eura) biće poklonjen
obrazovnim institucijama
– Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju i Srednjoj
mješovitoj školi „Bećo Bašić“
iz Plava.
janju. To je, zapravo, samopoštovanje koje nas nagoni na
akciju i na promjene. A bilo
je mokrih i tamnih godina u
Premijer Lukšić je istakao
da je kriminal kompleksan
fenomen koji traži ozbiljan
odgovor države. Fenomen
koji zahtijeva višestran pristup. Prije svega, kriminalne
aktivnosti treba spriječiti, počinioce obeshrabriti, raditi na
izgradnji kulture koja afirmiše
kreativno, a obesmišljava destruktivno. Te pojave moraju
biti sankcionisane efikasnim
radom policije, tužilaštva i
sudova, uz izgrađene kapacitete institucija za izvršenje
krivičnih sankcija, institucija
koje će imati jasan program
resocijalizacije, prije svega
koja će im omogućiti da, kao
članovi ovog društva, nađu
svoje mjesto, dajući dodatan
kvalitet svom životu, ali i životu zajednice u kojoj žive“,
naglasio je premijer Lukšić.
Ministar rada i socijalnog
staranja dr Suad Numanović
ukazao je da je otvaranje ovih
objekata dio aktivnosti ukupne reforme sistema socijalne i đečje zaštite u Crnoj Gori,
čiji je cilj usklađivanje sa međunarodnim standardima. U
tom smislu, transformacija
Centra „Ljubović“ najbolji je
primjer kako razviti standarde sa ciljem da se licima koja
ovđe borave simulira način
života kao da su u porodičnoj
gućiti da borave u ustanovama koji će doprinijeti njihovoj
resocijalizaciji, i đe će im biti
dostupni kvalitetni obrazovni
i stručni savjeti. Na taj način
doprinijećemo pripremi te
đece i omladine za odgovoran život u društvu“, istakao je
Numanović.
Direktor Centra Dragan
Pajović poželio je i Crnoj Gori
i Centru „Ljubović“ da kapaciteti ove ustanove nikada ne
budu u potpunosti popunjeni, jer je to „pravi pokazatelj
da je socijalna zaštita u Crnoj
Gori kvalitetna i na visokom
nivou“.
Vlada Crne Gore uložila je
preko milion i po eura u ovaj
projekat. Izgrađeno je pet
zajednici.
„Svi želimo da je što manje đece i omladine koja pokazuju društveno neprihvatljivo ponašanje i koja usljed
različitih okolnosti dolaze u
sukob sa zakonom. Ali ako do
toga dođe, moramo im omo-
novih objekata. Uz pomoć
eksperata Unicefa, za đecu
koja borave u Centru urađeni
su veoma kvalitetni grupni i
individualni programi vaspitnog rada.
2
JUN
JUL
JUL
PRIMJER I INSPIRACIJA STVARAOCIMA: Svečanosti su prisustvovali brojni zvaničnici i ličnosti iz kulturnog života
O dobitnicima je odlučivao žiri u kojem su bili: prof. dr
Dragan Vukčević, predśednik,
prof. dr Predrag Ivanović, prof.
dr Dragan Koprivica, Andrej
Nikolaidis i prof. dr Milenko
Popović.
„Kroz profilaciju ovogodiš-
pod brojem 1941, te kolašinski
jul. Naši su preci, kad god je
država bila u opasnosti, tiho,
sa sabljom ili puškom u ruci,
uz punu rodnu ravnopravnost, odlazili u šumu i još su
tamo, jer 13. jul nije samo puki
datum, već spoznaja o posto-
našoj prošlosti, ali julske vatre
nikada nijesu ugasle“.
Svečanosti je prisustvovao
predśednik Crne Gore Filip
Vujanović, predstavnici diplomatskog kora, brojni zvaničnici i ličnosti iz kulturnog života.
D. B. – Š. B.
Upravni odbor Privredne komore o obrazovanju
KAKO DO ZNANJA PO MJERI
POSLODAVCA
Cilj nam je da imamo mnogo dobrih studenata koji polažu i imaju dobar
uspjeh, a ne da deceniju studiraju“, poručio je ministar prosvjete i sporta
Slavoljub Stijepović. Predśednik PKCG Velimir Mijušković smatra da je
osnivanje neograničenog broja fakulteta daleko od rješenja koja će nas
odvesti u napredak.
Ministar prosvjete i sporta
Slavoljub Stijepović ukazao je
na śednici Upravnog odbora
Privredne komore Crne Gore
(PKCG) na problem kako obezbijediti znanje koje će tražiti
tržište rada.
„To ne može samo država
da riješi, već svi djelovi društva
– privreda, Uprava za kadrove, sindikati i ostali koji su u
sistemu. Cilj nam je da imamo
mnogo dobrih studenata koji
polažu i imaju dobar uspjeh, a
ne da deceniju studiraju“, poručio je Stijepović.
Predśednik PKCG Velimir
Mijušković smatra da je zakonski okvir kojim se omogućava
osnivanje neograničenog broja fakulteta izvan okvira univerziteta i akreditovanje velikog broja studijskih programa
daleko od rješenja koja će nas
Sa skupa u Privrednoj komori: Ukazano na nedovoljnu povezanost sa privredom
BOLJI USLOVI: Zgrada Centra
maloljetnih prestupnika.
„Uvjeren sam da će u ovoj
ustanovi maloljetnici koji su
došli u sukob sa zakonom,
pod stručnim nadzorom, u
okruženju koje je blisko porodičnom, usvojiti društvene
vrijednosti i doseći znanja
odvesti u napredak.
Rektor Univerziteta „Mediteran“ prof. dr Slobodan
Backović mišljenja je da treba
smanjiti broj studenata na fakultetima, a predstavnica UDG
Maja Drakić Grgur navodi da je
slabost visokog obrazovanja i
to što nema studijskih programa na engleskom jeziku.
Rektor Univerziteta Crne
Gore prof. dr Predrag Miranović smatra da je pogrešno
izvlačiti zaključak da je loš kvalitet obrazovanja ako se lakše
prolazi. „Dva odsto studenata
ne završi studije. Skoro svi đaci
koji upišu srednju školu završe
je, pa ne izvodimo zaključke
da je srednja škola zato loša“,
rekao je Miranović.
Rukovodilac Sektora za
obrazovanje i ljudske resurse u
PKCG dr Mladen Perazić, govoreći o stanju u visokom obrazovanju u Crnoj Gori, ukazao
je na nedovoljnu uključenost
privrede prilikom izrade studijskih programa, nepostojanje
odgovarajuće veze sa tržištem
rada, te mali broj zajedničkih
istraživačkih projekata sa privrednim subjektima. On je
dodao da je mobilnost studenata naglo uvećana ali da je
ne prate odgovarajući infrastrukturni kapaciteti (smještaj,
servisi, nemogućnost održavanja nastave na engleskom
jeziku, naročito u prvom ciklusu studiranja). Prema riječima
Perazića, evidentan je nedostatak osnovnih studija na engleskom jeziku, a mobilnost
predavača i istraživača nije na
odgovarajućem nivou.
O. Đ.
Lj. Vukoslavović
Ministarstvo prosvjete i sporta saopštilo:
DODATNA
ODJELJENJA
U STRUČNIM
ŠKOLAMA
Broj upisnih mjesta u
konkursu za upis učenika
u prvi razred srednje škole određuje se na osnovu
prijedloga škola, mišljenja i preporuka Zavoda za
zapošljavanje Crne Gore,
broja učenika koji završavaju osnovno obrazovanje i
analiza rezultata upisa prethodnih godina. Škole svoje
prijedloge usaglašavaju sa
lokalnom zajednicom i poslodavcima na nivou opštine.
Škole su u toku ove
sedmice održale sastanke
nastavničkih vijeća na kojima su verifikovali upis u
prvom roku i utvrdili broj
raspoloživih mjesta za avgustovski upisni rok za školsku
2012/2013. godinu. Primjetan je rast broja učenika koji
su ostvarili odličan opšti
uspjeh u toku prethodnog
školovanja za upis na programe koji se realizuju u
stručnim školama. Imajući u
vidu iskazano interesovanje
učenika i roditelja za obrazovanje po pojedinim obra-
zovnim programima, kako u
upisnom roku, tako i nakon
njega, škole su predložile,
a Ministarstvo prosvjete i
sporta prihvatilo formiranje
dodatnih odjeljenja u oblastima elektrotehnike, građevine i saobraćaja.
U Srednjoj stručnoj školi
„Ivan Uskoković“ iz Podgorice formiraće se dodatno
odjeljenje za program 'špeditersko-agencijski i carinski
tehničar'. Završetak ovog
programa omogućava učenicima da, pored uključivanja na tržište rada, nastave
obrazovanje na studijskim
programima iz oblasti ekonomije, prava, pomorskog i
drumskog saobraćaja i dr. U
podgoričkoj Srednjoj građevinsko-geodetskoj školi „Inž.
Marko Radević“ formiraće se
dodatno odjeljenje za program 'arhitektonski tehničar',
a u Srednjoj elektrotehničkoj
školi „Vaso Aligrudić“ oformiće dodatno odjeljenje za
program 'elektrotehničar računara'.
Savjet za opšte poslove EU donio odluku o početku pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji
NAJZNAČAJNIJI DAN ZA CRNU
GORU OD OBNAVLJANJA
NEZAVISNOSTI
Predśednik Crne Gore Filip Vujanović
Predśednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić
PRIZNANJE SVIM
SUBJEKTIMA DRUŠTVA
POKAZALI SMO DA SMO
NAJBOLJI KAD JE NAJTEŽE
Odluka Evropskog savjeta za opšte poslove o otvaranju pregovora Crne Gore
sa Evropskom unijom (EU)
visoko je priznanje za državu
i sve subjekte društva koji su
pomogli crnogorskim integracionim uspjesima. Odluka je veoma važna za region
i znači ohrabrenje drugim
državama da intenziviraju
aktivnosti u procesu ubrzanja pristupanju EU.
Takođe, ona ima i svoje
značenje za EU jer pokazuje da se pristupni pregovori
nastavljaju na prostoru zapadnog Balkana i da, nakon
pristupanja Hrvatske, proces
pregovaranja za zapadni Balkan nije prekinut.
U tom smislu odluku
ocjenjujem kao kapitalno
vrijednu i uvjeren sam da će
svi subjekti društva nastaviti
aktivnosti kako bi pristupni
pregovori išli što brže. Naravno, to podrazumijeva da
se poglavlja 23 i 24 sa posebnom pažnjom vrednuju i
siguran sam da će svi oni koji
su u obavezi da pokažu da je
Crna Gora odlučna za izgradnju pravne države dati puni
doprinos takvoj izgradnji. Želim još jednom da ponovim
poštovanje za sve subjekte
crnogorskog društva koji su
bili vrijedno posvećeni dobijanju datuma pregovora,
koji svojim opredjeljenjem
i određivanjem predstavlja
zaista veliki uspjeh ukupne
Crne Gore.
Čestitam
građanima
Crne Gore na još jednoj potvrdi za napore koji su uložili,
Ministar prosvjete i sporta Slavoljub Stijepović
POBJEDA CRNE GORE
svim crnogorskim domovima i porodicama, bez obzira
na političke i druge razlike.
Ovo je dan koji ćemo, siguran sam, pamtiti. Danas ovaj
uspjeh čestitam svima nama,
građanima Crne Gore, bez
obzira na suprotstavljene
stavove, pa čak i u pogledu
današnje odluke. Ova odluka treba da nas ujedini u
stremljenju da postanemo
dio Evrope, da nastavimo da
modernizujemo i transformišemo Crnu Goru za veći kvalitet života u našem društvu.
Ako se nekima naš cilj činio
dalek i nestvaran, danas je i
najvećim skepticima jasan,
realan i ostvarljiv. Ovo je pobjeda Crne Gore, ali i cijelog
regiona. Proces proširenja
se nastavlja, jer bez Zapadnog Balkana u EU, Evropa ne
može biti ujedinjena. Ovo
je uspjeh države u cjelini,
njenih građana i svih struktura koje su doprinijele da
zavrijedimo povjerenje svih
27 država članica EU. Zato
koristim priliku da zahvalim svima koji su doprinijeli
današnjem uspjehu, kao i
Evropskoj komisiji i zemljama članicama na snažnoj
podršci. Naravno, posao nije
gotov. On počinje i biće vrlo
zahtjevan, ali kao i do sada,
uvjeren sam da ćemo naći
formulu uspjeha i za našu
posljednju integracionu fazu.
Današnja odluka je pokazatelj kredibilnosti politike proširenja EU i pokazatelj da EU vrednuje napor i
dostignuća budućih država
članica. Crnoj Gori je povjereno kormilo integracionog
procesa u našem regionu.
Imamo zato puno razloga za
slavlje, ali ne želim da se u
ovim trenucima zadovoljstva
uljuljkamo i opustimo jer put
koji je pred nama neće biti
lak. Pored integracione agende očekuje nas puno posla
da podstaknemo brži ekonomski oporavak i otvaranje
novih radnih mjesta. Ali da bi
se sa tim i drugim zahtjevnim
izazovima nosili, treba nam
optimizam svakog pojedinca, cijelog društva, a vijest
kao današnja taj optimizam i
novu energiju podstiču.
Ministarka nauke dr Sanja Vlahović
ZNAČAJAN ISKORAK
Otvaranje
pristupnih
pregovora s EU najznačajniji
je čin u novijoj istoriji Crne
Gore. Ovaj čin zapravo pred-
odluka. Sa začelja evropskih
integracija došli smo do lidera integracija po načinu na
koji ispunjavamo obaveze i
po povjerenju koje nam je
dato. Krećemo sa teškim poglavljima, ali ova mala zemlja
je pokazala da je najbolja kad
je najteže. I ako je nešto ujedinjavalo Crnu Goru, to nije
bila Evropska unija, nego su
češći bili izazovi sa kojima
smo bili spremni da se suočavamo, da mijenjamo naše
društvo kako bi na kraju procesa bilo bolje nego ikada do
sada.
DO KVALITETA KROZ SARADNJU
Premijer dr Igor Lukšić
Savjet za opšte poslove
EU donio je 26. juna odluku
o početku pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji. Ovo je najznačajniji dan za Crnu Goru i njene
građane od obnavljanja nezavisnosti. Obraćam vam se
s ośećanjem velikog ponosa
i zadovoljstva, s istim onim
elanom kada sam našim
sportistima čestitao medalje
sa sportskih borilišta. Danas
su Crna Gora i njeni građani
pobjednici. Ovo je trenutak
za zadovoljstvo i radost u
institucijama koje su vodile
proces, a iznad svega Parlamentu koji je, po izvještaju
EK, ostvario najveći progres.
Uz priznanje koje smo dobili,
krećemo u najtežu i najzahtjevniju fazu bez presedana
u istoriji evropskih integracija, po obimu obaveza i načinu ispunjavanja tih obaveza.
Dosadašnji rezultati Crne
Gore najbolje dokazuju da je
ona lider u regionu.
Crna Gora je dobila plamen integracija, kao najbolja zemlja, i potvrdila je da
je projekat nezavisnosti do
kraja bio istorijski ispravna
stavlja značajno priznanje
našoj državi za napredak
koji je u prethodnom periodu ostvarila, ali i podsticaj
za budući razvoj u svim segmentima. Već u fazi koja je
prethodila otvaranju pregovora, Vlada je uložila veliki
napor i napravila značajan
iskorak u oblasti nauke i
istraživanja. Ostvarili smo
značajno povećanje ulaganja u nauku, otvorili vrata
našoj državi u evropskim
programima i organizacijama za nauku: FP7, EUREKA i
COST, kao i članstvo u ICGEBu, međunarodnom centru
UN za genetski inženjering
i molekularnu biologiju. Pored toga, uspostavili smo
mrežu saradnje sa državama
iz regiona, ali i Evrope i svijeta, kroz bilateralne sporazume, kako bi naši naučnici i institucije imali otvorena vrata
za saradnju.
Dalje faze pristupanja
Crne Gore EU u pogledu nauke i inovacija, kao i buduće
članstvo u EU, donijeće našoj državi i njenim naučnim
institucijama velike prednosti. Dobićemo priliku da
u punom kapacitetu učestvujemo u svim projektima
i aktivnostima unutar ERA
(European Research Area)
– Evropskog istraživačkog
prostora. Time će naši naučnici i institucije ostvariti mogućnost pristupa značajnim
Pregovori o pristupanju
su pregovori o uslovima pod
kojim država kandidat pristupa Europskoj uniji i njenim osnivačkim ugovorima,
a koji se nakon završetka
pregovora utvrđuju međunarodnim ugovorom između država članica Evropske
unije i države kandidata –
tzv. Ugovorom o pristupanju.
Postoje mjerila za otvaranja kao i mjerila za zatvaranje pregovora koja je neophodno postići kako bismo u
ovom procesu bili uspješni.
Počinje se s objašnjavajućim
skriningom. Tom prilikom
crnogorska strana će predstavnicima Evropske komisije objasniti kako izgleda crnogorski obrazovni sistem,
sa svim podacima. Nakon
toga dolazi drugi, bilateralfinansijskim sredstvima koja
će EU uložiti u nauku kroz
novi okvirni program Horizont 2020, ali i mogućnost
da ravnopravno koriste infrastrukturu u centrima širom
Evrope kako bi vršili istraživanja i razmjenjivali iskustva
sa kolegama. Time će mobilnost istraživača biti olakšana
i unaprijeđena.
U toku samog procesa
pregovora bićemo u prilici da uskladimo naš sistem
naučnoistraživačke djelatnosti sa sistemom EU i time
potpuno spremni kao punopravni član uđemo u veliku
naučnu porodicu Evrope.
ni skrining kada delegacija
Evropske komisije objašnjava crnogorskoj delegaciji
kakvo je obrazovanje unutar
EU i što su očekivanja koja
bi Crna Gora trebala ispuniti
da bi se uklopila u taj sistem
bez velikih poteškoća. Korak
broj tri je da EU izrađuje Izvještaj o skriningu u kojem
se upoređuje ono što je crnogorska delegacija predočila s onim kakav bi trebao
biti njen sistem, pri tome se
služeći podacima nezavisnih
institucija. Dalje Izvještaj
Evropske komisije ide na raspravu radnoj grupi Evropskog savjeta đe se razmatra
da li su navodi i preporuke
realni ili nijesu. U petom
koraku Savjet EU donosi
odluku da li je Crna Gora pripremljena za otvaranje pregovora o obrazovanju.
Ugovor Evropske komisije predviđa da će Evropska
unija podsticati saradnju između država članica i podržavati i dopunjavati njihove
akcije, uz puno poštovanje
odgovornosti za sadržaj nastave, organizacije sistema
obrazovanja i sistema stručnog osposobljavanja, kao i
nacionalne i regionalne različitosti.
U oblasti obrazovanja,
ovlašćenja prvjenstveno pripadaju državama članicama,
što znači da se odluke donose na državnom nivou. Mali
je broj odredbi evropske
pravne tekovine koje je neophodno usvojiti, jer je svaka država nadležna za svoj
sistem obrazovanja. Prema
čl. 165 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije,
Evropska unija „treba da doprinese razvoju kvalitetnog
obrazovanja kroz podsticanje saradnje između država
članica, kroz akcije kao što
su promovisanje mobilnosti građana, projektovanje
zajedničkih studijskih programa, uspostavljanje mreže, razmjena informacija ili
učenje jezika Evropske unije”. Ugovor sadrži i obavezu
država članica da promovišu
cjeloživotno učenje za sve
građane EU.
Evropska unija nema zajedničku obrazovnu politiku,
a njena uloga se svodi na to
da stvori sistem saradnje između država članica. Prema
načelu supsidijarnosti, svaka zemlja članica zadržava
punu odgovornost za sadržaj i kvalitet svog obrazovnog sistema. Evropska unija
brojnim mehanizmima doprinosi razvoju kvalitetnog
obrazovanja.
Lisabonska strategija za
razvoj i zapošljavanje, koju
je Savjet Evrope pokrenuo
2000. godine, bila je zajednički odgovor Evropske unije
na izazove s kojima se suočavala, prije svega, globalizacijom, demografskim promjenama i društvom znanja, i
imala je za cilj da Evropu učini dinamičnijom i konkurentnijom. Uprkos zajedničkim
naporima, ovi ciljevi su samo
djelimično postignuti a ekonomska kriza ih je učinjela
još zahtjevnijim. Evropska
komisija je s ciljem izlaska
iz krize i pripreme Evrope
za sljedeću dekadu, u junu
2010, pokrenula Strategiju
2020.
Obrazovanje, obuka i
cjeloživotno učenje igraju
ključnu ulogu u postizanju
strateških prioriteta koje
Strategija postavlja a koji se
odnose na pametni, održivi i
inkluzivni razvoj. Na primjer,
učešćem Crne Gore u Programu za cjeloživotno učenje,
crnogorski državljani mogu
boraviti u Evropskoj uniji radi
studiranja, studijskih pośeta,
obavljanja stručne prakse,
te stručnog usavršavanja i
osposobljavanja. Crnogorski
državljani moći će studirati
na evropskim univerzitetima pod istim uslovima kao
i državljani države članice u
kojoj se nalazi śedište univerziteta.
Kao rezultat učešća Crne
Gore u inicijativi povezivanja
Crnogorskog
kvalifikacionog okvira s Evropskim kvalifikacionim okvirom, kvalifikacije stečene u Crnoj Gori
biće lako prepoznatljive na
evropskom tržištu rada.
3
JUN
JUL
Ministar kulture prof. Branislav Mićunović
ULOGA KULTURE U ODRŽIVOM RAZVOJU EVROPE
Odluku Evropske unije
da otpočne pregovarački proces s Crnom Gorom
smatram višestruko značajnom, imajući u vidu da je
to, s jedne strane, izuzetno
priznanje državi Crnoj Gori
za napore koji su uloženi u
ispunjavanju svih predvi-
đenih obaveza, a s druge,
ova odluka dolazi neposredno nakon okončanja
pretpristupnih pregovora s
Republikom Hrvatskom, što
samo dokazuje postojanu
posvećenost Evropske unije
da integriše države Zapadnog Balkana. Istina je da
je početak pregovaračkog
procesa do sada najvažniji
korak za Crnu Goru na putu
ka punopravnom članstvu
u EU od obnove državne
samostalnosti i da predstoji
još mnogo posla i obaveza
za sve građane Crne Gore,
ali vjerujem da će nakon
okončanja i ove, posljednje
faze integracionog procesa, Crna Gora biti dodatno
modernizovana i adekvatno pripremljena da aktivno
učestvuje u donošenju odluka i kreiranju evropskih
politika.
Pretpristupni pregovori,
složeni proces koji ima svoja
precizna pravna i proceduralna pravila i koji uključuje
veliki broj učesnika, nesporno će prožimati u narednih
nekoliko godina sve segmente našeg društva. Ovaj
proces, kojem ćemo pristupiti s jednakom ozbiljnošću
kao i svim ostalim koracima
na dosadašnjem integracionom putu, omogućiće da se
Crna Gora i formalno, u potpunosti poistovjeti sa svim
civilizacijskim vrijednostima
i tekovinama Evropske unije i da svoje zakonodavstvo
prilagodi
vrijednosnom,
pravnom, ekonomskom i
društvenom sistemu Evropske unije, što će se, svakako,
odraziti na podizanje nivoa
i kvaliteta života građana
Crne Gore.
Otvaranje
pretpristu-
pnih pregovora Evropske
unije s Crnom Gorom naročito me raduje zbog činjenice što će, ubijeđen
sam, ocjena usklađenosti
nacionalnog zakonodavstva
s pravnom tekovinom EU
iz oblasti kulture biti takva
da će pokazati da je većina
pravnih akata koji regulišu
oblast kulture u Crnoj Gori
u potpunosti ili u najvećem
dijelu usaglašena s evropskim standardima. Napori
koje je Ministarstvo kulture
uložilo u prethodnom periodu i postignuti rezultati
pružaju čvrstu garanciju da
će proces pregovara u okviru poglavlja 26 trajati veoma
kratko.
Kreiranje kulturne politike predstavlja jednu od onih
oblasti na koje se primjenjuje princip supsidijarnosti,
što znači da Evropska unija
Unapređivanje kvaliteta servisa za LGBT osobe
JEDNAKOST SVIH GRAĐANA
– JEDINO ISPRAVAN PUT
4
U skladu sa posvećenošću države Crne Gore za jednaka prava svih svojih građana, potrebno je
stalno preispitivati dominantne društvene stavove i suočavati se sa stereotipima i predrasudama
usmjerenim ka LGBT osobama. Shodno tome, u sistemu vaspitanja i obrazovanja treba primijeniti
Preporuke Komiteta ministara o mjerama za borbu protiv diskriminacije na osnovu seksualne
orijentacije ili rodnog identiteta, usmjerene ka osiguranju obrazovanja bez diskriminacije po
osnovu seksualne orijentacije ili rodnog identiteta
JUN
JUL
porodice i rodnih uloga, kao i
viđenja osnovne svrhe braka
u biološkoj reprodukciji, odnosno produženju loze.
Nakon ovog istraživanja, prvi put u Crnoj Gori
formirana je koalicija sa ciljem promocije ostvarivanja
prava seksualnih manjina.
Predstavnici LGBT populacije
zajedno sa Vladinim institucijama, civilnim sektorom, političkim partijama i medijima
zalažu se za promociju i podršku ljudskim pravima seksualnih manjina u Crnoj Gori.
Piše: Tamara Milić
Neophodna edukacija
Niz istraživanja i projektnih aktivnosti pokazao je da
je LGBT populacija u Crnoj
Gori (koja, prema procjeni,
čini oko 5% ukupnog stanovništva) zatvorena, nedostupna i izložena diskriminaciji. Ovo je bio razlog da se po
ugledu na zemlje Evropske
unije otpočne sa promocijom prava LGBT osoba i inicijativama koje treba da stvore
osnove za jednakost ove populacije.
U decembru 2009. godine NVO Juventas, u partnerstvu sa Centrom za monitoring (CEMI) iz Podgorice,
započeo je realizaciju projekta „Crna Gora – svijetla tačka
na gej mapi“, čiji je glavni cilj
promocija i podrška ljudskim
pravima i aktivnosti protiv
diskriminacije LGBT osoba u
Crnoj Gori.
Istraživanje „Homofobija
u Crnoj Gori“, sprovedeno u
julu 2010. godine na reprezentativnom uzorku od 1.049
punoljetnih ispitanika na teritoriji Crne Gore, ukazuje da
građani Crne Gore još uvijek
prema
homoseksualnosti
imaju negativan stav, iako
svaka peta anketirana osoba
poznaje nekoga ko je LGBT
orijentacije. Nalazi istraživanja upućuju da ovakav stav
proističe iz dominirajućeg
tradicionalizma, poimanja
Zatim, Istraživanje diskriminacije manjinskih naroda i
marginalizovanih društvenih
grupa (realizovao CEDEM od
1. do 10. juna 2011. godine)
mjerilo je stavove građana
Crne Gore o diskriminaciji
kada je riječ o sljedećim grupama: žene; homoseksualci;
pripadnici nacionalnih manjina; starije osobe; Romi;
osobe sa invaliditetom. Podaci ukazuju na to da, na nivou opšte procjene, građani
smatraju da su Romi, lica sa
invaliditetom i homoseksualci grupacije koje trpe najviši
stepen diskriminacije. Kada
je o homoseksualcima riječ,
najveći stepen diskriminacije
prisutan je u vezi sa zapošljavanjem, a zatim kod sudskih
postupaka, zdravstvene zaštite i obrazovanja – u nešto
nižim vrijednostima stava.
Istraživanje se bavi nekim
aspektima koji su novijeg datuma, a tiču se prava homoseksualaca, tj. stava građana
o pitanju parade ponosa.
Podaci ukazuju da nešto više
od 11% eksplicitno podržava
paradu, svaki peti građanin
po ovom pitanju nema stav,
a da značajan broj nije pristalica održavanja parade
ponosa.
Sljedeće
istraživanje
sprovedeno je u okviru projekta „Evropske vrijednosti za
mlade“. Anketu je tokom novembra 2011. godine sproveo CEMI, na uzorku 3.593
srednjoškolaca. Analiza podataka ukazuje da je važno
raditi na stavu koji odražava
odnos prema pravima homoseksualaca na njihovu seksualnu orijentaciju (45,92%
mladih formira negativan
stav).
Put do smanjenja homofobičnosti je dug i zahtijeva
istrajnost, pri čemu je važna
edukacija, širenje vrijednosti
tolerancije i demokratskog
socijalnog učenja.
Međutim, potrebno je
istaći da je od septembra
2011. godine Crna Gora postala prva zemlja korisnik
LGBT projekta Savjeta Evrope, koji podrazumijeva podršku pripremi mjera i sprovođenju Preporuka Komiteta
ministara Savjeta Evrope o
mjerama za borbu protiv diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije ili rodnog
identiteta. Time je Crna Gora
pokazala spremnost i otvorenost za primjenu demokratskih principa i obezbjeđivanje pravde i jednakosti za sve.
Nadalje, „učiti živjeti zajedno“ jedan je od četiri temelja obrazovanja koje je
istakao UNESCO (1996). Stoga je potrebno razviti znanja
i stavove neophodne za život
u društvu različitosti, kao što
su: poštovanje različitosti,
tolerancija, saradnja, otvorenost i prilagodljivost.
Između ostalog, treba
poći od Preporuka Savjeta
Evrope o mjerama protiv
rasne, nacionalne i vjerske
mržnje (1996), Preporuka
Parlamentarne skupštine u
odnosu na ksenofobične stavove i pokrete u zemljama
članicama (1983), Preporuka
Komiteta ministara o mjerama za borbu protiv diskriminacije na osnovu seksualne
orijentacije ili rodnog identiteta (2010).
Istorijski posmatrano, homofobni odnos prema LGBT
populaciji postoji gotovo
oduvijek. Svoj najdrastičniji
oblik homofobija je imala u
istorijskom periodu nacizma, kada su homoseksualci
bili proganjani i odvođeni u
logore. Završetkom Drugog
svjetskog rata, homofilni pokret u Evropi, a zatim i u SAD,
počinje da jača. U Holandiji je
1946. godine osnovana jedna od prvih gej organizacija,
a slične organizacije osnivaju
se i u Danskoj, SAD, Ujedinjenom Kraljevstvu i drugđe.
Iz istorijskog ugla
Najsnažnije
promjene
desile su se kao rezultat pokreta za ljudska prava, te političke i društvene liberalizacije
koje naglašavaju supremaciju individualnih prava i sloboda. Američka psihijatrijska
asocijacija 70-ih godina prošlog vijeka uklanja homoseksualnost sa spiska mentalnih
poremećaja. Nešto kasnije, to
čini i Svjetska zdravstvena organizacija, koja homoseksualnost počinje da tretira kao
varijantu seksualne orijentacije, pored heteroseksualnosti i biseksualnosti.
Najveće društvene i zakonske promjene u odnosu
na prava LGBT osoba dešavaju se s kraja 80-ih i tokom
90-ih. Danska je prva zemlja
u svijetu koja je omogućila
registrovano
partnerstvo
istopolnim parovima. Njen
primjer slijede i druge zemlje
u Evropi i svijetu.
Nakon obnove nezavisnosti Crna Gora je u veoma
kratkom roku postala članica značajnih međunarodnih
organizacija. Pristupila je
obavezama koje propisuju
Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima, Međunarodni pakt o
ekonomskim, socijalnim i
kulturnim pravima, Evropska
konvencija o ljudskim pravi-
ostavlja svojim državama
članicama pravo kreiranja
sopstvenih kulturnih politika. Ipak, kultura je zahvaćena brojnim zajedničkim
horizontalnim mjerama i
vrijeme trajanja procesa
pretpristupnih pregovora,
dok ne postanemo punopravna članica EU, mora se
iskoristiti za usvajanje onih
evropskih znanja i praksi
koje će stvaraocima iz Crne
Gore omogućiti ravnopravnost na zajedničkom evropskom kulturnom tržištu.
Istovremeno, ovo je prilika
da se dodatno pojača učešće stvaralaca i kulturnih
institucija iz Crne Gore u
zajedničkim evropskim projektima iz oblasti kulture.
Imajući u vidu da Evropska
unija aktivno doprinosi razvoju kultura država članica, uvećavajući kulturnu
raznolikost i istovremeno
ističući zajedničku kulturnu
baštinu, tokom pregovaračkog procesa Crna Gora ima
obavezu da svojom kulturnom misli i proizvodnjom,
kulturnom strategijom i
stvaralačkim izrazom pronađe svoje mjesto u zajedničkom evropskom kulturnom
prostoru.
Na kraju, o tome kolika
je uloga kulture u održivom
razvoju Evrope i činjenici da
će ona biti jedan od ključnih prioriteta za budućnost
Evropske unije, čiji će kulturni prostor biti dijelom bogatiji za sve one kulturne osobenosti koje će unijeti i Crna
Gora, najbolji je dokaz ono
što je svojevremeno rekao
jedan od „očeva“ današnje
Evropske unije, Žan Mone:
„Kada bih ponovo počinjao,
počeo bih s kulturom“.
ma i osnovnim slobodama,
Evropska socijalna povelja i
druge brojne konvencije o
zabrani različitih oblika diskriminacije.
Ustav Crne Gore inkorporira međunarodnopravne
standarde o zaštiti ljudskih i
manjinskih prava u svoj pravni sistem. To se posebno odnosi na zabranu svih oblika
diskriminacije i širenja svih
oblika mržnje, na jednakost
šansi.
cipacije, odgovornosti i poštovanja prava drugih.
Kako je istaknuto, Američka psihijatrijska asocijacija i Svjetska zdravstvena
organizacija tretiraju homoseksualnost kao jednu od
varijanti seksualne orijentacije. Američko udruženje
psihologa (APA, 1992) definisalo je smjernice za podršku
i tretman LGBT osoba, koje
upućuju na to da homoseksualnost i biseksualnost ne
znače mentalnu bolest, da
stigmatizacija, diskriminacija
i nasilje predstavljaju rizik po
mentalno zdravlje i dobrobit
LGBT osoba.
U skladu sa posvećenošću države Crne Gore za
jednaka prava svih svojih
građana, potrebno je stalno preispitivati dominantne
društvene stavove i suočavati se sa stereotipima i predrasudama usmjerenim ka
LGBT osobama. To je jedini
ispravan put koji može osigurati poštovanje ljudskih prava, promovisati toleranciju
u svim segmentima društva,
obezbijediti punu pravnu
zaštitu i socijalnu inkluziju
osobama drugačije seksualne orijentacije.
Shodno tome, u sistemu vaspitanja i obrazovanja
treba primijeniti Preporuke
CM/Rec(2010)5 Komiteta ministara državama članicama
o mjerama za borbu protiv
diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije ili rodnog
identiteta (31. mart 2010.
godine). One su usmjerene
ka osiguranju obrazovanja
bez diskriminacije po osnovu
seksualne orijentacije ili rodnog identiteta.
Politika jednakosti zasniva se na pružanju objektivnih
informacija u vezi sa seksualnom orijentacijom i rodnim
identitetom. Na taj način se
omogućava obrazovanje u
okruženju bez nasilja, maltretiranja, socijalne isključenosti ili drugih oblika diskriminatornog i ponižavajućeg
postupanja koji se odnose
na seksualnu orijentaciju ili
rodni identitet.
Izgrađivanjem sistema
koji odgovara svojstvima i
potrebama svih njenih građana, Crna Gora ispunjava
kriterijume i preporuke u
procesu priključivanja Evropskoj uniji, odnosno cilj koji je
proklamovan u odnosu na
ostvarivanje jednakih šansi.
Što treba znati o LGBT
osobama
Potrebno je prvo znati da
LGBT osoba ima seksualnu
orijentaciju (emocionalnu i
seksualnu privlačnost) koja
je dio njenog identiteta, kao
i kod heteroseksualne osobe.
Homoseksualna osoba preferira interakciju, intimnost
i interpersonalne relacije sa
osobama istog pola (lezbijka,
gej), a biseksualna osoba sa
pripadnicima oba pola.
Važno je prihvatiti i znati
da je životni, socijalni i emocionalni status LGBT osoba
komplikovan i težak. Porodice su tradicionalne, odbacujuće. Za LGBT osobe prihvatanje i vrednovanje seksualne
orijentacije i identiteta teže
je nego za osobe heteroseksualne orijentacije. Uključuje
suočavanje s reakcijama i stavovima društva koje osuđuje
različitost i pretpostavlja da
je heteroseksualnost jedini
legitimni oblik seksualnosti. Najčešće se prema LGBT
osobama razvijaju predrasude zasnovane na pogrešnim
znanjima i činjenicama. Stoga se javljaju i negativističke
akcije prema njima.
Ohrabrene promjenama
društvenih stavova i pozitivnim primjerima u odnosu
prema njima, u posljednje
vrijeme LGBT osobe postaju
samosvjesne, priznaju sebi i
drugima svoju orijentaciju.
Ostvarivanje jednakih
šansi
Manifestovani
odnos
prema LGBT osobama odražava vrijednosni sistem društva, pokazuje način na koji
ono primjenjuje svoje svjetonazore, percepciju i odnos
prema stvarnosti.
Neophodno je izgraditi
otvorenost za potrebe diversifikovanih društvenih grupa
(uključujući seksualna prava,
slobode i orijentacije) i živjeti u kontekstu društvene
različitosti, što znači slijediti
i primijeniti demokratske
vrijednosti tolerancije, parti-
(Autorka je savjetnica
u Ministarstvu prosvjete i
sporta)
Premijer dr Igor Lukšić
dodijelio sertifikate stažistima programa Internšip
Potpisan protokoli o saradnji Ministarstva nauke i tehnologije NR
Kine i Ministarstva nauke Crne Gore
PRAKSA U DRŽAVNIM
INSTITUCIJAMA
FINANSIRANJE ŠEST
PROJEKATA
„Bili ste neposredni svjedoci u procesu kreiranja budućnosti Crne Gore“,
kazao je, uz ostalo, premijer Lukšić
Predśednik Vlade dr Igor
Lukšić dodijelio je 26. juna sertifikate stažistima V i VI generacije projekta Internšip, koji su u
okviru programa „Otvorene institucije“ stažirali u Vladi Crne
Gore u 2011. i 2012. godini.
Program koji realizuju Centar za demokratsku tranziciju
i Evropska komisija omogućio
je da najbolji studenti crno-
nje Vlade i civilnog društva.
„Naša je ambicija da
Crnu Goru učinimo bogatim
društvom, društvom znanja
i mogućnosti. Da stvaramo
ambijent atraktivan za novo
preduzetništvo i investicije.
Time i za otvaranje novih radnih mjesta“, poručio je Lukšić.
On je dodao da je Vlada
„ne samo opredijeljena, nego
obavljajući poslove iz evropske, evroatlantske i ekonomske agende imali ste priliku da
učestvujete u procesima kojim se Crna Gora, kao društvo
u cjelini, razvija i napreduje.
Bili ste neposredni svjedoci u
procesu kreiranja budućnosti
Crne Gore“, kazao je, uz ostalo,
premijer Lukšić.
Marko Savić je u ime staži-
Ministarka nauke Crne
Gore prof. dr Sanja Vlahović i
Cao Đanlin, državni ministar
za nauku i tehnologiju NR
Kine, potpisali su u Pekingu
protokol o saradnji između
Ministarstva nauke Crne Gore
i Ministarstva nauke i tehnologije NR Kine. Dokumentom
je predviđena saradnja crno-
realizovati u saradnji sa kineskim univerzitetima.
Iskazano je obostrano
interesovanje za projekat
prvog tehnološkog parka u
Crnoj Gori, o čemu će biti više
riječi tokom skore pośete delegacije Ministarstva nauke i
tehnologije Kine našoj zemlji.
Obje strane iskazale su izuzet-
istraživanja poklapaju u velikoj mjeri, a odnose se na
alternativne izvore energije,
poljoprivredu i hranu, medicinu i zdravlje ljudi, životnu sredinu, održivi razvoj i turizam.
Delegacija Ministarstva
nauke pośetila je Univerzitet Cingua i tamošnji naučni
park, a susrela se sa predśed-
JAČANJE SARADNJE CRNOGORSKIH I KINESKIH NAUČNIKA: Sa potpisivanja protokola
Stažisti sa predśednikom Vlade Igorom Lukšićem
gorskih univerziteta i fakulteta
stažiraju po nekoliko mjeseci
u Vladi i drugim državnim institucijama. Na ovom projektu
sarađivali su univerziteti, Vlada
i Skupština Crna Gore.
Uručujući sertifikate, premijer Lukšić ocijenio je da ovaj
program doprinosi razvoju
i promociji principa dobrog
upravljanja ljudskim resursima
Crne Gore kroz jačanje sarad-
i oduvijek otvorena da u svoj
tim uključi sve one koji žele da
daju konstruktivan doprinos
kreiranju ambijenta koji će garantovati uspješnu osnovu razvoju i jačanju našeg društva.
Tu kreativnost očekujemo i od
vas, bilo da svoj profesionalni
angažman vežete za privatni ili
javni sektor. Radom u državnoj
upravi ste, na određen način,
bili privilegovani. Stažirajući i
sta rekao da su veliko teorijsko
znanje stečeno na fakultetima
polaznici programa upotpunili u praksi. „To je dio slagalice
znanja koji nam je nedostajao,
to je stepenica više ka profesionalnom usavršavanju. Izaći iz
ličnog okvira i vratiti društvu
povjereno, sljedeći je naš korak“, istakao je Savić.
O. Đ.
U izdanju Instituta za crnogorski jezik i književnost izašla je prva
cjelovita istorija crnogorske književnosti
PODUHVAT ZA PONOS
CRNOGORSKE DRŽAVE
Kapitalno trotomno djelo koje prati razvoj od usmene književnosti do
1918. godine priredili su Novak Kilibarda, Radoslav Rotković i Milorad
Nikčević
gorskih i kineskih naučnih
institucija, kao i finansiranje
šest projekata crnogorskih
institucija iz oblasti poljoprivrede, matematike, turizma
i tehničkih nauka, koji će se
no zadovoljstvo ostvarenom
saradnjom, ali i uvjerenje da
će saradnja kineskih i crnogorskih naučnika u budućnosti znatno jačati s obzirom
na to da se prioritetne oblasti
nicima najznačajnijih naučno-tehnoloških parkova u
Pekingu i provinciji Habei, te
obišla preduzeće „Hi-Tech“.
Lj. V.
5
Uručene nagrade najboljima na konkursu „Kreativna nastava“
AFIRMACIJA NOVIH IDEJA
Pomoćnik direktora Zavoda za školstvo Radovan
Popović i menadžer Majkrosofta za Crnu Goru Ranko
Čabrilo uručili su nagrade
pobjednicima konkursa „Kreativna nastava“ za 2011/2012.
godinu. Da podśetimo, u
konkurenciji 44 nastavnika
koji su pripremili 31 rad, prva
nagrada pripala je nastavnici
OŠ „Narodni heroj Savo Ilić“
iz Kotora Dijani Milošević,
kao da partnerstvo sa Majkrosoftom omogućava nastavnicima da iskažu kreativnost uz
korišćenje novih tehnoloških
otkrića . On je izrazio nadu da
će saradnja biti nastavljena i
narednih godina.
Ranko Čabrilo je naglasio
da Majkrosoft, vjerovatno najveća softverska kompanija,
pomaže razvoj obrazovanja
u čitavom svijetu. Koncept
kreativne nastave sprovodi se
JUN
JUL
hvalila za mogućnost da nastavnici prikazuju nove ideje,
ukazujući da se na taj način
uspostavlja još tješnja saradnja između škola.
Specijalne nagrade dobili
su: Biljana Borozan i Damir
Drašković iz OŠ „Narodni heroj Savo Ilić“; Danka Šćepanović i Dragana Aprcović iz OŠ
„Kekec“ iz Sutomora; Jelena
PROJEKAT IZVAN KONKURENCIJE
Piše: dr Adnan Čirgić
Šesti maj ove godine datum je koji neće moći zaobići
nijedna istorija crnogorske
kulture. Toga dana iz štampe
su izišli prvi primjerci prve
„Istorije crnogorske književnosti“ od početaka pismenosti
do 1918. godine. Izdavač toga
djela je Institut za crnogorski
jezik i književnost u Podgorici, a autori su renomirani crnogorski stručnjaci iz oblasti
nauke o književnosti: prof. dr
Novak Kilibarda, akademik
Radoslav Rotković i prof. dr
Milorad Nikčević. Istorija je
objavljena u tri toma, a svaki je autor obradio po jedan
tom: Novak Kilibarda crnogorsku usmenu književnost,
Radoslav Rotković crnogorsku
književnost od početaka pismenosti do 1852. godine, a
Milorad Nikčević crnogorsku
književnost od 1852. do 1918.
godine.
Ogromno književno nasljeđe
Bez obzira na veliki broj
crnogorskih kulturnih i nauč-
„Istorija crnogorske književnosti“ nije samo poduhvat
kojim će se s pravom dičiti njezini autori, nije to samo ni poduhvat kojim će se dičiti Institut kao izdavač koji je za nepune
dvije godine finalizovao zadatak s kojim se npr. bezuspješno
već trideset godina u koštac hvata Crnogorska akademija
nauka i umjetnosti. To je poduhvat kojim se može ponositi
država Crna Gora jer će konačno i time stati u red civilizovanih država koje su odavno obavile taj posao. A naša književna
baština je takva da se njome ne mogu pohvaliti ni neke danas
mnogo razvijenije evropske države. Na Sedmome međunarodnom sajmu knjiga u Podgorici, međutim, taj projekat odbijen je na takmičenju za izdavački poduhvat godine. Umjesto „Istorije crnogorske književnosti“, naš je žiri nagradu dao
jednome beogradskom izdavaču za „Srpsko-romski rječnik“. I
ta činjenica ide u prilog sudu da je pomenuta „Istorija“ kapitalni projekat našega vremena. Inače, ne bi bila odbijena. Sve
do pojave monografije o crnogorskoj kulturi, monografije o
istoriji crnogorskoga jezika ili pojave rječnika crnogorskoga
jezika – „Istorija crnogorske književnosti“ o kojoj je riječ ostaće projekat izvan konkurencije. Ona je takva ne samo zbog
toga što je prva, već i zato što naše vrijeme ne ukazuje na
nove naučnike onoga „kalibra“ kojega su stručnjaci koji su
izradili ovu „Istoriju“.
nih institucija, te na ogromno
književno nasljeđe u našoj milenijumskoj istoriji, ovo je prva
cjelovita istorija crnogorske
književnosti. Ipak, njome nije
obuhvaćena cjelokupna crnogorska književnost, već period
do ukidanja crnogorske države 1918. godine. Taj projekat
osmislio je bio akademik Vojislav P. Nikčević (1935–2007),
a Istorija je trebalo da obuhvati cjelokupnu crnogorsku
književnost – do naših dana.
Četvrti tom njezin (od 1918.
do naših dana) trebalo je da
obradi prof. dr Tatjana Bečano-
vić. Međutim, smrt je prekinula
Nikčevićev rad na Istoriji, a ono
što je bio obradio objavljeno je
u posebnoj knjizi „Istorija crnogorske književnosti od početaka pismenosti do XIII vijeka“
(Institut za crnogorski jezik i
jezikoslovlje, Cetinje, 2007).
Kad je oktobra 2010. godine počeo da radi Institut za
crnogorski jezik i književnost
u Podgorici, kao javna naučnoistraživačka institucija osnovana od Vlade Crne Gore jula
2010, kao prioritetni zadatak
određena je izrada Istorije crnogorske književnosti. Dio koji
DOPRINOS MODERNIZACIJI NASTAVE: Sa dodjele priznanja
druga nastavnici Srednje ekonomsko-ugostiteljske škole iz
Nikšića Magdaleni Kilibardi,
a treća nastavnicima OŠ „Dušan Obradović“ sa Žabljaka
Marijani Popović i Vladimiru
Popoviću.
Radovan Popović je ista-
širom svijeta, 157 zemalja ima
neku vrstu ovog takmičenja.
Cilj je da najinovativniji nastavnici naprave pripreme za
časove. Ti radovi se nalaze na
internetu, tako da mogu da ih
koriste svi zainteresovani.
Dijana Milošević je za-
je trebalo da obradi Vojislav P.
Nikčević povjeren je akademiku Radoslavu Rotkoviću, kao
najboljemu poznavaocu starije crnogorske književnosti.
Društveni angažman Tatjane
Bečanović u negiranju autohtonih crnogorskih kulturnih
vrijednosti, osobito njezinu
propagandu protiv oficijelne
jezičke politike u Crnoj Gori,
smatrali smo nepremostivom
preprekom za bilo kakvu saradnju između nje i Instituta
za crnogorski jezik. No, trenutni nedostatak kadrova koji bi
mogli valjano opisati period
koji nedostaje nije mogao biti
razlog za odlaganje objavljiva-
nja tri toma o kojima je riječ.
Širi kulturološki kontekst
Pomenuta istorija crnogorske književnosti daje analitičko-sintetički osvrt na sve
književne pojave i pravce u
crnogorskoj književnosti od
najstarijih vremena do 1918.
godine. Analitički je metod ponajviše zastupljen pri obradi
važnijih pisaca i predstavnika
pojedinih epoha i književnih
pravaca, a sintetički kad su u
pitanju pojave i autori manjega značaja. Usmena književnost obrađena je po rodovima
i vrstama, ali su mjesto dobili
Abramović, OŠ „Vuko Jovović“
iz Danilovgrada; Nevenka Vulić, OŠ „Sutjeska“ iz Podgorice;
Sava Kovačević, OŠ „Oktoih“ iz
Podgorice; i Zvonko Mijatović, OŠ „Anto Đedović“ iz Bara.
Lj. V.
i značajniji crnogorski pjesnici-pjevači, čime je prevaziđen
herderovsko-grimovski tradicionalistički metod utapanja
pjesnika-pjevača u kolektivni
duh naroda. Period od početaka pismenosti do 1852. godine
metodološki donekle izlazi iz
okvira prvoga i trećega toma,
što je i prirodno kad se ima
u vidu da taj tom obuhvata i
početke pismenosti. Zato je u
njemu, pored književnih pojava, dat i kratak opis kulturnih
zbivanja u Crnoj Gori, odnosno
te su književne pojave i njihovi
predstavnici uklopljeni u širi
kulturološki kontekst kojemu
pripadaju.
Intervju
Akademik dr Radoslav Rotković
DRŽAVA POSTOJI ZBOG ONOGA
ŠTO JE IZNUTRA ČINI NACIJOM
Crna Gora je dobila sve bitke u istoriji, od Tuđemila 1042. do Fundine 1876, ali kad je izgubila bitku za prosvjetu, nestala je sa istorijske pozornice.
Umjesto kritike prosvjete, treba analizirati njene teškoće i pomoći joj da nađe svoj put. Potrebno je očistiti nauku i nastavu od političkih uticaja bilo sa
koje strane, ali pod uslovom da se radi na osnovu činjenica, bez uskogrudosti, u jednoj opuštenoj, dokumentarnoj atmosferi, sa željom da se širi znanje
a ne neznanje
6
JUN
JUL
Više se smjelo crnogorstvovati poslije Prvoga nego poslije
Drugoga svjetskoga rata: Radoslav Rotković
Akademik dr Radoslav
Rotković, književnik, istoričar
(upravo je sada izašla iz štampe njegova „Istorija crnogorske književnosti od početaka
pismenosti do 1852“), prevodilac (u Budvi se u okviru „Grada
teatra“ sa uspjehom prikazuju
Goldonijeve „Ribarske svađe“
po Rotkovićevom prijevodu sa
jednoga italijanskoga dijalekta), već više decenija daje veliki
doprinos crnogorskoj nauci,
prosvjeti, kulturi i tradiciji. Posebno su zapažena njegova
istorijska istraživanja. Veliki doprinos crnogorskoj kulturi i tradiciji Radoslav Rotković je dao
svojim istorijskim istraživanjima. Objavio je brojne radove
iz istorije Crne Gore: o pobuni
mornara 1918. godine u Boki
Kotorskoj, o boju na Grahovcu
(1858) i Vučjem dolu (1876), o
crnogorskom iseljeništvu, o
oslobodilačkim ratovima i drugom. Svoja proučavanja crnogorske istorije objavio je u knjigama: „Sazdanje Cetinja, izvori
i legende“ (1964), „Odakle su
došli preci Crnogoraca“ (1992,
2000), „Kratka ilustrovana istorija crnogorskoga naroda“
(1996), „Crna Gora i Dušanovo
carstvo“ (1977), „Kraljevina Vojislavljevića“, zbornik izvora i legendi (1999), „Bitka na Vučjem
dolu“ (2000), „Velika zavjera
protiv Crne Gore“ (2001) i „Ilustrovana istorija crnogorskog
naroda“, I, II (2003), prerađeno
izdanje „Kratke ilustrovane
istorije crnogorskoga naroda“
(2005, 2006). Napisao je i poseban pregled crnogorske istorije za italijanske čitaoce: „Storia
del Montenegro“ (u pripremi
za štampu).
Nikšićki Filozofski
fakultet ne priznaje
Državu
Izjavili ste da smo obnovom
suverenosti izgradili Crnu
Goru samo kao kuću, ali još
uvijek ne i kao dom. Kakva
je i kolika uloga škole i obrazovanja u cjelini u procesu
ostvarenja ovog strateškog
cilja?
– Mi smo prvo dobili vlast
nad granicama, ali u tome tre-
nutku ništa se unutra nije mijenjalo. Imali smo, dakle, granice
svoje države ali još uvijek nijesmo imali svoju državu. Čak
nas je 1991. godine Evropa
molila da budemo samostalni.
Postojali su svi izgledi da se raziđemo mirno kao SSSR. Pa je i
Skupština Crne Gore u oktobru
te godina usvojila odluku da:
u slučaju raspada SFRJ, Crna
Gora postane samostalna. Ali
strah od nauke bio je takav da
se nije pominjala obnova državnosti. I tada je DPS, na čelu
sa Momirom Bulatovićem, bio
za samostalnost. On je, čak, izgovorio istorijske riječi koje se
mogu naći u „Borbi“ od 31. X
1991: „Ako je mjerilo svega što
se radi u Crnoj Gori apsolutna
poslušnost prema Beogradu, onda Crnoj Gori ne treba
Vlada, ne treba Skupština, ne
trebaju izbori, ne trebaju ni političke stranke“.
Ali, kada se zaputio u Hag
da potpiše zajednički dokumenat svih jugoslovenskih
predśednika o razilasku, Milošević je njegov avion uputio u
Prag. No, Evropa je imala toliko
strpljenja da sačeka da njegov avion ipak doleti u Hag.
A tamo je sastanak već bio u
toku i Bulatović je potpisao
dokumenat o samostalnosti,
ali se tome usprotivio Milošević i sve je propalo. Da je Evropa tada pritisnula Miloševića,
bio bi izbjegnut bratoubilački
rat. Dakle, Evropa je time postala sukrivac za sve žrtve u
našim krajevima, a na kraju je
sudila Miloševiću, pomilujući
sebe. I kada smo mi tražili da
organizujemo Referendum
o obnovi svoje stare države,
jer je već istorijska nauka bila
dozvoljena, Evropa nam je postavila uslov koji nije isproban
niđe drugo na svijetu, da će
nam priznati pobjedu samo
ako dobijemo 55,1% glasova
„Da“. I kad smo i u tome uspjeli,
u maju prije šest godina, tek
smo onda mogli da pravimo
kuću koju sada imamo. Ali
kuća, kako već rekoh, još uvijek
nije dom. Još uvijek nemamo
svoj jezik u sredstvima informisanja. I ono što je uneseno
u Ustav stalno se razvodnjava,
pokušava izjednačiti srpski i crnogorski jezik. Nikšićki Filozofski fakultet ne priznaje Državu.
Pravopis i Gramatika crnogorskog jezika leže u hodniku
Instituta. Jedino su prihvaćena
u nastavi dva nova slova (Ś, Ź),
ali ih nema niđe sem u autorskim tekstovima u „Pobjedi“
a „neđelja“ se može pročitati
samo u „Prosvjetnom radu“,
iako je „Crnogorac“ 1871. bez
problema donosio na Cetinju
termine: siječanj, januar i sl.
Još uvijek u našim crkvama i manastirima gazduje
tuđa pravoslavna crkva, koja
ne priznaje ovu Državu, i u njoj
nije registrovana. Nosi titulu
Mitropolije, iako u Ustavu Srpske pravoslavne crkve nema
mitropolija. Dakle, to je krivično djelo lažnoga predstavljanja! Ali sve to se toleriše, iako
o tome problemu govori i Stejt
department. Kad je mitropolit
Mihailo počeo da objašnjava
američkome
ambasadoru
Muru našu crkvenu i vjersku
situaciju, Mur mu je rekao:
„Znam ja sve to!“ Ali mi stalno
živimo u nekome strahu od
riješavanja toga pitanja, jer bi
mahom velikosrpska opozicija
u Crnoj Gori iskoristila svaku
korekciju državnog odnosa
prema SPC u svoje političke
svrhe, budući da i ovako priča
da su u Crnoj Gori oni ugroženi, a u stvari ugroženi smo jedino mi koji činimo većinu i ne
mrzimo nikoga; samo tražimo
da se svako moli u svojim bogomoljama.
Dakle, pred nama je
mukotrpan i dug rad, da na
osnovu činjenica, postepeno
kroz školstvo i druga sredstva
edukacije stvorimo tu kritičnu
masu koja će od k u ć e napraviti d o m. Jer granice smo
imali i prije osamostaljenja,
samo što su bile administrativne. Skupštinu, Vladu, opštine i
sl. imali smo i prije. Država ne
postoji zbog činovnika nego
zbog onoga što je iznutra čini
nacijom. Ili: Kuću čine zidovi, a
dom je onaj prostor u kojem se
čuje naša riječ, naša pjesma...
Imamo Ćeranića a ne
Tjeranića glavicu
Koliko je važno za crnogorski identitet izučavanje
crnogorskog jezika i njegova
dosljedna primjena u državnim organima i društvu?
– Već sam pomenuo da je
u Crnoj Gori, u XIX vijeku, u kojoj je bilo „izvanjaca“ i iz Srbije i
iz Hrvatske, moglo da se primijeti da se piše i januar i siječanj.
U „Orliću“ je sekretar bio tajnik,
a ađutant – pobočnik. Zašto
naše društvo nije krenulo tim
putem, da piše u novinama, na
TV: nedjelja i neđelja, jer novi
Pravopis nije pošao putem
sužavanja nego putem širenja prava, pa samim tim nije
ukinuo nijedno stečeno pravo
nego je samo otvorio mogućnost većini naroda, da onaj
ko hoće, jer tako govori, tako
i piše, to jest da smije da piše
i: śekira, iźelica, đevojka, ćerati
(kad već imamo Ćeranića a ne
Tjeranića glavicu), i našijeh, njihovijeh (kad imamo u Grblju
Prijerade, kod Ostroga Prijespu a ove dužine i kod Petra I i
kod Njegoša i kod Ljubiše...).
Na taj način bi se viđelo da se
može i jedno i drugo i ljudi bi
postepeno koristili svoje pravo
da pišu kao što zbore! I ne
bi se izmišljalo da je crnogorski
neki novi, izmišljeni jezik, neko
strašilo. Kažu: pa to je arhaizam. Vraćanje natrag. A kako
se zove to što novi pravopis
nudi: Novo jotovanje. Pa kako
novo može da bude staro?
Zašto imamo kuću koja
još nije postala dom
Jedan ste od autora nedavno
objavljene trotomne „Istorije
crnogorske književnosti“.
U čemu je njen kapitalni
značaj?
– Prvo, to je u istoriji prva
istorija crnogorske književnosti, koja obuhvata: usmeno stvaralaštvo (autor prof.
dr Novak Kilibarda), istoriju
crnogorske književnosti od
početaka pismenosti do 1852
(autor akademik Rotković)
i crnogorsku književnost od
1842. do 1918 (autor prof. dr
Milorad Nikčević). Ali, nažalost, umjesto da Država shvati
da je to najvažnija edicija koja
se pojavila na Sajmu knjiga u
Podgorici, nije o tome bilo nikakve riječi sem u razgovoru sa
mnom u Jutarnjem programu
Javnog servisa. „Pobjeda“ je,
doduše, napravila razgovor sa
mnom o tome, ali ga je plasirala u svečanome broju tako da
ni u nadnaslovu, ni u naslovu,
ni u podnaslovu nije pominjana istorija književnosti, a naslov se odnosio na nedovoljan
broj upornih istraživača! Što je
to nego sabotaža!
Ta je istorija, inače, mjesecima čekala u Institutu za crnogorski jezik i književnost, jer
se nijesu mogle naći pare za
njeno štampanje, i štampana
je na veresiju a ja još nijesam
dobio nikakav honorar, iako
sam na to utrošio 40 godina
rada! Jer za mnoge te pisce
trebalo je ići u Veneciju (Krsto
Ivanović), Holandiju (Stefan
Zanović), i za to Država nije
odvojila ni dinar, ni marku, ni
euro. Eto zašto imamo kuću
koja još nije postala dom. Državna administracija misli da
je ona ta država a drugo sve
je nevažno, i može da uzme
od drugoga: jezik, književnost,
crkvu, i da se za to drugo čak
plaća milionima iz našega
Ostroga.
5DGRVODY5RWNRYLü
Crnogorska
NQMLåHYQRVW
RGSRþHWDNDSLVPHQRVWL
do 1852.
ICJK
Podgorica, 2012. g.
Neprijatelj ima
„Načertanije“ i sve radi
planski, dugoročno
Na popisu iz 1948, na kojem
se prvi put tražilo i nacionalno izjašnjavanje, preko 91
odsto građana Crne Gore
izjasnilo se da pripada crnogorskoj naciji. U to vrijeme
crnogorski nacionalni i svaki
drugi identitet je bio do te
mjere prihvaćen da se zvanično govorilo o, na primjer,
ustanku crnogorskog naroda
13. jula 1941, a Istorijski
institut se zvao Institut za
izučavanje istorije crnogorskog naroda. No, ubrzo
je sve to iščiljelo. Kasnije, i
danas uglavnom se govori o
ustanku naroda Crne Gore,
a institut je preimenovan u
Istorijski institut, koji se bavio
samo novijom istorijom Crne
Gore, od 1860. naovamo.
Kako su se sve ove promjene
odrazile na crnogorsku kulturu, nauku i prosvjetu?
– Stvar je u tome što neprijatelj ima „Načertanije“ i sve
radi planski, dugoročno. Jedva
smo se izborili za normalnu
nastavu istorije u Nikšiću. U
pitanju jezika i književnosti
tamo nema ništa što nije odobrio još Milošević. Kroz čitav
poslijeratni period Srpska pravoslavna crkva je bila mentor
velikosrpskih političkih stranaka i pojedinaca, čak i u bivšem
Savezu komunista Jugoslavije.
UDB-a je srpskim radikalima u
SKJ-u dodala još stotine uticajnih Rankovićevih poslušnika.
BIO-BIBLIOGRAFIJA
Akademik Radoslav Rotković rođen je 1928. u Mojdežu kod Herceg-Novoga. Poslije petog razreda gimnazije otišao je u partizane. Bio je radiotelegrafista bataljona u I bokeškoj
udarnoj brigadi. Gimnaziju je završio u Kotoru 1948. g., kao đak VIII b koje je bilo najuspješnije
odjeljenje srednjih škola u Jugoslaviji, sa prośečnom ocjenom 4,4. Slavistiku je diplomirao na
Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu 1953. g., usput završivši i jednogodišnji studij „Jadran-filma“ za glumu i režiju kao kandidat režije. Diplomirao je i na Fakultetu političkih nauka
Univerziteta u Beogradu 1974. g. Doktorsku disertaciju o bokeškoj crkvenoj drami odbranio
je u Zagrebu 1979. g.
Radoslav Ratković je svoj radni vijek započeo početkom novembra 1953. u „Pobjedi“. Od
sredine 1954. preuzeo je kulturnu rubriku u dnevnom listu „Pobjeda“, i od 1954. do sredine
1958. godine ostaće na toj funkciji. Od ljeta 1958. do kraja 1964. godine bio je umjetnički
direktor „Lovćen-filma“ a od početka 1965. do jeseni 1979. glavni urednik Televizije Titograd,
urednik naučnog i igranog programa.
Krajem 1979. dobija mjesto naučnog radnika u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti, u očekivanju formiranja instituta za jezik i književnost. Radio je na kritičkom izdanju St. M.
Ljubiše. Pošto do formiranja instituta nije došlo, prešao je (1981) na mjesto glavnog urednika i
rukovodioca Odjeljenja za društvene nauke Leksikografskog zavoda Crne Gore. Ovaj Zavod je
imao zadatak da radi na Enciklopediji Crne Gore. I kad je izrađen Alfabetar sa 12.000 jedinica,
prestalo je finansiranje Zavoda, pa je Rotković bio prinuđen da ode u prijevremenu penziju
(1988).
Interesovanja akademika Rotkovića su veoma široka. Uporedo sa književnim radom, on
se bavio istorijom crnogorske književnosti i svoja istraživanja je objavio u studijama: „Crnogorsko književno nasljeđe“ (1976), „Tragajući za Ljubišom“ (1982), „Pregled crnogorske književnosti od najstarijih vremena do 1918“ (1979), „Oblici i dometi bokokotorskih prikazanja“
(2000) i drugim. Kao poznavalac više jezika, prevodio je djela starih bokeljskih pisaca – Ljudevita Paskovića, Ivana B. Bolice, Đorđa Bizantija, Stefana Zanovića i dr., sa latinskog, francuskog
i italijanskog jezika. Priredio je izbore iz djela I. A. Nenadića, Vuka Vrčevića, Čeda Vukovića,
Janka Đonovića, Krsta Ivanovića, Stefana Zanovića i Stefana Mitrova Ljubiše, o čijem je životu
i radu otkrio mnogo novih činjenica koje su Ljubišino djelo osvijetlile iz jednog sasvim novog
ugla.
Rotković je sarađivao u više enciklopedijskih izdanja, a bio je i član Jugoslovenskog nacionalnog komiteta za Enciklopediju evropske kulture ranog srednjeg vijeka. Potpisnik je
brojnih enciklopedijskih jedinica u drugom izdanju Enciklopedije Jugoslavije, koju je objavio
Jugoslavenski leksikografski zavod u Zagrebu. Jedan je od autora i enciklopedijskih jedinica
za Enciklopediju Crne Gore, kod Dukljanske akademije nauka i umjetnosti.
Član je Društva nezavisnih književnika Crne Gore, Crnogorskog PEN centra, Matice crnogorske i predśednik Odjeljenja društvenih nauka Dukljanske akademije nauka i umjetnosti.
Za svoja naučna i stručna dostignuća dobitnik je više priznanja: Ordena rada sa zlatnim vijencem (1984. g.), Decembarske nagrade oslobođenja Titograda (1966. g.), nagrade za ekološku
TV reportažu na Festivalu u Portorožu (1974. g.), Nagrade UKCG za najbolju knjigu u 1954.
godini (roman „Lađa tone“; drama „Četvrti ugao“ (1954), 1976. godine – za knjigu „Crnogorsko
književno nasljeđe“, 13-novembarske nagrade Cetinja 1984. za „Sazdanje Cetinja“; Oktobarske nagrade Herceg Novoga 1998, i Povelje „Vijenac Petrovića“, priznanje Dukljanske akademije nauka i umjetnosti za poseban doprinos u istraživanju i prezentaciji crnogorske istorije
i kulture (2002).
Kralj Mihailo Vojislavljević na fresci u svojoj zadužbini u Stonu,
sa kraljevskom krunom na glavi a zadužbinom u ruci i odlomkom
papinoga pisma u kome ga oslovljava kraljem
U vrijeme kada se radilo na likvidiranju „Lovćen-filma“, tu je
akciju vodio pukovnik UDB-e
Dražević iz „Avala-filma“, koji
je našao zajednički jezik sa
direktorom „Jadran-filma“, da
se jugoslovensko finansiranje
filma prema učinku zamijeni
republičkom podjelom, tako
da je „Avala-filmu“ ostalo da
ubira novac od takse na ulaznice u 700 bioskopa u Srbiji,
dok je „Lovćen-filmu“ ostao
prihod od 38 bioskopa. Iza
svega toga stajao je isti onaj
Ranković koji je izmislio Sedmojulski ustanak u Srbiji, samo
zato da bi se manje pričalo o
Trinaestojulskom ustanku kao
prvom. U Crnoj Gori, na strani
Rankovića, a protiv filma, bila
je Vlada sa Filipom Bajkovićem, a za film je bila Partija sa
Blažom Jovanovićem. Tako je
Bajković uspio da se direktor
„Lovćen-filma“ osudi na četiri
mjeseca zatvora i zatvori prije
pravosnažnosti presude (!),
a kada je viši sud ukinuo tu
presudu, direktora Leka Obradovića čekao je ispred zatvora
u Spužu automobil Blaža Jovanovića, da ga dovede u hol hotela „Crna Gora“ kako bi se njih
dvojica javno izljubili, okruženi
špijunima.
Kad bi Radio Titograd najavio govor druga Kardelja,
uvijek je nestajala struja! U to
se uvjerio Mišo Brailo, upravo
kad je došao na mjesto direktora Televizije, pa je pozvao
na kafu mene, kao glavnog
urednika i osnivača TV. Tada je
spiker najavio govor E. Kardelja u Raši i ja sam rekao da će
nestati struja i da se zato požuri sa tom kafom. On nije u to
vjerovao, ali struja se ugasila!
Eto đe smo mi živjeli poslije Drugoga svjetskoga rata.
Više se smjelo crnogorstvovati poslije Prvoga nego poslije
Drugoga svjetskoga rata!
Bez znanja jezika nema
širih vidika
Crna Gora je mediteranska
zemlja koja baštini i zapadnu, latinsku i istočnu, vizantijsku kulturu, kao izdanke
jedinstvene starogrčke,
helenske misli i filozofije, ali
i islamsku civilizaciju. Koliko
smo svjesni ove ogromne
naučne, obrazovne i kulturne
prednosti?
– Svjesni jesmo, ali nedovoljno, i to iz dva razloga. Prvi
je u tome što sada već malo
ko zna latinski, a još manje
grčki. A mletački ne zna niko!
A mi nijesmo bili pod Italijom
nego dvije i po godine, a Kotor je pod Venecijom bio 377
godina! I danas se dešava da
naši naučnici prijevode neki
tekst kotorskoga notara i bilježe njegove greške, koje nijesu
notareve nego njegove, jer
to nije tekst na italijanskome
jeziku nego na mletačkome
dijalektu. A da se taj mletački
dijalekat, na kome se u nas pisalo stoljećima, nije izučavao
niđe u SFRJ, ustanovili smo
1984. godine kada je trebalo
prevoditi tu mletačku građu
za zbornik „Sazdanje Cetinja“.
A bez znanja jezika nema širih
vidika. Kako će neki naš pravoslavni lingvista da se zapita:
kako to da mi Sloveni, sem Bugara, imamo latinsku deklinaciju a Italijani, Francuzi i Španci
je nemaju? U nas je: srce, srca,
srcu a u latinskome: cor, cordis,
cordi... Imamo i vino „Pro corde“, ali nemamo latinista.
Drugi je razlog političke
prirode. Religije su zavađene, bez ikakvoga naučnoga
obrazloženja, jer pravoslavne
horde su išle na katolike i muslimane sa tri raširena prsta
koja su – simbol Rima! Zato
se katolici i krste raširenom rukom a pravoslavni sa tri prsta.
I niko od pravoslavnih vjerskih
poglavara nije rekao vojsci:
nemojte širiti te prste, jer su
se tako zaklinjali i Musolini i
Pavelić i Hitler, za što nije kriv
Vatikan, jer šibica nije kriva ako
neko njome zapali kuću!
A ako neko misli da ima
pravo da od Muslimana traži
da se odreknu muhamedanskoga nasljeđa, zar ne misli
da bi i oni mogli da pitaju nas:
odakle nam pravoslavno i katoličko nasljeđe? Zar Rim i Vizantija nijesu bili okupatori na
ovim prostorima prije Turaka?
Zar nam oni nijesu nametnuli
te religije? Ali sve je to bilo davno i utkalo se u etničko biće i
ne može se sada iščupati bez
krvi. Zašto, onda, da to čupamo, kad možemo da uživamo
u toj raznolikosti, koja je obogatila i naše nošnje, i naše običaje, i našu muziku?
je bila i prva vožnja biciklom. I
onda sam vidio: đe gođ se zagrebe, ili se nađe nešto novo
ili je to što se nađe drukčije od
onoga što piše u udžbenicima.
Imali smo jednoga vrijednoga
a neznavenoga pisca udžbenika (V. R.). Slučajno smo se sreli
na Obodu. Ja sišao u onu jamu
da snimim ploču koja govori o
prvoj štampariji Crnojevića. On
me pita što radim dolje. Ja mu
pokažem ploču o štampariji. A
on se začudi: „Zar je tu bila?“
Dakle, pisao je udžbenike a
nije vidio tu ploču. I onda se ja
śetih da mu treba pokazati još
nešto. „Vi pišete da Mihailo Vojislavljević nije bio krunisan pa
je zato Prvovenčani prvi srpski
kralj. Inače bi prvi srpski kralj
bio Mihailo Vojislavljević.“ „Da“,
veli on. A ja izvadim fotografiju
freske u Stonu koja prikazuje
kralja Mihaila sa karolinškom
kraljevskom krunom. „A što
mu je ovo na glavi?“ On je prvi
put vidio tu sliku(!) pa se branio
da se ne zna tačno koga ta kruna predstavlja. A to je freska u
kraljevoj zadužbini! On drži u
rukama tu zadužbinu. Dakle?
Zna li se ili ne zna koga predstavlja ta freska? Zna, ali to nije
zgodno, jer ako smo mi imali
kralja 140 godina prije Srbije,
a Prvovenčani je 1217. postao
prvi srpski kralj, a krunu mu je
donio izaslanik pape Honorija
III, onda Mihailo Vojislavljević
nije bio srpski kralj! A to ruši
kompletnu radikalnu zgradu i
kompletnu srpsku istoriografiju, sa pipcima u Crnoj Gori.
U nas su, dakle, pisali udžbenike oni koji su prepisivali
srpske udžbenike. U kojima se
nije moglo naći ni ono što je pisao Savin učenik i biograf Domentijan: da je Sava od pape
tražio krunu za svoga brata Prvovenčanoga i da je „Dioklitija
bila veliko kraljevstvo otprva“,
dakle – prije Nemanjića.
Prijeđimo sada na Balšiće.
Krajem XIX vijeka, srpski emotivni istoričar Čeda Mijatović
prihvatio je Hopfovu pretpostavku da su Balšići došli sa
juga Francuske, iz Provanse,
odakle se jedan ogranak dinastije Boks preselio u Napulj
kao dinastija Del Balzo, odakle
je, navodno dinastija Balšića. A
mi smo, u stvari, iz te francuske
Provanse dobili naziv za jednu
rumenkastu rudu koja je po
tome kraju nazvana – boksit.
Dakle, tamo nije postojala dinastija Bals, nego Boks. A heraldika napuljskih del Balzo je
ova:
Osim toga, u staroslovenskome jeziku balьša je vidar.
Pa ako travarstvo nije smetalo
Šćepanu Malome da ga smatraju sveruskim carem, zašto bi
to smetalo Balšićima da postanu kneževi?
Enciklopedija prije svega
informiše
Šta mislite o Zakonu o CANU i
kako gledate na proces predviđenog ujedinjenja CANU i
DANU?
– Mi smo jednom već
uspjeli da ostvarimo ovo što
sada izgleda nemoguće, to
jest da okupimo naučni kadar
koji se bavi Crnom Gorom.
Naučno društvo Crne Gore još
1954. godine osnovalo je Leksikografsko odjeljenje, sa zadatkom da radi na crnogorskoj
enciklopediji, ali je Ranković
već 1956. ukinuo to Društvo,
pa je republičko rukovodstvo,
preko Predśedništva Skupštine, pokrenulo to pitanje ponovo 1969. godine. No, trebalo je
sačekati da se formira Društvo
za nauku i umjetnost Crne
Gore, bez pominjanja obnove
onoga ukinutoga Naučnoga društva, pa da to Društvo
preraste u Akademiju. Onda
je Država tri godine uzastopce davala početna sredstva za
početak rada na Enciklopediji, ali za te tri godine nije u te
svrhe utrošen nijedan dinar!
Onda je isto republičko rukovodstvo (Veljko Milatović,
Veselin Đuranović, Vidoje Žarković) donijelo odluku da se
osnuje Leksikografski zavod,
poput onoga iz 1954. godine,
ali bez pominjanja obnove
rada onoga Zavoda, da se
neko ne bi ljutio, i da taj LZCG,
kao specijalizovana ustanova,
radi samo na leksikografskim
izdanjima. Direktor Zavoda bio
je akademik Sreten Perović,
glavni urednik Enciklopedije
prof. Ratko Đurović. Imenovana je Redakcija Enciklopedije
od 19 članova, Savjet od 18
članova, sa predśednikom
prof. dr Branislavom Šoškićem,
i Naučno vijeće od 17 članova sa predśednikom prof. dr
Brankom Radojičićem. Sve
je ovo obavljeno 1983. godine i Redakcija je počela rad.
Uviđelo se da poznate razlike
među članovima Redakcije i
Savjeta nijesu smetnja za rad,
jer Enciklopedija prije svega
informiše. A ne možemo se
prepirati okô toga: kad je neko
Crna Gora je dobila sve bitke u istoriji, od Tuđemila 1042.
do Fundine 1876, ali kad je izgubila bitku za prosvjetu, nestala je sa istorijske pozornice. Mi smo ratovali a drugi su nam
pravili nastavne planove i učili našu đecu da mi nijesmo mi
nego neki drugi narod, i to upravo onaj koji preko nas hoće
da izađe na more. Ali mora nema ni Austrija, ni Švajcarska, ni
Mađarska, ni Češka. Istina, Austrija i Mađarska su se borile za
Jadran, ali su od toga odustale. A Srbija je i prije Tome Nikolića imala predśednika koji nije priznavao crnogorski narod,
pa je kritikovao Srpsko nacionalno vijeće u Crnoj Gori da svojim postojanjem dokazuje da su Srbi u Crnoj Gori manjina, a
po njemu su svi Crnogorci – Srbi. Nema, dakle, na vidiku pozitivne promjene na śeveru. I sve to ozbiljno opterećuje našu
prosvjetu, koja je bitan mehanizam da se ljudi vrate sebi; da
narod shvati svoju prošlost i svoj interes. Zato, umjesto kritike prosvjete, treba analizirati njene teškoće i pomoći joj da
nađe svoj put.
i tu, kad se dođe na konkretno,
otpadaju dileme. Recimo, da
li je 1918. još trajao mandat
Skupštine Crne Gore izabrane
1914? Jeste. Da li je onda bilo
zakonito da se vrše novi izbori? Nije. Da li je bilo zakonito da
se vladaru zabrani povratak u
zemlju? Nije. Da li su izbori mogli da se organizuju suprotno
postojećem izbornom zakonu
i Ustavu? Nije. Da li je naziv
Velika Skupština Srpskoga
Naroda postojao u ustavima
Crne Gore i Srbije? Nije. A to je
suština. No, kada se viđelo da
smo napravili alfabetar ECG sa
Radun Mićković je na tribini DANU na Pravnom fakultetu
u Podgorici 8. IV 2011. izjavio da je, kao pomoćnik ministra
prosvjete (Božine Ivanovića), bio u komisiji koja je (1976) „odlučivala“ o nazivu Akademije nauka. Prijedlog je bio da se
zove: Akademija nauka Crne Gore. Radun je smatrao da je
prirodno da se zove: Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, jer i druge akademije imaju nacionalni atribut u naslovu: Srpska, Makedonska, Poljska. No, ta njegova teza naišla je
na veliku odbojnost, kao da bi to značilo da bi to bila samo
akademija Crnogoraca a ne drugih naroda u Crnoj Gori. Radun je uzalud podśećao da drugih naroda ima još više u Srbiji, pa je tamo ipak Srpska akademija nauka, u državnome a
ne u etničkome smislu. Predloženo je da se oformi posebna
komisija koja će ispitati Radunovu političku odgovornost za
ovakav prijedlog. No, srećom, tada su se otvorila vrata, ušao
je dr Branko Pavićević i kazao da je „CK ipak odlučio da se
zove Crnogorska“. I time je skinuta sa dnevnog reda Radunova politička odgovornost! Tek iz prošloga broja „Prosvjetnoga rada“ Radun je saznao ko ga je spasio. Dr Pavićević je tada
pričao sa Titom o nazivu naše Akademije, pa je Tito odlučno
bio za naziv Crnogorska akademija, i to je Pavićević prenio
političkome rukovodstvu koje se tada osmjelilo da posluša
Tita! Dakle, Tito je, i ne znajući to, spasio Raduna! Ovo iznosim
kao kuriozitet i dokaz u kakvoj smo kukavičkoj državi živjeli
poslije Drugog svjetskog rata. Bilješka će se naći i u mojoj
knjizi govora – O pravu Crne Gore na prošlost i budućnost.
Potrebno je ponovo
osnovati Leksikografski
zavod
Jedan ste od prvih crnogorskih istoričara, ako ne i prvi,
koji je sistematski i sistemski
prišao proučavanju najdaljih
i najdubljih crnogorskih istorijskih korijena. Do kakvih
saznanja ste stigli?
Imate veliko iskustvo u leksikografiji i enciklopedistici.
Kako bi, po Vama, trebalo
organizovati rad na crnogorskoj enciklopediji?
a heraldika Balšića ima
vučju glavu i nema niđe te vitlejemske zvijezde!
rođen, što je objavio i sl. Nema
više od 5% jedinica oko kojih
bi se mogle voditi diskusije, ali
da će i druge zemlje odustati
od štampanih enkciklopedija,
koje su skupe a zastarijevaju
još u toku štampe. Zašto se ne
ide odmah na internet, tako
da se svaka jedinica može korigovati i ažurirati! Neko umire,
neko pobjeđuje, dobija nagrade... To se lako ubacuje na
internet. A imamo već obrađenih na stotine i hiljade jedinica,
bilo u dvije akademije bilo u
Istorijskome leksikonu. Sve
to treba da se dâ toj redakciji
i čim ona odobri jedan tekst,
stavlja ga na internet, na uvid
javnosti. Tako se na tekst od-
TITO SPASIO
RADUNA MIĆKOVIĆA!
12.000 jedinica, težak 8,5 kg,
i dostavili ga SIZ-u za nauku,
viđelo se da smo mi spremni
da uradimo ECG! Zato je prestalo finansiranje LZCG, jer
para ima samo z a nerad! A
uskoro zatijem je i ukinut! Dakle, moguće je okupiti naučni
potencijal Crne Gore, ali pod
uslovom da se uklone ili zaobiđu oni koji se tome protive!
U nas su pisali udžbenike
oni koji su prepisivali
srpske udžbenike
– Neđe davno našao sam
jedan poklič Martina Lutera:
„Ad fontes!“ Ka izvorima. A
već u radu na prvom romanu
„Lađa tone“, o pobuni mornara u Boki 1918, morao sam da
istražujem građu, kako bih,
prvo, kao istoričar upoznao taj
pokret i njegove vođe a onda
tek da počnem da pišem roman. I sve što sam učio i naučio bilo je mimo škole, protiv
škole, za državu a protiv vlasti,
jer je svako kopanje po prošlosti tretirano kao separatizam.
Ja sam bio odličan đak, ali
sam tek na Skadarskome jezeru 1954. otkrio da je tamo bio
Žabljak Crnojevića. Pokazao mi
ga je Marko Đonović. To nam
PROSVJETA JE BITNA
DA SE LJUDI VRATE SEBI
– Iz ovoga što je gore rečeno, potrebno je ponovo osnovati Leksikografski zavod koji
bi se time bavio. Inače, mislim
mah može reagovati. I ako se
dâ neka korisna dopuna, ona
se ubaci. Mnogi stari naučnici,
zbog bolova u leđima, ne smiju da dižu ništa teže od 2 kg. A
to znači da ne smiju da se služe
štampanim enciklopedijama!
Siromašna Crna Gora
ne može da finansira
sabotažu
Šta, po Vama, treba još
uraditi u obrazovnom sistemu, nauci i kulturi, da bi se
crnogorski identitet očuvao i
dalje skladno razvijao?
– Treba, prvo, objediniti
naučne potencijale i jasno
staviti svima do znanja da siromašna Crna Gora ne može
da finansira sabotažu. Treba
oduzeti apanažu onima koji ili
ne rade ili i drugima smetaju
da rade. Dalje, treba očistiti nauku i nastavu od političkih uticaja bilo sa koje strane, ali pod
uslovom da se radi na osnovu
činjenica, bez uskogrudosti, u
jednoj opuštenoj, dokumentarnoj atmosferi, sa željom da
se širi znanje a ne neznanje.
U tome smislu morala bi da
aktivno djeluje prosvjetna inspekcija. A ovako kako je sada,
da pare dobija Akademija koja
ne radi a ne ona koja radi, to je
jedini takav slučaj u cijelome
svijetu.
Razgovor vodio
Goran Sekulović
7
JUN
JUL
Svečani prijem za pripravnike
u Ministarstvu poljoprivrede i ruralnog razvoja
ŠANSA ZA
68 MLADIH INŽINJERA
Na početku ste nove životne faze u kojoj dobijate
priliku da steknete vještine i
radnu etiku koje se stiču na
poslu i da realizujete ogroman profesionalni potencijal
koji pośedujete. Prvi posao
je „ulaznica u svijet“ novih
mogućnosti. Kako ćete se
snaći u novim okolnostima,
svakako da zavisi od sticaja
okolnosti. Ali prije svega od
Premijer je ukazao da
ne treba naglašavati da je
poljoprivreda jedna od najznačajnijih grana ekonomskog razvoja Crne Gore kao
ekološki orijentisane države
i neizmjerni potencijal našeg
budućeg razvoja.
Ministar poljoprivrede i
ruralnog razvoja Tarzan Milošević istakao je da se čini
sve da sektor poljoprivrede
68 mladih poljoprivrednih
inžinjera koji su obrazovanje
sticali na domaćim i inostranim ustanovama visokog
obrazovanja“, rekao je Milošević.
Dekanka Biotehničkog
fakulteta Natalija Perović
kazala je da će jedan broj
najboljih mladih stručnjaka
nakon obavljenog pripravničkog staža dobiti stalno
Nastavljena saradnja Ministarstva prosvjete i sporta i Telekoma
BESPLATNO KORIŠĆENJE
ADSL INTERNETA U
CRNOGORSKIM ŠKOLAMA
Crnogorski telekom omogućiće svim osnovnim i srednjim školama u Crnoj Gori
besplatno korišćenje superbrzog ADSL interneta i u narednih pet godina, precizirano je
memorandumom o nastavku
saradnje na ovom projektu,
koji su potpisali Džejson King
(Jason King), direktor Marketinga Crnogorskog telekoma,
i Srđan Raičević, sekretar Ministarstva prosvjete i sporta.
Podśećajući da je i u
prethodnih pola decenije,
zahvaljujući
Crnogorskom
telekomu, besplatan pristup
superbrzom ADSL internetu
imalo preko 150 škola u Crnoj
Gori, King je izrazio uvjerenje da je besplatan internet u
školama bio jedan od faktora
koji su doprinijeli povećanju
informatičke pismenosti i korišćenju interneta u zemlji, te
da Crnogorski telekom kao
vodeći provajder širokopojasnog servisa, ima odgovornost
Sa potpisivanja memoranduma
da bude prvi partner na putu
Crne Gore u informaciono
društvo.
Srđan Raičević je istakao
da se korišćenjem interneta u
školama nastavni proces osavremenjuje, a crnogorski učenici imaju mogućnost da se
povežu sa svojim vršnjacima
u drugim zemljama. „Integracija internet tehnologije predstavlja samo jednu od mnogih
komponenti reforme, koju u
Crnoj Gori sprovodimo duži
niz godina“, kazao je Raičević.
Lj. V.
Upravni odbor Univerziteta Crne Gore
NOVI PREDŚEDNIK
PROF. DR DUŠKO BJELICA
PRUŽENU PRILIKU TREBA ISKORISTITI: Premijer Igor Lukšić sa pripravnicima
8
JUN
JUL
vaše spremnosti da pokažete i dokažete da ste dorasli
važnom poslu koji vam je
povjeren − kazao je predśednik Vlade Crne Gore dr Igor
Lukšić na svečanom prijemu
za pripravnike u Ministarstvu
poljoprivrede i ruralnog razvoja, koji je održan na Biotehničkom fakultetu u Podgorici.
postane efikasniji, funkcionalniji i konkurentniji, te da
bez angažovanja mladih ljudi, sistematskog povećanja
sredstava za razvoj poljoprivrednog savjetodavstva i
primijenjenih istraživanja ne
možemo imati održivu poljoprivredu. „Stoga je Vlada odlučila da ojača kapacitete savjetodavne službe prijemom
zaposlenje u okviru Savjetodavne službe za biljnu proizvodnju, Službe za selekciju
stoke, Fitosanitarne uprave,
na fakultetu...
U ime pripravnika, na
pruženoj prilici da znanje
stečeno na fakultetu primijene u struci, Vladi je zahvalila
Andrijana Rakočević.
Lj. V.
Prijem u Skupštini Crne Gore
Dekan Fakulteta za sport i
fizičko vaspitanje prof. dr Duško Bjelica, novi je predśednik
Upravnog odbora Univerziteta
Crne Gore. Odluku na konstitutivnoj śednici jednoglasno
su donijeli novi članovi Upravnog odbora.
Takođe, Senat Univerziteta
je donio odluku da predstavnici akademskog osoblja u
Upravnom odboru, osim dr
Bjelice, budu i Slavica Perović (Institut za strane jezike),
Radmila Vojvodić (Fakultet
dramskih umjetnosti), Kemal
Delijić (Metalurško-tehnološki fakultet), Igor Radusinović
(Elektrotehnički), Milica Martinović (Medicinski) i Gordana
Paović-Jeknić (Pravni fakultet).
Vlada je za svoje predstavnike
izabrala Srđana Kovačevića,
Stanka Zlokovića i profesoricu
Ekonomskog fakulteta Vesnu
Karadžić. Zaposlene će u novom Upravnom odboru predstavljati dr Branka Bošnjak, saradnik u nastavi Mladen Gogić,
dok će studente zastupati Ilija
Kaluđerović. Mandat je četvorogodišnji, izuzev studentu, čiji
je jednogodišnji.
Š. B.
Za olimpijce besplatno školovanje na Univerzitetu Donja Gorica
KRIVOKAPIĆ UGOSTIO
ZNAČAJNA POMOĆ
STUDENTE I HOR „ZVJEZDICE“ SPORTISTIMA
Povodom 3. juna, dana
kada je Skupština Crne Gore
nakon referenduma održanog
21. maja 2006. donijela Odluku o proglašenju nezavisnosti
i Deklaraciju nezavisne Republike Crne Gore, predśednik
nalnog borda ELSA, a uskoro
ambasadorka studenata Crne
Gore u Briselu, Slađana Ivezić,
predśednica Debatnog kluba
Univerziteta Crne Gore, i Jelena Marjanović, najbolja studentkinja III godine Pravnog
Skupštinu su pośetili i članovi
hora „Zvjezdice“ sa dirigentima Markom i Anom Klepić.
Oni su obišli skupštinske sale
i salone, a viđeli su i memorijalne zidove sa portretima svih
predśednika Skupštine i sa cr-
Ugovorom koji su nedavno potpisali Dušan Simonović,
predśednik Crnogorskog olimpijskog komiteta, i Veselin Vukotić, rektor Univerziteta Dona
Gorica, potvrđeno je pravo
da se ubuduće svi crnogorski
olimpijci mogu školovati besplatno.
„Na UDG već se obrazuje
veliki broj sportista, angažovanih kako u našim tako i u
stranim klubovima. Ugovor je
dokaz da sport i nauka mogu
ići zajedno, te da predstavljaju
dio istog stremljenja napretku.
Ovakva mogućnost školovanja predstavlja značajnu po-
moć mladim sportistima, koja
im osigurava da se na pravi
način posvete fakultetu i onome čime će se baviti nakon
završetka profesionalne karijere“, istakli su dekan Vukotić i
predśednik Simonović.
Š. B.
Projekat NVO „Juventas“ - Evropske vrijednosti za mlade
SREDNJOŠKOLCI HOĆE
PRIJEMNE ISPITE
Predśednik Skupštine Ranko Krivokapić sa budućim pravnicama
Skupštine Ranko Krivokapić
ugostio je delegaciju studenata prava, saopšteno je iz Parlamenta.
Gošće parlamenta bile
su: Maja Vukčević, predśednica organizacije ELSA Montenegro, Dena Dervanović,
potpredśednica Internacio-
fakulteta Univerziteta Crne
Gore. One su zahvalile Parlamentu Crne Gore kao jedinoj
državnoj instituciji i predśedniku lično na podršci koju
pruža ovoj najvećoj svjetskoj
studentskoj organizaciji.
Istog dana, a u okviru projekta „Otvoreni parlament“,
nogorskim grbovima. Spontano su, na radost zaposlenih u
Skupštini, u Plavoj sali održali
kraći koncert. Od predśednika Krivokapića na poklon su
dobili knjigu povodom 27.
rođendana hora, koji obilježavaju upravo 3. juna.
O. Đ.
NVO „Juventas“ je, u okviru projekta „Evropske vrijednosti za mlade”, u saradnji sa
Centrom za monitoring (CEMI)
iz Podgorice i NVO Bonum iz
Pljevalja, organizovao Nacionalnu konferenciju učenika srednjih škola o procesu
evropskih integracija, na kojoj
je učestvovalo više od 150 učenika.
Tokom
panel-diskusije
„Obrazovanje i mladi“, koju
je moderirala Marija Ružić,
koordinatorka omladinskog
programa „Juventasa“, srednjoškolci su ukazali na neke
manjkavosti našeg obrazovnog sistema. Navode: obrazovni kadar ne ide u korak s
napretkom nauke i tehnike;
neozbiljno shvatanje izborne
nastave kako od strane profesora tako i od strane učenika;
hiperprodukcija visokoškolaca
zbog lošeg sprovođenja Bolonjske deklaracije; ukidanje
prijemnih ispita; nedovoljna
informisanost srednjoškolaca
o cilju i svrsi eksterne/interne
mature i druga pitanja.
U vezi s tim problemima
date su određene preporuke:
organizovati seminare za nastavni kadar u svim školama
(npr. o novinama u oblastima
koje predaju, o modernim tehnologijama, o uvođenju novih
tehnika i metoda rada itd.); država treba da obezbijedi adekvatnu opremu za rad, koju će
svi profesori moći da koriste
zahvaljujući obučenosti putem seminara; da se podstiče
slobodno mišljenje mladih,
da se profesori motivišu većim
platama; da se postave liste
prioritetnih izbornih predme-
ta u školama, uvede obavezni
prijemni ispit za upis u srednju
školu i na fakultet, te drugi vidovi osavremenjavanja nastave. Projekat je finansijski podržala delegacija Evropske unije
u Crnoj Gori, a sprovodi se od
januara 2011. godine u trajanju od 16 mjeseci. Cilj projekta
jeste unapređenje doprinosa
civilnog sektora koji ostvaruje
saradnju sa mladima u procesu evropskih integracija, kao i
doprinos promociji evropskih
integracija među mladima u
Crnoj Gori. Kreiran je i novi sajt
o mobilnosti mladih (www.
mobilis.me). Sajt predstavlja
jedinstvenu bazu podataka
koja mladima u Crnoj Gori
nudi informacije o mogućnosti studiranja ili zaposljenja
širom svijeta.
Š. B.
Debatni program Crne Gore obilježio 15 godina
PODSTICAJ KRITIČKOJ SVIJESTI UČENIKA
Prvi debatni klubovi u Crnoj Gori osnovani su na inicijativu Fonda za otvoreno društvo 1996. i 1997. godine u Podgorici, Budvi i Nikšiću. Podgorički klub
„Birziminium“, „Gimnasion“ iz Nikšića i „Danilo Kiš“ iz Budve dali su ogroman značaj uspostavljanju čvrste strukture crnogorskog debatnog programa
PROMOVISANA MONOGRAFIJA
Krsto Vuković
Debatni program Crne
Gore obilježio je svojih 15 godina. Jubilej je proslavljen u
Akademiji znanja u Budvi, pod
pokroviteljstvom SO Budva a
u organizaciji Centra za kreativnu komunikaciju „Logos“.
Tim povodom organizovana je finalna debata između
SMŠ „Danilo Kiš“ i Gimnazije
„Slobodan Škerović“ na temu
„Ovaj Dom vjeruje više Evropi
nego Americi“.
Najzaslužnijima za afirma-
MelitA Rastoder;
ciju debatnog programa dodijeljena su priznanja: Radovanu
Radonjiću, Veselinu Pavićeviću, Igoru Lukšiću, Predragu
Stamatoviću, Slavoljubu Stijepoviću, Slavku Burzanoviću,
Zlatku Vujoviću, Neđeljku Đuroviću, Gojku Đurđeviću, Oliveri Radanović, Nadi Dubljević,
Radojki Koprivici, Dušku Lučiću, Ivani Vujović, Vjeri Mitrović,
Draganu Raduloviću, Saši Samardžiću, Predragu Zenoviću,
Petru Markoviću, Lazaru Rađe-
Ivana Vujović
PRAVILA LOGIKE
Debatni klub pomagao mi je da uočim svoje snage i slabosti, ulio samopouzdanje i ukazao na ograničenja intuicije i improvizacije. Takođe, debate su me uvele u prostor razmišljanja
o građanskoj odgovornosti, i upravo me taj program usmjerava
na kasniji društveni aktivizam u nevladinim organizacijama, đe
se svakoga dana trudim da primijenim pravila logike usvojene
na brojnim debatnim turnirima.
(Ivana Vujović, NVO Juventas)
noviću, Mišu Mitroviću, Sanji
Vlaisavljević i Krstu Vukoviću.
Prvi debatni klubovi u
Crnoj Gori osnovani su na
ZAPAŽEN NASTUP: Reprezentacija Crne Gore na takmičenju Bosnia open'07
Konferencija povodom završetka projekta TUR REG koji je
finansirala austrijska vlada
UNAPRIJEĐEN KVALITET
OBRAZOVANJA
U TURISTIČKIM ŠKOLAMA
Projekat doprinio podizanju svijesti o značaju turizma i turističkih
zanimanja u Crnoj Gori. Urađena revizija obrazovnih programa, obučeni
nastavnici, opremljene škole, objavljeni udžbenici
Tokom sedmogodišnje
realizacije projekta TUR REG,
u Crnoj Gori je ostvareno više
konkretnih rezultata, istaknuto je na završnoj konferenciji u
Podgorici. Projekat je bio fokusiran na stručno obrazovanje,
s posebnom orijentacijom na
praktičnu nastavu u srednjim
turističkim školama u zemljama jugoistočne Evrope kako
bi se uspostavili i ispunili međunarodni standardi kvaliteta
turističke usluge. Program je
finansirala austrijska vlada
− Austrijska agencija za razvoj − Austrian Development
Agency (ADA), kao i ministarstva prosvjete, umjetnosti i
kulture, a implementirao ga je
Kultur-kontakt Austrija, u saradnji s projektnim kancelarijama i partnerima u zemljama
učesnicama.
Sekretar Ministarstva prosvjete i sporta Crne Gore Srđan Raičević, pozdravljajući
prisutne, kazao je da se radi o
jednom izuzetno uspješnom
projektu, čiji su osnovni ciljevi u potpunosti postignuti.
Pored ostalog, doprinio je
podizanju svijesti o značaju
turizma i turističkih zanimanja
u Crnoj Gori, utičući na unapređenje kvaliteta obrazovanja
i njegovo usaglašavanje s potrebama tržišta rada. „Potrudićemo se da ostvarene efekte
iskoristimo i nakon završetka
projekta“, rekao je Raičević.
Gerhard Kovar, direktor
Kultur-kontakta Austrija, govorio je o saradnji sa crnogorskim obrazovnim institucija-
Bosiljka Vuković
inicijativu Fonda za otvoreno
društvo 1996. i 1997. godine u
Podgorici, Budvi i Nikšiću. Podgorički klub „Birziminium“, „Gimnasion“ iz Nikšića i „Danilo
Kiš“ iz Budve dali su ogroman
značaj uspostavljanju čvrste
strukture crnogorskog debatnog programa. Početkom februara 1999. godine formirana
je Asocijacija debatnih klubova, sa śedištem u Podgorici,
koja je posebnu pažnju posvetila edukaciji i širenju ideje
debatovanja na teritoriji Crne
Gore. Otvarani su novi klubovi
– u Kotoru, Herceg Novom, Cetinju, Bijelom Polju i Mojkovcu.
Kao podsticajna aktivnost organizovana su takmičenja.
Asocijacija je prestala da
radi 2002. godine, pa je u junu
iste godine osnovan Centar
za kreativnu komunikaciju
„Logos“. Vrlo brzo došlo je do
Monografija „Debatni program Crne Gore“, autora Krsta
Vukovića, profesora sociologije u SMŠ „Danilo Kiš“ u Budvi,
promovisana je u Zavodu za školstvo u Podgorici.
Pozdravljajući prisutne, Radoslav Milošević Atos, pomoćnik direktora Zavoda, kazao je da je ova publikacija proizvod
velikog rada i entuzijazma. O važnosti debate najbolje govori
činjenica da je u okviru obaveznih izbornih predmeta za II razred gimnazije uvršten i predmetni program Debata, u čijem
je fokusu razvijanje komunikacijskih vještina koje će pomoći
učeniku da razumije društvene procese, promjene i vrijednosne sisteme kako bi izgradio vlastitu kritičku svijest i promišljeno uticao na oblikovanje društvenog miljea.
Savjetnik crnogorskog premijera Predrag Stamatović
ukazao je da monografija na simboličan način objedinjava 15
godina debate u Crnoj Gori, te da ga raduje što je ovaj oblik
razmjene mišljenja našao mjesto u obrazovnom sistemu Crne
Gore.
Istoričar mr Slavko Burzanović istakao je da je u prvom dijelu ove monografije sažet istorijat debatnih klubova u Crnoj
Gori, čiji su počeci vezani za Budvu. U njihovom formiranju
važnu ulogu imao je Institut za otvoreno društvo.
Krsto Vuković je kazao da se radi o mnogo informacija,
tabela, dostignuća učenika i profesora, te da je značajan podstrek ovoj aktivnosti podatak da je mnogo mladih ljudi prošlo
kroz debatne klubove i učestvovalo na državnim i međunarodnim takmičenjima.
U monografiji je dat istorijat Debatnog programa Crne
Gore, predstavljeni debatni klubovi, navedeni rezultati sa domaćih i međunarodnih takmičenja.
USPJEŠNI NA
MEĐUNARODNIM SUSRETIMA
Crnogorski debatni program godinama je među najprisutnijim na međunarodnim manifestacijama u odnosu na zemlje
regiona, a i najuspješniji su po brojnim parametrima. To potvrđuju i mnoge nagrade koje su crnogorski debateri osvojili na
takmičenjima. Visoki plasmani ostvarivani su i u timskoj i pojedinačnoj konkurenciji na međunarodnim turnirima u Bosni,
Makedoniji, Sloveniji, Zagrebu, Češkoj... Zapažene nastupe
imali su i na evropskim i svjetskim prvenstvima. Kao doprinos
afirmisanju debate, u Budvi je od 2002. godine organizovano
internacionalno takmičenje na engleskom jeziku„Budva open“.
osnaživanja i širenja debatne
mreže u Crnoj Gori. Ostvarena
je saradnja sa najznačajnijim
KAKO SAVLADATI I OSTVARITI SEBE
Debatni klub je, bez imalo sentimentalnosti, bio naše odrastanje. Ulaskom u „Otvoreni klub“,
ako ništa drugo, ucrtali smo konture našeg razmišljanja. Naša priča počinje od raznovrsnih radionica, učenja o tome kako razumjeti druge i kako na osnovu spoznatih činjenica i iskustava
izgraditi kritičko mišljenje. Tu smo naučili šta je logika, šta retorika, i šta su umjetnost, nauka,
filozofija. Učili smo o društvu, kulturama, politici. Mnogi od nas, ma đe bili i kojim se poslom
bavili, još uvijek izvlače iz rukava zanimljive informacije i znanja stečena upravo u debatnom
klubu. Učili smo šta je različitost i individualni senzibilitet, učili smo kako savladati sebe i, ono što
je najvažnije, kako ostvariti sebe.
(Melita Rastoder, magistrirala studij međunarodnih odnosa)
ARGUMENTOVANO BRANJENJE
STAVOVA
Naučili smo da razmišljamo na kritički način, da preispitujemo sve informacije i koncepte koji nam se često nameću
kao autoriteti. Naučili smo da argumentovano branimo svoje
stavove i, što je važnije, da nikada u razgovoru ne postoji samo
jedan ispravan stav. Naučili smo da možemo da budemo nadjačani i kada najviše vjerujemo u nešto ako se oslanjamo na
ubjeđenja koja nemaju utemeljenja... Naučili smo da razmišljamo brzo, naučili smo se druženju, solidarnosti, timskom radu.
(Bosiljka Vuković, magistrirala u oblasti evropskih integracija i međunarodne ekonomije)
USPJEŠNA SEDMOGODIŠNJA SARADNJA: Sa konferencije
ma.
Direktor Centra za stručno
obrazovanje Duško Rajković
ukazao je na veoma uspješnu
sedmogodišnju saradnju sa
Kultur-kontaktom koji je puno
pomagao u reformi obrazovnog sistema, prenoseći austrijska iskustva. Zahvaljujući
tome, urađena je revizija obrazovnih programa, obučeni nastavnici, opremljene škole, te
objavljeni udžbenici.
Aktivnosti i konkretne rezultate detaljnije je predstavio
Robert Mršić, šef projektne
kancelarije u Podgorici. U prvoj fazi (2005–2007) težište
je bilo na poboljšanju praktične nastave na turističkim
obrazovnim usmjerenjima. U
drugoj (2007–2010) naglasak
je bio na razvoju i upravljanju
školom, projektnoj nastavi, komunikaciji, prezentaciji i održivosti. U trećoj fazi (2010–2012)
akcenat je bio na tome da se
osiguraju uspjesi postignuti u
prethodnom periodu i da se
znanje produbi. Glavni rezultati su: štampanje udžbenika
„Marketing u turizmu“, razvoj
nastavnih materijala iz oblasti
kulinarstva, restoraterstva i
turističke grupe predmeta, niz
seminara o metodama nastave koji su realizovani zajedno
sa GTZ-om i Luks divelopmentom, razvoj Sporazuma o realizaciji profesionalne prakse,
kao i instalacija recepcionog
softvera Fidelio u svim projektnim školama.
Glavni partneri u projektu
bili su: srednje stručne škole u
Ulcinju, Plavu, Bijelom Polju,
Beranama, Herceg Novom,
Budvi, Nikšiću, Baru, Podgorici, Žabljaku, Kolašinu, zatim
Ministarstvo prosvjete i sporta,
Centar za stručno obrazovanje, Privredna komora Crne
Gore, Unija poslodavaca Crne
Gore, Luks divelopment, GIZ,
Crnogorska turistička organizacija i mnogi partneri iz turističke privrede.
Lj. V.
svjetskim institucijama koje
se bave debatom. Centar je
organizovao i koordinirao uče-
šće debatera iz Crne Gore na
evropskim i svjetskim prvenstvima. Realizovali su seminare, brojne projekte, TV debate.
Debata u Crnoj Gori postoji kao izborni predmet u
drugom razredu gimnazije, ali
i kao vannastavna aktivnost u
programskim opcijama debatnih klubova. Metoda debate
lako je primjenljiva u gotovo
svim školskim predmetima.
Lj. Vukoslavović
Akademik Milica Kostić održala beśedu u CANU
NAUČNO DJELO AKADEMIKA
MIRČETE ĐUROVIĆA
Uz znak pijeteta prema nedavno preminulom akademiku Mirčeti Đuroviću, akademik
Milica Kostić održala je beśedu
na posebnoj śednici CANU.
Akademik Đurović bio je
istaknuti doajen ekonomske
nauke, poznati i omiljeni univerzitetski profesor mnogih
generacija studenata Ekonomskog fakulteta, pedagog,
naučnik, čelnik prvih i najviših
visokoobrazovnih institucija
u Crnoj Gori. Osvrnuvši se na
veoma sadržajnu biografiju
akademika Đurovića, Milica
Kostić je istakla da ona oslikava svu raznovrsnost i slojevitost njegovog stvaralačkog i
ukupnog rada. Govoreći o njegovom naučnoistraživačkom
radu, ona je naglasila da se
Đurović od početka usmjerio
na istraživanja osnovnih kretanja privrede Crne Gore i njenih
specifičnosti, držeći se, prije
svega, tema o trgovačkom kapitalu i finansijama. Akademik
Kostić posebno se osvrnula na
prvi, drugi i treći tom izabranih
djela akademika Đurovića, a
to su: „Trgovački kapital u Crnoj Gori u drugoj polovini 19.
i početkom 20. vijeka“, koje
s vremenom sve više dobija
na značaju, predstavljajući
djelo trajne vrijednosti; „Crnogorske finansije 1860–1915“,
đe je značajno mjesto dato
ukupnim prihodima i raspodjeli sredstava, finansijskom
položaju dvora knjaza Nikole,
platnom sistemu i kompetencijama tadašnjeg Ministarstva
finansija. Treći tom čini više
studija, kao što su „Novčani zavodi u Crnoj Gori“, „O akcionarskim društvima u Crnoj Gori“,
„Osnovica i oblici zelenašenja
i razvitak zelenaških kapitala
u drugoj polovini 19. vijeka“, i
„Ispitivanje hidropotencijala i
projektovanja hidroenergetskih objekata u Crnoj Gori u
periodu 1898–1912. godine“.
„Ovi i mnogi drugi radovi
novijeg datuma, koji se odnose na funkcionisanje socijalističkog sistema, nezaobilazni
su za istraživače i naučnike
svih profila obrazovanja koji
proučavaju ekonomsku, socijalnu i društvenu stvarnost
Crne Gore“, istakla je akademik
Milica Kostić.
J. Vk.
9
JUN
JUL
Seminar „Nastava moderne istorije jugoistočne Evrope”
Izborni predmet Zdravi stilovi od septembra i u gimnaziji
OBUKA ZA KOMPARATIVNI
I MULTIPERSPEKTIVNI
PRISTUP
POMOĆ MLADIMA DA
RAZUMIJU ŽIVOTNE
IZAZOVE
Crnogorski nastavnici edukovani za korišćenje dopunskog nastavnog
materijala – seta od četiri istorijske čitanke i priručnik koji su objavili
Centar za demokratiju i pomirenje u jugoistočnoj Evropi iz Soluna i Zavod
za udžbenike i nastavna sredstva Podgorica
Za 24 nastavnika istorije iz
svih krajeva Crne Gore, u Podgorici je nedavno organizovan
seminar na kojem su obučavani za korišćenje dopunskog
nastavnog materijala – seta od
četiri istorijske čitanke i priručnika za dodatne nastavne materijale. Radi se o kompilaciji
originalnih istorijskih izvora na
četiri teme koje se obrađuju u
okviru svih nastavnih planova i
programa u jugoistočnoj Evropi (Otomansko carstvo, Nacije
i države, Balkanski ratovi i Drugi svjetski rat). Na seminaru
su učestvovali i predstavnici
Zavoda za školstvo i Ispitnog
centra Crne Gore.
Moderator radionice istoričar Krešimir Erdelja iz Hrvatske govorio je o Osmanskom
carstvu, istoričar Dragutin Papović o različitim pogledima
na balkanske ratove, istoričar
Živko Andrijašević o nacijama
i državama, a psiholog Slavica
Milović o identitetima.
Savremeni trendovi
10
JUN
JUL
Da podśetimo, priručnike
su štampali Centar za demokratiju i pomirenje u jugoistočnoj Evropi (CDRSEE ) iz Soluna i
Zavod za udžbenike i nastavna
sredstva Podgorica, u tiražu
400 primjeraka. Ovaj jedinstveni materijal osmislio je tim
renomiranih stručnjaka, profesora i akademika iz regiona,
među kojima i domaći stručnjaci – Zvezdan Folić i Dragutin Papović, urednici izdanja na
crnogorskom jeziku. Urednica
serije je Kristina Kuluri, izvršni
direktor Nenad Šebek, a projektni tim čine Antonis Hadzijanakis, Dženi Demetriu, Suzan
Nado-Bustamante i Zvezdana
Kovač.
Koordinatorka ovog projekta Zvezdana Kovač istakla je
da je riječ o jednom od najvećih projekata zajedničke istorije, koji je rezultat inicijative
građanskog društva i timskog
rada istoričara iz jugoistočne
Evrope.
„Mi smo prethodnih godina, kao institucija, napravili
nove obrazovne programe
za istoriju, na osnovu kojih su
urađeni udžbenici za sve nivoe
obrazovanja. Ova inicijativa je
najbolja potvrda kako država i
nevladin sektor mogu da participiraju u jednom multinacionalnom projektu. Na taj će
način Crna Gora, odnosno njeni istoričari, imati mogućnost
da valorizuju sve savremene
trendove – od političkog, kulturološkog, pa i istorijskog
izazova“, rekao je Radovan
Popović, pomoćnik direktora u
Sektoru za nastavu Zavoda za
školstvo.
Zajednički istorijski projekat u jugoistočnoj Evropi, koji
finansira Evropska unija u okviru programa IPA, predstavlja
društvenu, političku i obrazovnu inicijativu koja je pokrenuta 1999. godine pod okriljem
CDRSEE i čiji je cilj da dovede
do drugačijeg pristupa u nastavi istorije u svim zemljama
jugoistočne Evrope. Nudi novi
pristup komparativnoj i multiperspektivnoj nastavi istorije.
Osnovna korist za profesore proističe iz dostupnosti
istorijskih izvora iz svih zemalja
regiona, kojih nema u knjigama koje sada koriste. Đaci će
imati koristi od interaktivnosti
na časovima osmišljenim tako
da im podstaknu maštu i razviju sposobnost kritičkog mišljenja, opštu vještinu neophodnu u svakom demokratskom
društvu i slobodnoj tržišnoj
privredi.
Učesnici i korisnici projekta vjeruju da će ovaj materijal
doprinijeti daljem unapređivanju nastave istorije u Crnoj
Gori.
CDRSEE je do sada, u saradnji sa partnerskim organizacijama, održao 33 radionice
na Zapadnom Balkanu i Kipru,
tokom kojih je obučio oko
1.000 profesora.
Centar za demokratiju
i pomirenje u jugoistočnoj
Evropi iz Soluna, uz podršku
Zavoda za školstvo, planira još
jedan seminar u toku ove i dva
seminara u sljedećoj godini.
Lj. V.
ZAPAŽEN NASTUP
CRNOGORSKIH UČENIKA
jednu od četiri zadate teme, a
učestvovali su u radionicama
i na seminarima koje su držali
istaknuti filozofi iz Norveške. Eseji su pisani na jednom
od tri velika jezika filozofije:
njemačkom, francuskom i
engleskom. Pravilo je da se
ne može pisati na maternjem
jeziku. Đuro Ilić osvojio je počasno priznanje (Honorable
Mention). Iako nije medalja,
to je priznanje značajno s
obzirom na konkurenciju na
ovom takmičenju.
Profesori su, pored oba-
Nakon što je veoma dobro
prihvaćen u osnovnoj školi,
izborni predmet „Zdravi stilovi“ života biće od septembra
zastupljen i u gimnaziji. Učenici će moći da ga biraju u I ili
II razredu i izučavaće ga dva
časa sedmično, saopšteno je
na promotivnom savjetovanju za direktore srednjih škola,
koje je u organizaciji Zavoda
za školstvo održano nedavno
u Podgorici.
Pomoćnik direktora Zavoda za školstvo Radoslav Milošević Atos istakao je da istraživanja pokazuju da je ovaj
predmet atraktivan i učenici
ga rado biraju.
− Ciljevi ovog predmeta
su: proširivanje prethodnih
znanja iz oblasti zdravlja i
predmeta koji su sa tim povezani, razumijevanje osnovnih
zdravstvenih problema u adolescenciji i načina kako se održava zdravlje, razvijanje vještina za održavanje cjelokupnog
OSTVARENI REZULTATI
Radoje Novović je podśetio na rezultate ostavrene u
osnovnoj školi. Urađen je udžbenik za đecu i priručnik za nastavnike na crnogorskom i albanskom jeziku „Zdravi stilovi
života“. Takođe i TV spot i poster. Edukovana su 164 nastavnika iz 89 osnovnih škola. Povećao se i broj učenika koji su
se opredjeljivali za ovaj predmet kao izborni. Tako je u školskoj 2008/09. godini ovaj predmet izabralo 900 učenika, a u
2010/12. oko 3.700 đaka.
jem su živjeli njihovi roditelji.
Ove procese prate i mnogi
faktori rizika, koji mogu da ozbiljno ugroze njihov zdrav razvoj. Zbog toga im je potrebna
pomoć i podrška odraslih da
razumiju životne izazove i da
razviju neophodne vještine za
uspješno odrastanje.
Tatjana Vujović, pedagogica u OŠ „Blažo Jokov Orlandić“
u Baru, govoreći o tome kako
treba učiti Zdrave stilove života, ukazala je da je neophodna
primjena različitih metoda, te
veoma je važna saradnja, čak
i u neposrednom procesu
učenja i nastave, sa stručnom
službom škole, sa roditeljima
– profesionalcima, kao i zdravstvenim ustanovama.
Za ovaj predmet već je
pripremljen program za gimnaziju i obučeno 49 nastavnika iz gimnazija i srednjih
stručnih škola. U toku je priprema udžbenika i priručnika
za nastavnike Zdravi stilovi
života. S obzirom na to da nije
postignut dogovor da se ovaj
Istorijski izvori iz svih
zemalja regiona
Filozofska olimpijada u Oslu
Na ovogodišnjoj jubilarnoj, XX filozofskoj olimpijadi,
održanoj u Oslu, takmičilo
se 99 učesnika iz 38 zemalja.
Crna Gora je prvi put učestvovala, a u timu koji ju je predstavljao bili su profesorica Gimnazije „Slobodan Škerović“
Jasminka Milošević i učenici
Đuro Ilić (Mješovita srednja
škola „Danilo Kiš“ – gimnazijski smjer) iz Budve i Aleksandar Jovanović (Gimnazija
„Slobodan Škerović“) iz Podgorice. Đaci su se takmičili u
pisanju filozofskog eseja na
Ciljevi ovog predmeta su: proširivanje prethodnih znanja iz oblasti
zdravlja i predmeta koji su sa tim povezani, razumijevanje osnovnih
zdravstvenih problema u adolescenciji i načina kako se održava zdravlje,
razvijanje vještina za održavanje cjelokupnog zdravlja, te pozitivnih
stavova prema zdravim stilovima života i prema sopstvenoj ulozi u
praktikovanju istih
RAZVIJATI VJEŠTINE, STAVOVE I MIŠLJENJA: Sa savjetovanja
zdravlja, te pozitivnih stavova
prema zdravim stilovima života i prema sopstvenoj ulozi u
praktikovanju istih − kazao je
koordinator projekta Radoje
Novović.
On je naglasio da će u
okviru ovog predmeta biti
obrađivane sljedeće teme:
Zdravlje i zdravi stilovi života;
Razvoj u adolescenciji; Ishrana i fizička aktivnost; Tjelesna
slika i njega tijela; Mentalno i
emocionalno zdravlje; Uticaj
psihoaktivnih supstanci na
zdravlje; Prevencija i povreda
nasilja; Reproduktivno i seksualno zdravlje; HIV/AIDS.
Slavica Vujović, pedagogica u Gimnaziji „Niko Rolović“
u Baru, istakla je da mladi ljudi
žive u svijetu koji se mnogo
brže mijenja od svijeta u ko-
stalna interaktivnost učenika
i nastavnika. Kod učenika je
neophodno razvijati vještine,
stavove i mišljenja. Veoma je
važno da nastavnik stvori pozitivnu atmosferu u učionici/
grupi.
Psiholog Anđa Backović
ukazala je da je u procesu učenja, sticanja navika i vještina,
od najveće važnosti osoba
koja đetetu služi kao uzor ili
model ponašanja, te da su u
ovoj priči to, prije svega, nastavnici. „Kontradikcija između
onog što se govori i onog što
se čini, može da bukvalno minira proces učenja i usvajanja
navika”, smatra ona. Zato nastavniku treba obezbijediti različite oblike podrške, od kojih
je obuka svakako osnovna.
Prema njenom mišljenju,
veze da učestvuju u ocjenjivanju eseja, prisustvovali
različitim seminarima i radionicama.
Pokrovitelji Olimpijade su
Unesko i Međunarodna asocijacija filozofskih udruženja
(FISP) koja ima tradiciju dugu
preko stotinu godina.
Kako kaže profesorica Milošević, učenici iz Crne Gore
bili su zapaženi po sjajnom
poznavanju više stranih jezika, društvenosti i kreativnosti.
Lj. V.
UČESNICI OLIMPIJADE: Konkurencija je bila velika
predmet izučava u srednjim
stručnim školama, za njih je
pripremljen međupredmetni
program. U prvom dijelu programa objašnjava se potreba,
značaj i osnovni principi pružanja podrške učenicima kroz
zdravstveno obrazovanje. U
drugom su izdvojena karakteristična mjesta u nastavnim
programima opšteobrazovnih
predmeta, na kojima se mogu
temeljiti aktivnosti usmjerene
na razvijanje stavova i vještina neophodnih za brigu o
zdravlju i odgovorno ponašanje. Treći dio nudi objašnjenja
metoda i konkretne primjere
aktivnosti i radionica koje se
mogu realizovati kroz nastavu
navedenih predmeta, na časovima odjeljenjske zajednice ili
kroz rad stručnih saradnika.
Lj. Vukoslavović
Izdanja Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva Podgorica
Priručnik za nastavnike „Živimo zdravo“
DA ZDRAVO
POSTANE STIL ŽIVOTA
Priručnik sadrži modele većeg broja radionica koje omogućavaju realizovanje ciljeva iz oblasti zdravstvenog vaspitanja i obrazovanja za đecu nižeg
školskog uzrasta. Može se koristiti na časovima Prirode i društva, Fizičkog vaspitanja, časovima odjeljenjske zajednice, na času na kome je gost
pedagog ili psiholog
Zdravlje nadmašuje sva
materijalna dobra. Artur Šopenhauer je to najbolje dočarao riječima: „Zdrav siromah,
zaista je srećniji od bolesnog
kralja“. Vječno je pitanje kako
sačuvati zdravlje. Iako znaju
pravila, mnogi ih ne primjenjuju. A istraživanja pokazuju da
se mladi suočavaju sa raznim
zdravstvenim
problemima:
poremećaj ishrane, bolesti
zavisnosti (droga, duvan, alkohol), polno prenosive bolesti...
Da bi zdravi način života
postao navika, neophodno
je da se ti principi usvajaju od
najranijih dana. Škola je jedno
od ključnih mjesta za popularisanje koncepta zdravlja i zdravog životnog stila, a zdravstveno vaspitanje neophodno je
započeti na što mlađem uzrastu. U Zavodu za udžbenike i
nastavna sredstva Podgorica
prepoznali su značaj toga i posvetili mu dosta pažnje.
− Posljednjih decenija u
Crnoj Gori su se realizovali različiti programi čiji je cilj unapređenje zdravlja mladih. Iako
su ti programi primjenjivani u
mnogim školama, većina se ne
realizuje u kontinuitetu, niti je
došlo do značajnije integracije
u obavezne programe. Prepoznajući značaj zdravstvenog
obrazovanja, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva Podgorica je u svom izdavačkom
opusu razvio poseban segment koji promoviše zdravlje
u širokom značenju te riječi.
Ovaj dio našeg izdavaštva
namijenjen je đeci i mladima
školskog uzrasta, kao i nastavnicima. Do sada smo objavili:
priručnik za nastavnike Živimo
zdravo za niže razrede osnovne škole, udžbenik za izborni
predmet Zdravi stilovi života
za osmi/deveti razred osnovne
škole i priručnik za nastavnike
Zdravi stilovi života za osmi ili
deveti razred osnovne škole
(u saradnji sa UNDP − Kancelarija za Crnu Goru i Zavodom
za školstvo) − kaže Snežana
Martinović, urednica u Zavodu
za udžbenike i nastavna sredstva. Ona ističe da za sljedeću
školsku godinu pripremaju
udžbenik i priručnik za izborni
predmet Zdravi stilovi života
za prvi ili drugi gimnazije (u
Dr Tatjana Novović, recenzent priručnika:
KORISNE SMJERNICE
− Priručnik je funkcionalno oblikovan i usklađen
sa programskim ciljevima i temama iz domena zdravstvenog vaspitanja za niže razrede osnovne škole. U
svrhu kreiranja što korisnijih smjernica za realizaciju
programskih ciljeva i tema, autori apostrofiraju značaj
aktivne participacije učenika u ambijentu funkcionalne
didaktičko-metodičke i pedagoško-psihološke podrške (radionice, igre oslonjene na aktivnu i bogatu interakciju učesnika kroz igranje uloga, grupnu diskusiju i
druge tehnike), koju mogu obezbijediti sami nastavnici
primjenom i variranjem različitih metodskih postupaka
i oblika rada. Raznovrsnost metodskih načina posredovanja planiranih ciljeva i sadržaja iz date oblasti osnov
je za kreiranje zanimljive nastave u kojoj će aktivno
i motivisano učestvovati svi učenici. Dakle, vodilo se
računa o generičkim uzrasno-razvojnim ali i individualnim potrebama učenika, kojima je posredno namijenjen Priručnik.
U Priručniku su predstavljene, pored nekih važnih, svevremenih, u savremenom
kontekstu posebno aktuelne teme u vezi s problematikom zdravstvenog vaspitanja za
niže razrede osnovne škole. U kontekstu petog poglavlja razrađene su radionice za 12
važnih aktuelnih tema. Navedene radionice detaljno su strukturirane na zanimljiv i vrlo
kreativan način, uz „ośetljivo” oslanjanje na stručno i životno iskustvo praktičara. Ovako
kreirane radionice/prijedlozi, pažljivo i namjenski oblikovane, nastavnicima mogu biti
vrlo korisne smjernice pri traženju što cjelishodnijih načina posredovanja programskih
ciljeva i animiranja učenika da se aktivnije upute u sadržaje iz ove oblasti, da ih razumiju,
dožive, prihvate, usvoje određene vještine i vrijednosti zdravstvene kulture, žive u skladu
sa njima i dijele ih sa drugima.
Dati su primjeri radionica kao ideje, prijedlozi koji svakako treba da doprinesu uspješnijoj praktičnoj realizaciji tema ali i da podstaknu nastavnike na promišljanje, doradu,
kreiranje novih rješenja, prilagođavanje potrebama konteksta i mogućnostima, specifičnim interesovanjima učenika.
Predložene aktivnosti u Priručniku su zanimljive i funkcionalno osmišljene. Kreirane
su namjenski, u skladu sa programskim ciljevima i životnim potrebama, uz pažljivo odmjeravanje nivoa zahtjevnosti uzrasnom, odnosno razvojnom nivou. Takođe, uvažavajući prirodu i tempo dječijeg saznavanja, autori su vodili računa i o različitim potrebama,
iskustvu, potencijalu različitih učesnika, pa je ideja individualizacije u polazištu svih aktivnosti. Autori kroz sve aktivnosti, sadržaje, sugestije, afirmišu značaj trajnog, funkcionalnog usvajanja pojmova, što je moguće ukoliko učenici novo iskustvo naslanjaju na staro
– poznato, kontekstualno blisko. Postepeno upotpunjavanje i kvalitativno unapređivanje
pojmovne hijerarhije iz ove oblasti, ostvaruje se kod učenika kroz proces promišljanja,
njihovu intelektualnu aktivnost unutar kvalitetnog nastavnog ambijenta. Kako je svaki
kontekst ili zajednica u kojoj učimo posebna, jedinstvena, nastavnici imaju priliku i mogućnost da, pažljivo prateći i sagledavajući „nivo grupe“ i svih pojedinih učenika u njoj,
te njihove zahtjeve i specifična iskustva, dodaju i nove sadržaje u korpus predviđenih,
primjerene baš toj sredini.
saradnji sa UNDP − Kancelarija
za Crnu Goru).
− Time ćemo zaokružiti
osnovni set udžbenika i priručnika iz oblasti zdravstvenog obrazovanja. Vjerujemo da ulаzаk svake od ovih
publikаcija u školsku sredinu
predstavlja značajan doprinos očuvanju i unapređenju
zdrаvlja u Crnoj Gori − smatra
Martinovićka.
Podrška obrazovanju
mladih
Priručnik zа nаstаvnike
Živimo zdravo kreiran je kao
podrška sprovođenju aktivnosti posvećenih zdravstvenom
vaspitanju i obrazovanju đece
i mladih. Autori su: Mila Paunić,
Spomenka Ćirić-Janković, Jelena Zajeganović-Jakovljević,
Slavoljub Panić, Slađana Jović,
Jelena Ćurčić, Ljiljana Jovanović-Sokal, Sanja Životić i Ranka
Božović.
− Priručnik obuhvаtа različite kontekstuаlne fаktore
koji su od znаčаjа zа prаvilаn
rаst i rаzvoj đetetа u prvim
godinama osnovnog obrazovanja. U njemu se mogu jasno
prepoznati različite dimenzije
zdrаvljа − fizičkа, socijаlnа,
emocionalnа, psihičkа, kao
i ekološka dimenzija. On je
ujedno i osnova za izučavanje izbornog predmeta Zdravi stilovi života u osmom ili
devetom razredu osnovne
škole, kao i istoimenog predmeta za gimnaziju. Priručnik
sadrži veći broj radionica koje
omogućavaju realizovanje ciljeva iz oblasti zdravstvenog
vaspitanja i obrazovanja za
đecu nižeg školskog uzrasta.
Radionice, način učenja koje
se u našim školama godinama uspješno primjenjuje, pokazale su se kao dobar izbor.
Cilj ovih obrazovnih radionica
jeste ne samo sticanje znanja,
već i vještina i navika koje su
zaokružene u sintagmi „zdravi stil života“ − ističe Snežana
Martinović.
Ona naglašava da se
priručnik može koristiti na
časovima Prirode i društva,
Fizičkog vaspitanja, časovima
odjeljenjske zajednice, na času
na kome je gost pedagog ili
psiholog. Radionice mogu biti
osnova za brojne aktivnosti u
„školi u prirodi“. Mnogi ciljevi
radionica odgovaraju ciljevima obaveznih predmetnih
programa. Imamo na umu,
ukazuje ona, da svaki postignuti cilj vodi boljem zdrаvlju
đetetа, a, u širem smislu, očuvanju i unapređenju zdravlja
sveukupne populacije.
− Priručnik ima 12 temа,
a poželjno je da đeca prođu
sve navedene teme. Sadržaj
je izložen tako dа nаstаvniku
omogući jednostаvan put za
dostizаnje željenih ishodа.
Svаkа temа počinje navođenjem cilja i teorijskim
obrаzloženjem, u kojem se
kratko i jednostаvno govori o značaju i sadržaju teme.
Ovaj dio predstаvljа konkretnu pomoć nаstаvniku koji
sа određenim temаmа nije
imаo prilike da se bliže upozna. Slijede primjeri аktivnosti
za rаd s đecom ovog uzrasta.
Ovim aktivnostima tema se
približava đetetu na zanimljiv,
uzrastu dostupan način, interaktivno. Aktivnosti su date u
Anđa Backović, psiholog:
IZGRADNJA ZDRAVIH NAVIKA
PRODUŽAVA ŽIVOT
− Dugogodišnja
istraživanja potvrđuju
da zdravstvene navike
ili ponašanja već u najranijem đetinjstvu počinju da usmjeravaju naš
budući razvoj ili u pravcu zdravlja ili u pravcu
bolesti. Drugim riječima, još tada se stvara
potencijal da se spriječe
mnogi budući zdravstveni problemi ili ozbiljna oboljenja, posebno ona čijem nastanku
najviše doprinose nezdrave navike i ponašanja. Danas je
poznato da se i genetska sklonost ka nekim oboljenjima
može značajno umanjiti ili sasvim prevazići izgradnjom
zdravih navika, od najranijeg đetinjstva.
Kad ovo imamo u vidu, onda je najprirodnija stvar
kojom možemo da podstičemo budući zdrav razvoj naše
đece, a to je osnovni cilj obrazovanja, da im omogućimo
da i u školi uče o zdravlju, da im pomažemo da ispravljaju zablude i stavove štetne po zdravlje, a posebno – da to
što nauče mogu da vježbaju, praktikuju, upotrijebe već
u učionici i školi. Naravno, samo to nije dovoljno; škola
u cjelini i svi akteri u njoj treba da kontinuirano stvaraju
uslove zbog kojih se i sama škola može nazvati „zdravom”.
I kao što je slučaj sa svim drugim obrazovnim uticajima na đecu, i zdravstveno obrazovanje efikasno je jedino ako je kontinuirano i ako stalno prati i prilagođava
se razvojnim potrebama đece i mladih. Ukoliko već na
predškolskom uzrastu učinimo sve da đecu motivišemo
da steknu, na primjer, osnovne higijenske navike, onda
je očekivano da će u pubertetu pokazivati manje otpora
u sticanju šire lepeze navika u oblasti lične higijene. Šta
tek reći za adolescentno doba, sa svim njegovim pratećim potrebama i ponašanjima, a u kontekstu novih i sve
brojnijih rizika po zdravlje. A ne zaboravimo, današnji
adolescenti su već za deceniju ili manje na društvenoj
sceni: kao profesionalci, partneri, roditelji …
koracima, od uvodne do završne. Kreativnim nastavnicima
ove aktivnosti mogu poslužiti
kao osnovna ideja za druge
аktivnosti koje vode kа istim
ishodimа − rekla je urednica
Martinović.
Podsticati ličnu
odgovornost
Sadržaj i ciljevi na koje
se teme odnose su: Slični, a
različiti (ciljevi: upoznavanje,
uviđanje međusobnih razlika, prihvatanje činjenice da
smo različiti, povećavanje tolerancije prema različitom);
Drugarstvo je carstvo (ciljevi:
podsticanje pozitivnih ośećanja kroz pozitivne poruke;
trening grupne saradnje i
kooperativnosti); Zdravlje je
kada... (ciljevi: sticanje znanja
o važnosti zdravlja, upoznavanje sa zdravim navikama);
Zdravlje na usta ulazi (ciljevi:
upoznavanje s osnovnim principima pravilne ishrane, razvijanje svijesti o lošim navikama
vezanim za ishranu); U prirodi
(cilj: sticanje znanja i razvijanje svijesti o važnosti fizičkih
aktivnosti i boravka u prirodi);
Jedan moj dan (ciljevi: razvijanje svijesti o potrebi i važnosti
racionalne raspodjele vremena, osposobljavanje za izradu
plana dnevnih aktivnosti); Čistoća je pola zdravlja (ciljevi:
razvijanje svijesti o neophodnosti lične higijene u funkciji
zdravlja, sticanje znanja o
ponašanjima koja doprinose
zdravlju); Volim sebe, čuvam
sebe (ciljevi: sticanje znanja o
životnim situacijama koje nijesu bezbjedne, razvijanje svijesti o ličnoj odgovornosti za
bezbjednost); Umijem, mogu,
hoću (ciljevi: sticanje pozitivne
slike o sebi, razvijanje svijesti
o svojim dobrima stranama;
građenje samopouzdanja i samopoštovanja); Dobro se (ne)
ośećam (ciljevi: upoznavanje
s manifestacijama zamora,
straha, iscrpljenosti, uznemirenosti, uviđanje razlika između
povremenih i stalnih manifestacija, kada je potrebno zatražiti stručnu pomoć); Imam
pravo da neću (ciljevi: razvijanje svijesti i sticanje znanja o
zlostavljanju i zanemarivanju,
osnaživanje za suprotstavljanje zahtjevima koji nijesu u
interesu đeteta); Šta sve šteti
mom tijelu (ciljevi: sticanje
znanja o štetnosti duvana, alkohola i drugih psihoaktivnih
supstanci; razvijanje vještina
potrebnih za suprotstavljanje
mogućim negativnim uticajima vršnjaka).
− Nadamo se da će priručnik Živimo zdravo doprinijeti razvoju svijesti o značaju
zdravlja. Naš cilj je da đeca poboljšaju navike, steknu znanja
i vješine koji doprinose njihovom zdravlju. Na ovaj način,
škola neće biti samo mjesto đe
se savladavaju ciljevi predmetnih programa, već i mjesto na
kojem se usvajaju zdravi stilovi
života − kaže Snežana Martinović.
Pripremila:
Lj. Vukoslavović
11
JUN
JUL
Uručene nagrade pobjednicima Državnog takmičenja u znanju
DOŠLO JE VRIJEME IDEJA
Za po tri prvoplasirana učenika Ispitni centar obezbijedio učešće u kampovima i ljetnjim školama. Za stoprocentni učinak dodijeljena dva laptopa
Šezdeset dva najuspješnija osnovca i srednjoškolca
na ovogodišnjem Državnom
takmičenju u znanju iz matematike, prirodnih nauka, stranih jezika, istorije, geografije i
programiranja dobili su vrijedne nagrade na prigodnoj svečanosti koju je tim povodom u
Podgorici organizovao Ispitni
centar. Promociji najboljih
prisustvovali su ministar prosvjete i sporta Slavoljub Stijepović, ministarka nauke prof.
dr Sanja Vlahović, pomoćnik
ministra za informaciono
društvo Ivan Lazarević, rektor
Univerziteta Crne Gore prof.
dr Predrag Miranović, dekan
Ekonomskog fakulteta prof.
dr Milorad Jovović, te direktori Zavoda za školstvo i Centra
za stručno obrazovanje, Pavle
Goranović i Duško Rajković.
„Samo prepoznavanje talenata važan je zadatak, ali je
jednako važna i kontinuirana
briga o njima i razvijanje njihovog talenta. Zato se Ispitni
centar, u saradnji sa Ministarstvom prosvjete i sporta, Ministarstvom za informaciono
društvo i Ministarstvom nauke, kao i drugim obrazovnim
institucijama, pored prepoznavanja talenata, trudi da
stalno brine o njima i pomaže
im da preko specijalizovanih
kampova, priprema, predavanja, praktičnog laboratorijskog rada koji vode eminentni stručnjaci iz svojih oblasti,
prodube svoja znanja, a samo
učešće na balkanijadama, me-
đunarodnim olimpijadama
prilika je da provjere svoje
znanje u međunarodnoj konkurenciji i steknu nove prijatelje istog interesovanja, da
razmijene iskustva, upoznaju
druge kulture, ali i pričaju o
svojoj“, kazao je, pozdravljajući nagrađene i prisutne, direktor Ispitnog centra prof. dr
Željko Jaćimović.
I ministarka nauke Sanja
Vlahović pozdravila je najbolje, naglasivši da je XXI vijek,
vijek u kojem će biti uspješni
samo oni koji pośeduju znanje
i vještine da brzo misle, kreiraju inovacije i nove vizije za budućnost. „Danas nijesu uspješni oni koji slijede najbolje, već
oni koji imaju kapacitet da kreiraju budućnost, da inoviraju
postojeće i da svijet iznenađuju svojim idejama! Kao što
reče Viktor Igo: 'Ništa na svijetu nije toliko moćno kao ideja,
čije je vrijeme došlo!' Zato budite uporni, radni i posvećeni, i
uspjeh neće izostati! Jedina investicija koja vam nikada neće
biti izgubljena jeste investicija
u sopstveno znanje“, istakla je
Vlahovićka.
Za one koji su osvojili tri
prva mjesta iz matematike,
fizike i programiranja, Ispitni
centar obezbijedio je boravak
u Istraživačkom kampu − škola fizike i programiranja na
Ivanovim koritima; za učenike
koji su osvojili prva tri mjesta
iz biologije i hemije − Ljetnju
školu za talente u Virpazaru
(eksperimentalni kamp); za
sve koji su osvojili prva tri mjesta iz stranih jezika, istorije i
geografije − Kamp za nadarene na Ivanovim koritima.
UČESNICI MEĐUNARODNIH
NADMETANJA
Na 29. balkanskoj matematičkoj olimpijadi u Antaliji (Turska) bili su Olja Krstović i Oleg Cmiljanić. Olja je na
ovom prestižnom takmičenju dobila pohvalu. Oni će predstavljati Crnu Goru i na 53. internacionalnoj matematičkoj
olimpijadi u Mar del Plati u Argentini.
Na Internacionalnoj olimpijadi iz fizike, koja se održava
u Talinu (Estonija), takmičiće se Vladimir Pejović, Nikola Potpara, Petar Tadić, Marko Petrić i Janko Radulović.
Na 20. balkanskoj olimpijadi iz informatike i 24. internacionalnoj olimpijadi iz informatike, koja se održava u
Milanu (Italija), učestvovaće informatičari Luka Bulatović i
Kosta Pavlović.
Po prvi put naši učenici učestvovaće na na 23. internacionalnoj olimpijadi iz biologije u Garden Sitiju (Singapur),
i to: Nebojša Bošković, Marko Pejatović, Mirko Pejatović i
Janko Zeković. Na 16. juniorskoj balkanskoj matematičkoj
olimpijadi u Veriji (Grčka) bili su Ilija Gračanin i Anđela Marković.
Najbolje škole na ovogodišnjem takmičenju su OŠ
„Pavle Rovinski” i Gimnazija
NAGRADE ZA PROFESORE
Ispitni centar nagradio je profesore učenika koji su osvojili nagrade. Za prvo mjesto dobili su tri minimalne cijene
rada, za drugo dvije i za treće jednu. Centar za stručno obrazovanje nagradio je sa po 200 eura najuspješnije mentore iz
srednjih škola (Nataša Bešović, profesorica engleskog jezika,
i Milena Keković, profesorica italijanskog jezika, obje iz SSŠ
„Sergije Stanić“).
Za posljednje četiri godine najuspješniji mentori na državnom takmičenju jesu Nevenka Papović, profesorica fizike
u OŠ „Ratko Žarić“, i Mirjana Međedović, profesorica francuskog jezika iz Gimnazije „Stojan Cerović“, koje je Zavod za
školstvo nagradio sa po 300 eura.
12
JUN
JUL
„Slobodan Škerović”, obje iz
Podgorice. Direktorima ovih
ustanova ministar prosvjete
i sporta Slavoljub Stijepović
uručio je po 500 eura.
Ministarstva prosvjete i
sporta, za informaciono društvo i nauke uplatila su na račun Ispitnog centra po 10.000
eura. Novac je namijenjen za
pripremu učenika za međunarodne olimpijade. Kompanija
„Domen“ finansiraće međunarodna takmičenja iz informatike.
Lj. Vukoslavović
NAJBOLJI OSNOVCI
PORTRETI NAJUSPJEŠNIJIH
Rade Dačević, učenik OŠ „Ratko Žarić“
u Nikšiću
Vladimir Pejović, učenik Gimnazije
„Slobodan Škerović“ u Podgorici
TALENAT VAŽAN,
ALI JE RAD
PRESUDAN
NIJE BILO
BRONZA ZA
TEŠKO OSVOJITI
ANĐELU I ILIJU
STOTINU BODOVA
Potrebna takmičenja na nižem nivou –
opštinskom i regionalnom. Učenicima koji su
bili uspješni a nijesu osvojili prva tri mjesta
dodijeliti pohvale
Rade Dačević
I Radu Dačeviću fizika je
najzanimljiviji predmet, jer
kako kaže, od njenog razvoja umnogome zavisi razvoj
civilizacije. Ovako uspješan
rezultat ostvario je uz dosta
rada i malo sreće. Prema njegovom mišljenju, talenat jeste važan, ali je rad presudan.
Ne zanemaruje ni ulogu
mentorke Nevenke Papović, koja s đacima dosta radi
kako na redovnoj tako i na
dodatnoj nastavi. On smatra da je sve obaveze lako
uskladiti ako se dobro isplanira vrijeme. U slobodnom
vremenu puno čita, druži se,
boravi u prirodi... Ocjenjuje
da škola ima dosta razumijevanja za nadarenu đecu. I
prema njegovom mišljenju,
takmičenja su veoma bitna
za podsticanje talenata, ali bi
u njihovoj koncepciji promijenio mnogo toga.
„Kao prvo, organizovao
bih takmičenja na nižem nivou – opštinskom i regionalnom, jer smatram da neko ko
je učestvovao samo na školskom i državnom takmičenju
nije spreman za međunarodna nadmetanja. Takođe, nagrade na Državnom takmičenju dobijaju samo đaci koji
su osvojili prva tri mjesta, a
neko ko je imao samo boddva manje ne dobija ništa.
Razumijem da Ministarstvo
prosvjete i sporta nema dovoljno novca da nagradi više
učenika, ali bih predložio da
im daju pohvale“, ističe Rade.
Prirodne nauke biće njegovo
glavno opredjeljenje, ali se
još nije odlučio kojom će se
baviti.
Lj. V.
Premalo pažnje posvećuje se nadarenim
učenicima. Više se vremena troši na lošije
učenike i njihovo popravljanje ocjena
Vladimir Pejovic
Na ovogodišnjem Državnom takmičenju posebno
znanje i talenat pokazali su takmičari iz fizike – Vladimir Pejović, učenik Gimnazije „Slobodan Škerović“ u Podgorici, i
Rade Dačević, učenik OŠ „Ratko Žarić“ u Nikšiću. Oni su bili
jedini učenici s osvojenih 100
bodova, zahvaljujući čemu su
od Ispitnog centra i „Čikoma“
kao posebne nagrade dobili
laptopove.
„Još u osnovnoj školi
pokazao sam sklonost ka prirodnim naukama, posebno
matematici i fizici. Za takmi-
čenje me je motivisala želja
da odmjerim svoje znanje, da
se oprobam na većem nivou
od onoga koji se traži od nas u
školi. Odlučio sam da se nadmećem u četvrtom razredu,
jer sam tad imao više vremena
nego prethodnih godina. Odluka da pođem na takmičenje
isključivo je moja. Međutim,
tokom četiri godine na redovnim časovima fizike imao
sam mogućnost da steknem
kvalitetno znanje zahvaljujući
svom mentoru, što je bila osnova bez koje ne bih mogao
da se takmičim“, ističe Vladimir
Pejović.
On smatra da su za uspjeh
neophodni i rad i talenat, kao i
da nije bilo teško osvojiti stotinu bodova.
Ovaj vrijedni i dobro organizovani đak lako usklađuje
obaveze u školi i druge aktivnosti. Ima vremena i za svoju
đevojku, s kojom provodi dosta slobodnog vremena, i za
društvo, hobije...
„Pored fizike, ispunjava
me još dosta stvari. Volim muziku, sviram gitaru, planinarim,
i na taj način provodim odre-
Uspjeh crnogorskih osnovaca na
Balkanskoj matematičkoj olimpijadi
u Grčkoj
Učenici osnovnih škola
„Štampar Makarije“ iz Podgorice i „Njegoš“ iz Kotora − Anđela Marković i Ilija Gračanin
osvojili su po bronzanu medalju na 16. juniorskoj balkanskoj matematičkoj olimpijadi,
održanoj krajem juna u Veriji
(Grčka). Na takmičenju je učestvovalo 89 učenika iz 11 zemalja. Direktor Ispitnog centra
prof. dr Željko Jaćimović uručio je ovim učenicima po knjigu i 250 eura, a Ministarstvo
prosvjete i sporta nagradilo ih
je sa po 500 eura.
Direktor Ispitnog centra uručuje nagrade
đeno vrijeme u prirodi, što je
neophodno, pogotovo u današnjem načinu života. Takođe, volim da igram šah“, priča
ovaj osamnaestogodišnjak.
Vladimir ocjenjuje da je
takmičenje veoma bitno za
afirmaciju talenata, te da je
učešće na međunarodnim
olimpijadama ujedno i izuzetna prilika koju učenici mogu
dobiti, ali smatra da se premalo pažnje posvećuje nadarenim učenicima.
„Zapravo, više se vremena
troši na lošije učenike i njihovo
popravljanje ocjena. Tako je
makar u našoj školi, a ne vjerujem da je mnogo bolje ni u
ostalima“, iskren je Pejović.
Lj. V.
Konkurs „Juventasa“ za najbolji esej na temu „Evropske vrijednosti za mlade“
IZABRANI
DOBITNICI NAGRADA
Konkursna komisija posebno vrednovala izraženo mišljenje i lični stav autora. Nagrade uručene na svečanosti u zgradi Skupštine Prijestonice
Na konkursu za najbolji
esej na temu „Evropske vrijednosti za mlade“, koji je u
martu 2012. godine raspisala nevladina ogranizacija,
Juventas pristigli su radovi mladih u kategorijama:
Evropske integracije i Evropske vrijednosti. Eseje su slali
mladi iz cijele Crne Gore, starosti od 14 do 24 godine, a
najveći broj pristiglih radova
napisali su učenici srednjih
škola. Autori su dobili sažete
smjernice načina na koji treba obraditi izabranu temu,
a imali su potpunu slobodu
da sami definišu sadržaj i naslov eseja. Svi pristigli radovi
prikazivali su na kreativan
i originalan način autorova
shvatanja evropskih integracija i neke od evropskih
vrijednosti kao što su: demokratija, društvena kohezija,
solidarnost, vladavina prava,
poštovanje ljudskih prava,
mir itd.
Pristigle radove vrednovala je konkursna komisija, koja je početkom maja
odabrala najbolje, posebno
vrednujući izraženo mišlje-
nje i lični stav autora, prije
nego temeljno poznavanje
termina i detalja procesa
evropskih integracija. Juventas je tim povodom organizovao svečano proglašenje
pobjednika i uručenje nagrada na Cetinju u zgradi Skupštine Prijestonice, a nagrade
je uručila Ana Nikolić, zamjenica gradonačelnika Cetinje,
na Dan Evrope (9. maja).
Konkursna komisija jednoglasno je odlučila da se
nagrade dodijele sljedećim
učesnicima konkursa: I mjesto BRANKI KOVAČEVIĆ iz
Pljevalja, za esej pod nazivom „Pismo roditeljima“; II
mjesto ANDRIJI BOLJEVIĆU
iz Podgorice, za esej pod
nazivom „Ja u EU“; III mjesto
DRAGANI ĐOKIĆ iz Berana,
za esej pod nazivom „Snoviđenja jedne Evropljanke“.
Prvonagrađena Branka
Kovačević (1994), učenica Gimnazije „Tanasije Pejatović“
iz Pljevalja, dobila je novčanu nagradu u iznosu 300 € i
jednodnevni turistički aranžman za dvije osobe od turističke agencije „In Travel“ iz
Podgorice. Drugonagrađeni
Andrija Boljević (1993), učenik Srednje ekonomske škole
„Mirko Vešović“ iz Podgorice,
takođe je nagrađen novčano
– 200 € i kursom jezika po izboru od strane Škole stranih
jezika „Double L“ iz Podgorice. Trećeplasirana Dragana
Đokić (1993), učenica Srednje škole „Vukadin Vukadinović“ iz Berana, nagrađena je
sa 100 € i kompletom knjiga
koje je donirala knjižara „Karver“ iz Podgorice.
Konkurs za najbolji esej
predstavlja aktivnost projekta „Evropske vrijednosti za mlade“, koji finansira
Delegacija Evropske unije
u Crnoj Gori, a koji sprovodi NVO Juventas u saradnji
sa Centrom za monitoring
– CEMI iz Podgorice i NVO
Bonum iz Pljevalja. Cilj ovog
projekta jeste povećanje
doprinosa civilnog sektora
koji radi sa mladim ljudima u
procesu evropskih integracija Crne Gore, kao i doprinos
promociji procesa evropskih
integracija među mladima u
Crnoj Gori.
13
SEBE VEĆ VIDE U EVROPI: Branka, Dragana i Andrija
JUN
JUL
NAGRAĐENI RADOVI:
PISMO
RODITELJIMA
Dragi roditelji,
Amsterdam je sjajan. Konačno sam pronašla stan koji
mi odgovara. Dijelim ga sa
jednom djevojkom, Julijom.
Iz Italije je. Počela sam pomalo da učim italijanski zahvaljujući njoj. I ona je ovđe
dobila posao preko agencije.
Radimo zajedno, u istoj firmi.
Samo što je ona internet, a ja
grafički dizajner. Danas smo
zajedno išle na jedan seminar.
Tema je bila „Evropske integracije“. Upoznala sam mnoštvo ljudi iz različitih zemalja
Evrope: Francuze, Špance,
Italijane, Portugalce… Svi oni
sada žive u Holandiji. Bila sam
jedina Crnogorka tamo. Mada
niko nije obraćao veliku pažnju na to. Ipak, u Evropi, svi
smo jednaki. I baš zbog ovog
današnjeg seminara, počela
sam se priśećati godine kada
JA U EU
Pogledah oko sebe, vidjeh
zemlju blagoslovenu.
Vidjeh nasmijana lica.
Vidjeh Pravdu i njene sluge.
Vidjeh Ravnopravnost kako
dobija bitku nad Diskriminacijom. Vidjeh intelektualce sa zadovoljnim izrazima lica. Vidjeh
srećne studente kako, nadmeni, iščekuju svoju uspješnu
budućnost. Vidjeh porodice
bogate ljubavlju, vrlinom slogom. Vidjeh pse i zahvalnost u
njihovim okicama. Vidjeh pjesnike na vrhuncu inspiracije i
nadahnuća. Vidjeh kriminalce
kako skrušeno odlaze na odsluženje kazne. Iza njih, vidjeh
policajce kako se, ispunjeni,
smješkaju usljed dobro obavljenog posla. Vidjeh Korupciju
u čeljustima Zakona. Vidjeh
doktore kako predano liječe
svakog ponaosob, bez obzira
na pol, status, bogatstvo. Vi-
je Crna Gora ušla u Evropsku
uniju. Mislili smo da to neće
ništa promijeniti. Mala Crna
Gora će uvijek ostati mala.
Njeni stanovnici će i dalje isto
živjeti, plaćajući tuđe grijehove, koji su se desili u prošlosti;
demokratija nikada neće biti
prisvojena; i dalje će se diskriminisati manjine… Nikada
ne bih tada pomislila da ću za
dvije godine od tada živjeti i
raditi u Amsterdamu, a da će
i moja zemlja postati zemlja
mogućnosti.
Još uvijek se śećam mog
prvog dana u Holandiji, a još
više misli koje su me obuzimale. „Šta ako ih ne budem
dobro razumjela; šta ako im
se ne budem dopala; šta ako
se izgubim…?” Nisam mogla
da vjerujem da su baš mene,
od svih kandidata, izabrali za
ovaj posao. Čak i pored svih
Holanđana koji su se prijavili. Tada mi je sve bilo čudno i
novo. Našavši se u tom moru
različitih nacionalnosti, sek-
sualnih orijentacija, vjerskih
pripadnosti, punkera i popera, osjetila sam se na trenutak
izgubljeno, ali u isto vrijeme
kao da ovđe oduvijek pripadam.
Ali sve je ispalo dobro, i
evo me, poslije pet godina i
dalje živim u Amsterdamu, radim i uživam u ovom životu, u
ovom novonastalom društvu.
I dalje ne mogu da vjerujem
da je moja mala zemlja dio
nečega ovako velikog. Jednog tolerantnog i solidarnog
društva. Govorili ste mi da
sam sanjar, jer sam oduvijek
priželjkivala velike promjene.
Izgleda da se neki snovi ipak
ostvare. Jedva čekam da dođete u pośetu. Sigurno će se
i vama dopasti Amsterdam
kao i meni. Šaljem vam dvije
avionske karte. I ne zaboravite, više vam ne treba pasoš.
djeh profesore kako ushićeno
prenose svoje znanje. Vidjeh
siromašne kako postaju bogati
uz pomoć znanja, talenata, vrlina. Vidjeh bogate kako postaju ništavan prah, zbog načina
sticanja bogatstva.
Vidjeh sportiste kojima se
svaka kap znoja, svaki ubrzani
otkucaj srca, svaki i najmanji
napor isplatio i valorizovao.
Vidjeh Red, Mir, Dobru Organizaciju.
Vidjeh slobodno vrijeme
ostavljeno svima nama da
ga provedemo sa najbližima.
Vidjeh poštovanje, požrtvovanost, odnos prema starijima
kakav zavredjuju. Vidjeh života standard koji nam svima
omogućava život, a ne preživaljavanje. Vidjeh kažnjavanje
okrutnosti nad životinjama.
Vidjeh Jednakost za sve. Vidjeh
mogućnost napretka. Vidjeh
zaštitu na svakom uglu. Vidjeh
pravila, ustrojstvo. Vidjeh zem-
lji mira, sloge, ljubavi. Vidjeh
ljude koji shvataju da je znanje, u stvari, moć. Vidjeh žene,
muškarce koji orni za rad odlaze na posao. Vidjeh iste te ljude
kako se, umorni, ali ispunjeni,
vraćaju kućama, svojoj djeci,
svom miru i toplini doma. Vidjeh studente kako maštaju o
davanju svog doprinosa našoj
zemlji. Vidjeh srećna živa bića,
koja nikud ne žure. Vidjeh sebe
kao djelić svih njih.
Zvrrrr, zvrrrrrrrr, zvrrrrr...
Zvrrrrr, zvrrrrr, zvrrrrr...
Tražio sam izvor ovog zvuka pogledom. Zvrrrrrrrrrrrr...
Bio je to moj telefon...
Zvrrrrrrrrrrrr...Bio je to alarm
budilnik... Zvrrrrrrrrrrrrrr... Bio
je to samo san satkan od nadanja, očekivanja, želja za koje se
nadam da će biti obistinjene
uskoro... Zvrrrr, zvrrrrr... Dobro
je! Evo, ustao sam, spreman da
nadjem svoj san.
Vasa kćerka.
Branka Kovačević
Andrija Boljević
SNOVIĐENJA
JEDNE
EVROPLJANKE
Ljudi me zanimaju još
od malih nogu. Uz nemalu
pomoć moje porodice, dolazila sam do raznih saznanja. Iako se konstruktivno
nisam mnogo razlikovala
od vršnjaka, moja radoznalost je bila ta koja pravi
razlike. Uznesena snagom
spoznaje, ja sam sa ogromnom pažnjom slušala
sve te priče. Željela sam
odgovore na pitanja koja
su mučila ljudski rod od
samih početaka. Kako je nastao čovjek? Nikada nisam
previše govorila o svojim
dilemama. Shvatila sam da
moja radoznalost polako
uzima maha i da sve ostalo
čini manje bitnim. Mnogo
toga je mučilo pjesnika u
meni, ali sve će to ostati nepoznato.
Kažu da čovjek najčešće
nije u stanju da prepozna
onaj trenutak kada radoznalost dolazi do vizije. I
sada, priznajem, ne znam
šta je to bilo. Snoviđenje
možda. Ne, neka ostane
plod moje mašte, ne želim
da me smatraju prorokom.
U vremenu kada smo svi
proroci svoga vremena. Bilo
je to vrijeme najveće dokolice. Dane sam provodila u
divnom podgoričkom parku. Gledajući ljudske mašine koje zure i jure, nebo
mi se dobroćudno osmjehivalo. Gledajući te ljude,
zapitala sam se da li oni
uopšte znaju koja su njihova prava. Da, svi imamo
pravo na život, ali čemu to
ako nemamo svoja prava?
Živjeti u ovoj divnoj zemlji
koja nam je dar i ne znati
svoja prava... Ustala sam u
maniru govornika i govori-
la sam dugo. Govorila sam
svoje lične stavove o ljudskim pravima. A to je ovako
zvučalo...
Šta ja mislim? Smatram
da svi treba da budemo
slobodni. Slobodni da radimo, ako je moguće posao
koji volimo. Imamo pravo
na sve što je ljudsko. Prava
postoje, ali koliko ih mi poštujemo? Jedno je sigurno
- nemamo pravo da narušavamo nečije pravo. Čovjek
kao najrazvijenije biće treba da upravlja sobom, da
se obrazuje, da pomaže, ali
ne i da diktira pravila. Vrijeme diktatora je prošlo. Zašto se javlja nepoštovanje
ljudskih prava? Pa Mihailo
Lalić je napisao da se drvo
oslanja na drvo, a čovjek na
čovjeka. Pružite šansu jedni
drugima, omogućite nižim
od sebe da govore, a višim
da vas slušaju. Imam pravo
da se slobodno krećem, da
istražujem, da se školujem i
ispunim svoj život.
Ali to nije samo moje
pravo, to su prava svih građana Crne Gore. Nezavisne
Crne Gore koja zna šta želi.
Poštovanje je na zavidnom
nivou, ali mi možemo bolje. Mi imamo pravo na to.
Evropske integracije su naš
put. Zašto se odricati te
šanse, dosta je toga prošlo
kroz našu CRVENU Goru. Crvenu od krvi koja je tekla, a
sada crvenu od ljubavi i ponosa. Jedno od naših prava
je i da se ponosimo domovinom. Mislim da će ulazak
Crne Gore u EU biti dimenzija više. Za nas građane
koji imamo ista prava kao
i ljudi u drugim zemljama
Evropske unije. Mi želimo,
mi hoćemo, mi ćemo...
Više ne pamtim ostatak
svog izlaganja, ali pamtim
ljude. Da, te iste ljude koje
proučavam od đetinjstva.
Usadila sam im taj faktor
radoznalosti. Jer, zaista,
pola od njih nije znalo šta
nas sve čeka u budućnosti.
Koliko ljepši život pa da i mi
budemo centar dešavanja.
Odavali su ih pogledi, znatiželja, nezadovoljstvo... Ali
imaju svoje pravo na sve to.
U trenutku shvatih da je
to, u stvari, bio plod moje
mašte. Bio je to samo spektar snova. Niti sam ja imala
publiku, niti sam govorila.
Ali jedno je sigurno, moji
snovi su dostojni toga da
ih položim na papir. Papir
trpi sve, a moje pravo je
da pišem. Od svih sam najbolje umjela pisati. Sa ove
distance mogla bih reći da
sam spremna da govorim,
pišem, slikam... Samo da
ukažem na ona vječna pitanja, koja su naša ljudska
prava? Ali svakako i na to
koliko zaslužujemo poštovanje istih. Možda je ovo
samo plod jedne maturantkinje koja zna šta želi. Nijesam sebična, ja želim za
sve stanovnike Crne Gore
isto. Da budemo dio elite,
ali da ostanemo skromni
kao i do sada. Skromnost
je vrlina velikih ljudi, ali i
jedno od ljudskih prava.
Moja radoznalost se privela kraju, ja sam zrela osoba
baš kao i moja Crna Gora. I
vidim nas u evropskim integracijama. Vidjela sam to
u snu, ali možda je to bila
i naša bliska budućnost. O
tome neka odlučuje neko
drugi ko dijeli moje mišljenje, a ja ću i dalje da želim
isto. Da sanjam, istražujem
i uspijem u državi koja već
uspijeva.
Dragana Đokić
VISOKO OBRAZOVANJE
Premijer dr Igor Lukšić uručio nagrade studentima
za projekat „10 za 10“
Rektori državnog i privatnih univerziteta potpisali
memorandum o saradnji
CRNOGORSKI
INTELEKTUALNI IZAZOV
SLIJEDI OSNIVANJE
REKTORSKE KONFERENCIJE
Za najbolja rješenja po 2.000 eura. Ministar za informaciono društvo i
telekomunikacije prof. dr Vujica Lazović podśetio je da se već treću godinu
realizuje ovaj projekat, sa ciljem da se među studentima populariše
informaciono društvo
Premijer dr Igor Lukšić
uručio je nagrade studentima
pobjednicima konkursa za
projekat „10 za 10 – 10 nagrada za 10 najboljih ICT rješenja“
na univerzitetima u Crnoj Gori.
Na konkurs, koji je raspisalo
Ministarstvo za informaciono
društvo i telekomunikacije, stiglo je 58 radova, a najboljima
je pripalo po 2.000 eura.
Premijer Lukšić je izrazio
uvjerenje da će nagrađeni i u
budućnosti zavrijediti nova
priznanja svojim predanim
radom, kreativnošću, duhom
inovativnosti. „Pred nama je
ambiciozan zadatak da crnogorsko društvo učinimo bo-
Preduzetnički duh
„S obzirom na to da u toku studija nemamo mnogo mogućnosti da se posvetimo praktičnim projektima, ovo je bila
dobra prilika kojom se stimuliše preduzetnički duh“, istakla je
u ime nagrađenih Marija Vujačić.
Prema njenim riječima, veliki broj prijavljenih radova sa
svih univerziteta u Crnoj Gori potvrđuje da među studentima
postoji svijest o važnosti informaciono-komunikacionih tehnologija u svim segmentima.
ničku ambiciju da definišemo
dugoročne razvojne pravce
crnogorskog društva“, poručio
je Lukšić.
On je istakao da Vlada u
kontinuitetu ulaže napore na
unapređenju obrazovne politike koja omogućava mladima
tvo, potpomogne informatički
inženjering i utiče na podizanje nivoa digitalne pismenosti
među građanima Crne Gore.
„Ovim projektom želimo
da pokažemo da Crna Gora
ima kadrovskih potencijala za
14
JUN
JUL
Potpisnici dokumenta saglasni su da je za sva tri univerziteta najvažniji
kvalitet obrazovanja i da problem predstavlja nedostatak novca
Rektor Univerziteta Crne
Gore Predrag Miranović, Univerziteta Mediteran Slobodan
Backović i Univerziteta Donja
Gorica Veselin Vukotić potpisali su memorandum o saradnji između ta tri univerziteta.
Cilj dokumenta jeste osnivanje rektorske konferencije
Crne Gore, tijela koje će pomagati usaglašavanje akademskih pitanja, razvoj i unapređivanje kvaliteta visokog
obrazovanja.
Memorandum o saradnji
prvi je formalni dokument koji
uređuje odnose tri univerziteta, koji inače aktivno sarađuju
u realizaciji zajedničkih međunarodnih projekata.
„Slična tijela postoje u svijetu, i odavno datira ideja da
se udružimo u rektorsku konferenciju, đe ćemo raspravljati
o svim temama bitnim za akademsku zajednicu“, rekao je
Miranović.
Prema riječima Slobodana
Backovića, ideja o formiranju
rektorske konferencije pojavila se sa novim univerzitetima.
On je istakao da će jedna od
prvih aktivnosti biti da se konferencija ozakoni izmjenama i
dopunama Zakona o visokom
obrazovanju.
Slobodan Backović, Predrag Miranović i Veselin Vukotić
Premijer Lukšić i ministri Vujica Lazović i Sanja Vlahović sa nagrađenima
gatim. Ne samo materijalno,
nego u duhovnom i naučnom
smislu. Znanje je kapital jednog društva u kome se ogleda njegova moć da odgovori
savremenim izazovima. Poseban značaj u transferu znanja
imaju mladi. Prije svega, zbog
njihove uloge u kreiranju budućnosti društva. Upravo iz
tog razloga raduje me uspješna realizacija projekta '10 za
10' koja potvrđuje našu zajed-
u Crnoj Gori da po znanja ne
moraju da idu u svijet, niti da
valorizaciju stečenog znanja i
ostvarenje svojih potencijala
nalaze van Crne Gore.
Ministar za informaciono
društvo i telekomunikacije
prof. dr Vujica Lazović podśetio je da se već treću godinu
realizuje ovaj projekat, sa ciljem da se među studentima
populariše informaciono druš-
konkurenciju u uslovima moderne ekonomije i modernog
društva znanja, a kao što znate, osnovni elementi te konkurentnosti jesu inovacije ideja i
informacija. Maksimalno smo
posvećeni ostvarivanju čitavog serijala projekata kako bi
elektronska spremnost Crne
Gore bila na što višem nivou“,
rekao je Lazović.
O. Đ.
Upis studenata na Univerzitet Crne Gore
NAJPOPULARNIJI PRAVNI,
EKONOMSKI I FILOZOFSKI
FAKULTET
Govoreći o kvalitetu obrazovanja, rektor „Mediterana“
smatra da se mora smanjiti
broj studenata u grupama, a
time i zaposli više profesora.
Zatim, predavači moraju biti
dostupniji studentima, a neophodno je i više prostora u
čitaonicama sa bogatijim bibliotečkim fondom.
Veselin Vukotić je ocijenio
da je osnivanje rektorske konferencije jedan od prvih koraka ka integrisanju akademske
zajednice u Crnoj Gori, te da
je to „poruka o ravnopravnosti
svih studenata“. On smatra da
država treba da poboljša odnos prema nekim fakultetima
i smjerovima kojih nema na
državnom univerzitetu.
„Dobili smo primjedbe
iz Evrope da je prolaznost na
univerzitetima veoma niska,
što znači da je neophodno više
raditi sa studentima. Ukoliko
se ne integrišemo, teško ćemo
održati konkurentnost sa univerzitetima u Evropi“, istakao
je Vukotić, dodajući da se vrlo
ozbiljno treba baviti upisnom
politikom na privatnim univerzitetima.
Potpisnici memoranduma saglasni su da je za sva tri
univerziteta najvažniji kvalitet obrazovanja i da problem
predstavlja nedostatak novca.
O. Đ.
Studenti Univerziteta Crne Gore i Univerziteta Donja Gorica
i predstavnici CDT-a pośetili Vladu Crne Gore
UPOZNATI SA
PROCEDUROM
DONOŠENJA ODLUKA
U sklopu projekta „Otvorena Vlada“, koji sprovodi nevladina organizacija Centar za
demokratsku tranziciju (CDT),
studenti prava, političkih nauka i ekonomije Univerziteta
Crne Gore i Univerziteta Donja
Gorica pośetili su Generalni sekretarijat Vlade Crne Gore.
Zamjenica
generalnog
sekretara Ljiljana Radonjić
ukratko im je objasnila sastav i
nadležnosti Vlade, kao i proces
donošenja odluka i procedure
Generalni sekretar Žarko Šturanović sa visokoškolcima
Na konkurs za upis u prvu
godinu osnovnih studija na
Univerzitetu Crne Gore za ukupno 4.997 mjesta konkurisala
su 4.133 kandidata. Prema informacijama iz Rektorata, najviše kandidata prijavljeno je za
Pravni, Filozofski i Ekonomski
fakultet.
Na Pravnom fakultetu, đe
je mjesta bilo za 620 maturanata, od kojih 170 može računati
na besplatno školovanje, konkurisalo je njih 638. Za 745 indeksa Filozofskog fakulteta, đe
će o trošku države studirati 370
novih studenata, konkurisalo
je 628 kandidata. Na Ekonomskom fakultetu, đe ima mjesta
za 840 brucoša, od kojih će za
140 država plaćati školovanje,
prijavilo se 576 kandidata.
Na Fakultetu političkih
nauka konkurisalo je 336 maturanata, dok mjesta ima za
njih 180, od kojih će 70 dobiti
besplatan indeks. Dokumenta
za upis na Elektrotehnički fakultet predala su 292 svršena
srednjoškolca, a mjesta ima
za 460 brucoša, od kojih će
besplatno studirati njih 110.
Zgrada tehničkih fakulteta u Podgorici
Maturanti su ove godine veliko interesovanje iskazali i za
upis na Građevinski fakultet,
đe su za 100 mjesta, od kojih
90 budžetskih, konkurisala
173 kandidata. Za 60 mjesta
na Arhitektonskom fakultetu,
od kojih će za njih 30 država
plaćati školarinu, konkurisalo
je 85 svršenih srednjoškolaca.
Na Prirodno-matematičkom
fakultetu od 200, popunjeno
je 158 mjesta, a ukupno 165
kandidata koji će ove godine
biti upisani na tu univerzitetsku jedinicu može računati na
besplatan indeks.
Za 120 mjesta na Medicinskom fakultetu konkurisalo je
135 kandidata, a 62 upisana
brucoša školovaće se o trošku
budžeta. Na Farmaceutskom
fakultetu, đe mjesta ima za 20
novih visokoškolaca kojima će
država plaćati školovanje, konkurisalo je 49 maturanata, dok
su na Fakultetu primijenjene
fizioterapije, đe se prima 20
budžetskih i 25 samofinansirajućih studenata, konkurisala
64 kandidata. Na Fakultetu za
sport i fizičko vaspitanje za 125
mjesta konkurisao je 91 kandidat, na Fakultet za turizam i
hotelijerstvo, za 290 mjesta,
dokumenta za upis u prvom
roku predala su 223 kandidata.
Na Fakultetu za pomorstvo za
530 slobodnih mjesta prijavila
su se 303 svršena srednjoškolca.
Za 240 mjesta na Mašinskom fakultetu, na kojem će
za 110 novih studenata država
plaćati troškove školovanja,
prijavilo se svega 50 kandidata, dok je na Metalurško-tehnološkom, đe je bilo 115 mjesta, od kojih 60 za visokoškolce
na budžetu, popunjeno svega
45. Na Biotehničkom fakultetu,
sa 140 mjesta, konkurisalo je
175 kandidata. Za 22 mjesta
na Fakultetu likovnih umjetnosti konkurisala su 23 kandidata, na Fakultetu dramskih
umjetnosti (đe mjesta ima za
41 brucoša), konkurisala su 32
maturanta. Muzička akademija oglasila je 36 mjesta za
nove studente, a konkurisalo
je 16 svršenih srednjoškolaca.
Institutu za strane jezike, koji
upisuje 40 brucoša, od kojih
20 dobija besplatan indeks,
dokumenta za upis je predalo
30 maturanata. Za Samostalni
studijski program za obrazovanje na albanskom jeziku za
20 mjesta konkurisalo je 11
kandidata.
O. Đ.
za usvajanje propisa. Studenti
su se upoznali sa nadležnostima Generalnog sekretarijata
kao organa koji osigurava
sprovođenje Vladinih politika,
programa Vlade i međunarodnih obaveza.
Generalni sekretar Vlade
Žarko Šturanović odgovarao
je na pitanja studenata o praktičnim zadacima i poslovima
Generalnog sekretara i Sekretarijata, svakodnevnim aktivnostima i razlikama između
poslova ministarstava, Vlade
kao cjeline i Generalnog sekretarijata. Šturanović je naglasio
da posao Vlade nikad nije završen, te da svaka sprovedena
reforma ili promjena ukazuje
na to šta sljedeće treba raditi.
O. Đ.
Iz Ministarstva prosvjete i sporta
POMOĆ
NAJBOLJIM
VISOKOŠKOLCIMA
Ministarstvo prosvjete i
sporta odobrilo je sufinansiranje 31 magistranta i 14 studenata doktorskih studija u zemlji i inostranstvu.
Prema informacijama iz
Ministarstva, na konkurs se
prijavilo 37 studenata sa magistarskih i 25 sa doktorskih
studija, što je za 88 odsto više
nego prošle godine. Najveće
interesovanje pokazali su studenti društvenih i humanističkih nauka.
Ovaj vid pomoći ostvarili
su akademci sa društvenih i
humanističkih nauka koji su
imali prośek ocjena na osnovnim studijama viši od devet,
kao i visokoškolci sa ostalih
nauka, čiji je prośek iznad 8,5.
O. Đ.
ЂЕЧИЈИ СВИЈЕТ
ИСТИНА
Размишљам јутрос, мисао ми сину,
одлучим храбро тражити истину.
Но одмах на старту проблем се јави
много је путева... Који је прави?
Путева много, а ја још мала;
који је прави, не бих ни знала.
Куда кренути... Који је прави?
Олуја мисли у мојој глави.
Одлучим брзо, ка тати хитам;
гдје ли се крије, њега ћу да питам.
Чим уђем у кућу, питам са врата –
Гдје се крије истина реци ми, тата.
Гледа ме збуњено, по глави се чешка,
одједном почне да ми се смјешка;
гледа ме онако, очи му се смију –
многи је, кћери, под тепихом крију.
Ања Апрцовић
ОШ „Народни херој Саво Илић“
Доброта – Котор
(Пјесма „Истина“ Ање Апрцовић
проглашена је за најведрију на
34. лимским вечерима поезије у
Прибоју.)
ОДИСЕЈА ЈЕ ЗАВРШЕНА
ТАТА ЈЕ ГЛАВНИ,
ПРАЂЕД ОДЛУЧУЈЕ,
ДО СЕПТЕМБРА - МИРНО МОРЕ!
Другари, финито сколаре
! Издржали смо! Oбожавам
15. јун. Деветаци изгледају
озбиљно, кравате, сукњице,
штиклице...Модна
писта.
Позајмили се матори, сад ће
три мјесеца да стежу каиш.
Слијежу раменима, „кад је бал
нек је бал“. Одисеја ја завршена.
Почињу
договори
и
преговори. Ти мени ово,
ја теби оно. Родитељи, као
предćедавајући. „Сине“ или
„кћери“, „ситуација је таква,
пошто
нијеси
завршио
одлично, идеш у Будву, али, као
сезонац. Ближе ти је Ћемовско.“
Тата додаје, „Плантаже“ су
наш бренд. Грожђе слатко,
пејзаж фантастичан“. Јавља
ЧОВЈЕК СЛИКА СЕБЕ
СВОЈИМ ДЈЕЛОМ
Постоји стара изрека која каже
да дјела говоре више од хиљаду
ријечи. Потврђена је безброј пута
до сада.
У животу се људи препознају
по добрим и лошим дјелима.
Занимљиво је то да, када направите
само једно лоше дјело, запамћени
сте до краја живота по њему. А
треба пуно воље, труда, стрпљења
и добрих дјела да вас препознају
по истима.
То што сте урадили и стварали
у животу говори о вама, ко сте, и
какви сте, у ствари. Без обзира на
све ријечи које сте изговорили,
ваши поступци и понашање су ту
да свједоче и дају прави суд. Они
проговарају из вас.
Током живота, човјек о себи
може говорити све најбоље, али
ако иза њега не стоје поступци
којима би доказао то што говори,
онда је говорио у празно.
Као што се на суду траже докази
за нешто што сте урадили или
можда нијесте, тако и у животу
треба знати доказати себи и
другима ко смо ми и заправо
колико вриједимо. Исто тако, треба
знати цијенити туђа дјела и манире.
Кристина Јаблан
О Ш „Ловћенски партизански
одред“
Цетиње
се прађед(102.године): „Неће мој
праунук брат по Ћемовском“.
Спрема се олуја. Тата у собу,
мама у собу. Прађед и баба су
почели од Вирпазара и устанка,
Козаре, Сутјеске, Пљеваљске
битке. До ручка су завршили све
офанзиве, побједнички. Праунуци
добијају битку, добију и понешто
од пензије. Прађед кличе, ка на
Сутјесци, „Немоте да ђеца иду
без пара да не пуца брука по
Приморју...“
Бабина подршка: „Златиле ти се
Машане Тодоров.“
Промаја у татином и мамином
новчанику. Трпе јуначки.
У свакој згради родитељски
састанак, приćећају се ђе
имају рођаке, по могућству
СУНЦЕ
Сунце сија сваког дана
ко дјечица разиграна.
Не радује ме тама,
сунца се боји ноћ сама.
Сунце је извор живота,
да нестане, била би грозота.
Сунце нас весело грије
и топлотом умије .
Лука Папић
ОШ „Јован Гњатовић“
Враћеновићи
ПРОЉЕЋНИ
ДАН
Прољеће је, све зелени,
дивни дани, благо мени.
Дивни дани мог дјетињства
кад све око мене блиста.
Прољеће је и све цвjета,
ближи се почетак љета.
Дамјан Кажанегра
ОШ „Његош“Котор
иностранство. Преко године
ни ријеч о рођацима, ка да
не постоје, сада су у тренду.
Добар је и ćевер. Ваздух,
природа и остале ЕПП поруке.
Рај од Жабљака, Колашина до
Комова. Успије, ко је добар
преговарач.
Ћао до септембра. У
повртаку, свако о својим
догађајима, сусретима, авантурама. Мирно море !
Уређује и припрема
Слободан Вукановић
Јавите се на Ђечији свијет:
[email protected]
КОРПА СА
СНОВИМА
Мама своје корпе има
за хлеб, воће и цвијеће,
а ја само једну
к’о расадник моје среће.
САН МАЛОГ
ПТИЋА
Један птић у гнијезду,
дотакао је у сну звијезду
следио је снова пут,
и слетјео на мјесец жут.
Дружио се са звијезда сто
тај мали птић хо, хо, хо, хо, хо.
Много срећан птић је био,
јер је своју жељу снио.
Зоро зоро, још не свани,
закасни на нови дан,
мали птић се у сну игра
и врти се као чигра.
Јована Бошковић
ОШ „Сутјеска“
Подгорица
MOJA
MAMA
Moja mama u kosi
odsjaj sunca nosi,
a kako ona kaže
sa mnom se ponosi.
Nježan dodir njene ruke
rješava sve moje muke,
a kada me tužnog nasmije
kaže da je sunce grije.
Najbolji smo drugari
kao čamac i ribar stari,
kao sunce i more
kao livade i gore.
.
Алекса Вујић
ОШ „Његош“
Котор
У нашој је кући скромној
заштићено њено мјесто,
само ја и моји снови
с’ њом будемо врло често.
Узмем корпу с’ њеног мјеста,
бројим оне старе снове,
-О, гле! Неки већ су јава!
Ја јој онда додам нове.
Пред спавање у њу ставим
жељу шта да усним.
Пригрлим је тако јако
да ми снове не испусти.
Александра Дрецун, ОШ „Ловћенски
партизански одред“, Цетиње
И ти себи можеш наћи
једну корпу, баш овакву!
У њој чувај своје снове,
к’о што књига чува бајку.
Николина Тодоровић
ОШ „Браћа Лабудовић“
Никшић
НА ПРАГУ МЛАДОСТИ
Алекса Бијеловић, ОШ“Јагош Контић“
Анђела Перовић, ОШ „Јагош Контић“, Никшић
Човјеков живот је саткан од
смијеха и суза, побједа и пораза.
Могућност избора је мала ,али
је радост након успјеха велика.
Треба умјети устати након сваког
пада, закључати младост у срце и
– вољети...
Младост је, кажу, најљепше
животно доба. Од памтивијека
је њена пролазност заливена
сузом,
испраћена
тешким
уздахом,окићена
пјесниковим
„жалом“. С њом, под руку,одлази
и човјеков оптимизам, жеља и
тежња да се досегну звијезде.
Нестају
„крила“
проткана
стиховима, ведрим смијехом и
вјером у боље сјутра.
Сјетно
посматрам
своје
омиљене барбике и дражесне
плишане медвједиће. Друштво
које сам несвјесно смјестила у
ћошак живота. Схватам да сам,
исто тако несвјесно, напустила
ђетињство. Или је оно мене
напустило? На прагу сам младости.
Знам, кад се врата отворе видјећу
проблеме, дилеме, бриге, патње,
прве љубави.
Свјесна сам да ме чека борба,
али нећу посустати. Храбро ћу
закорачити оснажена љубављу
према свијету и животу. У наручју
носим прегршт снова и нећу им
дозволити да потону.
Збогом безбрижно ђетињство,
здраво заносна младости!
Зора Деретић
ОШ „Павле Ковачевић“
Грахово
Бернард Вулај,
ОШ „Махмут Лекић“, Тузи
Николина Мишуровић,
ОШ“Октоих“, Подгорица
1
JUN
JUL
Антологије
Елена Масло
КАШИКА У ГОСТИМА
КОД ТАЊИРА
И ЕСТЕТСКИ И
НАЦИОНАЛНИ
ИДЕНТИТЕТ
(Душан Ђуришић: „Пространи видици“, антологија
црногорског прозног стваралаштва за ђецу и младе,
Подгорица, 2012)
2
JUN
JUL
Антологија
црногорског
прозног стваралаштва за ђецу и
младе, под насловом „Пространи
видици“,
аутора
Душана
Ђуришића, намијењена је врло
широком и разноликом кругу
читалаца.
У антологији су заступљене приче педесет и четири црногорска
писца
разних
генерација.
Најстарији од њих, Михаило
Газивода, рођен је 1908, а најмлађа
књижевница, Тијана Луковић,
1970. године. Књига садржи по
једну или највише двије приче
сваког аутора.
Чињеница да антологија не
може да освијетли комплетно
књижевно дјело заступљених
књижевника, не значи да не
можемо уочити њене предности
и вриједности: прије свега,
читаоцима ће послужити као
путоказ да уз мали напор могу
лако
пронаћи
занимљиву
лектиру која ће им помоћи да
уживају у прози наших, домаћих
писаца, која по књижевноестетским вриједностима не
заостаје за остварењима досад
фаворизованих
литерата
из
окружења. Тим мотивом се
руководио и састављач антологије, књижевник и антологичар
Душан Ђуришић. Имајући у виду
услове, ситуацију и околности
у којима су црногорски писци
за ђецу и младе стварали,
без
ограничења
можемо
истаћи чињеницу да њихово
стваралаштво
има
стварну
вриједност, достојну поштовања.
Захваљујући
таквом
критеријуму избора, састављач
није подијелио књижевнике на
велике и мале, него је настојао да
заступи што већи број писаца за
ђецу и младе чије стваралаштво
има естетске вриједности и
црногорски идентитет. Истичући
синтагму црногорски идентитет,
скрећем пажњу на национални а не
регионални третман књижевника
и њиховог стваралаштва, како
је једно вријеме неоправдано
интерпретирана
не
само
црногорска књижевност него и
њена цјелокупна материјална и
духовна култура. Гледано из тог
угла, Ђуришићева антологија по
први пут озбиљно естетички,
умјетнички и родословно оцјењује
ову врсту књижевног рада
коју припадници црногорског
етникума
доживљавају
као
своју културну тековину. Према
томе, састављач антологије није
запоставио квалитет садржаја
литерарних производа које с
правом третира као дио укупне
националне
књижевности
Црногораца XX вијека. Тиме је дао
огромни допринос разрјешавању
замршених односа са осталим
јужнословенским литературама,
до којих је дошло у једном периоду
када су била снажно присутна
и другачија схватања. Оваквим
приступом и ставом Ђуришић
је испунио методолошки захтјев
да се црногорска национална
књижевност за ђецу и младе
темељи на властитим умјетничким
и националним вриједностима.
Не може се порећи чињеница
да у њој није све оригинално. Код
једног броја књижевника запажа
се утицај интернационалних
књижевних модела и образаца,
али исто тако има и одступања
од њих. Битни фактор који
овом
стваралаштву
даје
црногорски индивидуалитет је
развијена свијест о самосталном
националном
постојању.
Тај
чинилац
развијене
свијести
о
властитој
националној
припадности
је
најважнији
критеријум за разграничење
црногорске књижевности за
ђецу и младе од блиских јој
јужнословенских литература.
Жарко Л. Ђуровић
ПУТ И ПУТАР ЛУТАК
И кроз шуму и кроз поље
и по киши и по сунцу
и по вјетру и по леду,
путар иде поред пута,
чувајући да пут негдје,
не залута !
Може један ићи доље,
други може ићи горе,
испред моста и кроз тунел,
један другог сачекају !
Путовање нема краја.
Пут се враћа свом почетку.
Шта ће путар без путника,
но да чека на путељку !
Прашњав пут, прашњав путар
и прашњав путник
јесу троје, ал то троје,
ако се раздвоје, онда не постоје !
Радојица Бошковић
Елма Шкријељ, ОШ „Махмут Лекић“, Тузи
Вјерујте ми, сваки дан
Преживљавам исту муку:
-Кажи чику добар дан
И пољуби тети руку !
Дошла Кашика у госте код
Тањира.
-Добар дан, комшинице! Јуче,
када је домаћин јео супу, на вашем
дну, на доњој сукњици видјела сам
дивну чипку! Домаћица је послије
ручка тако брзо склонила посуђе,
да нијесам запамтила шару. Да ли
ћете дозволити да данас погледам
чипку?
-Чипка је заиста чудо од љепоте,
и није чудо што сте је примијетили.
Ја бих, комшинице, жељела с вама
да уживам у шари, али погледајте,
због каше не може се доћи до
чипке!
-Па, хајде да позовемо
домаћина, он ће кашу брзо појести!
-Домаћин је на послу. Тако је
журио, да није доручковао.
-Па, нека онда домаћица једе.
Неће јој сметати, како је мршава!
Шта кажете! Она себе
сматра дебељуцом, и читаво
вријеме је на дијети. Кажу да неће
да једе!
-Шта да чинимо, комшинице?
Позвали су ме на свадбу Ведрица и
Тигањ. За неђељу сам зажелио
да нову одјећу украсим таквом
чипком, као што је код вас. А ако се
каша не склони, сви моји планови
ће се срушити. Ја тада на свадбу не
Кад ће доћи тај тренутак
Да сам дјечак- а не лутак .
Саво Кадовић
Превео Мирољуб Ралевић
КЊИГА ДУШАНА
ЂУРИШИЋА
НА ТАТАРСКОМ ЈЕЗИКУ
Крајем марта, у издавачком
предузећу „Полет“, у Казању, главном
граду Татарстана, објављена је
збирка пјесама и прича „Земља
прождрљиваца“ Душана Ђуришића.
Ђуришићеве пјесме и приче с
руског на татарски језик превео је
књижевник Роберт Минулин. Ово је
четрнаеста књига за ђецу Душана
Ђуришића која се појавила на неком
страном језику. До сада су три
његове књиге објављене на македонском, двије на албанском и по
једна на русинском, словеначком,
енглеском, француком, удмуртском,
јер менском, руском и литванском
језику.
Каквих је то жутих зрака сплет
тај цвијет чудесни сунцокрет ?
Кад у тој раскошној округлој круни
зрију наранџа цвјетови пуни ?
Док гледа горе свему се смије,
као да сунце из њега грије.
Сном кад трепери, сну одолијева,
најљепша тишина у њему пјева.
Из срца земље то расте цвијет,
сунцокрет велик као свијет.
Иван Цековић
НА КЛУПИ
На клупи
у парку
она и он,
Уче љубавни бон-тон!
Горе им образи црвени,
А језици тако дрвени!
Срца јако лупају,
А осјећања грувају!
Некако су
Силно збуњени,
Све у свему,
Напросто слуђени!
Ал’ љубав их
из свега
Вади,
А о томе се,
јел’ те,
Овдје и ради!
Горан Секуловић
ЉУБАВ
СЊЕЖНЕ
ПАХУЉИЦЕ
Једна се мала пахуљица сњежна
у један фрижидер заљубила
страсно.
Гледала га је, мекана, њежна,
схвативши да је за њу већ касно.
Рекла је себи у лице блиједа:
- Он воли само коцкице леда!
ШТО БИ БИЛО ВЈЕТРЕЊАЧЕ
Што би било кад би било
оно што се није збило?
Да поткујеш рибу плаву,
да зауздаш мраву главу!
Види шта су донијели
Наши драги пријатељи ?
Захвали се на поклону
И испјевај пјесму ону !
желим да идем!
Растужили су се Кашика
и Тањир, мисле, шта да раде.
Одједном се чују како ходником
ногице ударају: Аљжбетка се
пробудила.
– Брзо се умиј, плетенице ћемо
заплести, и да се доручкује, говори
јој мама.
Сјела је Аљжбетка за сто.
Кашика каше за маму, кашика за
тату, кашика за бабу и ђеда, кашика
за братића Владика, кашика за
лутку Карусју, кашика за лутку
Марусју. Ето се и крајичак доње
сукње показао. Ето је читава сукња
с чипком!
Кашика се пажљиво загледа,
док сакупља остатке каше са дна.
Не треба да остане ни мрвица, да се
чипка распозна што боље.
Ах, пропалице Аљжбетка!
Ћитаву си кашу појела! Украсиће
чипком нову одјећу Кашика,
поћиће на свадбу код Ведрице и
Тигања, биће најљепши гост!...
Аљжбетка је појела – и теби,
друже, пријатно! Поједи све до
посљедње мрвице! Можда се на
дну твојег тањира и крије прича.
СУНЧЕВ
ЦВИЈЕТ
Да у мору кућу градиш,
с брдом соли да се сладиш!
Да по копну лађом пловиш,
у ријеци да зеца ловиш!
Да цвијет расте на врху игле,
да зидају саме цигле!
Нисам више онај клинац
који увијек цмиздри, плаче.
Дон Кихот сам ја постао,
сада јурим вјетрењаче !
другар ми је Санчо Панса.
Нама игре много значе.
То је, збиља, ко романса:
јуриш па на вјетрењаче !
Много тога већ је прошло,
исти вјетар дува јаче.
Нека друга нова ђеца
сада јуре вјетрењаче !
Кад би било, што би било
оно што се дјеци снило?
Милутин Ђуричковић
Луко Паљетак
СРЦЕ МИ
ЦВЈЕТА
Небо на западуБоје ружеЛасте узлијећу
и круже.
Уживам у љепоти
Љета.
Сунце залази,
а срце ми цвјета
Мара Вучељић
Момчило Ђерковић
Александар Томић, ОШ „Браћа Лабудовић“, Никшић
Ђорђија Бајровић , ОШ „Његош“,
Котор
Ученици ОШ „Салко Аљковић“ Пљевља
на Државном такмичењу
ЗАСЛУЖЕНЕ НАГРАДЕ
Поносимо се онима који су
се уздигли на пиједестал знања
и нашли се међу 485 најбољих
основаца Црне Горе.
Седам ученика наше школе
учествовали су на Државном
такмичењу у знању из четири
предмета. Међу њима најуспјешнија
је била Анђела Милинковић,
ученица IX разреда, која је из
француског језика освојила друго
мјесто, док је Андријана Божовић
освојила четврто. За њихов добар
пласман заслужна је менторка
Ермина Влаховљак, професорица
француског језика. Добар резултат
постигла је и Зорана Аћимовић
из енглеског језика, освојивши од
120 чак 106 бодова, чији је ментор
Самира Махмутовић. Из енглеског
су успјешни били и Александра
Цвијовић и Веселин Планић,
Канита Шабановић из биологије,
и Николина Потпара из физике,
заједно са својим менторима
Едвином Дурутлић и Миром
Кавеџић.
Нашим зналцима школа је
припремила пригодан програм и
награде.
Најбоље ученике и њихове
менторе посебно ће наградити
Испитни центар Црне Горе.
Новинарска секција
Ученици ОШ „Илија Кишић“ из Зеленике
у пројекту „Ми волимо Европу“
ГОСТОВАЊЕ НА
РТВ АТЛАС
Ученицима и наставницима
ОШ „Илија Кишић“ стигао је позив
за гостовање на Атлас телевизији.
У оквиру пројекта „Ми волимо
Европу“, најбоље одјељење VII а,
са појединим ученицима нижих
разреда, припремили су програм
који су присутни у студију
наградили заслуженим аплаузом.
Пред камерама и свјетлима
рефлектора пјевали су и говорили
стихове посвећене Зеленици и
Херцег Новом. Дио програма
извели су на енглеском језику,
скеч о здравој исхрани, здравом
начину живота и рециклирању отпадних материјала. Рециклирани
производи
(торбе,
играчке
за ђецу...) подијељени су представницима ЕУ и другим гостима.
Ученици из Зеленике били
су у прилици да послушају пре-
дставнике: РТВ Атлас, конзорцијума који је радио на пројекту
(B-CID-Белгија), релевантних министарстава Црне Горе, делегација
Европске уније, и остале представнике медија и бизнис
сектора.
Тај 19. април, снимање, наступ
у емисији, нашим ученицима ће
сигурно остати у лијепој успомени
– дан за памћење.
Заједно с ђацима били су
и професори школе који су
учествовали у припреми програма: Мирјана и Горан Томић,
Маријела Милановић, Рајана
Врбњак и директор школе
Ђорђије Радовић.
Новинарска секција школе
„Илија Кишић“
Причале су нам баке
ПЕГЛА НА ЖАР
На пегли се налазило пет
отвора. Она је имала поклопац.
Радила је тако да се у њу стављао
жар и, кад се загрије, с њом се
пеглало. Била је сва од метала, а
дршка јој је била од дрвета.
Соња Чуровић, 3. р.
ОШ „Богдан Котлица“
Боан
САТ ЗА ПЛАНЕТУ
Друштво
младих
еколога
Никшић поводом глобалне акције
„Сат за планету“
реализовало
је предавање на тему „Глобално
отопљавање“ за ученике трећег
разреда ОШ „Олга Головић“.
Предавање је трајало један
школски час и ђеца су изразила
велико интересовање за задату
тему. Говорила је учитељица Нађа
Лалатовић. Час је био интерактиван,
па смо због великог интересовања
ученика обухватили и тему о
рециклажи отпада.
Као и прошле, и ове године
је тенденција да кампања „Сат за
планету“ траје и дуже од 31. марта.
Ово је прва у низу активности
које планирамо реализовати у
наредном периоду.
Сат за планету је глобални
догађај који се организовано
одржава посљедње суботе у марту.
Сваке године се позивају грађани
и институције на гашење свјетала
у трајању од 20:30 до 21:30 часова,
ради подизања свијести о потреби
предузимања акције за сузбијање
климатских промјенa. Сат за планету Земљу покренуо је WWФ
(Свјетски фонд за заштиту природе).
Радоје Станић
ОШ "Олга Головић"
Никшић
Ђачки листови
„СВИТАЊА“
Основна школа „Дашо Павичић“ у Херцег Новом поводом
Дана школе 10. априла 2012.
промовисала је 31. број школског
листа „Свитања“. Инспиративни
мотив овогодишњег броја је кокот,
симбол буђења, радости, први
знак дана, гласник свега доброг и
напредног.
Литерарни радови су сврстани
под оквирне теме: Старе куће
као најљепша гнијезда, Кутија
помијешаних оćећања, Понос,
љубав, дивљење и Под меким
ћебетом магле, а своје љубавне
инспирације у стихове су преточили
ученици од III до IX разреда. У листу
сусрећемо и странице на енглеском,
италијанском и њемачком језику,
а потом и садржаје из области
спорта, музике, моде и забаве.
С обзиром да су „Свитања“ лист
ученика и наставника наше школе,
треба истаћи вриједне прилоге
које су листу подарили наставници
и сарадници, попут текстова:
„Дружење међу јавом и мед' сном“,
„Љековитост приповиједања“ и
„Тајне људског мозга или треба ли
вјеровати сопственим очима“.
Лист „Свитања“ су најљепши
љетопис школе „Дашо Павичић“ и
трајни доказ да су њени ученици
надарени, креативни и успјешни на
свим пољима. Главни и одговорни
уредник овог броја била је
Недјељка Стојановић Станојловић,
педагог, њен помоћник Ђорђина
Мрачевић, млада професорица
разредне наставе.
Благо Радановић,
помоћник директора
ЧАСТ
У нашем селу, као по неком
неписаном правилу, људи су се
најчешће окупљали у ђедовој
кући. Тамо би уз цигарету и покоју
чашицу ракије разговарали до
касно у ноћ.
Али у ђедову кућу се није
долазило само по чашицу
разговора. Од њега се увијек
тражио савјет: када се женило и
удавало, сијало и косило, када
се судило и разводило, када се
мирило... За ђеда не знам, али
ја сам била поносна када би се,
послије онога: „Шта ти о томе
мислиш, Богдане“ чуло: „Мудро
збориш, та ти ваља.“ и свака
његова ријеч је била испоштована.
Љубав коју сам оćећала према
најбољем и најслађем ђедици на
свијету, послије његове смрти,
пренијела сам на сељане. Тако
да шест година након сахране
ја истим жаром љубим сваки
камен и травку овог села, у ком
је он живио, и све ове уморне
сељаке који скидају капу када ме
виде поздрављајући ме јер сам
Богданова унука.
У тим тренуцима срце ми
снажно залупа при помисли на
вољену старину, коме се и мртвом
диве, јер је мени припала част да
се по њему казујем.
Лана Булатовић, 9. разред
ОШ „Октоих“ Подгорица
Марко Мудреша, ОШ
„Ловћенски партизан. одред“, Цетиње
Предраг Жунић, ОШ „Вуко Јововић“, Даниловград
Снежана Јаблан, ОШ „Ловћенски партизански Одред“, Цетиње
Лара Шћекић,
ОШ „ Радојица Перовић“, Подгорица
3
JUN
JUL
ОШ „Богдан Котлица“, Боан
ШКОЛА СВИЈЕТЛЕ
ТРАДИЦИЈЕ
ОШ „Богдан Котлица“ у Боану
обиљежила је свој 142. рођендан
пригодним културно-умјетничким
програмом који су за госте,
родитеље и грађане припремили
њени ученици и наставници.
Свечаност
је
увеличана
присуством представника Удружења ускока „Боан“ из Београда,
које је и ове године додијелило
новчану награду у износу 300 €.
Награда се додјељује већ трећу
годину, а овогодишња добитница
је ученица VIII разреда Јелена
Кршикапа, која је и носилац „Луче“.
На свечаности је промовисан и
други број „Ускочке ријечи“, листа
ученика и наставника ОШ „Богдан
Котлица“.
Уз драге госте, редовне спонзоре ове мале школе, свечаности
је присуствовала и представница
Министарства просвјете и спорта
Оливера Николић.
Чедомир Ашанин
Поводом Дана независности подгорички основци
поśетили Скупштину Црне Горе
ПОШТОВАЊЕ ДРЖАВНИХ
СИМБОЛА
Поводом Дана независности,
а у оквиру пројекта „Отворени
парламент“,
ученици
петог
разреда подгоричких основних
школа „Максим Горки“ и „Саво
Пејановић“ поśетили су 18. маја
Скупштину Црне Горе.
Кредама су осликали плато
испред Скупштине, упућујући
поруке поводом 21. маја. Њима
се
придружио
предśедник
Скупштине Ранко Кривокапић.
Он је том приликом казао да
су му се свиђели цртежи ђеце која
су показала талентованост.
„То су за нас најважнији гости
који су поśетили Парламент.
Виђели смо да и ђеца на овај
начин показују велико поштовање
према државним симболима“,
рекао је Кривокапић.
Љ. В.
КАД
ВОЛИШ
Кад волиш звијезде те грле,
Птице ти сребрне у загљај хрле,
Мјесец те милује, сунце се смије,
Љубав те чува, љубав те грије.
Кад волиш море ти свира
Попут великог модрог клавира,
Најљепше златне љубавне ноте
Пуне чежље, среће љепоте.
Кад волиш трава мирише,
Вјетар сјетне стихове пише,
У косу ти уплиће љубичице
И спушта осмијех на твоје лице.
Јутра се злате, ноћи се плаве,
Лептири шарени ти круже око
главе,
Срећна си што дишеш, што
постојиш,
Све је љепше кад волиш.
Миа Кружић
ОШ „Драго Миловић“,
Тиват
Предćедник Кривокапић с ученицима
Из ученичког програма
Додјелом награда и признања завршен 20.
Которски фестивал позоришта за ђецу
НАЈБОЉА ПРЕДСТАВА
„КУЋА КЛОВНОВА“
4
JUN
JUL
Испловио је брод игре, маште,
боја, ритма, пјесме, аплауза,
доживљаја из Котора града са
поруком – дођите нам опет у најсрећнији град на свијету.
Десет јулских дана смјењивале
су се позоришне представе на
овогодишњем јубиларном 20.
Которском фестивалу позоришта
за ђецу, укупно 14 у званичној
конкуренцији из 18 земаља Европе,
Азије и Африке, бројни пратећи
програми књижевног, ликовног,
музичког и плесног израза и
креативне радионице.
Свјетла позорнице на Пјаци
од риве угасила су се свечаним
проглашењем најбољих.
Луткарска представа “Кућа
кловнова” Позоришта
лутака
“Мерлин” из Атине, према одлуци
Ђечијег жирија, најбоља је
представа овогодишњег Которског
фестивала позоришта за ђецу.
Другонаграђена је “Школа
рокенрола” позоришта “Бошко
Буха” из Београда, а трећу награду
освојила је представа “Добро дрво”
Градског позоришта из Подгорице.
Ђечији жири радио је у саставу
Михаела Мошков, Јована Лазовић,
Миљана
Кривокапић,
Бојана
Јанковић, Марија Тодоровић, Иван
Кашћелан, Василије Чолан, Крсто
Кустудић, Милош Кашћелан и
Никола Вујичић.
Специјалну награду Ђечији
жири је додијелио гостима из Санкт
Петербурга, за представу “Игра у
четири руке или како из ничега
направити све”.
Чланови жирија града Котора,
у саставу – Ненад Радуновић,
предсједник и чланови Татјана
Становчић, Дубравка Јовановић,
Саша
Милошевић
и
Вјера
Рашковић, једногласно су за
најбољу представу овогодишњег
Фестивала позоришта за ђецу
прогласили представу “Свирано Де
Бержерак” позориштанца “Пуж” из
Београда.
30 година ОШ „Народни херој Саво Илић“
Доброта, Котор
САМИ У
НОЋИ
„За 30 година рада школе
постигнути су изузетни резултати из
свих области. Сви смо допринијели
у складу са својим могућностима,
и постали вриједни ćећања“,
рекао је Небојша Куч, директор
ОШ „Народни херој Саво Илић“ из
Доброте (Котор), на свечаности
поводом три деценије ове
васпитно-образовне институције.
Он је указао на историјат школе,
који су, поред осталих, обиљежила
значајна признања: „Октоих“ 1987.
године, „21. децембар“ – највеће
општинско признање, и Унесково
признање за подршку ђеци за
посебним потребама.
Један дан све мијења,
уз лијепу ријеч и букет цијећа.
Живимо данас као да сјутра
никада неће доћи,
у овој хладној фебруарској ноћи.
Хладна је ноћ, а грије нас осмијех,
вино и магла
која се на наша топла тијела
слегла.
Стопимо се с овим немиром,
са силом свевишњом и бескрајним
свемиром.
Преносимо љубав и на оне сјетне,
док се и њихова усна са својим
паром не сретне.
ЈУБИЛЕЈ У ЗНАКУ НАГРАДА
На свечаности су проглашена
имена девет лучоноша, 13 ђака
који су у току деветогодишњег
школовања
имали
одличан
успјех, као и 16 ученика који су
освајали највиша признања на
такмичењима знања, пјесничким
и другим смотрама у земљи и
иностранству. Међу њима је и
професорица Дијана Милошевић,
ИЦТ координатор школе, која је
освојила прво мјесто на конкурсу
„Креативна настава“ и успјешно
представила школу на Европском
форуму иновативних наставника у
Лисабону.
Ј. Вк.
Милош Терзић, IV3
Основна школа „Октоих“,
Подгорица
МОЈА ДРУГАРИЦА САРА
Детаљ из првонаграђене представе
Татјана Бардан, ОШ „Б. Јоков Орландић“, Бар
Сара је моја другарица. Она
има 11 година. Воли да се игра и да
се смије. Она је дијете са сметњама
у развоју – има мало тијело.
Када Сара дође са својом
сестром Ајлом код тетке, ја их
позовем да се играмо. Бирамо
игре које њој одговарају.
Сара је понекад тужна,
јер је људи на улици зачуђено
посматрају. Нека ђеца јој се ругају
и давају јој ружне надимке. Тада
Сара плаче. И ја сам тада тужна.
Ђеца са сметњама у развоју
имају иста права као и сва друга.
Ако им је потребна помоћ, помозимо им.
Софија Дабовић, IV разред
ОШ „Блажо Јоков Орландић“,
Бар
Тијана Јокановић, ОШ „Браћа Лабудовић“, Никшић
Јакир Фатић,
ОШ „Бlažo J. Орландић“, Бар
Лана Лабовић,
ОШ „Бlažo J. Орландић“, Бар
VISOKO OBRAZOVANJE
Univerzitet Crne Gore proslavio 38 godina postojanja
PROMOVISANO 17
DOKTORA NAUKA
Dodijeljene tri plakete. Profesor emeritus Ilija Vujošević
Na svečanoj śednici Senata Univerziteta Crne Gore, održanoj početkom juna, kojom je
obilježeno 38 godina od osnivanja Univerziteta, promovisani su doktori nauka, dodijeljeno počasno zvanje profesor
emeritus, a najbolji studenti
dobili su Plaketu, najprestižniju nagradu koju dodjeljuje
Univerzitet.
Zvanje profesor emeritus dodijeljeno je profesoru
Elektrotehničkog
fakulteta
Iliji Vujoševiću. Rektor Predrag
Miranović rekao je da se tom
titulom odaje priznanje naučnom, stručnom i javnom
angažmanu,
pedagoškim
dostignućima i istraživačkom
radu profesora Vujoševića i
njegovom doprinosu razvoju
Elektrotehničkog fakulteta i
Univerziteta.
Rektor je čestitao i doktorandima na uspješno za-
Profesori državnog univerziteta
pośetili Dansku
KURSEVI CJELOŽIVOTNOG UČENJA
Predstavnici Rektorata Univerziteta Crne Gore, Fakulteta za turizam i hotelijerstvo, Fakulteta primijenjene fizioterapije, te socijalnih partnera, pośetili su od 8. do 12.
maja Univerzitet u Arhusu (Danska), jednom od partnera u
projektu „Razvoj koncepta cjeloživotnog učenja na Univerzitetu Crne Gore“.
Definisani su sadržaji, forme i način organizacije probnih kurseva cjeloživotnog učenja na fakultetima primijenjene fizioterapije i turizma, koji će biti organizovani od
septembra. Određene su ciljne grupe kojima su kursevi
namijenjeni, uslovi za upis, broj kredita i ishodi učenja. Partneri iz Danske predstavili su svoje fleksibilne master-programe, kao i specifične načine primjene u praksi teorijskog
znanja stečenog tokom obrazovanja.
racijama koje dolaze stvorimo
uslove za stalni napredak“, rekao je Miranović.
U doktore bioloških nauka
promovisani su Danka Caković, Sandra Kovačević, Draga-
vić je doktor nauka iz oblasti
elektronike, Milutin Radonjić
i Đuro Stojanović iz oblasti
telekomunikacija, a Nebojša
Tadić je doktor nauka iz oblasti
metalurgije.
Sa svečanosti u rektoratu
vršenom veoma važnom segmentu bavljenja naukom, a
dobitnicima Plakete poželio
uspješno dalje zalaganje za
društvo znanja i naprednih
ideja.
„Zajednička strast za znanjem, entuzijazam za očuvanje kvaliteta Univerziteta i
poštovanje prema njegovoj
tradiciji daju nam povod za
zadovoljstvo minulim radom,
ali nameću i obavezu da gene-
na Milošević i Ana Pavićević.
Doktor računarskih nauka je
Savo Tomović, medicinskih
Lidija Injac-Stevović, politikoloških Olivera Komar, doktor
nauka iz oblasti međunarodnih odnosa je Boris Vukićević,
a doktor pravnih nauka Draginja Vuksanović. U oblasti
ekonomskih nauka doktorirali
su Dijana Kovačević, Ranka Krivokapić, Vlado G. Vuksanović i
Nikola Milović. Milena Zogo-
Plaketu Univerziteta Crne
Gore dobili su: Filip Radenović (Elektrotehnički fakultet)
za oblast tehničkih, prirodnomatematičkih i medicinskih
nauka;
Tamara Vujošević (Ekonomski fakultet) za oblast
društvenih nauka; i
Elizabeta Bočkarjov (Muzička akademija) za oblast umjetnosti.
O. Đ.
Počelo sprovođenje projekta „Visoko obrazovanje
i istraživanje za inovacije i konkurentnost“
ZA KVALITETNIJE
ŠKOLOVANJE
12 MILIONA EURA
Realizacija projekta „Visoko obrazovanje i istraživanje
za inovacije i konkurentnost
(INVO)“ počela je 26. juna
prezentacijom kojoj su prisustvovali predstavnici Svjetske
banke, Ministarstava nauke,
Ministarstva prosvjete i sporta,
te univerziteta iz Crne Gore.
Projekat vrijedan 12 miliona
eura pomoći će reformi finansiranja visokog obrazovanja i
sistema za osiguranje kvaliteta, te jačanje sposobnosti za
istraživanja i razvoj.
Pomoćnik ministra nauke
mr Darko Petrušić, predstavnica Ministarstva prosvjete i
sporta Biljana Mišović i šefica
tima za Evropu i centralnu
Aziju Svjetske banke Roberta Male Baset, predstavili
su projekat koji sadrži četiri
komponente. Riječ je o reformi finansiranja visokog obrazovanja i sprovođenju normi
za obezbjeđivanje kvaliteta;
razvoju ljudskih resursa kroz
inicijative internacionalizacije;
uspostavljanju konkurentnog
okruženja za istraživanja; kao
i upravljanju, monitoringu i
evaluaciji projekta.
Kako je rečeno na skupu,
Ministarstvo nauke i Ministarstvo prosvjete i sporta zaduženi su za njegovu implementaciju, a krajnji korisnici biće
javne i privatne ustanove visokog obrazovanja, naučnoistraživačke ustanove i pojedinci
ANGAŽMAN
U DRŽAVNOJ UPRAVI
U okviru projekta „Otvorene institucije“, koji realizuje Centar za demokratsku
SPOJ UTICAJA NAUKE,
ISTRAŽIVANJA, MEDIJA
Savez stranaka i donatora
Dr Komar na veoma jasan
način prezentirala je razvoj
marketinške tehnike, počev
od medijske komunikacije pa
do upoređenja stranačkog i
marketinškog koncepta i razlika u njihovom pristupu. Na
taj način ona je prezentirala
put realizacije kampanje, od
ideje do birača, uključujući
komunikaciju na relaciji kandidat – birač, kao i faktore koji
igraju važnu ulogu u realizaciji
kampanje: uticaj novca, istraživanja, mediji i dr.
Govoreći o osobinama
političkog marketinga u SAD,
Komar je istakla dominaciju
djelovanja imidža, personalizaciju konkretnih problema,
kao i profesionalizaciju vođenja medijske strategije.
U tom smislu istakla je da
procesi u evropskim državama
pogoduju prihvatanju američkog modela političkog marketinga, koji se ogleda kroz
smanjenje socijalnih razlika i
sukoba, povećano značenje
vrijednosnih orijentacija, važnosti simbolike u odnosu na
konkretnu ravan i smanjenje
partijske identifikacije. U krajnjem, to vodi do stratifikacije
pristupa, preuzimanja formi
i osvajanja novih teritorija.
Takođe, kao primjer je navela
predizbornu kampanju Baraka
Obame, koji je svoju strategiju
bazirao na savezu sa manjim
strankama i donatorima, na
koji način je i pridobio biračko tijelo. Naravno, ako se
istraživačke i inovativne projekte. Oko 950.000 eura biće
potrošeno na upravljanje projektom (zapošljavanje novih
ljudi), monitoring i evaluaciju.
Tokom projekta dobiće se informacije o efektima uvođenja
principa Bolonjske deklaracije,
kao i podaci o zapošljivosti
svršenih studenata u njihovoj
struci. Takođe, promovisaće se
i programi stipendija za master
i doktorske studije u inostranstvu, a znatna suma novca
opredijeljena je za renoviranje
i opremanje postojećih studentskih domova.
O. Đ.
Projekat „Otvorene institucije“ Centra za demokratiju i ljudska
prava: studenti Fakulteta političkih nauka pośetili
Vladu Crne Gore
Predavanje dr Olivere Komar: „Amerikanizacija političkog marketinga“
Dr Olivera Komar, stručna
saradnica na Fakultetu političkih nauka Univerziteta Crne
Gore, održala je u Američkom
uglu u Podgorici predavanje
na temu „Amerikanizacija političkog marketinga“.
Predavanje je izazvalo veliko interesovanje prisutnih, koji
su takođe svojim učešćem u
diskusiji dali doprinos predavanju.
Vođena autentičnim podacima, bazirajući predavanje na hronologiji političkog
marketinga u SAD, počev od
kampanje D. Ajzenhauera, debate Kenedi – Nikson, prvog
TV duela 1960. godine, Komar
je prikazala faze razvoja političkog marketinga od samog
početka, „mladosti“ od 1964.
do 1986, pa do„zrelosti“, počev
od 1976. godine i prihvatanja
američkog modela političkog
marketinga na evropskom
prostoru.
Pomoćnik ministra nauke mr Darko Petrušić predstavlja program
(studenti, profesori, naučnici –
kao korisnici stipendija). Od 12
miliona eura, predviđeno je da
oko 2,8 miliona bude utrošeno
na reformu visokog obrazovanja i implementaciju normi
kvaliteta, što će uključivati
oko 800.000 eura grantova za
institucije. Oko 2,1 milion eura
biće utrošen za razvoj ljudskog
kapitala kroz aktivnosti internacionalizacije i poboljšanje
studentskog standarda. Zatim,
3,7 miliona predviđeno je za
centar uspješnosti, a oko 2,1
milion za 10-ak najperspektivnijih istraživačkih timova koji
će predložiti najbolje naučno-
tranziciju, studenti Fakulteta
političkih nauka (FPN) pośetili su Vladu Crne Gore. Tom
prilikom generalni sekretar
Vlade Žarko Šturanović ukazao je da je veliki broj mladih
ljudi koji su bili na praksi u
Vladi ili nekom ministarstvu i
najčešće nastavio svoj angažman u državnoj upravi.
On je studentima objasnio način i procedure usvajanja akata na śednicama
Vlade, te preduzetim aktivnostima na planu reforme
državne uprave, navodi se u
saopštenju.
Studenti su u sali đe se
održavaju śednice Vlade iza-
brali svoje ministarske fotelje
i sa generalnim sekretarom
otvorili pitanja ravnopravnosti polova, upisne politike
univerziteta, kao i aktivnosti
koje se preduzimaju na njihovom rješavanju na način
prihvatljiv za sve zainteresovane. Zajednički je ocijenjeno da posao na unapređenju
funkcionisanja
institucija
jedne države nikad nije završen, te da svakodnevno
treba raditi na tome i doprinositi daljem napretku čitave
Crne Gore.
O. Đ.
Univerzitet Mediteran
NOVI STUDIJSKI
PROGRAMI
NOVAC, ISTRAŽIVANJA, MEDIJI IGRAJU VAŽNU ULOGU U KAMPANJI:
Sa predavanja
tome doda i učešće sportista i
umjetnika u funkciji predizborne kampanje, doći ćemo do
zaključka važnosti političkog
marketinga kroz sintagmem
„Yes We Can“.
Velika uloga savjetnika
Generalno,
amerikanizacija političkog marketinga
sadrži i nameće ličnost, a ne
problem, zatim sjaj, glamuroznost, emocionalnost, apele,
ali ne i objavu konkretne politike, objasnila je Komar.
Iz svega proizilazi da politički marketing i demokratiju
čine mediji kao autonomni
centri moći, koji diktiraju sadržaj i način prenošenja poruke,
podilaženje biračkom tijelu
umjesto djelovanja na biračko
tijelo, a u svemu tome veliku
ulogu imaju savjetnici koji preuzimaju inicijativu. „Krajnji cilj
ispunjen je odabirom kandidata“, zaključila je Komar.
Ukratko, dr Olivera Komar je svojim respektabilnim
predavanjem, vođena autentičnim i veoma analitičnim
podacima, pružila saznanje o
amerikanizaciji političkog marketinga koji je svoje mjesto našao i na našim prostorima.
Ivan Čarapić
Fakultet za poslovne studije u Podgorici i Fakultet za turizam u Baru Univerziteta Mediteran dobili su od Savjeta za
visoko obrazovanje licence za
otvaranje novih specijalističkih
studijskih programa.
Riječ je o otvaranju prvih
magistarskih studija „Master
of Business Administration“
(MBA) iz menadžmenta, finansija i agrobiznisa na engleskom jeziku. Studije počinju u
septembru, a upisivaće se po
20 studenata godišnje. Među
predavačima će biti i profesori
iz Holandije, Mađarske i drugih
evropskih zemalja. Kako kažu
na Univerzitetu Mediteran, ove
studije namijenjene su onima
koji imaju određeno radno
iskustvo ne samo iz ekonomije
već i iz drugih oblasti, a žele da
se obrazuju za menadžere.
Na Fakultetu za poslovne
studije biće otvorene i nove
specijalističke studije iz menadžmenta nacionalnih i regionalnih parkova, te menadžmenta urbanog nasljeđa, a
upisivaće se po 50 studenata
godišnje.
Fakultet za turizam iz Bara
otvoriće na osnovnim studijima program Menadžment u
hotelijerstvu i godišnje upisivati 100 studenata.
O. Đ.
15
JUN
JUL
VIJESTI IZ ŠKOLA
Srednja Medicinska škola u Podgorici
obilježila 40 godina rada
ĐAČKE INICIJATIVE:
OŠ „Pavle Rovinski“, Podgorica
PONOSNI NA TRADICIJU
I REZULTATE
ŽELE SVIJET BEZ NEVOLJA
Svečanom śednicom Nastavničkog vijeća, kojoj su
prisustvovali članovi Školskog
odbora, Savjeta roditelja, nagrađeni učenici, bivši članovi
kolektiva i učenici, Srednja
medicinska škola u Podgorici
obilježila je 40 godina rada.
„Ponosni smo na našu
školu, njenu tradiciju, iskustvo
i vrhunski nastavni kadar“, kazao je pozdravljajući prisutne
direktor škole Branimir Kostić.
On je podśetio da je školu
osnovao Medicinski zavod Titograd 1972. godine, i tada je
upisano jedno odjeljenje sa 31
učenikom, a nastava je izvođena u amfiteatru đečje bolnice.
Školu je završilo 7.205 učenika,
a mnogi od njih postali su istaknuti ljekari, stomatolozi, farmaceuti, privrednici, sportisti.
Kostić je naglasio da je ova
škola danas veliki kolektiv sa
131 zaposlenim i 1.300 učenika raspoređenih u sedam
smjerova. Radi se prema reformisanim programima, u modernoj školskoj zgradi. Veliki
dio praktične nastave izvodi
se u samoj školi, a ostatak u
saradnji sa Kliničkim centrom
Crne Gore, Đečjom bolnicom,
Institutom za javno zdravlje,
Montefarmom i drugim zdravstvenim ustanovama.
„Vrlo brzo počeće izrada novih nastavnih planova
i programa za obrazovanje
odraslih za rendgen tehničare,
transfuzere i instrumentare u
hirurškoj sali. Prije ulaska Crne
Gore u Evropsku uniju izvjesno
je da će medicinske škole ući u
novu reformu nastavnih planova i programa kako bismo
ih uskladili sa planovima i pro-
gramima medicinskih škola u
zemljama EU“, kazao je Kostić.
Nagrađeni su najbolji
učenici: u I razredu Jelena
Velimirović i Sofija Vlahović;
u drugom Danka Noković, u
III Dunja Kostić i u IV Bojana
Šćekić, Filip Tomović, Anđela
Brnović i Emilija Delević. Đaci
generacije su Emilija Delević i
Anđela Brnović.
Dobitnici priznanja za više
od 30 godina rada u ovoj školi
su: Mileva Janković, Ljiljana Žurić, Marika Dakić, Zorka Burzanović, Branimir Kostić i Nataša
Vukotić.
Plakete su dobili bivši direktori Ratko Kovačević i Marko Jokić.
Na svečanosti je promovisan video-spot „Škola koju
volim“.
Lj. V.
U OŠ „Pavle Rovinski“ održana je predstava „Meno male!
C'èil telegiornale“ (Udobno se
smjesti! Vrijeme je za večernje
vijesti“).
Svjesni koliko pokretene
slike utiču na sve nas, članovi
sekcije italijanskog jezika, sa
nastavnicom Angelom Baturan, pokazali su kakav bi
dnevnik oni željeli da gledaju
svake večeri: onaj bez nevolja,
nesreća i nepogoda. Za razliku
od dnevnika koji gledaju svaki
dan, ovaj dnevnik bio je pun
đečje pjesme, igre i šale. Četrdesetak članova italijanske sekcije (učenici VII, VIII i IX razreda)
pripremilo je 12 priloga za svoj
dnevnik.
Lj. Nedić
Vijek i po OŠ „Savo Kažić”, Barutana
I ĐACI I
NASTAVNICI PUTNICI
16
JUN
JUL
U SKLADU SA PROGRAMIMA EU: Sa svečane śednice
Srednja stručna škola „Spasoje Raspopović“
TAKMIČENJE PEKARA
Podgorička Srednja stručna škola „Spasoje Raspopović“
jedina je škola u Crnoj Gori koja
obrazuje mlade pekare. Željni
takmičarskog duha, a pošto
nemaju konkurenata iz drugih
škola, svoje vještine međusobno su odmjerili.
Milica Jovanović je učenica drugog razreda. Sa svojim
drugarima iz razreda često zamijesi poneku kiflu u školskoj
radionici. Obradovalo je to što
će pokušati da zamijesi najbolje pecivo ne samo po izgledu
već i ukusu. Jer tu je komisija iz
škole koja će da ocijeni.
„Napravila sam hljebnu
trostruku pletenicu koja je ravnomjerno pečena, od bijelog
i ražanog brašna“, objasnila je
Milica.
Kako se rukuje sa tijestom,
đake podučava profesorica
Dragana Boričić.
„Ovim takmičenjem oni
iskazuju svoje vještine, sposob-
nosti, znanja, postignuća. Na
sredini su školovanja i imaju još
toga da nauče. Ako budemo
uspjeli da nađemo sponzore,
planiramo da se takmičimo
sa školama u okruženju“, kaže
profesorica Boričić.
Takmičenja van škole obradovala bi buduće pekare, koji
se nadaju da sa tim zanatom
neće biti bez posla.
Iz škole apeluju na đake i
roditelje da ne bježe od zanata,
napominjući da se, osim pekara, u njihovoj školi obrazuju
i drugi profili: mljekari, zlatari,
frizeri i modni dizajneri.
D. P.
nost ovđe otvorila vrata davne 1861. godine u jednoj od
najstarijih škola u Staroj Crnoj
Gori, u mjestu Gradac. Škola
u Relezi otvorena je 1888. godine, a 1919. na Barutani. Prvi
učitelji su bili Mitar Simonov
Vukčević, Filip Protić, Dušan
Petrović…
„Škola radi sa entuzijazmom gradske škole. Planirano
je da se zdanje ogradi, poligon
proširi, da se knjižni fond od
320 naslova obogati novim
naslovima. U školi rade likovna, muzička, recitatorska,
ekološka sekcija, a njihovi se
rezultati potvrđuju brojnim
nagradama na likovnim i literarnim konkursima“, ističe direktorica Vujović.
S. K.
Učenici iz područnog odjeljenja Buronji
OŠ „SUTJESKA“, PODGORICA: Kreativne radionice
PIŠEM TI PISMO
OŠ „Orjenski bataljon“, Bijela
NADMETANJE U
HUMANOSTI I ZNANJU
OŠ„Orjenski bataljon“ prati
i pomaže sve akcije humanosti.
Tako je, na inicijativu Đačkog
parlamenta, i uz odobrenje
Savjeta roditelja, u martu organizovana akcija pod nazivom
„Škola školi“, đe su prikupljena
novčana sredstva kao pomoć
za sanaciju porušenog krova
četvororazredne škole u Botunu, područno odjeljenje OŠ
„Gornja Zeta“ – Golubovci.
Uz ovu, organizovali smo i
akciju za pomoć učeniku dru-
Osnovna škola „Savo Kažić” na Barutani, koja nosi ime
poznatog revolucionara ovog
kraja, proslavila je 150 godina postojanja. Školska zgrada koja odolijeva vremenu i
prkosi trajanjem, pod svojim
krovom okuplja 32 učenika i
20 zaposlenih, a pet učenika
je u područnom odjeljenju u
Buronjima. Nastavno osoblje i
svi učenici – putnici su.
Vozač kombija Milovan
Čelebić, prevozeći 32 učenika,
svakoga dana pređe 130 kilometra. Ređaju se sela: Gornji
Kokoti, Podstrana, Ljiješnji,
Goljemadi, Begova Glavica,
Bigor, Briđe, Bobija, Brežine,
Stanisavljevići, Parci, Buronji,
Progonovići, Dobrska Župa i
Barutana. Iz Barutane nema
nijedan učenik.
Poligon za sportske aktivnosti, šest učionica i jedna
kompjuterska učionica pružaju solidne uslove za rad. Direktorica Marina Vujović, osvrćući
se na razvoj školstva u ovom
kraju, istakla je da je pisme-
gog razreda OŠ „Orjenski bataljon“ koji zbog zdravstvenih
problema mora na operaciju u
inostranstvo.
Na ovaj način učenici su
pokazali svoju solidarnost i humanost. Pored toga, i da treba
učestvovati i na takmičenjima i
da se može biti među prvima.
Naime, na ovogodišnjem Državnom takmičenju u znanju,
iz prirodnih nauka i stranih jezika, Janja Elez, IX razred, osvojila je prvo mjesto iz biologije, a
Sara Golo, iz istog razreda, sedmo mjesto ih hemije. Danijel
Čamdžić (IX) bio je veoma blizu
samog vrha u znanju iz engleskog jezika, dok se Vladimir
Jovanović, iz VI razreda, takođe
sjajno istakao među takmičarima iz matematike.
I ubuduće ćemo razvijati
humanost, solidarnost i takmičarski duh, a sve u cilju formiranja zdravih i obrazovanih
generacija.
Bojana Mijović
Pišemo pisma da očuvamo
tradiciju koja je značajna kao
vid komunikacije i u savremenom svijetu.
Pisanje pisma na času crnogorskog–srpskog, bosanskog, hrvatskog jezika i književnosti ima za cilj da učenici
savladaju formu pisanja pisma.
Tom prilikom potrebno je da
poštuju određena pravila: forma pisma, kako se piše adresa, kako se naslovljava, kako
se piše jasan sadržaj pisma sa
razumljivom porukom koju je
potrebno prenijeti – svrha pi-
sma, kako se završava pismo...
Slijedi niz aktivnosti u radionici: podjela u grupe prema afinitetima; praktični rad
– pravljenje koverte, popunjavane koverte podacima, osmišljavanje sadržaja, razmjena
mišljenja, pripremanje prikaza
svojih rezultata rada, savjeti
i sugestije drugara, slanje pisma. Vođa grupe i pomoćnik
kontrolišu rad i provjeravaju
ispravnost forme pisma. Učenici snose odgovornost za svoj
dio posla. Usmjeravaju pažnju
na to da pismo bude napisano
učtivim riječima, čitljivo i pregledno, pri čemu su pokazali
kulturu pisanja i pismenost.
Pokazali su spremnost, prihvatanje odgovornosti, saradnju
i želju da budu uspješni. Ove
aktivnosti doprinose dinamici
u grupi. Učitelj pruža podršku
i podsticaj.
Grupe:
1. grupa – Pismo upravi škole
2. grupa – Pismo Crnogorskom narodnom pozorištu
3. grupa – Pismo Crvenom krstu
4. grupa – Pismo Zelenilu –
Podgorica
5. grupa – Pismo taksi službi
Pisanje pisma predstavlja
jedno novo iskustvo koje sada
učenici mogu primijeniti i u
životu, što nosi izvjesnu dozu
izazova, jer u isto vrijeme predstavlja novinu i zanimljivost, tj.
način da zavole ovaj vid komuniciranja.
Mladi autori poručuju:„Ljubitelji pisane riječi obradujte
nekog pismom“
.
Nevenka Vulić
VIJESTI IZ ŠKOLA
Muzička škola „Dara Čokorilo”, Nikšić
Sto tri godine OŠ „Zarija Vujošević“
Mataguži
TRADICIJA U NOVOM RUHU
Škola za osnovno i srednje
muzičko obrazovanje „Dara
Čokorilo“ krajem 2010. godine uselila se u novu zgradu.
Pohađa je 556 učenika na odsjecima za klavir, harmoniku,
violinu, violončelo, trubu, gitaru, udaraljke, klarinet, teorijska
znanja i solfeđo, pod budnim
nadzorom 34 profesora. Rad
se odvija po savremenim standardima. Tu je pet učionica za
grupnu i 11 kabineta za individualnu nastavu, kompjuterska
učionica, fonoteka, koncertna
dvorana, šminkernica, četiri
svlačionice, ostava za scenske
rekvizite, dvije arhive, prostor
za video-nadzor, radionica za
opravku instrumenata, kancelarija za Fondaciju „Ćano Koprivica“...
Moderni enterijer i eksterijer ovog školskog zdanja,
muzika koja dopire iz njega i
ljubaznost nastavnog osoblja
– sve to kod pośetilaca mami
uzvišeni ośećaj.
Vizionarski ośećaj
Direktorica Vjera Vuković,
energična, posvećena muzici,
diplomirala je na sarajevskoj
Muzičkoj akademiji, ima 25-godišnji staž u srednjoškolskim
obrazovnim ustanovama u
Nikšiću. Vizionarskim ośećajem
za potrebe đece iz Nikšića i šire,
izborila se za svoju ideju o nepohodnosti ovakve insitucije.
Zahvaljujući
Fondaciji
„Ćano Koprivica“ i donatoru Nikoli Koprivici, koji živi u Beču, te
Opštini Nikšić kao sufinansije-
U MODERNOJ ZGRADI ZASJIALO ZLATO
Prošla godina bila je posebno uspješna. Na 38. državnom
takmičenju u Kotoru osvojili su četiri zlatne, pet srebrnih, 13
bronzanih lira i dvije pohvale. Na Međunarodnom takmičenju Akordeon Art – Istočno Sarajevo dobili su jednu zlatnu, tri
srebrne i jednu bronzanu liru. Sa II međunarodnog internet
takmičenja u Beogradu vratili sa jednom prvom, devet drugih
i tri treće nagrade. Na međunarodnom takmičenju „Davorin
Jenko“ osvojena je jedna treća nagrada. Sa Memorijala „Vojislav
Vučković“ – Beograd vratili su se s dvije treće, a sa Međunarodnog takmičenja „Petar Konjević“ s osvojenim prvim mjestom.
Dobitnici su i opštinske nagrade „18. septembar“.
ru, školska zgrada sagrađena je
kvalitetno i u roku. „Muzika zahtijeva posvećenost i pripadnost – kao religija, upornost
do usvojenosti najtananijeg
slušnog tona, emotivnost kao
poezija”, ističe Vjera Vuković.
Uspjesi, priznanja
Na Međunarodnom festivalu muzike mladih pijanista u
Šapcu, učenica Milica Ćetković
dobila je I nagradu.
– Ponosni smo na njen rad
koji je vrednovao žiri poznatih
imena u muzici, poput Svetlane Boginov i Vladimira Ugarkova – ističe profesorica klavira
Marija Joković.
Učenici učestvuju i na
mnogim drugim manifestacijama.
– Imamo mjesečne kon-
U Srednjoj Elektrotehničkoj školi „Vaso Aligrudić“
u Podgorici organizovana radna akcija
IZ STARE ŠKOLE –
SVJETSKA IMENA
uređivali školsko dvorište, a
sada ćemo adaptirati jedan
paviljon sa osam učionica. Pomaže nam tehničko osoblje,
odazvalo se nekoliko učenika,
kao i koleginice koje su nam
dobrovoljno pripremale obroke. U vedroj atmosferi na nove
dužnosti gledamo kao na lijep vid druženja. Kada radovi
budu završeni, organizovaćemo zajednički izlet, što je inače
uobičajeno u našem kolektivu
na kraju, odnosno na početku
školske godine“, objašnjavaju
u ime svojih kolega Milan Medenica, profesor praktične nastave, inače bivši đak ove škole,
i Drago Cimbaljević, profesor
fizičke kulture.
Š. B.
certe u različitim disciplinama.
Poslije treće godine planiramo
da pośetimo Salzburg, najveći
muzički festival. Pokrenuli smo
školski list koji prati događanja
i ostvarene rezultate – s ponosom priča direktorica Vjera
Vuković.
Sl. Klikovac
Đak generacije Zana Orahovac
rasvjeta van objekta, videonadzor i alarm. Na taj način poboljšali smo bezbjednost učenika i školskog objekta u cjelini.
Posebnu pažnju posvećujemo
projektu profesionalnog razvoja nastavnika“, ističe direktor
Branko Rašović.
Ni nastavnici ni učenici
nijesu se libili rada u dvorištu.
Uredili su zelenu površinu i
zasadili veliki broj biljaka koje
uljepšavaju i oplemenjuju njihov svakodnevni prostor.
U takvoj atmosferi obilježen je i Dan škole, bogatim
Daju doprinos ljepšem ambijentu u školi
naglašava direktor Žarko Borovinić.
I školsko dvorište poprima drugačiji izgled. Postavljena je ograda sa rampom,
a u planu je i da se platforma
ispred samog ulaza u školu preuredi, da se označe
parking mjesta. Osim toga,
nedavno je uređen i dio oko
biste Ivana Uskokovića. Akademski slikar Filip Vlahović
oplemenio je bistu ukrasnom
ogradom, kao i granitnom
pločom.
Š. B.
Srednja medicinska škola
„Dr Branko Zogović“ u Beranama obilježila je nizom aktivnosti 12. maj, Međunarodni
dan sestrinstva. Učenici prvog
razreda (odjeljenja I-4 i I-5),
u saradnji sa profesoricom
zdravstvene njege Mirjanom
Ivanović, pripremili su prezentaciju o razvojnom putu
sestrinstva u svijetu i kod nas.
Tom prilikom upoznali su se
sa životom i radom Florens
Najtingel – začetnicom sestrinstva, kao i razvojem ove profesije od 1860. godine do danas.
Posebno je ukazano na period
savremenog sestrinstva i mogućnosti stručnog usavršavanja i nadogradnje kroz proces
visokog obrazovanja u tri nivoa
(I – osnovne studije, II – specijalističke i master studije, III –
OŠ „Niko Maraš“ iz Bijelog Polja
proslavila 105. rođendan
UKRAS ŠKOLSKOG DVORIŠTA: Bista Ivana Uskokovića
Učenici ove škole učestvovali su na međunarodnom takmičenju regate u Baru.
„Naša je škola prva i jedina ove vrste koja je učestvovala na
takmičenju. Ekipa je brojala 12 učesnika, dva rezervna, kao i
profesore trenere. U veoma jakoj konkurenciji (klubovi sa iskustvom dugim sedam decenija, kao i ekipe sa fakulteta), naši
učenici osvojili su drugo, odnosno treće mjesto. Zahvaljujući
ovom plasmanu takmičili su se i na međunarodnoj regati u Rijeci, a nedavno smo dobili i poziv za nadmetanje u Portorožu.
Kako svaki takav angažman zahtijeva finansijsku potporu, odlazak nažalost nije izvjestan. Naše učenike obradovala bi realizacija ideje o osnivanju kluba koji bi im omogućio zdravu vrstu
rekreacije“, objašnjava direktor Borovinić.
joj je novčana nagrada, kao
i vrijedna knjiga. – Radosna
sam što sam dobitnik ove vrijedne nagrade, a mnogo mi je
pomogla razredna Persa Bečić,
koja me je stalno podsticala.
Nadam se da ću upisati medicinsku školu, odsjek farmacija
– ponosno priča Zana.
Treba istaći da su proslavu
103. rođendana škole pomogle donacije Radomira Rakovića, Čeda Škatarića, Milana
Vulevića i „Inpeka“.
Slavka Klikovac
DAN OTVORENIH VRATA
NOVO LICE ZGRADE
ZAPAŽENO UČEŠĆE NA REGATI
kulturno-umjetničkim programom.
– Nastojali smo da svaka
tačka ima jasnu poruku – istakla je profesorica Olga Dabović-Klikovac.
Učenica devetog razreda
Zana Orahovac proglašena je
đakom generacije. Iz Fondacije „Budo Škatarić“ dodijeljena
Aktivnosti
SMŠ „Dr Branko Zogović“, Berane
Srednja mašinska škola „Ivan Uskoković“ u Podgorici
Tokom ljetnjeg raspusta
u podgoričkoj Srednjoj mašinskoj školi „Ivan Uskoković“
počela je obnova bravarije,
spoljne fasade, kao i hidroizolacije. Kako su objasnili u upravi ove vaspitnoobrazovne
ustanove, troškovi će biti pokriveni novcem izdvojenim iz
kredita Svjetske banke.
Tenderom koji je raspisalo Ministarstvo prosvjete
i sporta određene su firme
koje će izvoditi, odnosno
nadgledati
radove: „Fidija“ (Podgorica), te „Ening“ i
Osnovna škola „Zarija Vujošević“ iz Mataguža proslavila
je 103. godinu postojanja. Od
školske 2007/2008. godine započela je reformisanu devetogodišnju nastavu. „Imamo projektore i informatičku učionicu.
Opremljeni su kabineti fizike,
hemije, biologije i muzičke kulture. Postavljena je adekvatna
Muzička škola „Dara Čokorilo“ osnovana je školske
1948/1949. godine. U svojoj dugoj tradiciji iznjedrila
je umjetnike poznate i van
Crne Gore, među kojima su:
Irena Kljujev – pijanistkinja u
Americi, Ljiljana Milić – profesorica na konzervatorijumu u Parizu, Vesna Đokić
– doktor klavira u Beogradu,
Danijel Cerović – gitarista,
a školu su pohađali i Vjera
Nikolić – multimedijalna
ličnost i Andro Martinović –
reditelj.
PROFESORI UMIJU
U podgoričkoj Srednjoj
elektrotehničkoj školi „Vaso
Aligrudić“ kraj školske godine
obilježen je neobičnom akcijom pod sloganom „Profesori
umiju“. Petnaest profesora ove
vaspitnoobrazovne ustanove,
nakon završenih radnih obaveza, nastavili su da rade u školi, ali u drugom svojstvu. Kako
kažu, to nije ništa neobično
budući da inače mnogo vremena provode u školi, doživljavaju je kao svoj drugi dom...
„Često sami preuzimamo inicijativu i nastojimo da
damo svoj doprinos ljepšem
ambijentu u školi. Ne dozvoljavamo da mjesto đe đeca i
mi radimo i boravimo bude u
lošem stanju. Nedavno smo
DOBRI USLOVI
– DOBRI REZULTATI
„Nik-kom“ iz Nikšića. Stara i
dotrajala bravarija biće zamijenjena eloksiranom, pronađen je modus hidroizolacije
ravnog krova, demit fasada
zamijeniće staru, a kotlarnice
će nakon dugog niza godina
konačno biti zamijenjene.
„Time ćemo postići uštedu električne energije do 30
odsto, što nije zanemarljivo.
Nadamo se da će radovi biti
završeni tokom septembra, te
tako školsku godinu dočekujemo u novom ruhu i prijatnijoj atmosferi za boravak i rad“,
U ZNAKU SPORTSKIH I
SCENSKIH IGARA
Osnovna škola „Niko Maraš“ iz Bijelog Polja obilježila je
kulturno-zabavnim i sportskim
programom svoj 105. rođendan. Ove godine obilježavanje
je bilo nešto drugačije nego
ranije.
– Prije svega, proteklo je
u znaku saradnje sa OŠ „Zarija
Vujošević“ iz Mataguža, i to na
opšte zadovoljstvo i zaposlenih i učenika – kazao je direktor
Goran Peličić.
Odigrana je fudbalska utakmica, đe su domaćini pobijedili s rezultatom 2 : 1. Golove za
bjelopoljsku školu dali su Filip
Klikovac i Aleksandar Klikovac,
a za Matagužane Nenad Radusinović. – Na ovaj način upoznajemo se i širimo drugarstvo,
tako važno za naš uzrast – ističe Aleksandar.
Filip je ponosan na gol koji
je dao i s nestrpljenjem čeka
revanš koji će se održati u ma-
doktorske studije).
Učenici III-1 tokom humanitarne akcije prikupili su pomoć za potrebe ginekološkoakušerskog odjeljenja Opšte
bolnice u Beranama.
Na „Danu otvorenih vrata“
profesori i učenici predstavili
su učenicima IX razreda osnovne škole nastavni i vannastavni
obrazovni proces u ovoj obrazovnoj instituciji.
Pośetioci su imali priliku da
prošetaju kroz školu, upoznaju
njene resurse, pogledaju savremeno opremljene učionice,
specijalizovane kabinete, biblioteku, učionice za slobodne
vannastavne aktivnosti, upoznaju uslove upisa, obrazovne
profile i potencijale škole itd.
Novinarska sekcija škole
taguškoj školi.
Predstavila se i dramska
sekcija „Sunčica“, predstavom
„Izlet“ – tekst i režija Olga Dabović-Klikovac.
Direktor OŠ „Zarija Vujošević ne krije zadovoljstvo zbog
ovakvog vida saradnje.
– U Osnovnoj školi „Niko
Maraš“ nijesmo prvi put gosti.
Naša saradnja se ogleda i u
drugim aktivnostima, izletima
i putovanjima. Želimo da se
đeca upoznaju i nastave druženje i kasnije – ističe direktor
mataguške škole Branko Rašović.
Na samom kraju gosti su
pogledali izložbu likovnih radova u holu škole i nastavili
druženje uz muzički program.
S. Klikovac
17
JUN
JUL
VIJESTI IZ ŠKOLA
Gimnazija „Slobodan Škerović“, Podgorica
OŠ „Savo Pejanović“ u Podgorici proslavila svoj dan
POKLON MILOŠA MILIĆA
UČENICIMA PUTNICIMA
PODSTREK ZA BOLJI RAD
Uspješan kraj školske
godine najboljim učenicima
podgoričke Gimnazije „Slobodan Škerović“ čestitao je
Miloš Milić, bivši učenik te
vaspitnoobrazovne ustanove i
dugogodišnji direktor Dječjeg
saveza, sada u penziji. On je u
ime NVO „Solidarnost“ poklonio komplete knjiga učenicima putnicima, kojih je u ovoj
školi oko 100. Izdvojeni su učenici koji tokom školske godine,
pored postignutog zavidnog
uspjeha, nijesu nijedan put zakasnili niti imali neopravdane
izostanke. Kompletima knjiga
Miodraga Ćupića i Iva Andrića
nagrađeni su Muamera Ljuljanović (II razred) iz Tuzi, Pavle
Aligrudić (III razred) iz Balabana, Marija Grebović (II razred) iz
Bijelog Polja i Jovana Božović
(I razred), koja je na Olimpijadi
znanja osvojila drugo mjesto iz
biologije.
Uručujući učenicima darove, Milić je istakao da je najbolji
U prisustvu brojnih gostiju, roditelja i učenika, kolektiv
podgoričke OŠ „Savo Pejanović“ proslavio je svoj dan. Ovim
povodom učenici su izveli prigodan zabavni program koji
su pripremili uz pomoć svojih
JUN
JUL
poklon za đaka knjiga, te da je
do sada u sedam seoskih škola
poklonio oko 300 knjiga.
„Prijatno je biti u školi u kojoj sam sticao znanje. Nagradili
smo učenike koji žive van gradske zone, ali ih to ne sprečava
da budu primjerni đaci“, ista-
kao je Milić.
Izražavajući zahvalnost, direktor škole Radiša Šćekić ukazao je da Miloš Milić dosljedno
pokazuje poštovanje prema
školi, te je tako postao prijatelj
i njen vječiti donator.
Š.B.
smijehom, znanjem i uspjesima. Najveći broj učenika (322)
ova škola je imala školske
1975/1976. godine.
Nažalost, zbog migracije
iz godine u godinu opada broj
učenika. Danas ih je samo 51,
a od područnih odjeljenja radi
samo ono u Glavaci, sa tri učenika.
U želji da se obezbijede
što bolji uslovi za obrazovanje
đece, upravo ovih dana zaposleni u školi zajedno sa mješta-
Najbolji se okitili diplomama „Luča“
nastavnika.
Direktorica Darinka Adžić
podśetila je da je ova vaspitnoobrazovna ustanova najstarija podgorička osnovna škola,
osnovana izdvajanjem iz niže
SA DONATORIMA DO
BOLJIH USLOVA
Osnovana daleke 1892.
godine, škola u Lubnicama tek
je nakon II svjetskog rata počela da radi bez prekida. Bilo je
to najprije u privatnoj kući Milića i Rada Obradovića, sve do
izgradnje školskih objekata u
Lubnicama i područnim odjeljenjima Kurikuće, Bastahe, Glavaca, Vuča i Praćevac.
Godine su prolazile, vremena se mijenjala, a škola je
odolijevala i jednom i drugom,
ispunjena đečijom grajom i
nova i podstrek za još bolji rad
i stabilan razvoj škole“, istakla je
direktorica Adžić.
Na svečanosti su uručene nagrade učenicima koji su
postigli značajne rezultate na
raznim takmičenjima i manife-
Knjiga – najbolji poklon učeniku
JUBILEJ: 120 godina OŠ „Lubnice“
u Beranama
18
realne gimnazije 1950. godine u prvu sedmogodišnju, a
potom 1952. u osmogodišnju
osnovnu školu.
„Škola njeguje dugu tradiciju renomirane vaspitnoobrazovne ustanove, prepoznatljive
po harmoničnom kolektivnom
duhu, kao i značajnim rezultatima postignutim na takmičenjima znanja organizovanim
ne samo na nivou grada već i
šire. Postignuti rezultati su os-
stacijama, kao i onima koji su
tokom školovanja zavrijedili
diplomu „Luča“. Andrija Laković, učenik IX-4, proglašen je
đakom generacije.
Š.B.
90 godina škole u Tucanjama kod Berana
nima, a uz pomoć Ministarstva
prosvjete i sporta, Opštine Berane i drugih donatora, započeli su rekonstrukciju školske
zgrade.
Na svečanosti su dodijeljene povelje i zahvalnice bivšim
direktorima, zaslužnim radnicima, kao i prijateljima škole koji
su na razne načine pomogli
ovu vaspitno-obrazovnu ustanovu.
U SLUŽBI ZNANJA
I KULTURE
Kolektiv OŠ „Tucanje“, u
istoimenom selu kod Berana,
svečano je proslavio jubilej–
90 godina od osnivanja i rada
škole.
gobrojnom publikom, o istorijatu škole i njenim uspjesima
govorio je direktor Sejdo Čilović. Pored mnogih priznanja,
škola je dobitnica i najvećeg
učenica IX razreda, osvojila je
prvo mjesto iz ruskog jezika na
Državnom takmičenju.
Na svečanosti su uručena
priznanja, pohvale zaslužnim
IZLOŽBA NAJBOLJIH
ĐAČKIH RADOVA
Školske 2011/2012. upisala je 68 učenika,svrstanih u
četiri kombinovana odjeljenja
u nižim razredima i pet„čistih“
odjeljenja od V do IX razreda.
Na svečanosti, pred mno-
opštinskog priznanja – Julske
nagrade. Učenici su na opštinskom, regionalnom i državnom takmičenju više puta
osvajali prva, druga i treća mjesta.Ove godineAnita Šabotić,
i najboljim učenicima, radnicima škole, donatorima i predstavnicima humanitarnih organizacija.
U susret Olimpijskim igrama koje će ove godine biti
organizovane u Londonu, Crnogorski olimpijski komitet i
Ministarstvo prosvjete i sporta
raspisali su konkurs za najbolje
likovne i literarne radove. Nagrađeno je 12 literarnih (u četiri
kategorije) i 18 likovnih radova (šest kategorija). Nagrade
najboljima uručili su Dušan
Simonović, predśednik COK-a,
i Vesna Vučurović, pomoćnica
ministra prosvjete i sporta. Čestitajući đeci na odzivu, Dušan
Simonović je izrazio uvjerenje
da najmlađi mogu mnogo
pružiti u promovisanju olimpijskog duha, te da su radovi
Rovinski“ Podgorica)
III kategorija – 5. i 6. razred:
Minea Kapidžić (OŠ „Marko Miljanov“, Podgorica) i Miloš Vuković (Centar za obrazovanje i
osposobljavanje „1. jun“)
IV kategorija – 7, 8. i 9. razred: Emra Nuhodžić (OŠ „Dušan Korać“, Bijelo Polje), Srećko Đergić (OŠ „Vuko Jovović“,
Danilovgrad), Elena Simović
(OŠ „Orijenski bataljon“, Bijela)
i Aleksandra Leković (OŠ „Oktoih“, Podgorica)
Srednja škola – I kategorija – 1. i 2. razred: Maša Čelebić
(Gimnazija „Slobodan Škerović“, Podgorica), Nemanja Đukić (Gimnazija Cetinje) i Ksenija
Efimenko (SLŠ „Petar Lubarda“,
Cetinje)
II kategorija – 3. i 4. razred:
Matija Katnić (SLŠ „Petar Lubarda“, Cetinje), Milena Vukčević
(Gimnazija „Slobodan Škerović“) i Nina Pejović (Gimnazija
„Slobodan Škerović“).
Vukica Rašović (OŠ „Oktoih“,
Podgorica), Mara Kandić (OŠ
„Pavle Rovinski“, Podgorica) i
Branka Radovanović (OŠ „Narodni heroj Savo Ilić“).
Srednje škole – I kategorija
– 1. i 2. razred: Katarina Knežević (Gimnazija „Slobodan Škerović“, Podgorica), Luka Pajović
(Gimnazija „Slobodan Škerović“) i Aleksandra Fatić (Gimnazija „Slobodan Škerović“).
II kategorija – 3. i 4. razred:
Vukica Lalović (SMŠ „17. septembar“, Žabljak), Fadil Zejnelagić (Srednja medicinska škola,
Podgorica) i Vilma Petković
(SMŠ „Mladost“, Tivat).
Š. B.
Š. B.
Humanitarna akcija OŠ „Bać”
JEDINSTVENI
U NEVOLJI
Sindikalna organizacija OŠ
„Bać“ organizovala je humanitarnu akciju „Ne više od eura“
kako bi pomogla porodicu
Džemaila Murića (doskoro člana ovog kolektiva). U akciji, u
kojoj su učestvovali zaposleni
osnovnih i srednjih škola iz ro-
žajske opštine (Srednja stručna škola, OŠ „25. maj“, i osnovne škole „Mustafa Pećanin“,
„Bukovica“, „Daciće“, „Milun
Ivanović“, „Lovnica“, „Bratstvo i
jedinstvo“, kao i svi članovi kolektiva OŠ„Bać“), prikupljeno je
petsto eura.
„U ime sindikalne organi-
zacije i porodice Murić, iskreno zahvaljujemo svima koji su
svojom humanošću pomogli
u nevolji“, poručio je Safet Klimenta, sindikalni povjerenik u
OŠ „Bać“.
Š. B.
U susret Olimpijskim igrama u Londonu
dokaz da je ideja konkursa bila
zanimljiva.
„To su ideje mira, prijateljstva, suživota, borbe protiv
dopinga, kao i očuvanja životne sredine. Nagrađeni radovi
predstavljaju zalog lijepe budućnosti“, istakao je Simonović. Vesna Vučurović, pomoćnica ministra prosvjete i sporta,
poželjevši našim sportistima
uspjeh na predstojećim Olimpijskim igrama istakla je da su
i u pismenim radovima i onim
naslikanim uočljive vrijednosti
olimpizma koje hiljadama godina inspirišu svijet.
Nagrađeni učenici dobili
su pakete sportske opreme
„Legea“, dok su pobjednici u
pojedinačnim kategorijama
nagrađeni petodnevnim ljetovanjem na primorju.
Nagrađeni učenici
Likovni radovi
I kategorija – 1. i 2. razred:
Lena Šćekić (OŠ „Aleksa Bećo
Đilas“, Bijelo Polje), Cana Bulatović (OŠ„Savo Pejanović“, Podgorica), Magdalena Mijović (OŠ
„Stefan Mitrov Ljubiša“, Budva)
II kategorija – 3. i 4. razred:
Adis Pepeljak (OŠ „Oktoih“,
Podgorica), Marta Šćepanović
(OŠ „Maksim Gorki“, Podgorica)
i Andrijana Ivanović (OŠ „Pavle
Literarni radovi
I kategorija – 6. i 7. razred:
Ruđer Marđonović (OŠ „Narodni heroj Savo Ilić“, Dobrota, Kotor), Petar Vukušić (OŠ „Oktoih“,
Podgorica) i Anes Paljević (OŠ
„Mahmut Lekić“ Tuzi, Podgorica)
II kategorija – 8. i 9. razred:
Š. B.
ARHIV „PROSVJETNOG RADA”:
Iz istorije crnogorskog školstva
UTICAJ VELIKIH PRIMJERA
OSNIVA SE NA NAGONU ČASTI
Prva i najsvetija vaspitačka uloga pala je u dio dječijim roditeljima. Njihov dio treba da bude dobro uređena škola u kojoj će držati svoja očigledna
predavanja najsposobniji učitelj – roditeljski primjer. Ma kakvi nam ovi uticaji izgledali, ali njihovo djejstvo toliko je snažno, da njihove tragove ne može
niti vrijeme niti godine starosti izgladiti
U čovječijoj prirodi nalazi se jedna nesvjesna radnja, koja prati čovjeka za sve
vrijeme njegovog života. Ta
nesvjesna, neprekidna i tako
reći gotovo neprimjetna radnja jeste moć podražavanja.
Rekosmo, da je to neprekidna radnja, čijeg se uticaja
čovjek ne može oprostiti ni u
zemnim danima svoga života – u starosti, ali opet mora
se priznati, da se jačina moći
podražavanja znatno umanjuje sa godinama starosti.
Moć podražavanja naročito
se javlja velikom intenzivnošću u mladim godinama čovječijeg života, kada čovjek u
sebi nema ničega svoga, već
mu je potrebno sve znanje
o spoljašnjem svijetu crpsti
iz okoline, u kojoj se nalazi.
Nježna i osjetljiva čovječija
priroda postaće vjerna kopija
primjera svoje bližne okoline.
Dijete će podražavati svemu
onome što čuje i vidi jer to
zahtijeva njegova duša ili
duh. Taj bitni zahtjev duše
objasniće nam ta okolnost,
što, kao god što naše tijelo
potrebuje, i svoju potrebu
namiruje primanjem hrane,
tako i naša duša ima izvjesne
prohtjeve koje mora primiti
onakve, kakvi joj se pružaju.
Tek docnije, kad čovječija intelektualna snaga bude jača,
te dijete bude u stanju misliti, rasuđivati i na osnovu toga
iznositi izvjesne – pravilne zaključke, onda će se osloboditi
pasivnog primanja utisaka i
tečenja znanja iz spoljašnjeg
svijeta.
Najbolja škola
Mogućnost podražavanja dolazi sa više uzroka. Naprijed smo već spomenuli,
da dijete u prvim godinama
nema nikakvog znanja, te je
prirodna stvar, da se mora
povoditi svemu onom, što
na njega utiče. Dakle, prvi
uzrok podražavanja osniva
se na dječijem neznanju. Ali
kao god je njegovo znanje
skučeno, tako je isto njegova duševna snaga uopšte;
ono nema svoje sopstvene
volje, da bi se po njoj upravljalo, već podleže uticaju
svoje okoline, te mora raditi
ono, što drugi rade. Prema
tome drugi je uzrok dječije
slabosti. Treći i veoma važan
uzrok podražavanja osniva
se na simpatiji – dopadanju,
jer svakom čovjeku urođena je težnja, da se u svakom
pogledu izjednači sa ljudima
svoje okoline, a naročito sa
onima koje voli, a to su na
prvo mjesto njegovi roditelji
i učitelji. Zato je njihova sveta
dužnost, da malenoj dječici
posluže kao primjer svega
onog što je plemenito i uzvišeno. Primjer je dakle prvo i
najvažnije vaspitno sredstvo:
on nam daje očiglednu jasnu
i poučnu sliku svega ovog,
šta ćemo misliti govoriti i raditi. Njegova – tako reći – živa
slika davaće nam pokreta, te
ćemo nehotično, a docnije i
hotimično težiti da sav svoj
život i rad udešavamo prema
istom. Sredstvom, dakle, primjera dobija se ona duševna
hrana, koja snaži sve njene
dobre osobine.
Prema tome, dobri primjeri jesu najbolja škola, u
kojoj se najlakše da naučiti
sve ono što je plemenito i
uzvišeno. Ali da bi se postigao taj teški zadatak, tu se
hoće dovoljno vještine i jake
istrajnosti, jer nije laka stvar
dati dobar pravac đetinjoj
budućnosti i na istom takvog
ga utvrditi, sa koga neće skrenuti ma u kakva iskušenja dovedeno bilo. Za to je vaspitačima potrebno, da su svagda
svjesni svoga zadatka, te da
ga vrše po tačno utvrđenom
i zgodno udešenom planu, a
to, razumije se, treba da odgovara stupnju dječije svatljivosti i okolnostima, u kojima
se nalazi.
Najveća vještina vaspitača
Iznoseći pred djecu primjere, rekosmo, da će ih
dijete podražavati, ali treba
nam znati da s vremenom
ta podražavanja prijeđu u
naviku, a navike tako srastu
s čovjekom, da postanu kao
njegove prirodne osobine.
Prema tome najveća vještina
vaspitača sastoji se u odabiranju dobrih primjera, kako
vaspitanici ne bi postali robovima rđavih navika. Ta prva i
najsvetija vaspitačka uloga
pala je u dio dječijim roditeljima. Njihov dio treba da
bude dobro uređena škola u
kojoj će držati svoja očigledna predavanja najsposobniji
učitelj – roditeljski primjer.
Ma kakvi nam ovi uticaji
izgledali, ali njihovo djejstvo
toliko je snažno, da njihove
tragove ne može niti vrijeme
niti godine starosti izgladiti.
Roditeljski dom, to je plodno zemljište, đe svaka mlada
biljčica uhvati korijene kroz
koji prima onakvu hranu, ka-
TEMISTOKLO I MILTIJAD,
TUKIDIT I HERODOT
Koliko je moćan uticaj dobrih i rđavih primjera najbolje će nam posvjedočiti izrazi jednog učenika, koji govori: „Za divno je čudo koliko dobra od dobra proizilazi. Ni
jedno dobro, kao god ni jedno zlo, ne stoji samo, već ili
popravlja ili krivi druge, a ovi opet druge i t. d. To je kao
kad baciš kamen u vodu – stvori se talas, koji stvara drugi
talas, a ovoj drugi, i sve veći do obale...“. Još će nam ovaj
naš dokaz potvrditi mnogi istorijski fakti: jednom su prijatelji Temistoklovi vidjeli ga veoma neraspoložena i upitali
ga, zašto je neveseo. Temistoklo je tom prilikom uzviknuo:
„Slava Miltijadova ne da mi da spavam“. I zaista u njemu
se probudi težnja, da i on proslavi svoje ime, i ugledajući
se na maratonskog junaka, poslije nekoliko vremena i sam
proslavi svoje ime pobjedom na Kserksom. Također tumači se postanak oratorstva Tukiditova, po primjeru slavnog
Herodita. Iz svih i ovakvih primjera jasno se može viđeti, da
uticaj velikih primjera osniva se na nagonu časti.
CetiNje, 1875. godine
kvu mu to zemljište daje. Ova
hrana djeci se vrlo često puta
daje samo savjetima i poukama dok ni sami roditelji ne
ostaju došljednji istima.
To je ljuta pogrješka;
istina, važnost pouka ne da
se sporiti, ali treba znati, da
jedan dobar primjer više vrijedi, nego li hiljade pouka, jer
kad u roditeljskoj kući djeci
lebde pred očima svijetli primjeri, onda će oni sami govoriti što i kako raditi treba. Na
osnovu toga iziskuje se, da
roditelji budu primjer svojim
starijim sinovima i kćerima,
a ovi (s roditeljima) služiće
mlađima.
Život i teorija
Dakle, roditeljski dom
treba u svemu da služi kao
dobar primjer svima onima
vrlinama, koje misle razviti u
svom porodu, a tu se poglavito zahtijeva, da sav njihov
život i rad bude počivao na
religijsko-moralnoj osnovi.
Pošto je dijete doraslo za
školu, te mu roditeljski dom
ne može dati cjelokupno
vaspitanje sa više gledišta,
onda tu ulogu prima na sebe
Osnovna škola. Tu je glavni
činilac vaspitač. Njemu je
zadatak da popravi grješke
domaćeg vaspitanja da uputi
vaspitanike na pravilno mišljenje i da ih naoruža osnovnim znanjem svega onog, šta
će mu trebati u praktičnom
životu. Ali da se sve to postigne taj sveti zavod – škola treba da bude učiteljka:
dobrih navika, temeljnog i
ozbiljnog rada, ljubaznosti,
istinitosti, istrajnosti, pobožnosti i t. d., a to sve treba da
je oličeno u samom vaspitaču. Dakle, učiteljev primjer
treba da sadrži u sebi sve ove
zahtjeve. U njegovoj ličnosti
ne smije biti ničega, u čemu
bi mogao služiti svojim vaspitanicima kao rđav primjer.
Škola je dom, u kom se teče
nauka ili znanje i vaspitanje.
Oba su zadatka veoma važna, ali drugi mnogo važniji.
Prvi se postizava učiteljevim
ozbiljnim trudom i dobrom
sposobnošću – spremom;
drugi ne zahtijeva toliko školskog znanja, koliko praktične
mudrosti, koja se ogleda u
njegovom ponašanju, kako
u školi, tako van iste. Prema
tome, ako učitelj misli sigurno postići svoj vaspitački
zadatak, potrebno mu je, da
se njegov život i rad potpuno
slaže sa svojim teorijama.
Nestašluci pojedinih
učenika
Osim naprijed spomenutih činilaca treba veliku
pažnju obratiti na vaspitanikovo društvo. Vaspitaču je zadatak, da ispita sve osobine
pojedinih učenika, te rđave
da ugušuje a dobre da njeguje, dokle, tako reći – ne srastu
s učenicima. Međutim često
puta naći će se i takvih učenika, čije rđave osobine vaspitač nije u stanju odkloniti,
te će ovakovi svojim rđavim
primjerom veoma nepovoljno uticati na ostale svoje drugove. To dolazi ušljed nekih
našljednih osobina rđavog
domaćeg vaspitanja i drugih
uzroka. Nestašluci takovih
učenika privlače na sebe pažnju ostalih, te im služe kao
predmet zabave, a vrlo lako
stupe u njihovo društvo. Družeći se s njima i sami se prilagode njihovim nestašlucima,
te se počnu istima služiti.
Za to je vaspitačima, prijeka
dužnost, da učenike ovakve
vrste ne trpe na uštrb vaspitanja ostale valjane omladine već, poslije pedagoških
pokušaja o popravci, treba ih
udaljiti od ostale djece.
Imaće mnogih od g. učitelja, da nije lako otpuštanjem iz škole možda izgubiti
budućnost jednom učeniku.
Donekle tako i jest, i ta misao
treba da rukovodi učitelja pri
svakom otpuštanju učenika, ali opet učitelj, svjestan
svoga zadataka neće dopustiti, da, poslije svih preduzetih mjera o popravci, svoj
kužni uticaj rasprostire na
ostale učenike. Treba znati
da će takav nestaško svoje
drugove uvijek uznemiravati, te u odbranu sebe tražiti
sakrivaca i služiti se lažnim
podmetanjima, te će u tome
služiti kao rđav primjer, pošto
se često puta ne može doći
do istine. Ali pošljedice toga
još su gore i s ovog gledišta,
što se time jako remeti red u
školi, te škola izgubi karakter
vaspitnog zavoda. Takvih dva
ili tri učenika u stanju će biti
dati školi karakter policijski,
đe se rješavaju pojedini sporovi, i kazne izvršuju, a iza
toga slabo proviruje: red, rad,
poslušnost, uljudnost i sloga.
Predpostavimo, dobra djeca
neće sljedovati rđavom primjeru nevaljalaca, ali odmah
moramo priznati da će svaki
takav primjer stvoriti mjesto
u glavi ostale djece i u njih
usaditi svoje kužne klice.
Biografije velikih ličnosti
Iz svega do sada rečenog
može se jasno uviđeti da uticaj primjera ima neopisano
veliku snagu. Svi primjeri
mogu se svesti uglavnom na
dvije vrste. I to na: žive i istorijske primjere. Živi primjeri
jesu: porodica, učitelj, društvo i ostala okolina u čemu
smo naprijed ukratko govoriti. Istorijski primjeri jesu
pojedine velike istorijske ličnosti. Istorijski primjeri igraće svoju ulogu onda, kada
dječija intelektualna snaga
bude jača. Ti slavni primjeri
– izučavanjem Njihovih biografija – napadaju dušu mlađih naraštaja svojim duhom,
plemenitosti i uzvišenosti,
bude u njima ponos, a u isto
vrijeme i težnju, da sljeduju
njihovom primjeru. Njegov
život i rad glasno će im govoriti kako treba da misle,
govore i rade, a u isto vrijeme ulijevaće im tvrde vjere i
nade, te će biti u stanju savlađivati sve prepreke, na koje
budu nalazili. Naoružaće ih
religijskih ośećanjem, moralnim duhom i patriotskim
žarom, te će od njih obrazovati valjane karaktere, koji
će prije dušu ispustiti, negoli
slomiti svoja načela. Zbog
toga je izučavanje biografije
velikih istorijskih ličnosti od
neizmjernog značaja. Istina,
moramo, priznati, da čovjek
vrlo često puta neće biti u
stanju dospjeti do ostvarenja svojih težnja, ali kad su
te njegove težnje plemenite
kao i sredstva, s pomoću kojih misle iste ostvariti, onda
opet je uspio, jer je opet
ostvario svijetao primjer života i rada.
Razvoj slobodne volje
Izloživši u glavnim potezima važnost primjera rekosmo, da vaspitni primjeri u
mnogima počivaju na nagonu podražavanja i nagonu časti. Nagon podražavanja javlja
se vrlo velikom intezivnošću
u dječijim ranim godinama,
te koliko je važan pri vaspitanju, toliko može biti i štetan.
Štetan je stoga, što je to skoro uvijek nesvjesna radnja, te
ako vaspitači ne budu vodili
strogu kontrolu nad svojim
vaspitanicima. Takovi neće
imati svoga sopstvenog pravca, pošto – tako reći – nemaju
pri sebi ničega svoga. Za to je
vaspitačima prijeka potreba,
da vaspitanike upućuju sljedovanju dobrih primjera, ali
pri tome da se uvijek staraju,
da u istijem razviju slobodnu
volju. Čim se u djetetu bude
razvila slobodna volja ono,
već će umjesto da odbira šta
mu raditi treba, u isto vrijeme
znaće zašto tako radi, jer mu
moraju jasne biti i pošljedice
toga rada. Takvim načinom
ispunjuje se najvažniji vaspitni zahtjev – razvijanje samoradnje; dijete postaje u
radu jače, određuje sebi svoj
sopstveni pravac i postavi
stalna načela, kojim docnije
podvrgava svoju volju. To je u
isto vrijeme pravi put koji nas
vodi ka obrazovanju voljenih
karaktera.
Prema svemu do sada rečenom, vidi se da je moć primjera u vaspitanju neizmjerno velika. Pa kada su primjeri
uopšte tako važni, onda s koliko prava treba zahtijevati, da
učitelj služi kao svijetao primjer svojim učenicima? Razumije se, njegov primjer treba
da bude dobar primjer svojim
učenicima i onda, kad se već s
njim (učiteljem) rastanu.
Vuk R. Maslovarić, učitelj:
„Važnost primjera u
vaspitanju”, PROSVJETA,
list za crkvu i školu,
Cetinje, avgust 1899,
godina X, sveska VIII,
str. 365–370;
priredila
Dragana Marković;
oprema redakcijska, bez
jezičkih intervencija
19
JUN
JUL
NAUKA
Prof. dr Srđan Stanković, najuspješniji
rukovodilac naučnoistraživačkog programa u 2011. godini
Na Cetinju održan omaž akademiku Vojislavu P. Nikčeviću
POČAST
UTEMELJIVAČU
MONTENEGRISTIKE
I POSAO I HOBI
„Pored toga što mi pričinjava veliku čast, ovu nagradu doživljavam i kao
znak uspostavljanja sistema vrijednosti koji će imati dugoročne i dalekosežno
pozitivne efekte za razvoj nauke i društva u cjelini u Crnoj Gori“, kaže prof.
Stanković
Zahvaljujući njegovoj naučnoj lucidnosti, istrajnosti i postojanosti, crnogorski
jezik je uspio da preživi, uprkos tome što je odavno bio osuđen na umiranje –
rekao je Žarko L. Đurović
20
Povodom pet godina od
smrti utemeljivača montenegristike akademika Vojislava
P. Nikčevića, u organizaciji
Crnogorsko-hrvatskog prijateljskog društva „Ivan Mažuranić“, u Kraljevskom pozorištu Zetski dom na Cetinju
održan je omaž.
Žarko L. Đurović ukazao
je na veliki doprinos ovog
istaknutog lingviste izdizanju crnogorskoga jezika do
stupnja ravnopravnosti sa
drugim standardnim jezicima i predstavio njegovo
djelo kao „trajni ulog u riznici
naše kulture i nauke“.
− Svojim naučnijem radom i djelom akademik Vojislav P. Nikčević priješao je
uske i regionalne okvire, a
montenegristici, koju je on
utemeljio, otvorio je perspektivu da bude međunarodno priznata i postane poznata u svijetu. Zahvaljujući
njegovoj naučnoj lucidnosti,
istrajnosti i postojanosti, crnogorski jezik je uspio da
preživi, uprkos tome što je
odavno bio osuđen na umiranje – rekao je Đurović.
I Adnan Čirgić, direktor
Instituta za crnogorski jezik
i književnost, naglasio je nemjerljiv Nikčevićev doprinos
crnogorskoj nauci i kulturi,
ali i na „brojne paskvile i osporavanja predstavnika srpske i velikosrpske lingvistike,
naročito iz pera odnarođenih
Crnogoraca“.
− Ti besprizorni napisi ne
govore toliko ni o besprizornosti njihovih autora, čija je
nauka, kako neko nedavno
reče – omeđena budoškim
klancima, koliko o uspjehu
Vojislava Nikčevića, kojemu
ni mrtvu ne mogu zube izbrojiti – kazao je Čirgić.
− Vojevao je Vojo u crnogorskoj lingvistici i književnosti do posljednjeg
daha ne bi li izvojštio ovo
što danas imamo – jezičko
oslobođenje, mogućnost da
prozborimo glasovima arhaike crnogorskoga jezika i
budemo ono što jesmo. Pet
godina poslije njegove smrti
vjerujem mu više nego ikad,
jer još ne ośetih takve vjere
u čovjeka, ni kod koga toliko
trpljivosti, tihe a borbene.
Zavidim mu, jer ga vidim
kako i sada svojim protivnicima nudi brozin osmijeha i
svoju zelenu „Gramatiku crnogorskoga jezika“, da im se
nađe, onako zelena, a prezrela, kada njima ovlada śeta –
kazala je Aleksandra Vuković.
Na skupu su govorili i
akademik Momir Marković
i Nela Savković-Vukčević, a
moderator programa bio je
Borislav Cimeša.
Lj. V.
JUN
JUL
Iz Ministarstva nauke
„OTVORENI DANI NAUKE“
U SEPTEMBRU
Ministarstvo nauke proglasilo je prof. dr Srđana
Stankovića, dekana Elektrotehničkog fakulteta, za
najuspješnijeg rukovodioca
naučnoistraživačkog programa ili projekta u 2011. godini.
Profesor Stanković naukom se
bavi više od 20 godina, a nakon pet-šest godina počeo je
da ostvaruje zapaženije rezultate, koji su tada publikovani
u vodećim svjetskim naučnim
časopisima. Paralelno sa stečenom afirmacijom na internacionalnom nivou, imajući u
vidu da je bio mlad, bilo mu je
stalo i do promocije rezultata u
Crnoj Gori.
„Međutim, shvatio sam da
u to vrijeme još uvijek nijesu
bili stvoreni uslovi za uspostavljanje sistema vrijednosti
koji će na pravi način promovisati i pomagati naučni rad.
Dakle, pored toga što mi pričinjava veliku čast, ovu nagradu
doživljavam i kao znak uspostavljanja sistema vrijednosti
koji će imati dugoročne i dalekosežno pozitivne efekte za
razvoj nauke i društva u cjelini
u Crnoj Gori. Naime, prvi značajni koraci su već napravljeni.
Ministarstvo je organizovalo
ozbiljan recenzentski postupak za projekte, a stimuliše se
i objavljivanje naučnih radova,
što će ne samo dovesti do daljega jačanja afirmisanih, već
i do proboja i međunarodne
prepoznatljivosti novih istraživačkih grupa. To je komponenta koja će doprinijeti boljoj
međunarodnoj saradnji, te će
posredno rezultirati poboljšanjem uslova za rad. Međutim,
da bi uslovi bili zadovoljavajući, moraju se uključiti i privredni subjekti iz Crne Gore.
NEOPHODNA POMOĆ VLADE
Za povezivanje nauke sa privredom, tj. biznisom, što
je strateški cilj Ministarstva nauke, Stanković smatra da je
neophodna pomoć Vlade i Skupštine.
„Promjenom zakonske regulative, kojom bi se obezbijedile poreske olakšice (ili potpuno oslobađanje od
poreza) za sva sredstva uložena u nauku, pokrenulo bi se
interesovanje privrede za finansiranje naučnih projekata. Cilj za naučnoistraživačke grupe tada bi bio da budu
atraktivne kako bi zainteresovale kompanije da ih finansiraju. Na taj način pokrenuo bi se točak, konkurencija bi
bila veća, rezultati bolji, a društvo bi za nekoliko godina
osjetilo pozitivne efekte svega toga“, objašnjava on.
biljnije bi se bavilo naukom, a
u najmanju ruku više bi čitali
i bili u toku sa savremenim
trendovima u svim oblastima.
Kao rezultat toga razvili bismo
tehnologija ujedno je i olakšavajuća okolnost za ogroman
broj naučnika koji stvaraju u
mnogoljudnim i slabije razvijenim zemljama. Stoga je i
demokratskije društvo sa 'imunim sistemom', jačim na razne,
uvijek prisutne devijacije“,
smatra Stanković.
Prema njegovim riječima,
razvoj računara i računarskih
programa doveo je do toga
da se naučnici širom svijeta
mogu u ravnopravnim uslovima baviti disciplinama koje
podrazumijevaju korišćenje
računarskih simulacija za provjeru finalnih rezultata. Takve
su matematičke i veliki broj
inženjerskih disciplina. Kako
kaže profesor Stanković, teško da sada nedostatak uslova
može biti izgovor za slabu
naučnu produktivnost. S druge strane, rasprostranjenost i
univerzalnost kompjuterskih
konkurencija dodatno pojačana, što se reflektuje značajnim
povećavanjem kriterijuma za
publikovanje i proboj određenih rezultata.
Direktna korist
U sklopu organizovanja
manifestacije „Otvoreni dani
nauke“, Ministarstvo nauke
najavljuje da će finansirati
promotivni događaj u oblasti informaciono-komunikacionih tehnologija kako
bi se taj segment nauke na
najbolji način približio široj
javnosti.
Promovisanje informaciono-komunikacionih tehnologija, najnovijih dostignuća
i mogućnosti primjene u
poslovnom, kao i u svakodnevnom životu, doprinosi
efikasnijem korišćenju ovih
tehnologija i povećanju interesovanja mladih za izbor
buduće profesije u toj oblasti.
Ta manifestacija treba
da pruži uvid u aktuelni razvoj u oblasti informaciono-komunikacionih tehnologija, prije svega u oblasti
softvera, na stručan, aktue-
lan, informativan i zabavan
način, prijemčiv za širu javnost, a naročito za mlađu
populaciju.
Ministarstvo nauke pozivalo je institucije, organizacije i privredna društva
da podnesu prijedlog za
realizaciju tog skupa koji
treba se održi od 24. do 28.
septembra.
Naučni skup „Peti crnogorski medijski dijalozi“
RIJALITI ŠOU I NJEGOVA
INTRIGANTNOST
O. Đ.
Kompanije, kao i u svim razvijenim zemljama, i ovđe treba da shvate da naučnoistraživački rad mora biti podržan
od privrede. Prvo, kompanije
treba da finansiraju projekte
koji im mogu biti od direktne
koristi. Drugo, finansiranjem
projekata koji su posredno
vezani za djelatnost kompanije stvaraju se bolji uslovi na
fakultetima koji školuju njihove stručnjake. Zatim, postoji
i društvena odgovornost – finansiranjem naučnih disciplina koje nijesu direktno vezane
za djelatnost kompanije stvara
se novi ambijent sa bogatijim
i samosvjesnijim društvom, u
kome će i njihovo poslovanje
biti pozitivnije i ugodnije. Konačno, mnogo više ljudi oz-
PODRŠKA ISTRAŽIVAČIMA
U Kraljevskom pozorištu
Zetski dom održan je međunarodni naučni skup „Peti
crnogorski medijski dijalozi“, čiji je organizator časopis
„Medijski dijalozi“, a pokrovitelji Prijestonica Cetinje i
Ministarstvo kulture. Glavna
tema bila je vezana za rijaliti
programe i njihove kulturološke konsekvence.
Skup je otvorio gradonačelnik Prijestonice Aleksandar Bogdanović. On je
istakao da su još u 19. vijeku na Cetinju izdavani prvi
redovni štampani mediji, a
stoljeće kasnije začuće se
i zvuci prvog crnogorskog
elektronskog medija – Radija Cetinje.
Urednik časopisa „Medijski dijalozi“ Mimo Draš-
ković je kazao: „Trudili smo
se da izborom aktuelnih,
intrigantnih i nedovoljno
istraženih tema podstaknemo naučno sagledavanje medijske problematike i afirmišemo dijalog
kao najefektniju formu
komuniciranja, što se imperativno nameće svim
modernim demokratskim,
građanskim i slobodoumnim društvima“.
Učesnicima se obratila
i direktorica Centralne narodne biblioteke „Đurđe
Crnojević“ Jelena Đurović,
čija je institucija pružila
izuzetnu podršku organizaciji izložbe „Crnogorsko
novinarstvo kroz istoriju“.
N. V.
Prilikom realizacije projekta „Generalizovane vremensko-frekvencijske distribucije: primjena u multimedijalnim sistemima i hardverska realizacija“ objavljena je monografija međunarodnog značaja – „Multimedia signals
and systems“ na engleskom jeziku, od strane renomirane
svjetske izdavačke kuće „Springer Verlag“, koja se bavi
publikovanjem knjiga iz oblasti nauke, tehnologije i medicine. Po prvi put je knjiga autora iz Crne Gore odobrena
za štampu od strane jedne od vodećih izdavačkih kuća
u svijetu. Tokom izrade projekta objavljeno je 20 radova
u vodećim svjetskim naučnim časopisima i 15 radova na
međunarodnim naučnim konferencijama. Za vrijeme
trajanja projekta odbranjene su dvije doktorske i jedna
magistarska teza, što predstavlja veoma važan doprinos
podršci i razvoju mladih istraživača i formiranju novog
naučnoistraživačkog kadra u Crnoj Gori. U okviru bilateralne saradnje sa Hrvatskom, sa Tehničkim fakultetom
Univerziteta u Rijeci, 2010. i 2011. godine realizovana je
mobilnost istraživača. Razvijen je univerzalni softver za
vremensko-frekvencijsku analizu signala koji obuhvata
implementaciju velikog broja postojećih vremensko-frekvencijskih distribucija. Softver se može koristiti u analizi
signala dobijenih u realnim aplikacijama. Ovaj softver
predstavlja primjenjivi rezultat istraživanja na projektu.
Zavidan proboj
O tome koliko su naučnici
iz Crne Gore prepoznatljivi u
međunarodnoj naučnoj zajednici, naš sagovornik ocjenjuje da postoji nekoliko grupa
koje su ostvarile zavidan naučni proboj, gotovo svjetskih
razmjera. Čak smatra da je,
imajući u vidu veličinu zemlje,
broj i značaj naučnih rezultata u pojedinim disciplinama
neproporcionalno veliki. U
prilog tome govori i činjenica
da postoje oblasti u kojima je
publikovano blizu 200 radova,
citiranih nekoliko hiljada puta.
Takođe, naučnici iz Crne Gore
uređuju pojedina izdanja vodećih svjetskih časopisa.
I na kraju profesor Stanković poručuje: „Mladi ljudi
treba da shvate da je nauka
jedinstveno zanimanje koje
omogućava da se čitav život
bavite onim što volite, bez
opasnosti da uđete u rutinu
svakodnevnog obavljanja nekog posla (što je slučaj sa mnogim drugim zanimanjima).
Dakle vi sami sebi postavljate
probleme, radite na njihovom
rješavanju i neizmjerno uživate kada dobijete neke dobre
rezultate. Svijet nauke postaje
dio vas i ona vam često bude
pribježište od problema realnog svijeta. Nauka je i zanimanje i hobi istovremeno. Kada se
postigne ta harmonija, onda
stižu i rezultati. A oni su trajni
i uvijek su osnova i polazište za
sva buduća istraživanja“.
O. Đuričković
NAUKA
Crna Gora postala članica panevropskog programa „Eureka“
TEORIJA I PRAKSA: Momčilo Radović, inovator
PODRŠKA NOVIM
PROIZVODIMA I USLUGAMA
KAKO SE CRNA
GORA PENJALA UVIS
Crna Gora je u junu zvanično postala članica panevropske mreže „Eureka“,
najznačajnijeg
evropskog
programa kada je o povezivanju nauke i privrednog sektora
riječ. Ministarka nauke prof.
dr Sanja Vlahović potpisala je
Memorandum o pristupanju
tom programu na svečanoj
ceremoniji XXVI ministarske
konferencije „Eureka“ koja je
održana u Budimpešti.
„Eureka“ je panevropska
mreža za tržišno orijentisana
industrijska istraživanja i razvoj, koja kroz svoju fleksibilnu i decentralizovanu mrežu
nudi partnerima brz pristup
velikom bogatstvu znanja, vještina i iskustava širom Evrope
i otvara dostupnost nacionalnim, javnim i privatnim izvo-
Pionir modernog crnogorskog građevinarstva i pravi primjer cjeloživotnog
obrazovanja priča o danima kada je „Crna Gora odlučila da ide u monumentalno“
vrstan stručnjak, organizator
posla, racionalizator i inovator. Tokom dugogodišnjeg
rada, uglavnom u Crnoj Gori,
Radovića su stalno zvali svuda tamo „đe zagusti“. Izazova, projektantskih i izvođačkih, bilo je mnogo. „Kestenje
iz vatre“ morao je da vadi,
nerijetko sam, i u najnepovoljnijim situacijama.
Ministarka nauke prof. dr Sanja Vlahović potpisuje
memorandum o pristupanju
rima finansiranja. Taj program
podstiče projekte koji promovišu saradnju biznisa i nauke,
i u tom smislu daje podršku
projektima koji kao rezultat
imaju novi proizvod ili uslugu.
O. Đ.
Održana Olimpijada znanja
TAKMIČILO SE 539 UČENIKA
Na Olimpijadi znanja, u
organizaciji Prirodno-matematičkog fakulteta iz Podgorice
i Društva matematičara Crne
Gore, 539 učenika osnovnih
i srednjih škola takmičilo se
iz matematike, fizike, hemije,
biologije i programiranja. Po-
prof. dr Milojica Jaćimović,
izvršni direktor firme DoMen
Predrag Lešić, i rukovodilac
Studijskog programa biologije na PMF-u prof. dr Vladimir
Pešić.
Nagrađene su pozdravili
predśednik Organizacionog
OŠ „Pavle Rovinski“, Podgorica
(profesor Anđa Vojinović); iz fizike Janko Radulović, Gimnazija „Stojan Cerović“, Nikšić (profesor Ana Vujačić); iz biologije
Andrija Radulović, Gimnazija
„Stojan Cerović“, Nikšić (profesor Milodarka Krstajić); iz programiranja Matija Tapušković,
NAGRAĐENI UČENICI
krovitelji nadmetanja bili su
Crnogorska akademija nauka i
umjetnosti, rektor Univerziteta
Crne Gore i firma DoMen.
Nagrade najboljima uručili su rektor Univerziteta Crne
Gore prof. dr Predrag Miranović, predśednik Društva matematičara i fizičara Crne Gore
odbora prof. dr Borko Vujičić i
dekan PMF-a prof. dr Predrag
Stanišić.
Nagrade su diplome i knjige, vrijedna izdanja koje je donirala CANU.
Za najbolje učesnike
Olimpijade proglašeni su: iz
matematike Dejana Stanić,
Gimnazija „Slobodan Škerović“, Podgorica (profesor Ana
Miranović).
Oni su od CANU dobili
novčane nagrade koje je uručio generalni sekretar prof. dr
Ranislav Bulatović.
Lj. V
Prva studija o nauci uCrnoj Gori
DJELO OD ŠIROKOG
DRUŠTVENOG INTERESA
U izdanju Odjeljenja društvenih nauka Crnogorske
akademije nauka i umjetnosti
nedavno je štampana prva
studija o nauci u Crnoj Gori
pod nazivom „Nauka i razvoj
nauke u Crnoj Gori kroz vrijeme“, autorke dr Milice Kostić.
Knjiga je rezultat istraživanja
koja su obavljena u okviru programa naučnoistraživačkog
rada na projektu „Razvoj nauke u Crnoj Gori – dugoročne
tendencije“.
Izložena problematika u
ovoj kompleksnoj studiji o nauci i njenom razvoju sistematizovana je u šest cjelina.
U okviru prvog poglavlja
„Teorijska razmatranja“, koji
čine dvije glave, obrađene su
teme „Opšta pitanja razvoja
nauke“ i „Globalno zagrijavanje i klimatske promjene
– najveći izazov i obaveza za
nauku“.
Drugi dio, označen kao
„Istorijska vertikala razvoja
naučnoistraživačkog rada u
Crnoj Gori od najranijih dana
do sredine 20. vijeka“, takođe
čine dva dijela: „Saznanja iz
najranijeg perioda i naučnoistraživački rad do 1918. godine“ i „Razvoj nauke između
dva svjetska rata“.
Treći dio, naslovljen „Razvoj nauke u socijalističkom
sistemu, prvoj deceniji tranzicijskog procesa i kasnije“,
čine teme: „Sistemska rješenja
u sklopu kojih su definisani
naučna politika, koncepcija i
strategija“, „Naučnoistraživački
potencijal – stvaranje, razvoj
rezultati“, „Ostvarivanje programske orijentacije naučnih i
razvojnih istraživanja u socijalističkom sistemu“ i „Nivo razvoja naučnoistraživačkog rada i
međunarodna upoređenja“.
Četvrti dio („Realizacija
programa naučnih istraživanja u prvoj i drugoj etapi
tranzicijskog procesa i čitavom posmatranom periodu
1970–2011. godine“) podijeljen je u dvije cjeline: „Naučna
istraživanja 1991–2011“ i „Naučna istraživanja po nosiocima
i naučnim oblastima u periodu
1970–2011“. Peti dio studije,
posvećen međunarodnoj naučnoj saradnji, obrađen je kroz
teme „Institucionalni okvir međunarodne naučne saradnje“ i
„Naučna istraživanja u međunarodnoj naučnoj saradnji“. U
posljednjem dijelu izdvojena
su dva poglavlja: „Pregledi naučnih i razvojnih istraživanja –
naučnoistraživačkih projekata
čiju su izradu finansirali državni
organi za nauku – po nosiocima i naučnim oblastima 1970–
2011“ i „Pregledi naučnih istraživanja – naučnoistraživačkih
projekata CANU – po naučnim
oblastima i odjeljenjima 1994–
2011. godine“. Recenzenti studije bili su akademici Mirčeta
Đurović i Branislav Šoškić.
Š. B.
Đe se gradilo, i gradiće se:
Momčilo Radović
Danas kada s pravom tražimo da nauka i praksa idu
zajedno i kada naša zemlja
kreće u realizaciju nekoliko
kapitalnih saobraćajnih i
energetskih projekata, valja čuti stručnjake i iz doba
kada je Crna Gora postajala
moderna, bliža sebi i svijetu,
„kada je odlučila da se penje
uvis, u monumentalno“.
Autor ovih riječi je Momčilo Radović, viši građevinski
tehničar i istaknuti građevinski stručnjak, praktičar i
istraživač. Autor je nekoliko
knjiga i studija. Više decenija
afirmisao je crnogorsko građevinarstvo i sa svojim kolegama izgradio mnoge strateške objekte u Crnoj Gori.
Najbolji je primjer jedinstva
nauke i prakse, teorije i inovacija. Čitav život proveo
je na gradilištima. Jedan je
od svega petnaestak crnogorskih inženjera i tehničara odmah poslije Drugog
svjetskog rata. S ponosom
nabraja crnogorske graditeljske poduhvate u kojima
je većinom i sam učestvovao: željezničke pruge Nikšić
– Titograd i Beograd – Bar,
Most na Maloj rijeci (najviši
evropski most od 220 metara
i glavni „glumac“ u filmu Vlatka Gilića „Ljubav“), Jadranska
magistrala, zemljane brane
Krupac i Vrtac, hidrocentrale
Glava Zete, Slap na Zeti i Perućica, brana Mratinje (sa vi-
Zajedno sa doktorima
nauka
Projektom hidroelektrane „Glava Zete“ mašinska
zgrada smještena je pod
zemlju (to je bilo „strateški“
naloženo, kako se govorilo,
zbog eventualnog rata). Na
ovom području jako je razvijen fenomen krasa. Oborinske vode dijelom otiču
otvorenim vodotocima, a di-
teorijskom glasilu Saveza
inženjera i tehničara građevinske struke FNRJ, priloge
su objavljivali uglavnom
doktori građevinske i arhitektonske nauke i profesori
univerziteta. Urednik je Radovićev tekst tako rangirao
da ga je čak objavio prije teksta dr inž. Vasilija Andrejeva,
profesora Tehničkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu.
„Ni sam ne znam kako je u
meni rođena ideja da napišem taj moj prvi stručni i naučni tekst, kako sam uopšte
smogao hrabrosti da se kao
mlad, neafirmisani tehničar
u tako nešto upustim. Jer,
imao sam tada veoma malo
prakse, u svemu bio pravi početnik koji se prvi put srijeće
s branom, mašinskom salom
pod zemljom, dovodnim tu-
21
JUN
JUL
Betoniranje brane na HE „Glava Zete“ (1952-1953. godina)
jelom poniru u jame, ponore,
izdubine i pukotine. Radi osiguranja od podzemnih voda,
bila je projektovana i urađena izolacija. U kišnim mjesecima 1953. voda je, ipak, prodrla i kroz beton i izolaciju.
Zato je donijeta odluka da se
injektira strojara. Radović je
nelima u planini...“, priča Radović. Deset godina poslije
toga, na Geološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu,
kod asistenta inž. Longovića,
i uz saglasnost profesora Kujundžića, studenti rade vježbe po Radovićevom članku.
Ne smije prestati rasti
KNJIGA „RAVNI KROVOVI“
„Nikakve moderne komunikacije čijim se posredstvom
mogu dobiti podaci i rezultati iz cijelog svijeta, ipak, ne mogu
da pomognu kad se nađete na terenu, na 50 ili 2.116 metara nadmorske visine, kada korisnik traži popravku obično u
nevrijeme u jesen i zimu, na kiši i vjetru, kad zahtijeva da mu
'samo zakrpite krov', jer 'nema para', kada se nađete pred problemom prilagođavanja svojih pristupa mimo pravila struke,
kada morate da date originalna rješenja ne samo s onim materijalom koji najbolje odgovara, nego s onim za koje je potrebno manje vremena... Zato sam odlučio da napišem knjigu
'Ravni krovovi (održavanje i popravke)'. O njenom značaju i
prijemu u javnosti dovoljno govori podatak da ju je objavila
specijalizovana i renomirana izdavačka kuća 'Građevinska
knjiga' iz Beograda, a da su recenzenti bili prof. dr Božidar
Milić, dipl. inž. arh. i prof. dr Arsenije Vujović, dipl. inž. građ. U
knjizi pokazujem da nema 'slabih krovova', pa to nijesu ni oni
ravni, ali da ima mnogo slabih izvršilaca i učesnika u tom poslu“, ističe Radović.
sinom od 220 metara, druga
lučna brana u Evropi)... Bez
sumnje, kaže Radović, ovo su
projektantsko-arhitektonski
i izvođačko-građevinski temelji budućih hidrocentrala
na Morači i auto-puta Bar
– Boljari, te crnogorske dionice Jadransko-jonske autoceste, ali i već završenih magistralnih trasa Bar – Ulcinj,
Podgorica – Cetinje – Budva,
Podgorica – Nikšić – Plužine,
Risan – Žabljak...
Momčilo Radović je završio prvu saveznu poslijeratnu
tehničku školu svih profila u
Zagrebu, koja je otpočela
rad 1946. g. Pokazao se kao
tek bio izašao iz škole, ali mu
to nije smetalo da se pokaže
uspješnim ne samo na ovim i
sličnim praktičnim zadacima,
već i u njihovom teorijskom
i naučnom uopštavanju i
formulisanju. Sa svega četiripet godina službe napisao je
članak „Iskustvo sa injektiranja strojare na hidroelektrani
„Glava Zete“ i poslao ga, bez
ičije podrške i preporuke („u
rukopisu, čak nijesam imao
načina ni da ga prekucam“),
renomiranom beogradskom
časopisu „Naše građevinarstvo“ koji ga je odmah
objavio u svom aprilskom
broju 1955. godine. U ovom
Nakon prvog, uslijedio je
veliki broj priloga za vodeće
jugoslovenske stručne i naučne časopise „Izgradnja“,
„Građevinar“, „DGA“, „Zavrtaj“... da bi nedavno sve to
krunisao i knjigom o ravnim
krovovima, za koje se posebno specijalizovao (sanirao ih
je na zgradi OŠ „Pavle Rovinski“, hotelima „Podgorica“ i
„Zlatica“, konaku Manastira
Ostrog, Državnom arhivu
Crne Gore, releju na planini
Bjelasica, crkvi na Žabljaku...).
Nije Radovića mimoišla ni niskogradnja – proširenje piste
i rulne staze na aerodromu
„Titograd“ – „Podgorica“ (u
Golubovcima), izgradnja Bulevara Moše Pijade (danas
Ivana Crnojevića) u Podgorici, bivšeg Doma JNA u Nikšiću... Radio je kao pripravnik,
stručnjak, upravnik, direktor
– u Saveznom ministarstvu
elektroprivrede, „Prvoborcu“,
„Lovćenu“... „Đe je kapalo, i
kapaće. Đe se gradilo, i gradiće se. Poslije tunela kroz Sozinu na redu su auto-put Bar
– Boljari i hidrocentrale na
Morači. Crna Gora ne smije
prestati rasti i ići ka visinama
koje joj je 'viša sila' odredila“,
poručuje Momčilo Radović.
G. Sekulović
TALENTI
Nataša Milićević, Podgorica
Bojan Medojević i Nina Mitrović, OŠ „Vladimir Nazor”, Podgorica
DA PAPIRA
NIKAD NE PONESTANE
SIGURNI U SVOJE ZNANJE
Knjige su učinile da bolje sagledam sredinu koja upravo zna da bude surova
prema pojedincima koji žive u njihovom svijetu, a koji su samim bivstvovanjem u
njemu krajnje nepripremljeni za hladni asfalt života, kaže Nataša
NA POČETKU SAM ŽIVOTA:
Nataša Milićević
Nataša Milićević nakon što
je kao odlična učenica završila
OŠ „Pavle Rovinski“ u Podgorici, upisala je Građevinsku školu „Inž. Marko Radević“ – smjer
arhitektonski tehničar. To ne
bi bilo ništa iznenađujuće da
prethodno najviše uspjeha
nije postizala iz književnosti
i da i sama ne piše – pored
pjesama, tu je i roman za čije
se štampanje tek treba izboriti. Ali i za to Nataša ima odgovor: stvaralački, dizajn je
veliki izazov, jer je jedna od
mogućnosti da iskaže svoj odnos prema svijetu i ljudima, da
preispita svoje sposobnosti i
svoje nemirenje sa statičkom,
prolaznom pozicijom što nam
je život uveliko nameće. Iako
ima 16 godina, njena razmišljanja nas iznenađuju svojom
zrelošću.
„Uvijek sam čitala knjige koje su u nekom vidu bile
izvan moje granice kad govorimo o godinama. Mislim
da je to doprinijelo mom
stalnom osamljivanju i razlučivanju o zakonima okoline,
uvijek tako različitim od zakona propisanih knjigom“, kaže
Nataša, dopunjujući svoju
misao saznanjem koje bi se
moglo pripisati i daleko iskusnijim stvaraocima: „Knjige su,
i pored toga, samo učinile da
bolje sagledam sredinu koja
upravo zna da bude surova
prema pojedincima koji žive u
svijetu knjige, a koji su samim
bivstvovanjem u njemu krajnje nepripremljeni za hladni
asfalt života“.
Na pitanje o tome šta
najradije čita, evo njenog odgovora: „Protekle dvije godine
bila sam opsjednuta Francuzima, pogotovo Preverom. Usli-
22 CETINJE: Izložba„Razdragane slikarske družine“
MAŠA, MARIJA I LARA
– TRI POETIKE
JUN
JUL
U prostorijama Ministarstva kulture na Cetinju otvorena je nedavno izložba Maše
Todorović, Marije – Maše Božović i Lare Šćekić, članica likovne
sekcije talenata „Razdragana
slikarska družina“ pri OŠ „Savo
Pejanović“ u Podgorici, koju
vodi mr Seida Belegović.
Ministarstvo kulture je sufinansiralo projekte njihovih
samostalnih izložbi. Izložba,
zapravo, predstavlja tri različite
likovne poetike i tematike.
Maša Todorović radi na
temu mrtve prirode, polazeći
od konkretnih elemenata: cvijeće, voće, posuđe – smišljeno
organizujući kreativnu igru.
Kompozicija joj je pretežno
organizovana horizontalno ili
vertikalno u dva nivoa, a pred-
skog kulturnog nasljeđa, i na
tim putovanjima pronašla je
motiv za likovno stvaralaštvo.
Zadržavajući
tradicionalno,
koje je dopunila modernim,
smatra da crkveni objekti daju
mir i spokoj našoj duši, a ikone i freske pozitivnu energiju
posmatraču. Marijini likovni
postupci detaljni su i odlučni,
i usaglašavaju se sa izraženom
poetikom.
Tema „Ptice“, pod nazivom
„Putujuća družina lepršavih
krila“, kod Lare Šćekić pokrenula je snažne emocije i težnju
da u njima potraži misteriju
uzvišenog unutar sopstvene
poetike. Radove ostvaruje naizmjeničnim koloritom toplih
i hladnih boja, čistih tonova
u rasponu od žute, oranž–cr-
stavljeni predmeti raspoređeni
su pregledno i čine homogenu cjelinu.
Marija – Maša Božović
nalazi inspiraciju u pośetama
sakralnim objektima i drugim
znamenitostima
crnogor-
vene do tamnocrvene, plave
– od pariško plave do tamnoljubičaste, elementima crne
boje kojima postiže linearni,
prostorni i kompozicioni sklad.
Š. B
jedili su potom Rusi, posebno
bolni Dostojevski, od kojeg
ne možemo pobjeći i njemu
se uvijek moramo vraćati. Kiš
i Kundera takođe su me osvojili. A onda opet, pored toliko
pročitanog, i dalje ne umijem
pronaći omiljene pisce, pjesnike i omiljene knjige. Kao
da je moje čitanje ogromno
carstvo bez putokaza, koji zapravo i ne želim pronaći“.
Iskreno, Nataši Milićević
nije lako postavljati pitanja.
Jer, kad imate sagovornika tek
na početku života, a sa toliko
mudrosti i stvaralačke energije, to samo od sebe traži brižljiv prilaz njegovim idejama
i mislima. Svjesna senzibilnosti mnogih pitanja, govoreći
o srednjoj školi kao životnoj
raskrsnici i viđenju sebe u budućnosti, kaže: „Na početku
sam života i voljela bih ovđe
ostati zauvijek. Jednostavno, nije meni svojstveno da
odem visoko gore ili daleko
od ove tačke na kojoj se sada
nalazim. Trenutno što jedino
želim jeste da sam radosna
svakoga dana i da mi papira
za crtanje i pisanje nikada
ne ponestane. A unaprijed...
Iskreno, ne gledam unaprijed.
Zašto bih? Vjerujem da će nešto neopipljivo i neprikazno
pokazati put mojim cipelicama i da će svaki njihov korak
nadviti jedan oblačić, ili makar
samo njegova četvrtina, koji
bi posuo malo srećnog praha.
Tako makar u knjigama uvijek
bude“.
Dodali bismo samo toliko:
ako ga bude u knjigama, biće
ga i u životu.
J. Vukanović
OŠ „Vladimir Nazor“ iz Podgorice, sa 575 učenika, koja
ove godine proslavlja 55 godina postojanja, ima čime da se
pohvali. Prije svega talentima,
među kojima se ističu Bojan
Medojević, đak sedmog, i Nina
Mitrović, učenica osmog razreda. Bojan se prošle godine
visoko plasirao na državnom
takmičenju iz matematike.
Mentorka mu je Nataša Kankaraš, koja za njega ima samo
lijepe riječi: – Odgovoran je i
BOJAN MEDOJEVIĆ:
Pronaći jednostavnije rješenje
sa zadovoljstvom prati nastavu matematike. Ima razvijenu
kombinatoriku, prati instrukcije prilikom izrade zadatka, a
često se događa da do rezultata dolazi sopstvenim sistemom rješavanja – kaže ona.
– Kao i mnoge druge nastavne
oblasti, i matematika može da
bude kreativna. Ne treba mi
mnogo vremena da zaključim
kako doći do rješenja. Logički
zadaci đeraju me da razmišljam i pronalazim što jednostavniji put do rješenja – ističe
ozbiljnim glasom Bojan.
Nina Mitrović, sa osmijehom na licu, povjerava nam se:
– Podjednako volim i matematiku i jezike, muziku i manekenstvo. Lijepo se ośećam
dok pomažem đeci sa posebnim potrebama. Pohađala sam
seminar u Budvi, pod motom
„Hrabri telefon”, a samim tim
se obavezala da edukujum
vršnjake u našoj i u drugim
školama. To mi pričinjava zadovoljstvo, čini me sigurnijom
i otvara nova interesovanja.
NINA MITROVIĆ: Zadovoljstvo
je pomagati vršnjacima
– Nina se bavi manekenstvom, voditeljka je TV i radijskih emisija za đecu. Kao član
đačkog parlamenta, branila
je vršnjačke stavove i pred državnim organima zastupala
zdravstvene interese vršnjaka
– s ponosom kaže pedagogica
Jadranka Joksimović, ističući
da će i Bojan i Nina, ako ovako nastave, imati sigurni put i
mjesto u društvenom životu.
S. Klikovac
David Vukićević, OŠ „Milorad – Musa Burzan“, Podgorica
SMJEŠI MU SE
UMJETNIČKA BUDUĆNOST
Za kratko vrijeme naučio je
dosta: David Vukičević
David Vukićević je odličan učenik četvrtog razreda
OŠ „Milorad – Musa Burzan“
u Podgorici, ambiciozan i vrijedan. Sa pet godina pohađa
školu plesa pri Plesnom centru
„Beauty“ u Podgorici i uporedo
tri godine školu glume pri istoj
školi. Dvije godine trenira tenis
i na nedavnom takmičenju,
u kategoriji parovi, osvojio je
zlatnu medalju.
U Muzičkoj školi, klasa profesora Jova Nikočevića, svira
violinu. Intenzivnim radom
ovaj mladi muzički talenat za
kratko vrijeme naučio je do-
sta, izvodeći na violini bogat
repertoar – Čajkovski, Lisenko,
Betoven. David je učestvovao
na međunarodnoj izložbi u
Podgorici „Jurišamo na zlato
svaki dan“ povodom Olimpijade u Londonu, kao i na izložbi
„Razdragane slikarske družine“
u Ministarstvu kulture u crnogorskoj prijestonici.
David Vukićević želi da
svoj muzički talenat nastavi i
usavršava u Londonu. Prognoziraju mu sigurnu umjetničku
budućnost, u koju već smjelo
korača.
Š. B.
Rad Sanje Dubljević nagrađen na konkursu Zavoda za zapošljavanje Crne Gore
ŽELIM DA MI ŽIVOT BUDE KNJIGA
KOJU SAM JA NAPISALA
Zavod za zapošljavanje Crne Gore i ove godine organizovao je nagradni konkurs za likovni i pismeni rad na
temu profesionalne orijentacije. „Budućnost je tu, samo je treba prepoznati“, pismeni rad Sanje Dubljević,
učenice 9. razreda OŠ „Braća Labudović“ iz Nikšića, dobio je prvu nagradu. Njen metor bila je Verica Ostojić.
BUDUĆNOST JE TU
SAMO JE TREBA PREPOZNATI
Stojim na peronu śećanja,
na granici prošlosti i sadašnjosti i pokušavam sastaviti
mozaik. Dani prolaze. Đetinjstvo i bezbrižni dani žure u
nepovrat. Završavam osnovnu
školu i rastajem se sa prijateljima koje sam tu upoznala. Sa
čežnjom u srcu, žurim u nepoznate prostore. U mislima
mi se nižu slike svih doživljaja
koje želim složiti u album.
Moj život je kao voz, koji
ide prugom srca i razuma. U
prvom vagonu su svi doživljaji iz đetinjstva, kada sam
bila obavijena velom spokoja. Voz juri i nailazi na mnoge
prepreke. U drugom vagonu
su svi školski dani, nestašluci. Postajem nezavisna i slobodna, dobijam snagu da
pređem brda kojima moj voz
ide. Moji vagoni su se izborili
sa maglom, olujom, kišom.
I dalje me voze, ali đe? Kiša
je neprijatelj, a Sunce nada, i
njihova borba pratiće moj voz
tokom cijelog puta. Moj život
je kao lasta koja užurbano gradi gnijezdo, kao leptir koji na
svojim šarenim krilima preleti
po nekoliko kilometara. Život
je dar koji nema cijenu. On je
neponovljiv. Život se sagleda
ŽURI U NEPOZNATE PROSTORE: Sanja sa mentorkom Vericom Ostojić
u mnogim sitnim, a ujedno
vrijednim stvarima...
...Sada je preda mnom
jedna velika životna raskrsnica
koja mi nudi više puteva. Kucam na vrata srednje škole. To
je sada moj cilj, a da bih stigla
do njega, moram biti uporna.
Želim da mi život bude knjiga koju sam ja napisala, a ne
neka koju je drugi stvorio. Često razmišljam o svom životu i
životu ljudi iz mog okruženja.
Cijeli život provedemo u iščekivanju: da odrastemo, završimo školu, postanemo ljudi...I,
na kraju, ostaje nam samo
śećanje na ove dane, a ja želim
da ih proživim. Čvrsto držim
uzde, riješena da ja budem kočijaš svom životu.
Kao đevojčica, nijesam
maštala da postanem učiteljica, pjevačica, doktorica... Maštala sam da postanem anđeo.
Odrasli su mi govorili: „Maštaj,
smisli nešto, anđeli ćemo biti
svi jednoga dana“. Ali to mi je
zvučalo dugo, kao sat čija sekundača žuri, kao ptica koja
ne zna đe bi pošla, a kazaljka
koja odbrojava minute stoji
kao zarđali klip koji nikako da
se odvrne. Moje želje su uvijek
bile neobične, jer sam i ja, u
suštini, neobično dijete. Kada
bi odrasli ponovili pitanje,
dala bih im isti odgovor, ali sa
nekom većom borbenošću i
snagom. Željela sam da čuvam ljude, neposlušnu đecu,
životinje, drvo, staru kuću koja
se ne može oduprijeti huku
vremena, kamen,...S vremenom, odrasli su uspjeli da„izbiju“ tu misao iz moje glave i od
mene naprave ozbiljnu ličnost
koja želi da priča sa odraslima
o „pametnim“ temama, a ne
da dane traći u maštanju i pitanju: šta bi bilo, kad bi bilo?
Ali ipak, potajno maštam da
postanem reditelj. Volim da
pišem, a to bi možda i srušilo
moju teoriju realizma. Vratila
bih se u svijet đe sam srećna,
svijet u kojem sam upoznala
Aladina, Pepeljugu, i oni su još
od đetinjstva moji dobri prijatelji koji žele isto što i ja. Da se
prepuste...Možda je, u stvari,
sav moj problem u tome što
ne želim da odrastem. Možda?
Došla sam do raskrsnice u
životu, kada biram zanimanje
kojim ću se baviti. To će sigurno biti posao o kojem često
maštam i zamišljam sebe kao
reditelja čuvenih filmova. Sve
u snovima izgleda divno a nadam se da će tako biti i u stvarnom svijetu. Zamišljam da su
poznati glumci moji prijatelji i
da su oni, ipak, zanimljive ličnosti, a ne samo siluete koje
rade za novac.
Ostaje mi samo da maštam, ali ne zadugo, jer taj dan
će brzo doći, jer dani, mjeseci,
jure kao ekspres vozovi, pa će
se „jednoga“ dana sve moje
želje ostvariti.
KRITIKA
Povodom izložbe Stevana Luketića u kotorskoj Gradskoj galeriji
AUTENTIČAN
DUŠA I TIJELO
SKULPTORSKI OPUS U PLESU
Mada je jasno da je Luketić neodvojiv od hrvatske umjetnosti, na čijim je
selektivnim izložbama bio redovno zastupljen, nesumnjivo je da je i svojim
porijeklom i djelom, kao i vezanošću za Crnu Goru, i crnogorsku likovnu
umjetnost istovremeno bio i jeste njen dio. Zadnji period Luketićeve djelatnosti
karakteriše nostalgično vraćanje zavičaju – uzima od njega ono što dobro
poznaje – maslinovo drvo i kameni oblutak, da bi mu dragocjeno uzvratio
danima kada je „Crna Gora odlučila da ide u monumentalno“
crnogorsku likovnu umjetnost
istovremeno bio i jeste njen
dio. Nikada nije propustio da
izlaže na značajnim prezentacijama crnogorske umjetnosti. Često je dolazio na Cetinje
(predavao je na Fakultetu
likovnih umjetnosti), u Budvu
i Sv. Stefan, đe je imao atelje i
dio starevine.
Radikalne promjene
Piše: Nikola Vujošević
Život Stevana Luketića
(1925–2002) još od rane mladosti karakterističan je za misaone, stamene, trudoljubive
i hrabre ličnosti. U njegovoj
biografiji zapisano je: rođen u
Budvi; osnovnu školu i gimnaziju učio u Budvi i Kotoru; kao
šesnaestogodišnjak stupio u
Narodnooslobodilačku borbu; u toku rata bio tri godine
u zatvoru, potom u sastavu
Prve proleterske brigade učestvovao u borbama za oslobođenje Beograda. Po završetku
rata do 1949. godine nalazi se
u odredu JNA na slobodnoj
teritoriji Trsta, zatim kao vojno
lice dolazi u Zagreb, đe 1950.
upisuje Akademiju likovnih
umjetnosti i počinje novi period života.
O djelu ovog markantnog
skulptora ne može se potpuno
i pravo razmišljati a da se ne
śetimo njegovih osobina koje
doprinose bližem doživljavanju i sagledavanju autorovog
stvaralaštva. Svi koji su ga
znali pamte ga kao prisebnog,
spokojnog, komunikativnog i
srdačnog čovjeka. Bio je istinit,
odgovoran, fanatično radan.
Svojim habitusom, fizičkom,
skoro skulpturskom pojavom,
zračio je pouzdano i čvrsto,
a ispoljavanjem vanrednog
sklada razuma i ośećajnosti
ulivao je povjerenje i činio
uticaj na okolinu. Luketićeva
upućenost u umjetničke i intelektualne pojave i procese u
širim razmjerama, koja je bila
izvjesno na nivou njegovih
višemjernih vrijednosti, omogućavala mu je da se zapaže-
Podśećajući se sada na
skluptora Stevana Luketića,
treba istaći karakteristične
periode u nastanku njegovog
opusa. U vrijeme kada su se,
poslije Drugog svjetskog rata,
nakon pojave prirodnog i zakonitog kratkotrajnog socrealizma, radikalno kidale spone
sa ideologizovanom umjetnošću (śetimo se Lubardine izložbe 1951. godine u Beogradu,
potom Eda Murtića u Zagrebu), Luketić je bio student na
Akademiji u Zagrebu. Kao ličnost relativno formirana, brzo
prihvata načela slobodne individue i slobode stvaralačkog
izraza i postepeno akribijski
ulazi u svijet novoga doba.
Nekoliko skulputra „Narikača“ iz crnogorskog nacionalnog folklora, nastalih odmah
po završetku akademije, spajale su ga sa temama iz mladosti. Nosio ih je, kako je sam
Umjetnički sklad
Sve do 1980.godine Luketić je, imajući jasnu predodžbu
o ishodu tehnoloških postupaka, radio u željezu, posebno
u nerđajućem čeliku. Boravak,
sredinom šezdesetih godina
prošlog vijeka, u čeličani Ravne na Koroške, presudno će
uticati na njega. U tvoračkoj
vatri i podsticajnom ambijentu doživljava preporod
– oslobađa novu unutrašnju
energiju, otkriva strukturalnosti „govor“ metala – postaje
njegov rob i osvajač. Iz takvog
odnosa objekta i subjekta nastaje i dugo traje drama kao
eho Stevanovih teških doživljaja; drama u kojoj Božo Bek
vidi „rađanje nove umjetnosti,
Piše: Maja Popović
U početku bješe ritam,
kaže jedna muzička poslovica. To potvrđuje danas plesni
ansambl „Step Afrika!“ koji
dolazi iz Vašingtona, glavnog grada SAD, i oglašava se
prvom profesionalnom trupom u svijetu koja njeguje
plesnu tradiciju stepovanja.
Stepovanje je jedinstvena
plesna tradicija koju su stvo-
sne tradicije stepovanja, trupa „Step Afrika!“ posvećeno
radi na obrazovanju mlade
publike širom svijeta. Svake
godine vide ih na desetine
hiljada Amerikanaca, a nastupali su na mnogim scenama Śeverne i Južne Amerike,
Evrope, Afrike i Kariba. „Step
Afrika!“ često vodi radionice,
majstorske kurseve i školske
programe za različite ugledne američke organizacije
(John F. Kennedy Center for
the Performing Arts, Washington Performing Arts Society, Smithsonian Institution),
kao i za razne škole i lokalne
organizacije u svijetu.
Njihovom
dvosatnom
nastupu na velikoj sceni KICa prethodile su prijepodnevne plesne radionice u KIC-u
i Osnovnoj školi „Božidar
Vuković Podgoričanin“, koje
su vodili članovi trupe, vrsni
edukatori, okupivši mlade
različitog uzrasta, kao i ama-
afričkog plemena Zulu, originalno kostimirani uz atmosferu „posijela”, okupljeni oko
udaraljke u centru scene koji
podśeća na simbol ognjišta–
vatre. Ugođaj je ostvaren u
punoći odlične režije svjetla.
Druge su plesne tačke pak
vibrirale ritmovima i pokretima koji nalaze inspiraciju
u modernim i savremenim
žanrovima, poput brodvejskog mjuzikla i hip-hopa. I tu
se izražavaju potpuni potencijali plesača, od kojih je par
njih pokazalo svoje temeljno
klasično baletsko obrazovanje; naizmjenično i zajedno,
muškarci i žene, uz savršeni
balans i kontrolu koriste tijelo tako da maestralno osvoje prostor, dodirnu publiku
i ostvare vatromet plesa uz
programski krešendo i glasnu podršku izraza emocija
i nadahnuća. Oni su ostvarili
odličnu komunikaciju sa publikom: oni najmlađi i najo-
23
JUN
JUL
Stevan Luketić
govorio, u glavi kao slike śećanja na „žene u crnini na pjace“,
koje su śeđele ili dostojanstveno stajale kao karijatide ispred
zidina Budve. Iz toga vremena
Jedna od skulptura S. Luketića
no u njih uključuje. Otuda je
logično smatran ne samo za
obrazovanog i kapacitetnog
skulptora, već i za racionalnog
i mislećeg intelektualca. Dakako je pripadao eliti hrvatskih
uglednika.
Mada je jasno da je Luketić neodvojiv od hrvatske
umjetnosti, na čijim je selektivnim izložbama bio redovno
zastupljen, nesumnjivo je da
je i svojim porijeklom i djelom
kao i vezanošću za Crnu Goru i
na velika stvaralačka borba i
sa sobom i sa materijalom, u
kojoj će autor životno dostići
intenzivno i veoma plodotvorno i naizmjenično energetsko
punjenje i pražnjenje i kulminantno uzdignuće; ispoljiće
kohenziju snage duha i iscrpljujućeg napora, otvarajući
tako nove enigme, ulazeći u
nove avanture. To je vrijeme
savladavanja tradicionalnih
prepreka i snažnih prodora u
svim sferama stvaralaštva.
Američka plesna trupa „Step Afrika!“, koncert u KIC-u „Budo Tomović“,
Podgorica, 28. april 2012
potiče i „Śedeća figura“, njegovo najpoznatije djelo u nacionalnom duhu, koje svojom
izvedbom, taktilnim karakteristikama i formom ukazuje na
dolazeće radikalne promjene,
podśeća na semiapstraktna,
pa i na apstraktna djela, čime
se potvrđuje i kohezivnost Luketićevog kiparstva.
Luketić, poslije figurativnih pristupa i odvajanja
od akademizma, ulazi u fazu
rada u željezu. To će biti jed-
novih shvatanja u umjetnosti i
novih pogleda na umjetnost“.
U sljedećoj fazi autora
naglašeno intrigira problem
strukturalnosti, eksperimentišući u mesingu i bakru. U
procesu rada imaginacija ima
apsolutnu ulogu. Ona metamorfozira embrionalno stanje
predmeta u umjetničko djelo. Zadnji period Luketićeve
djelatnosti karakteriše nostalgično vraćanje zavičaju – uzima od njega ono što dobro
poznaje – maslinovo drvo i
kameni oblutak, da bi mu dragocjeno uzvratio. Budvanske
plaže umjetnikovog đetinjstva
ponovo, ali na drugačiji način,
ulaze u njegovo biće. Novim
djelima udahnjuje umjetnički
sklad i ljepotu suživota masline i kamena, podiže ga na viši
estetski nivo.
Mada su mogućnosti
semiapstraktnog, a osobito
apstraktnog izraza u skulpturi
manje nego u slikarstvu, te je
u tom smjeru neizvjesniji put
do originalnosti, Luketić je, po
opštem mišljenju relevantnih
ličnosti, ostvario jedan od najautentičnijih opusa u savremenoj hrvatskoj, crnogorskoj
i evropskoj skulpturi, ostajući
„rodonačelnik
apstraktne
vajarske misli u Crnoj Gori“
(Pavle Pejović)
U PUNOĆI REŽIJE SVJETLA: Ostvarili odličnu komunikaciju s publikom
rili mladi Afroamerikanci kao
poticaj svoje afričke tradicije.
Tijelo je osnovni instrument
koji kreira zvukove i ritmove
u kombinaciji sa stopalima,
dlanovima i govorom. Stepovanje je danas u Americi
rastuća umjetnička forma, ali
i dio raznovrsnog američkog
umjetničkog i kulturnog nasljeđa.
Poštovanje tradicije
Zahvaljujući ambasadi
SAD u Crnoj Gori, krajem
aprila desetočlana trupa
„Step Afrika!“ nastupila je u
Podgorici u okviru svoje prve
turneje po Balkanu (Bosna i
Hercegovina, Hrvatska i Crna
Gora). Osnovana krajem
1994. s ciljem da promoviše,
obrazuje i pokrene na razumijevanje i poštovanje ple-
tere plesače iz folklornih,
plesnih, baletskih ansambala
i podgoričkih osnovnih škola. Svojim neposrednim načinom rada na radionicama
uspjeli su da prenesu značajne ciljeve u svom radu, kao
što su: promovisanje ośećaja za timski rad, umjetnička
i akademska dostignuća i
bolje razumijevanje između
različitih kultura.
Na sceni KIC-a, pred punim gledalištem, udruženi
jedinstvenim plesnim majstorstvom, članovi ansambla „Step Afrika!“ slave život,
dušu i tijelo! Obigravaju srčano oko svojih korijena, đe
sjedinjeni stvaraju muzičku
priču, podvučenu naročito jednim njenim elementom – ritmom. U nekoliko
živopisnih slika naročito rekonstruišu plesove i rituale
tvoreniji za novo i drugačije,
pridružili su im se na bini, dijeleći sa njima istu energiju,
radost i spontanost koju ova
vrsta plesa donosi, bez obzira na kojoj se sceni izvodi.
Sjedinjena muzička priča
Članovi ansambla „Step
Afrika!“ dolaze iz različitih
američkih gradova i država.
Sve ih spaja ljubav prema
plesu kome su se u potpunosti posvetili kao profesiji.
Njihova grupa je visokovrednovana i znalački vođena,
tako da služi kao kulturni
ambasador svoje zemlje,
predstavljajući je širom svijeta kroz specijalne programe i
pozive američkih ambasada.
Podgorička publika njihov
performans cijeni kao rijedak
poklon.
KULTURA
U CANU održani Lalićevi susreti
ANTOLOGIJA „PROSVJETNOG RADA“
AFANASIJ FET
...
Ovo jutro – radost pevna
Ova moćna svetlost dnevna
Ova plavet svodna
Ove povorke i krici
Ova jata, ove ptice,
Ovaj govor voda,
O SATIRI U JUŽNOSLOVENSKIM
KNJIŽEVNOSTIMA
Akademik Žarko Đurović naglasio je da nam satira pomaže da se opiremo otuđenju
Ove breze, ove ive,
Ove kapi, suze žive,
Ovo paperje – ne list,
Ova brda, dole bele,
Ove mušice i pčele
Ovaj klik i zvižduk čist,
Ove zore svetlog vela,
Ovaj noćni uzdah sela,
Ova budna noć i slast,
Ova vatra posteljine,
Ovaj ćurlik iz daljine,
Ovo – proleću u čast.
Prepjevao Milivoje Baćović
Proljeće, staroslovenska „vesna“, najljepše godišnje doba,
vječna je inspiracija pjesnika, slikara, kompozitora... Proljeću je
posvećena i antologijska pjesma Afanasija Afanasijeviča Feta
(1820–1892), pjesma koja je, kako je već primijetio pažljivi čitalac, napisana bez ijednog glagola!
Priredio N. Knežević
„Satira u južnoslovenskim književnostima“ tema
je kojoj su bili posvećeni
Treći Lalićevi susreti, održani
sredinom juna u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti. b
Otvarajući skup, akademik Žarko Đurović naglasio
je da nam satira pomaže da
se opiremo otuđenju. „Između ostalih, tu je i Lalićevo
djelo. Ne samo u romanima
'Odlučan čovjek' i 'Tamara'
koji imaju naglašene satirične tonove, nego i znamenita
trilogija: 'Zlo proljeće', 'Hajka' i 'Lelejska gora'. Najteža
je stvar kad dušu razjeda
otuđenost i zlo“, rekao je Đurović.
Akademik Radomir V.
Ivanović govorio je o znanju
i umijeću Eriha Koša u tumačenju i stvaranju satire kao
književne vrste.
„Kao humanistički orijentisan pisac, Koš odvaja
ove dvije vrste satire, poput
dvije vrste kritike: nepravilnu i zlonamjernu, s jedne, i
dobronamjernu i konstruktivnu, s druge strane, što se
može definisati kao oponentni par koji čine negatorska i
afirmativna kritika. U toj vrsti
diobe presudne su uloge kritičke svijesti i stvaralačke samosvijesti“, naveo je Ivanović. On je ukazao da satiričar
mora voditi računa o cilju ili
sistemu ciljeva koje satirom
želi da ostvari, ne računajući
toliko na trenutni koliko na
trajni uspjeh.
Ilija Lakušić je u izlaganju
„Ironija kao šansa modernog izraza u književnosti“
govorio o činjenici da je tzv.
ozbiljan tekst upao u za-
Promocija knjige „Rusi u Crnoj Gori“
OVĐE JE NJIHOVA DRUGA DOMOVINA
mku šablona, te da uveliko
ponavlja poznate oblike i
intenzitete izražavanja. „Humor osvježava ljudsku dušu i
literaturu, ali sve višepostaje
razlogom ozbiljnog smijeha
i nastanka dvostrukog lica,
koje se jednom stranom
smiješi, a drugom guta gorak plod objektivne stvarnosti. On je štit, izolator na duši
koja bi mogla stradati zbog
svoje ranjive čistote“, smatra
Lakušić.
„Što se tiče satire u Crnoj
Gori, bar one koja se uzdigla
na nivo literature, rekao bih
da se ona više obračunava
sa načelnim mentalitetskim
i etičkim iščekivanjima nego
što, kako je to uobičajeno,
ismijava bilo koji oblik vlasti“,
naveo je Lakušić.
Na skupu su, među dvadesetak učesnika, radove
priložili: Milan Rakovac (Hej
Slaveni, jesmo l' živi), Siniša
Jelušić (Njegošev Šćepan
Mali kao antropološka sati-
Akademik Žarko Đurović
otvorio naučni skup
ra), Vesna Vukićević-Janković (Satirična slika Venecije
u pričanju vojvode Draška),
Dragan Koprivica (Nušić i
Gogolj), Miomir Marković
(Satirični tonovi u nekim likovima „Gorskog vijenca“),
te Lidija Tomić (Satira Petra
Kočića).
O. Đ.
CETINJE: Za Dan nezavisnosti nova galerija
24
JUN
JUL
Nedavna promocija knjige „Rusi u Crnoj Gori – ruska
emigracija u Crnoj Gori nakon
Oktobarske revolucije i građanskog rata“ („Pegaz“, Bijelo Polje, 2012) još jednom je
podśetila na poznate istorijske
događaje koji su uslovili da se
jedan dio duhovne elite tadašnje Rusije nađe i u Crnoj Gori.
Govoreći o knjizi, ambasador
Ruske Federacije u Crnoj Gori
Andrej Aleksejevič Nesterenko naglasio je da ona govori
o tradicionalnom rusko-crnogorskom prijateljstvu i uzajamnoj pomoći tokom njihove
300-godišnje istorije. „Bili su
to ljekari, naučnici, učitelji koji
su imali ogroman uticaj na razvoj južnoslovenskih zemalja,
a među njima i Crne Gore, koja
ih je primila kao svoje najbliže
i u kojoj su našli svoju drugu
domovinu“, rekao je ambasador.
Akademik i rektor Univerziteta „Mediteran“ prof. dr Slobodan Backović, donedavno
ambasador Crne Gore u Rusiji,
istakao je prije svega doprinos
ruskih emigranata kulturi i
obrazovanju na ovim prostorima, naglasivši da nema veće
Sa promocije
J. Vk.
U Podgorici održan Treći Telekom Underhill Fest
NAGRAĐENI RUSKI
I HRVATSKI FILMOVI
U Podgorici je od 7. do 15
juna održan Treći Telekom Underhill Fest, međunarodni festival dugometražnog dokumentarnog filma, čiji je cilj bio
edukacija javnosti o posebnom mjestu koje ovaj žanr uživa u svjetskoj kinematografiji,
škole u Crnoj Gori u kojoj oni
nijesu predavali. Knjiga koja
govori o njima i njihovim potomcima vrijedan je temelj za
naredne istraživače prosvjete,
kazao je Backović.
„Sve treba da se zapiše, jer
dosta je bilo zaborava. Ovom
knjigom učinili smo bogougodno djelo“, poručio je urednik knjige Radomir Perišić.
Zoran Loktionov, izdavač
publikacije i predśednik Nevladinog udruženja „Car Nikolaj“, inače jedan od ruskih
potomaka, rekao je da su ruski
emigranti, došavši u Crnu Goru ostavili dubok trag u njenoj
kulturi i sveukupnom životu,
napominjući da je ova knjiga
tek početak „sudbinskih zapisa o ruskim emigrantima“
i da je već u planu njeno dopunjeno izdanje. Njegovanje
ruskog jezika, kulture i tradicije biće važni zadatak za ruske
potomke u Crnoj Gori. Ubrzo
se, prema riječima Loktionova,
očekuje i bratimljenje dva grada iz Rusije i Crne Gore.
kao i o moći koju dokumentarci imaju u predstavljanju i
rješavanju kako gorućih tako
i onih naizgled nebitnih društvenih problema u svijetu.
Prema saopštenju žirija,
hrvatski dokumentarni film
„Marijine“ Željke Sukove do-
bitnik je nagrade „Maslačak“
u regionalnoj selekciji, a rusko
ostvarenje „Śutra“ reditelja
Andreja Grjazeva osvojilo je
„Maslačka“ u međunarodnoj
konkurenciji. Specijalno priznanje u međunarodnoj selekciji pripalo je holandskom
filmu „Jajašca za kasnije“ Marike Šelart, dok je „Blokada“
Igora Bezinovića dobila istu
nagradu u regionalnoj selekciji.
Filmske projekcije odvijale su se u bioskopu „Sinepleks“ u Delta sitiju, na Stadionu malih sportova, kao i na
krovu garaže koja se nalazi
između ulica Vuka Karadžića i
Novaka Miloševa. Filmski program sastojao se od međunarodne i regionalne selekcije,
kao i vantakmičarske, i prikazano je dvadesetak ostvarenja. Takođe, organizovana je
retrospektiva crnogorskog
dokumentarnog filma, promocija studentskih dokumentarnih filmova, koncerti, a
u okviru edukativnog programa organizovana je radionica
dokumentarnog filma.
Organizaciju festivala pomogli su Sekretarijat za kulturu Opštine Podgorica i producentske kuće „Katun Movies“ i
„Artikulacija“ iz Podgorice.
O. Đ.
ZDANJE DOSTOJNO
DADOVOG IMENA
U okviru međunarodne
manifestacije „Noć muzeja“,
a povodom 21. maja, Dana
nezavisnosti Crne Gore, premijer Igor Lukšić otvorio je
na Cetinju novo zdanje Crnogorske umjetničke galerije „Miodrag – Dado Đurić“.
Lukšić je kazao da otvaranje novih kulturnih sadržaja u jednom gradu predstavlja posebno zadovoljstvo,
a „činiti to na Cetinju je i
obaveza“. Crnoj Gori i Cetinju nedostajao je ovakav
galerijski prostor u kojem
bi se prezentovale najveće
vrijednosti crnogorskog likovnog stvaralaštva i pratila
aktuelna dešavanja na domaćoj i međunarodnoj likovnoj sceni.
– Prirodno je da Cetinje,
grad slikara, u kojem se nalazi Umjetnički muzej Crne Go-
Likovna kolonija „Slikarski uranak“
na Ivanovim koritima
UMJETNOST
NE ZNA ZA GRANICE
Učesnici međunarodne
likovne kolonije „Slikarski uranak“ iz Podgorice, boraveći
sredinom juna na Ivanovim
koritima, još jednom su potvrdili da umjetnost nema granica među državama. Brojni
akademski slikari, nadahnuti
ljepotama crnogorskog pod-
neblja, pokazali su svoja slikarska ostvarenja. U koloniji
su učestvovali: Lenka Knežević-Žuberski, Olga Karanović,
Snežana Bekrić, Smilja Šulović, Jelena Čolić, Vera Munas,
Vojkan Radović, Jelena Tomić,
Anđelka Ljumović, Mirsad
Đurđević, Ljubiša Tošković,
re sa najvećim brojem djela
crnogorske likovne baštine,
Fakultet likovnih umjetnosti
i Srednja likovna škola „Petar
Lubarda“, ima privilegiju da
dobije galeriju umjetnosti.
Kao što je i prirodno da galerija nosi ime Dada Đurića,
jednog od najeminentnijih
predstavnika vizionarskog i
fantastičnog – kazao je premijer.
Na prvoj izložbi nove
Crnogorske umjetničke galerije, Umjetnički muzej je u
saradnji sa Centrom savremene umjetnosti Crne Gore
prezentirao radove moderne i savremene crnogorske
umjetnosti od prve polovine
20. vijeka do danas, koju čine
djela oko 70 istaknutih likovnih stvaralaca.
N. V.
Slavka Klikovac i Čedomir Ilić,
među kojima i dosta prosvjetnih radnika. Profesorica Jelena Tomić osvrnula se na rad i
uspjehe „Slikarskog uranka“
koji, zahvaljujući predśedniku
profesoru Milošu Uskokoviću,
iz godine u godinu postaje
prepoznatljiv i van Crne Gore.
U završnoj večeri kolonije učestvovali su i članovi Udruženja
umjetnika „Vizija“ iz Golubovaca: Božidarka Kaluđerović,
Milena Jovićević i Milica Knežević, kao i pjesnici Branko –
Bato Krković, Miodrag Čabarkapa i Slavka Klikovac.
M. Č.
Na Filozofskom fakultetu u Nikšiću
PROMOVISANA
„TARA“ MIROJA VUKOVIĆA
Na Filozofskom fakultetu
u Nikšiću promovisana je monografija „Tara u slici i riječi“
književnika Miroja Vukovića.
O knjizi su govorili: prof. dr
Slobodan Kasalica, prof. dr
Dragomir Kićović, doc. Draško
Došljak, doc. dr Miroslav Do-
derović i autor.
Pored tekstualnog dijela
u kojem je obrađen istorijat
i kulturološke prilike terena
kroz koje prolazi Tara, knjiga
obiluje izvrsnim umjetničkim
fotografijama. Monografija
o Tari u neku ruku je putopi-
sna i naučna publikacija, pa će
dobro doći studentima, prije
svega geografije, istoričarima,
ekolozima i drugim zaljubljenicima u prirodu.
Bl. K
KULTURA
Umjetnička škola „Andre Navara“ obilježila
20 godina rada
U ZNAKU
VRIJEDNIH NAGRADA
Dvije decenije postojanja
i rada podgorička Umjetnička škola osnovnog i srednjeg
muzičkog obrazovanja za
talente „Andre Navara“ označila je koncertom svojih učenika. Osnovci i srednjoškolci
izveli su djela Mocarta, Baha,
Hajdna i Čajkovskog, na violini, violončelu, harmonici, a
nastupili su i kamerni sastavi,
dua i kvarteti.
Kako podśećaju u upravi
ove vaspitnoobrazovne ustanove, u godini jubileja učenici su održali više koncerata.
LIKOVNE IZLOŽBE:
Savo Pavlović
AKVAREL – VATRA SVJETLOSTI
Savo Pavlović rođen
je 1947. godine u Baru.
Završio je Školu za primijenjene umjetnosti u Sarajevu, Višu pedagošku školu
– likovno vaspitanje u Beogradu i Fakultet za likovni
odgoj i likovne umjetnosti
u Rijeci. Pored stalnog
angažmana u ateljeima u
svojim kućama u Petrovcu
i Reževićima, bavi se i pedagoškim radom.
Član je Udruženja likovnih umjetnika Crne
Gore. Studijski je boravio u
Rimu, Atini i Parizu.
Na tradicionalnom godišnjem
koncertu, kojim se označava
kraj školske godine, nastupili
su najuspješniji učenici, dobitnici nagrada na takmičenjima mladih muzičara. Aleksa
Asanović, direktor, posebno
ističe pet nagrada koje su učenici osvojili na međunarodnim takmičenjima u Barleti
(Italija) i Bosni i Hercegovini,
kao i 11 koje su im pripale na
XXXIX festivalu mladih muzičara Crne Gore, koji je održan
u Kolašinu.
Š.B.
U Umjetničkom paviljonu u Podgorici otvorena je
nedavno samostalna izložba
akademskog slikara i likovnog
pedagoga Sava Pavlovića. Autor je predstavio akvarele iz
ciklusa „Vale“.
„Trebalo mi je dosta godina da izronim na površinu jer
sam dugo slikao podzemni
svijet. Vale su mirne lučice đe
morske struje remete mirnoću, iz njih je nastao ovaj ciklus,
koji sam radio dvije godine“,
kaže Pavlović.
Otvarajući izložbu, književnica i profesorica Božena
Jelušić rekla je: „Publika ima
priliku da vidi eksploziju sjajnih akvarela – tehnike koja
djeluje manje teškom od ulja,
ali tehnike u kojoj se slikar najbrže oklizne... Za ostrašćenog
akvarelistu poput njega, more
je mjera života i stvaranja. Uz
tu vodu što se protejski preobražava u uvijek drugačijoj
vatri svjetlosti, u vazda drugačijem susretu sa žalom, pod
uvijek drukčijim dodirima vjetra, Savo je pronašao svoj prostor sreće i trajno nadahnuće.
Istražio je odavno tajnovite i
nevidljive drame dubina; na
njegovim akvarelima su, zauvijek živa, ostala mnoga morska bića, snažna tijela sklupčana u vršama, silno izvijena
kliješta i vatrometi krljušti na
hitrim vretenima riba...“
Pavlović je, pored velikog
broja kolektivnih, imao preko
dvadeset samostalnih izložbi,
među kojima su najznačajnije:
Kastav, Galerija Vincent; Pariz,
Kulturni centar Jugoslavije;
Moskva, Galerija Exsp-88; Beograd, RTV Beograd; Novi Sad,
Galerija kulturnog centra; Podgorica, Umjetnički paviljon;
Pančevo, Galerija Centra za
kulturu; Vrbas, Galerija doma
kulture...
Mr Seida Belegović
SKICA ZA PORTRET: Majda Mučić, slikarka
MOJI MOSTOVI ŽUDE ZA
OBALAMA
Mladi muzičari na sceni
U barskoj Muzičkoj školi
MAJSTORSKI
KURS RADMILE
BAKOČEVIĆ
Muzička škola „Petar II Petrović Njegoš“ u Baru organizovala je majstorski kurs solo
pjevanja i soprana za učenice
i profesorice muzičkih škola
iz Podgorice, Kotora i Bara, na
kojem je predavač bila profesor emeritus dr Radmila Bakočević iz Beograda.
Učenice su se družile tri
dana sa svjetski poznatom
operskom divom, koja je prijatno iznenađena time koliko
Crna Gora ima mladih talenata
kojima treba omogućiti da se
dalje razvijaju.
Pored majstorskog kursa
solo pjevanja, Kulturni centar
Bar i Muzička škola su, uz pomoć direktorice Muzičke škole
„Slikarstvo je moj život, kao ventil, prozračivanje, pa često i fotografišem. Tako bilježim, ovjekovječim ono što
mi se svidi ili mi se učini zanimljivim“, kaže Majda Mučić
SLIK A NAJJASNIJE GOVORI
Aleksandre Vojvodić-Jovović
i profesorice Tamare Stijepović, istovremeno organizovali
i seminar flaute. Pohađalo ga
je 20 učenika nižih i srednjih
muzičkih škola iz Crne Gore, a
predavač je bio Karolj Maročik.
Posljednji od tri dana njihovog druženja protekao je u
znaku zajedničkog koncerta
na kojem su se predstavili učenici solo pjevanja iz osnovnih
i srednjih škola Bara, Podgorice i Kotora, a potom sopran
Aleksandra Vojvodić-Jovović
sa profesoricom Radmilom
Bakočević, u čijoj je klasi i diplomirala.
D. Janković
ZAJEDNIČKO PREDSTAVLJANJE: Radmila Bakočević
i Aleksandra Vojvodić
Obilježen Svjetski dan knjige i autorskih prava
OTVORI KNJIGU –
OTVORI UM
Na Cetinju je, u organizaciji Centralne narodne biblioteke „Đurđe Crnojević“,
kampanjom „Otvori knjigu –
otvori um“, obilježen Svjetski
dan knjige i autorskih prava.
Tim povodom upriličen je višečasovni književni, muzički,
likovni i dramski program.
Događaj je obilježio i segment pod sloganom „Poklo-
ni knjigu, kupi knjigu i razmijeni knjigu“, u sklopu kojeg su
izlagači na posebno opremljenim štandovima poklanjali
knjige pośetiocima i prodavali
svoja izdanja po sniženim cijenama. Takođe, pośetioci su bili
u prilici i da razmijene svoje
knjige.
N. V.
O bogatom i kvalitetnom umjetničkom opusu Majde Mučić svoj sud dala je i mr Anastasija Miranović, istoričar umjetnosti: „Majda nas vodi kroz raznolik tematski vokabular (od
pomenutih motiva do čitavog jednog izmaštanog i dalekog
svijeta) kojem streme njena stvarna i sanjana putovanja, gradi
mostove i spaja obale... Kao naša savremena Frida Kalo, Majda Mučić hrabro korača stazama života – umjetnosti, a njena
bojena sazvučja su nježni šapat duše koja želi da se podijeli,
daruje zarad onog nemuštog govora koji nam se slikom najjasnije kazuje“.
Majda Mučić, član ULUCG,
dosad je imala 23 samostalne i 37 kolektivnih izložbi, a
dobijala je i brojne nagrade i
priznanja. Sa 16 godina, kao
učenica osnovne škole, imala
je prvu samostalnu izložbu i
osvojila tri prve nagrade. Slikar
Nikica Raičević 1997. godine s
oduševljenjem je izjavio: „Za
Majdu se može reći da je već
afirmisani umjetnik i da je prevazišla ne samo svoju već i zreliju generaciju!“ Majda je 1997.
godine, u prvom razredu srednje škole, dobila od Vlade Crne
Gore i stipendiju za talente.
„Nadam se da kao autor
i posmatrač, te zaljubljenik u
umjetnost, neću pogriješiti
ako kažem da su izložbeni
prostori kao neka vrsta du-
hovnih apoteka, đe poklonici
slikarskih kreacija napajaju
svoje duše, hrane ih – svako
ponaosob nađe za sebe nešto
što ga opčini, fascinira, natjera
da kupi sliku koja ga očara. Tako umjetnici približavaju svoja
djela sličnim umjetničkim dušama“, kaže Majda.
Predstavnica novog talasa
Majdu Mučić prepoznaju
kao predstavnicu novog talasa crnogorske figuracije, u čijem se stvaralaštvu prožimaju
vrijednosti davnih epoha i sadašnjosti, odnosno kao jednu
od najperspektivnijih i najtalentovanijih slikarki Podgorice.
Kao ljubitelj putovanja,
Majda je svoje ushićenje i
Majda Mučić je rođena 1979. godine u Podgorici. Bila je đak cetinjske
Srednje umjetničke škole
„Petar Lubarda“, a potom
iz drugog razreda upisuje
Fakultet likovnih umjetnosti na Cetinju, koji u klasi
vrsnog profesora Smaja
Karaila završava 2004. godine kao odličan student
– sa desetkom.
oduševljenje tim dalekim zemljama prenijela na slikarska
platna. Tako je svaka njena slika, nastala na tim prostorima,
istovremeno i promocija Crne
Gore, njene slikarske oaze, naših ljudi, primorskih i gorskih
ljepota, obala...
„Slikarstvo je moj život,
kao ventil, prozračivanje. Često i fotografišem – tako bilježim, ovjekovječim ono što mi
se svidi ili mi se učini zanimljivim. Zahvaljujući slikama prodatim u inostranstvu, obezbijedila sam sebi dva kvalitetna
slušna aparata koja će mi i te
kako biti od pomoći. Osim što
s posebnim užitkom slikam,
stalno se i edukujem – moj
svijet tišine nije samo ukrašen
bojama, već puno čitam, pišem, razmišljam o svemu što
me okružuje, ośećam svijetlu i
tamnu stranu života, pa pretačem svoj talenat i vrijednosti u
slike koje govore umjesto mene”, kaže o sebi Majda Mučić.
Iako akademski slikar,
još nije zaposlena, niti ima
sopstveni atelje, što, kako kaže, i te kako boli, povređuje
marljive stvaraoce, već radi u
skučenom slikarskom kutku
u kući u Maslinama. „No, ne
posustajem, po onoj – nada
posljednja umire, bez obzira
na ove ne baš male prepreke
i nezadovoljstva”, objašnjava
slikarka.
Talenat i vještina
Na brojnim su Majdinim
slikama i stvarni i izmišljeni svijet, predjeli, slike posvećene
staroj Podgorici (čijom je arhitekturom zaokupljena), Morači i njenim mostovima, mrtve
prirode, portreti, u raznim tehnikama: ulje na platnu, akrilik,
tempera, olovka, tuš...
Od likovne publike i kritike
Majda dobija laskave ocjene
za svoje slike. Docent Abaz
Dizdarević primjećuje da joj je
„tišina svijeta u kome stvara –
ambijent u kome živi, dala još
snažniji i glasniji jezik izražavanja od bilo koje vrste govora“.
Prof. Mila Čaveliš sa zavodovoljstvom ističe da „talenat i
vještina čine viruoznost mlade
i vrijedne slikarke Mučić“. Marija Maja Ćatović ocjenjuje da
su „mostovi Majdina stalna
inspiracija jer povezuju obale,
bude nadu, a sama Majda je
to najbolje objasnila na svojim
platnima – 'Moji mostovi stalno žude za obalama'“.
Nada Popović Aurora
25
JUN
JUL
IN MEMORIAM
BR ANK A BURZAN
Juna ove godine preminula je slikarka Branka Burzan. Rođena je 1933.
godine u Danilovgradu. Završila je 1954. godine poznatu Umjetničku školu
u Herceg Novom i Višu pedagošku akademiju, odsjek slikarstvo, u Nikšiću.
Radila je u OŠ „Savo Pejanović“ u Podgorici. Za predani rad u prosvjeti dobila je priznanja Udruženja likovnih pedagoga Crne Gore (1981) i Saveza
likovnih pedagoga Jugoslavije (1982).
Branka Burzan bila je među prvim ženama poslije Drugog svjetskog
rata koje se javljaju u likovnom životu Crne Gore. Od 1970. godine, kada
je primljena u ULUCG, imala je više od deset samostalnih izložbi i oko 100
grupnih i kolektivnih nastupa na prezentacijama crnogorske i jugoslovenske umjetnosti.
Najveće mogućnosti svog umjetničkog iskaza nalazila je u tehnici akvarela. Njena percepcija, istovremeno usredsređena i široko otvorena, razbija naturalistički prostor,
stenografskim – kondenzovanim potezom fiksira motiv. Taj proces transponovanja, evoluiranja
viđenog, primarno karakteriše neposrednost doživljaja i perfekcija akvarelske realizacije. Tako su
nastajali izvanredni akvareli pejzaža, portreta, cvijeća, mrtvih priroda...
Branki Burzan je, povodom četrdesetogodišnjice osnivanja ULUCG-a (1946–1986), dodijeljena
diploma za značajan doprinos razvoju crnogorske likovne umjetnosti.
N. Vujošević
DR LIDIJA STEFANOVIĆ-K ALJAJ
26
JUN
JUL
Zavod za školstvo ostao je 3. marta bez drage koleginice – dr Lidije Stefanović-Kaljaj. Rođena je 1951. godine u Ljubljani. Osnovnu školu, gimnaziju
i Filozofski fakultet – Odsjek hemija (sada PMF) završila je u Prištini. Magistrirala je na PMF-u Univerziteta u Beogradu, a doktorirala na PMF-u Univerziteta u Prištini.
Lidija Stefanović-Kaljaj radila je najprije u srednjoj školi, potom kao asistent i predavač na Odsjeku za hemiju PMF-a u Prištini.
Od 1999. godine profesionalni put naše koleginice nastavlja se radom u
Medicinskoj školi u Podgorici, odakle ubrzo prelazi na mjesto prosvjetnog
inspektora za hemiju u Ministarstvu prosvjete i nauke. U to vrijeme aktivno
se uključuje u reformu obrazovnog sistema Crne Gore. Bila je član Komisije
za reformu srednjeg stručnog obrazovanja, kao i član u svim komisijama za izradu nastavnog programa hemija. U svim tim procesima ostavila je autentičan, profesionalni i ljudski pečat.
Dr Lidija Stefanović-Kaljaj se u okviru naučno-istraživačkog rada uglavnom bavila sintezama
novih heterocikličnih jedinjenja i proučavanjem konfiguracije sintetizovanih proizvoda. Pored rada
na sintetičkom dobijanju novih heterocikličnih jedinjenja, dr Lidija Stefanović-Kaljaj je proučavala
načine za dobijanje i hemijsko ponašanje dobijenih stereoidnih jedinjenja u fotolitičkim procesima.
Od formiranja Zavoda za školstvo (2003) radi kao prosvjetni nadzornik u Odsjeku za utvrđivanje
kvaliteta. Kako je paralelno sa osnivanjem Zavoda, stvaran i model za eksternu evaluaciju, Lidija je
svojim znanjem, stavovima, komentarima utkala dobar dio sebe, i u značajnoj mjeri doprinijela njegovom današnjem izgledu. Učestvovala je u kreiranju modela profesionalnog razvoja nastavnika,
kao i svim značajnijim aktivnostima Zavoda za školstvo.
Njen plemeniti lik zadržaćemo u trajnom śećanju.
Kolektiv Zavoda za školstvo
DR AGOMIR IVANOVIĆ
Nedavno je preminuo Dragomir Ivanović, nastavnik u penziji. Rođen je
1946. godine u Trešnjevu kod Andrijevice. Gimnaziju završava u Ivangradu,
potom Višu pedagošku akademiju u Nikšiću, grupa za fiziku i OTO.
Počeo je da radi u Tutinu, nastavlja u Istoku kod Peći, a od 1969. u OŠ „Vuk
Karadžić“ u Beranama, đe je nekoliko godina prije penzionisanja bio pomoćnik direktora škole.
Isticao se stručnim i metodološkim pristupom nastavi i organizatorskim
sposobnostima, po čemu ga je školska inspekcija ocjenjivala visokom ocjenom. O tome rječito govore zlatna i srebrna plaketa, kao i druga priznanja i
nagrade, među kojima se ističe priznanje „21. jul“ Opštine Berane.
Veličina čovjeka nije samo u onome što je profesionalno postigao. Veličina je u ljudskosti, srdačnosti, i snazi duha, a on nas je tim osobinama neprestano darivao i oplemenjivao.
Njegov vedri, optimistički duh, britki um i humor dodirnuo je sve nas koji smo imali sreću da ga
upoznamo. I zato će ostati zauvijek u našim śećanjima.
Đorđije Trifunović
ĐERĐ NOC MARTINI
Nedavno je preminuo Đerđ Noc Martini, slikar i dugogodišnji direktor
OŠ „Maksim Gorki“ u Podgorici. Rođen je 1945. godine u Gornjem Štoju –
Ulcinj. Završio je Višu pedagošku školu u Nikšiću i Fakultet likovnih umjetnosti u Beogradu – odsjek za slikarstvo. Po završetku studija zapošljava se u
Gimnaziji u Ulcinju. Od 1980. godine radi u OŠ„Maksim Gorki“ kao profesor
likovne kulture, a bio je direktor u četiri mandata.
Kao uzorni pedagog, ostvario je ogromne rezultate. Njegove brojne scenografije nagrađivane su kao najbolje, a na mnogim likovnim konkursima
njegovi učenici dobijaju prve nagrade. Za postignute rezultate u nastavnim
i vannastavnim aktivnostima dobija zvanje pedagoškog sajvetnika. U dva
mandata bio je predśednik Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore. Imao je
brojne kolektivne i samostalne izlože širom Crne Gore i inostranstvu. Ilustrovao je udžbenik Priroda
i društvo za četvrti razred, a bio je i recenzent za udžbenik Likovno vaspitanje. Za likovno stvaralaštvo i uzoran pedagoški rad 1994. godine dobija nagradu „19. decembar“. On je svijetli primjer kako
treba učiti i voljeti đecu. Kao direktor škole, o članovima kolektiva vodio je računa i nastojao da im
pomogne, kako u školi tako i u privatnom životu.
Brojne generacije učenika, kolega i saradnika pamtiće ga kao vrsnog pedagoga, profesora i dragog saradnika.
LISTOVI
GLASNIK
(List Privredne komore Crne Gore,br. 4, 2012)
List Privredne komore Crne Gore „Glasnik“ tematski je
posvećen konferenciji održanoj u Budvi pod motom „Ekonomija Crne Gore 2012 – put
do privrednog rasta“. List piše
i o svečanosti povodom Dana
Privredne komore Crne Gore, kao i o uručenju nagrada
preduzećima koja su ostvarila
najbolje poslovne uspjehe.
Nagrađeni su: Rudnik uglja iz
Pljevalja i Mljekara „Lazine“ iz
Danilovgrada, „Adriatik marinas“ – za društvenu odgovornost, „Tara grupa“ iz Mojkovca
za inovativnost, dok je nagrada za unapređenje menadžmenta dodijeljena Milovanu
Đuričkoviću. Nagrade je uručio Filip Vujanović, predśednik
Crne Gore. Slijede prilozi o
poslovnom forumu Crne Gore
i Kosova, održanom u Prištini,
o pośeti delegacije Ekonomsko-socijalnog savjeta Austrije
(EESA), sporazumu o saradnji
između spoljnotrgovinskih ar-
bitraža i centara za medijaciju
privrednih komora iz regiona
sa Centrom za arbitražu Njemačke, o saradnji Privredne
komore i Uprave carina...
Objavljen je i autorski
tekst dr Milorada Katnića,
ministra finansija („Rebalans
budžeta – prilagođavanje novoj realnosti“), kao i ocjena dr
Vladimira Kavarića, ministra
ekonomije, o prijemu Crne
Gore u Svjetsku trgovinsku
organizaciju. Predstavljen je
projekat „Lanac turističkih
usluga“, a objavljen je i intervju sa Ivanom Saveljićem,
potpredśednikom Privredne
komore. Rajko Grozdanić, savjetnik u Službi za biljnu proizvodnju – Regionalni centar
Nikšić, ističe vrijednost aronije, biljke riznice zdravlja, a
tu je i tekst sa okruglog stola
o društvenoj odgovornosti.
„Glasnik“ donosi informacije
o Kini, najvećem svjetskom
proizvođaču čelika, o milionu
slobodnih radnih mjesta u
Njemačkoj (u građevinarstvu,
trgovini, kompjuterskoj industriji, metalurgiji i elektroindustriji...), te o italijanskoj
kompaniji „Dalmec“, vodećem svjetskom proizvođaču
tehničkih asistencija.
Glavna i odgovorna urednica lista je Milka Pižurica.
Š. B.
ZNAK
(Časopis učenika Gimnazije „Slobodan Škerović“,
Podgorica, br. 10, februar 2012)
Uvodne strane „Znaka“,
časopisa učenika podgoričke Gimnazije „Slobodan
Škerović“, ispunili su prilozi
nagrađenih
gimnazijalaca
stvaralaca. Predstavljen je
Aleksandar Jovanović, učenik
IV-h, dobitnik prve nagrade na
književnom konkursu na temu
„Mirtis“, koji je organizovala
grčka ambasada. Tu su i prozni i poetski tekstovi Bojane
Orović, Milana Gajovića, Mila
Bakića, Vuka Vujisića, Milice
Šaranović, Jane Marinović, Mila Bešovića...
U dijelu označenom kao
„Tema i inspiracija“ učenici
pišu o dramskim elementima u Njegoševom „Gorskom
vijencu“, književnonaučnim
metodama, psihološkim elementima u drami „Gospoda
Glembajevi“, kao i o naratologiji Petra Kočića, analizi Geteove balade „Kralj vilovnjak“,
pojmu apsurda u Kamijevom
romanu „Stranac“, problemu
smisla ljudske egzistencije
kao motivu u književnosti svih
epoha...
O prednostima, odnosno
manama savremenih sredstava komunikacije pišu učenici:
Miladin Ostojić (IV-b), Dalibor
Stožinić (IV-b), Balša Lazarević
(IV-d) i Mia Abdić (IV-d).
Učenici Aleksandra Milačić, Ines Osmanagić i Vuk Vukčević (IV-d) objavili su svoje
utiske o pozorišnim predstavama: „Don Žuan“ (Molijer),
„Ko se boji Virdžinije Vulf“ (Edvard Olbi), te „Gorski vijenac“
(Petar Petrović Njegoš).
Na strani posvećenoj
iskustvima
gimnazijalaca
stoji tekst Davida Dendića o
jednogodišnjem boravku u
Kolumbusu. „Znak“ piše i o
bivšim gimnazijalcima, odnosno njihovim priśećanjima sa
ekskurzije u Španiji, Italiji...
Š. B.
KOR ACI
(List Gimnazije „Slobodan Škerović“, Podgorica, februar 2012)
Ovaj broj „Koraka“, lista
učenika Gimnazije „Slobodan
Škerović“, u uvodnom dijelu
donosi intervju sa direktorom
škole Radišom Šćekićem, naslovljen po njegovoj pjesmi
„Samo je jedno svjetlo moje“.
Objavljeni su i razgovori sa
pedagogom Gordanom Arsović, psihologom Dijanom
Žarić, profesoricama njemačkog jezika Gordanom Tmušić i
matematike Anom Miranović,
te glumicom Žaklinom Oštir.
Tu su i prilozi sa manifestacije
„Noć istraživača“, o elektronskim dnevnicima, volonterskom klubu, ekskurziji, žurci
pod maskama... Pred čitaocima je i zanimljivo razmišljanje
učenice Ivone Vratnice o
vječitoj dilemi „Kuda poslije
gimnazije“, a njen drug Filip
Kečina pisao je o aktivnostima
debatnog kluba. Objavljena je
proza i poezija talentovanih
gimnazijalaca, priča o slikaru
Salvadoru Daliju i o tome kako
su postali uspješni Opra Vinfri,
Voren Batef i Donald Tramp. Tu
su i prilozi „U korak s modom“,
„Turske ili španske serije“, te
predstavljanje najuspješnijih
sportista gimnazije.
O. Đ.
MIOKO
(Br.1, 2011, Novi Sad)
Božidar Radunović
OLGA B. VUJOVIĆ
U maju je preminula učiteljica Olga Bogdana Vujović, rođena Gnjatović,
čijeg oca ime s ponosom nosi centralna škola u rodnim joj Vraćenovićima.
Završila je Učiteljsku školu u Nikšiću i nastavila svoju plodnu prosvjetarsku
karijeru, najprije u Vraćenovićima, potom u Pljevljima i na kraju u OŠ „Olga
Golović“ u Nikšiću.
Antejski je voljela svoje Vraćenoviće. Ostaće da živi i traje u srcima stotina učenika koje je pripremala za život. Mnogi od njih su izrasli u poznate
stvaraoce i intelektualce. Učiteljica Olga svuda bijaše jednako poštovana –u
zbornici, učionici, svojoj kući, ulici i svuđe đe ljudi dolaze, prolaze i nestaju,
a ostaju zapamćeni, kao i ona, po svojim vrijednostima i dobroti kojom su
darivali druge.
Bl. Koprivica
U izdanju Fonda za razvoj istraživačkog novinarstva i nove medije (FORIN),
Novi Sad, u okviru projekta
„Evropski identiteti i medijska kultura“ nedavno je štampana revija „Mioko“ (Mediji
i okolina). Nekoliko autora
na oko 50 strana tematski je
izložilo problematiku ove
oblasti. Na uvodnoj strani je
Povelja o ljudskoj komunikaciji, kojom njeni potpisnici
ponovo ukazuju na osnovna
prava komunikacije, kao i
odgovornost za pridržava-
nje osnovnih demokratskih
načela i međunarodnih zakona. Mirko Sebić objašnjava
pojam evropskog identiteta,
dok Đorđe Obradović piše
o ulozi medijske kulture u
očovječenju čovjeka. Sead
Alić objavio je prilog pod
nazivom „Mašta, mediji i turizam“, a Željko Rutović tekst
o slobodnom pristupu informacijama. Budimir Damjanović piše o medijskoj kulturi
i evropskom kontekstu, a
Sabina Mihelj o temi „Mediji
i simboličke geografije Evro-
pe: slučaj Jugoslavije“.
Urednica revije je Tatjana
Pejović-Sebić.
Š.B.
NOVE KNJIGE
U ŚENCI CARIZMA
(Sreten Zeković: „Imperijalna istor(iolog)ija, CKC, Cetinje, 2012)
U izdanju Crnogorskog
kulturnog kruga Cetinje izašla
je nova, 39. knjiga profesora
Sretena Zekovića „Imperijalna
istor(iolog)ija“ sa više podnaslova.
I u ovoj knjizi Zeković daje kritiku tradici(onali)stičke
istoriografije kroz elaboraciju
teze da se dinastima Petrović
Njegoš neosnovano, bez verifikovanoga istoriografskog
osnova, prije svega bez autentičnih i originalnih arhivalija,
pripisuje
„samoprodukcija
srpstva kao srpskog nacionalnog identiteta Crnogoraca“,
srpstva kao etničke kategorije. Kritiku tradicionalističke
istoriografije dopunjava i obostranom i temeljnom kritikom
„komunističkog srpstva“ kao
ideološko-političkog
kompromisa sa klasičnim (sve)
srpstvom i bjelaštvom, koje
takođe bitno ostaje u ramu
imperijalne istor(iolog)ije.
Sama autorova kovanica
istor(iolog)ija upućuje na dvoznačnost
opštekorišćenog
izraza istorija: kao objektivnog
istorijskog procesa i kao nauke
o njemu.
Zeković smatra da su istoriografija i istoriologija još uvijek, i nakon ere „svjetsko-nacionalno oslobodilačke istorije“,
u horizontu star(insk)e „svjetsko-imperijalne (carske) istorije“, njenoga retroaktivnog
„svetog imperijalnog prava
jačega“ i carskoga kanonskog
formalizma čija śenka i tamjan
nekadašnje veljedržavne i bogomoljsko-vjerske „pripadnosti“ i danas poklapa i pritiska
istorijski oslobađane narode–
nacije, posebno „male narode“, kao što je crnogorski. Takva istor(iolog)ija suštinski se
odzrcava i na samu našu imperijalnu civilizaciju i nosi pečat nekritičnosti. U tom sklopu
Sreten Zeković naglašava da
je bitno i glavno nedovoljstvo
srpske istoriografije, a preko
nje i prosrpske u Crnoj Gori i
ostalih, odnosno svesrpske,
da u istraživanju, objašnjenju
i tumačenju (razumijevanju)
crnogorske istorije polaze od
istr(ij)ebiteljske izričite i(li) prećutne temeljne pretpostavke
da ne postoji crnogorski narod i nacija, odnosno crnogorsko narod(nos)no-nacionalno
(etničko) bivstvo, već da su Crnogorci ’đeličak (sve)srpskoga
(na)roda’, izdanak (’izviiskra’,
ostrvljenik) tzv. srpstva koje
se obogotvoreno, osvještano
i obeštano podrazumijeva kao
nedodirljiva dogma, sveta istina, kao imperijalno polazište i
ishod(ište).
Crnogorci se, piše Zeković,
stalno ugone u nesrazmjerno
stiješnjeni klinč (pomeđu) imperijalnih državnih programa
i njihovih bogomoljsko-vjerskijeh fundamentalizama, i
umeću u procjep njihovoga
neprestalnog poricanja i samodokazivanja,
negiranja
njihovoga negiranja, u vječitoj oslobodilačkoj antitezi,
negaciji (same) negacije, koja
joj onemogućava, sputava i(li)
u(o)sporava vlastitu afirmaciju
i slobodu, i pored njihovoga
(h)iljadugodišnjeg povijesnog
samopotvrđivanja u slobodi,
(borbi) za slobodu i samooslobođenje kao slobodnog
naroda–nacije, slobodnijeh
ISTORIOGR AFIJA NA IZVORU
(Đorđije M. Ostojić: „Porijeklo naziva drobnjačkih sela i zaselaka“,
Opština Šavnik, 2010)
O Drobnjaku i drobnjačkim naseljima, selima i zaseocima pisali su mnogi autori, ali
je Đorđije Ostojić, po svemu
sudeći, prvi koji je cjelovito i
temeljito obradio i u knjizi „Porijeklo naziva drobnjačkih sela
i zaselaka“ predstavio šire područje Drobnjaka. Registrovao
je čak 257 naselja, od kojih, pored tri varoši (Žabljak, Šavnik i
Boan), 96 sela i 158 zaselaka,
razvrstavajući njihove nazive
po antroponimima, oronimima, hidronimima, fitonimima,
zoonimima i meteoronimima,
posebno sela, posebno zaseoke. Kao geografski stručnjak, Ostojić je sve to znalački
grupisao po oblicima reljefa,
čovjeku (njegovom zanimanju
i aktivnostima), zatim po imenima preovlađujućih biljaka i
životinja, te po vodama i meteorološkim karakteristikama.
U potpunosti je ostvarena autorova namjera da čitaocima
predstavi naselja sa karakterističnim detaljima, prije svega
o postanku i davanju imena,
kao i uslovima života.
Ostojić je manirom plodnog i neumornog hroničara
Drobnjaka i u ovoj, dvadesetoj
knjizi obilato koristio izvorno
kazivanje (starijih) mještana
pametara, zatim predanja i legende koje su u drobnjačkom
kraju prenošene s koljena na
koljeno, dok se, kako navodi,
uzgred oslanjao i na istoriografske podatke. Njihovoj
znatiželji rado su se odazivali
i pomagali mu seoski učitelji,
nastavnici, profesori (iz tog reda je i autor), zatim planinari i
drugi hodoljupci po drobnjačkim prostranstvima.
„Bilo da se radi o imenima koja kazuju o orografskim
vrijednostima, ljudskim aktivnostima i hidrografskim nazivima, sve to čini bogatstvo,
neiscrpno i neuništivo. Stoga
je autor morao imati veliko
strpljenje i naporan rad prilikom istraživanja, posebno (u
kontaktu) sa ljudima različitih
ćudi i pogleda. Govoreći o
tome kako su nastali nazivi
pojedinih sela, autor je htio
da ih što bolje približi čitaocu,
ističući pojedinosti o njima:
lokaciju, zanimanja, odlike
naselja itd. Želja je bila da se
ZNAMENITE LIČNOSTI
CRNOGORSKE KULTURE
(Milenko Ratković: „Mali portreti”, Narodna knjiga, Podgorica, 2011)
„Mali portreti” Milenka
Ratkovića na popularan način
upoznaju čitaoce sa znamenitim ličnostima naše dalje i
bliže prošlosti i sadašnjosti. Za
900 godina postojanja Barska
nadbiskupija je dio istorije
Crne Gore, a neki nadbiskupi,
kao Pop Dukljanin i Andrija
Zmajević, dio su crnogorske
kulturne istorije. Nadahnutim,
tečnim i odmjerenim kazi-
vanjem Ratković predstavlja
devet barskih nadbiskupa: prvog arhiepiskopa Petra, Grgura Grizogona (poznat kao Pop
Dukljanin), Ivana Karpina, Ivana Bruna, čuvenog putopisca
Marina Bicija, Andriju Zmajevića, Karla Potena, Šimuna
Milinovića i Nikolu Dobrečića.
Zatim su tu neimari kulture:
nepoznati Zećanin iz Krajine
koji je napisao naš prvi roman,
Grigorije Dijak, Rade Neimar,
Andrija Paltašić, Đurđe Crnojević i njegov štampar Makarije, štamparski vojvoda Božidar
Vuković Podgoričanin, Petar I,
Petar II Petrović Njegoš, Vuk
Vrčević, Stefan Mitrov Ljubiša,
Janko Đonović, Aleksandar
– Leso Ivanović, Ćamil Sijarić,
Mihailo Lalić, Dušan Kostić,
Čedo Vuković i Vitomir Nikolić.
Knjiga je posvećena knjigotvorcima, davnim stvaraocima i štamparima o kojima
je malo pisano. Kada bi ova-
kve prvijence i velikane imali
drugi narodi, sigurno bi o njima pojedinačno bile odavno
uređene naučne i popularne
monografije. Ratković je u
svim tekstovima znalački izvršio odabir istorijskih fakata
i zanimljivim literarnim stilom,
uz obimnu biografsku građu,
sugestivno osvijetlio ličnosti o
kojima piše.
U drugom dijelu knjige
predstavljeni su istaknuti prosvjetni radnici u posljednje
dvije stotine godina. To su
učitelji i profesori iz devetnaestog vijeka: Maksim Šobajić,
Đuro Popović, Jelena Vicković, Milica Pejović, Đuro Pejović, Sofija Petrovna Mertvago,
Luka Jovović, Lazar Perović,
Andrija Jovićević, Leopold Lav
Netović i Radomir Krivokapić
Orlinski.
U prvoj polovini dvadesetog vijeka u crnogorskim
školama radili su mnogi ško-
ljudi. Tijem se antitezička afirmacija crnogorske samobitnosti predodređujuće zavodi
u „circulus vitio sus“ (vrćenje
u krugu) stalnoga dokazivanja
crnogorskoga narod(nos)nonacion(aln)oga bića”.
Zeković analitičko-sintezički obrazlaže tezu da iz toga
„začara nog kruga“ ne samo
da ne može iźljeći n(eg)o ga
trajno (vazda „iznova“, „iz početka“) podžiže i utvrđuje, još
više mistifikuje, navodno blaža („izmiriteljska“, „umjerena“,
„srednja“) partijsko-komunistička (đilasovska) doktrina o
dvojstvu Crnogaraca koja je
ukorovljena sve do danas. To
autor naziva „komunističko
(sve)srpstvo” koje je ideološko-politički kompromis sa
staro(insko)m imperijalnom
pećsko-patrijaršijskom utopijom slavenoserbskoga carstva, slavenosrpskoga jezika
i načertanijevsko-karađorđevićevskim (sve)srpstvom čiji
je derivat (u svijem likovima
zajedništva sa Srbijom, u sve
tri Jugoslavije i u suverenoj crnogorskoj državi) i Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori,
koja nije promijenila svoj stari
imperijalni status, ni do danas,
osim što ga je znatno ojačala
u smislu iredentističke konfederalizacije Crne Gore. Ovo i
pored toga što je SPC legalizovani uzor srpskoga velikodržavlja i svesrpstva, odnosno
nacionalnog velikosrpstva.
Borislav Cimeša
o svemu ostavi traga, da se o
njima nešto zna i da ono što je
bitno ostaje mlađima“, kaže se
u recenziji Ostojićeve knjige.
Ostojićeva knjiga „Porijeklo naziva drobnjačkih sela i
zaselaka“ ima, pored ostalog,
i zapažen didaktički značaj, jer
ova publikacija može poslužiti
prosvjetnim radnicima, posebno seoskim učiteljima, kao
dodatni priručnik za cjelovitije
poznavanje prirode i društva,
u ovom slučaju zavičajnih karakteristika Drobnjaka. U tome je i te kako bilo značajno
Ostojićevo bogato pedagoško
iskustvo, jer je tokom radnog
vijeka počeo kao (seoski) učitelj, nastavio kao nastavnik
(viši razredi), zatim gimnazijski
profesor, i na kraju prosvjetni
savjetnik i direktor Međuopštinskog zavoda za obrazovanje u Pljevljima.
Među brojnim priznanjima Đorđije Ostojić posebno
je ponosan na najznačajnije
crnogorsko prosvjetno odličje „Oktoih“, kao i Povelju
Srpskog geografskog društva
„Jovan Cvijić“.
Milorad Knežević
lovani profesori, od kojih su u
Ratkovićevoj knjizi predstavljeni: Dušan D. Vuksan, Jovo
Suđić, Vuk Pulević, Jelena Šaulić-Bojović, Ignjatije Zloković,
Predrag Kovačević, Vukoman
Džaković, Savo i Jovan Vukmanović, Vlado Mijušković,
Danilo Lekić, Tomo Mirović,
Luka Vujović, Nikola Lekić,
Petar Medigović i Jagoš Jovanović.
Od profesora iz druge
polovine dvadesetog vijeka
predstavljeni su: Vojislav Jovanović, Vidosava Vučinić, Mirko
Petranović, Andrija Miranović,
Pavle Vujović, Vojislav Vuleković Boljević, Dragomir Petrić,
Mirčeta Đurović, Čedo Dragović, Desanka Dostinić-Mirović,
Vladimir Sekulić, Momčilo
Lutovac, Radule Sekulić, Milorad – Milo Marković, Smiljka
Vukčević-Tomić, Radivoje Šuković, Petar – Peko Šoć, Mileva
Dostinić, Petar Rakočević, Rade Delibašić, Semiha Šlaković,
Miomir Dašić, Drago Ćupić,
Zaim Azemović, Savo Jovanović, Maksim Lutovac, Sofija
Klikovac, Novo Vuković i Isak
Kalpačina.
Vesna Jovanović
LJEPOTA
LEKSIČKE R ASKOŠI
(Janko Vujisić: „Samograd“,
izdanje autora, 2012)
Janko Vujisić je prepoznatljiv po individualnosti
pjevanja, istančanog senzibiliteta. On teško dolazi do
odgovora, u opštoj bezumnosti. U istini sebe žrtvuje
tražeći sebi put, da bi tim putem došao do nje. On pjeva:
„Ogleda se čovjek u čovjeka
/ ako sebe ne vidiš u drugog
/ ne treba ti viši neprijatelj“...
Vujisića muči ideja o beskonačnosti Nebesa, pitajući
se što biva poslije čovječje
zemaljske prolaznosti. Zna
on da je Smrt jedina istina,
te tu vječnu nepoznanicu
relaksira stihom: „Kuku tome
ko sve razumije“.
Iz lepeze bogatstva crnogorskog jezika Vujisić
poteže neke davno (ne)namjerno zaboravljene riječi
tako što u njihovom punom
značenju ističe ljepotu leksičke raskoši. Osim Njegoša,
Marka Miljanova, Ljubiše,
Kilibarde i drugih, Janko
Vujisić je rijedak pisac koji
takvim pjevanjem oživljava
poetski gnomski narodni
govor. U pjesmama najčešći
je stih deseterac. Tu je Vujisić najbolji. Po estetskim
dometima, Vujisić je pišući u
tom stilu ispjevao najljepše
pjesme. U vidnoj prepoznatljivosti individualne osobenosti Vujisić ističe metafore
koje su nerijetko podastrte
filozofskim razmišljanjima. U
opsegu lirskog iskaza on je
samotnjak, paćenik tegobnik u životnom mukotrpu,
pun ijeda i pesimizma ali
stamena ličnost koji u nevoljama nudi sebe da bi iz njih
izašao jači. On mjeru ljudske
vrijednosti nalazi u hrišćanskom jevanđelju, odnosno u
10 božijih zapovijesti.
Vujisić širi lepezu pjevanja ali tako što u centru
uvijek stanuje Crna Gora.
On je njoj odan jer mu je
jedina otadžbina: Iskon i Budućnost. I kaže: „Crna Goro
jamo bezdanice / Suzo moja
gorska kukavice / Ti da topiš
srce od kamena / (I) da braniš nejaka ramena“, a zatim:
„Sama se niz Lovćena stakla /
Prađed mi te takvu ostavio“...
On priznaje da pjesničku
lucidnost nalazi u „školama
mučenika“ ali da je u čovječijem životu jedini putokaz
ljubav. U poemi „Snjiježnica“
zbog ljubavi je „Sniježnicu
pio / Kresao jele po planini
/ i nosio bremena teža od
sebe“. Zatim kaže: „Nije mi
žao“, jer je izdignutom duhovnom snagom umirio fizičku snagu, nakon čega uranja u besane noći u kojima je
ispjevao mnoge pjesme.
Kada pročitate knjigu
poezije „Samograd“ Janka
Vujisića zapitaćete se je li Vujisić pjesnik, filozof, profesor,
teolog, samotnjak, veliki sanjar, sakupljač vrhova crnogorskih, mudrih izreka i njegov izdanak, skulptor ili od
svega nabrojanog – pomalo.
Ljubomir Mudreša
DIJALOG
SA SAMIMA SOBOM
(Svetozar Savić: „Ljetopis jednog badanja“,
Nolit & Altera, 2011)
Jedno višestruko prijatno iznenađenje u Baru
i Crnoj Gori. Sa Savićevim
Ljetopisom jednog badanja
prije svega imamo muke da
ga žanrovski procijenimo.
Ovo djelo ima romaneskni
kapacitet, jer govori o cjelini jednog svijeta, ali oblik
u kojem je napisano, 24 slike, govori o svijetu koji se
segmentira i dezintegriše.
Stvaralačkom
imaginacijom autor donosi cjelinu,
a na drugoj strani djeliće
toga nečega, a ako vjerujete standardnoj logici, to ne
može biti i jedno i drugo, ali
ako vjerujete logici književnosti, logici modernizma,
onda jedino i tako može
biti. Djelo treba posmatrati
između istorije i modernite-
ta, dijaloga i raskola. Savić
visokom jezičkom kulturom
vodi dijalog s tradicijom. Iz
hiper, mega, giga urbanog
polisa susreta s novim svijetom, tone u mitsko prepričavanje, brujanje, jedan
badanj, jednu komemorabiliju, predmet koji ima svoju
vrijednost, primljivost, u kojem se cijede životi likova. To
u nama izaziva jednu vrstu
tragične napetosti u susretu
s prošlošću. Zato smatram
da je ova knjiga značajna i
važna, i da je korektiv u našim uzburkanim životima
i svakodnevicama, i zato
mislim da napetost u strukturi ove knjige odjedanput
na moćan način nas uvlači
u jedan bitan dijalog, kako
sa sopstvenim vremenom i
okruženjem tako zapravo i
sa samima sobom. Ne mogu
da zamislim čovjeka koji bi
sa svom usredsređenošću i
pažnjom pročitao ovu knjigu
a da se ne bi našao u jednoj
vrsti egzistencijalne krize, da
samome sebi mora da odgovori na ista ona pitanja koja
su postavljena u ovoj knjizi, a
to je onda jedna vrsta personalizacije koja je nesumnjivi
kompliment ovom i ovakvom pripovijedanju.
Aleksandar Jerkov
27
JUN
JUL
Povodom Svjetskog dana borbe protiv pušenja
Učenici i izviđači
OŠ „Milorad – Musa Burzan“, Podgorica
NAJBOLJI RADOVI MILENE I IVANA
Crnogorsko društvo za
borbu protiv raka, u saradnji
sa „Dječjim savezom“ Podgorica, povodom Svjetskog dana
borbe protiv pušenja organizovalo je izložbu najboljih
likovnih radova sa XI nagradnog konkursa za likovne i literarne radove, organizovanog
za učenike od IV do IX razreda
osnovnih škola.
Tema je bila „365 dana bez
duvana“. Prvu nagradu za naj-
bolji likovni rad osvojila je Milena Jelić, VIII razred OŠ „Vlado
Milić“ iz Podgorice, drugu Nemanja Nedić, VIII razred iz iste
škole, a treće mjesto dijele Sanja Mirković, V razred OŠ „Milija Nikčević“ iz Nikšića, i Ksenija
Žižić, VII razred OŠ „Pavle Rovinski“ iz Podgorice. Pohvalu
za kreativnost likovnog izraza zavrijedila je cetinjska OŠ
„Lovćenski partizanski odred“.
U konkurenciji literarnih
radova prva nagrada pripala
je Ivanu Bauku, VII razred OŠ
„Narodni heroj Savo Ilić“ iz
Dobrote – Kotor, druga Kosti
Popoviću, VI razred OŠ „Vuk
Karadžić“ iz Podgorice, dok su
treću nagradu ravnopravno
podijelili Miloš Franović, VI razred OŠ „Narodni heroj S. Ilić“
iz Dobrote i Luka Radunović, V
razred OŠ „Radojica Perović“ iz
Podgorice.
Učenici koji su osvojili prva
BILI DIO
AVANTURE U
SVEMIRU
OGLEDNI ČAS
U barskoj OŠ „Anto
Đedović“ organizovan je
ogledni čas na temu „Prezentacija zdravih stilova
života“ (VIII-1 i VIII-2, izborna nastava). Učenici podijeljeni u pet grupa iznijeli
su teme o psihoaktivnim
supstancama, ličnoj higijeni, zdravoj ishrani, koristima fizičke aktivnosti, kao
i mentalnom i psihičkom
zdravlju. Času je prisustvovala doktorica Snežana
Labović, koja je tom prilikom đeci održala predavanje na temu zdravlje. Od
prikupljenog materijala,
nakon časa organizovana
je izložba za sve one koji
nijesu prisustvovali času.
Čas su osmislile i realizovale
nastvnice Radmila Ščekić i
Ljiljana Milović.
U šoping-molu „Delte“,
učenici OŠ „Milorad – Musa
Burzan“ i najmlađi članovi
Odreda izviđača, poletarci i
pčelice, u pratnji svojih nastavnica (starješinke i načelnice)
Vesne Vešović i Katarine Koprivica, bili su dio „Avanture
u svemiru“. Tom prilikom uživali su u svemirskoj avanturi,
edukativnom projektu portugalske kompanije, đe su uz
pratnju dobrih predavača koordinatora saznali nešto više
o tajnama univerzuma, kroz
interaktivnu izložbu u kojoj su
mogli da iskuse neke od senzacija sa kojima se susrijeću
pravi kosmonauti. Kroz igru i
zabavu naučili su zanimljive činjenice o nastanku svijeta, planetarnih sistema i misteriji kosmosa i planeta koje okružuju
Zemlju. Izviđači su boravili u
zemaljskom modulu – lunarnom modulu, koji predstavlja
simulaciju Mjesečeve površine, obučeni u prava mala svemirska odijela. Ova aktivnost,
kao i diplome koje su dobili
na kraju aktivnosti, pomoći će
poletarcima da lakše savladaju program „Astronom“, koji
imaju u okviru posebnog programa za poletarce.
Š. B.
mjesta, nagrađeni su sedmodnevnim boravkom na Veruši
– poklon Dječjeg saveza Podgorice, dok su drugoplasirani i
trećeplasirani dobili komplete
knjiga od Crnogorskog društva za borbu protiv raka.
MLADIMA NEOPHODNA EDUKACIJA: iz jedne od radionica
30. školske sportske igre Crne Gore
ZA ZDRAV DUH
I ZDRAV ŽIVOT
Na državnom prvenstvu –
30. školske sportske igre Crne
Gore u Baru, takmičilo se 490
učesnika, pobjednika regionalnih takmičenja, Nadmetali
su se u atletici, košarci, odbojci, rukometu, malom fudbalu
i šahu. Igre je otvorila Milena
Knežević, rukometašica RK
„Budućnost“ iz Podgorice i reprezentativka Crne Gore, koja
je kao učenica učestvovala na
Školskim sportskim igrama,
igrajući tada za svoju OŠ „Radojica Perović“. Prvenstvo su
pratile sudije koje su delegirali nacionalni sportski savezi.
Sportsku zakletvu izgovorila
je Kristina Rakočević, učenica
OŠ „Krsto Radojević“ iz Tomaševa – Bijelo Polje, mlada atletičarka koja je prošle godine
Š. B.
na Školskim sportskim igrama
u Baru osvojila prvo mjesto u
bacanju kugle.
Fizička aktivnost, posredstvom ovako planski osmišljenog modela u okviru školskih
sportskih igara, praktično je
sredstvo za podsticanje i očuvanje zdravlja: promovisati
zdrave stilove života, smanjiti
nivo nasilja među mladima
i izbjeći rizična ponašanja.
Školske sportske igre učenika osnovnih škola Crne Gore
na taj način omladinu trajno i
organizovano motivišu na sistematsko fizičko vježbanje i
sportski trening, te doprinose
stvaranju navika za aktivnim
učešćem u sportu.
Crnogorski školski sportski savez dodijelio je najboljima nagrade: za pojedince
zlatne, srebrne i bronzane medalje i diplome, za tri prvoplasirane ekipe pehare, diplome
i novčane nagrade, te za prvo
mjesto ekipno 300 €, za drugo
200 € i za osvojeno treće 100 €.
Budimir Vukićević
UKRŠTENE RIJEČI BR. 136
VODORAVNO: 1. Holandski renesansni slikar, 13. Savezna država u Indiji, 14. Klimatsko lječilište
(mn.), 15. Velika fabrička zgrada, 16. Osnovna partijska organizacija (skr.), 17. Ispitivanje javnog mnjenja, 19. Pronalazač bacila tuberkuloze, Robert, 20. Nota solmizacije, 21. Međunarodna pomorska
organizacija, 22. Vođa ustanka robova na Siciliji, 24. Lična zamjenica, 25. Ime i prezime italijanskog
pjesnika, 31. Vojni institut (skr.), 32. Rijeka u Crnoj Gori, 33. Oznaka za Šabac, 35. Prijatelj (fr.), 37. Sredstvo za paljenje mina, 38. Katran, 40. Gradić u Francuskoj, najveće katoličko svetilište, 42. Ruda iridijuma, 43. Crtica u tekstu, 44. Ušća, 46. Oznaka za Tursku, 47. Sveštenik (grč.), 48. Jaka želja za nečim,
strast, 49. Povećanje.
1
2
3
4
5
13
PREDAVANJE
O ZNAČAJU SPORTA
25
O. Đ.
Sa časa na školskom terenu
List crnogorskih prosvjetnih, kulturnih i naučnih radnika
35
40
44
48
9
18
22
26
27
31
24
34
33
38
42
45
12
29
28
37
41
11
19
23
32
36
10
15
21
30
Fudbaler Mančester sitija
i reprezentativac Crne Gore
Stefan Savić prilikom boravka
u rodnom Mojkovcu pośetio
je đake OŠ „Aleksa Bećo Đilas“ i održao im predavanje o
značaju sporta za pojedinca i
društvo u cjelini.
On je, zajedno sa profesorom fizičkog Vukom Braunovićem, govorio o važnosti
bavljenja sportom u osnovnoj
školi i da tada počinje karijera
svakog profesionalnog sportiste.
Savić je odgovarao i na
brojna pitanja učenika koja su
se odnosila na njegovu profesionalnu karijeru, uspjehe,
popularnost, a na kraju je uslijedilo dijeljenje autograma.
8
17
20
Crnogorski fudbalski reprezentativac Stefan Savić pośetio osnovce u Mojkovcu
7
14
16
ONI SU BILI NAJBOLJI: detalj sa Igara
6
39
43
47
46
49
USPRAVNO: 1. Zbrka, nered, 2. Provjera znanja, 3. Košarkaški as iz Kine, Ming, 4. Edi Marfi (inicijali), 5. Renovirati, 6. Novosadski atletski klub (skr.), 7. Vrsta zimske padavine, 8. Meteor koji je pao
na Zemlju, 9. Inicijali njemačkog smučara, Hanavald, 10. Śevernoamerička književnica, Perl, 11. Vrsta
metala, 12. Grad u Češkoj, 17. Auto-moto klub (skr.), 18. U sportu: lopta van igrališta, 21. Jezero u Śevernoj Americi, 23. Prisvojna zamjenica, 26. Bog plodnosti i Sunca kod starih Egipćana, 27. Pojačani
automobilski motor, 28. Američki kopitar, 29. Književni rod, 30. Obrazac, šablon, 34. Njemački književnik, Bertold, 36. Vrsta insekta, 39. Italijanski pjevač, Ramacoti, 41. Državna revizorska institucija
(skr.), 43. Pustinja u Indiji, 45. Suśedna slova azbuke, 47. Najveća rijeka u Italiji.
Nikola Mirković
RJEŠENJE UKRŠTENIH RIJEČI BROJ 135. – VODORAVNO: Slavko Janevski, Togo, Duga, spoj,
Eka, avgust, aba, Ga, Ivo, ten, rr, Lelejska gora, m, la, Etiv, ae, k, Eni, ananas, Mal, Lojd, Orik, EABA,
Evans, TN, obred, Morača, cvekla.
LIST CRNOGORSKIH PROSVJETNIH, KULTURNIH I NAUČNIH RADNIKA
IZDAVAČ: ZAVOD ZA UDŽBENIKE I NASTAVNA SREDSTVA PODGRORICA
GLAVNI UREDNIK: Aleksandar Čogurić
ODGOVORNI UREDNIK: dr Goran Sekulović
List izlazi mjesečno. Godišnja preplata 4,40 eura, polugodišnja 2,20 eura
Broj žiro računa: 510 - 267 - 15
VEB-SAJT: www.prosvjetnirad.co.me
UREDNIŠTVO I ADMINISTRACIJA: Ulica Balšića br. 4
tel/fax: 020/231-254 i 020/231-255; mob: 067/ 222-982; e-mail: [email protected]
Rukopisi se ne vraćaju
Download

VJEČNI JULSKI OGANJ - Zavod za udžbenike i nastavna sredstva