Avnullah Enes ATEŞ
K
ur’an-ı Kerim’de geçen kıssalar, insanların ibret almalarını sağlamak amaçlı kullanılmaktadır. Bu kıssaları tarihi birer olay gibi dinlemek yerine; ibret nazarıyla, kıssada verilmek
istenen hisseye yoğunlaşılmalıdır. Bazen bir kıssanın birden çok kere ve farklı yerlerde
anlatılması, kıssanın önemini, akılda kalınması gerekliliğini gösterir. Ayrıca kıssaların geçtiği
yerlerin bağlamı; yani öncesi ve sonrasıyla ilişkisi de göz ardı edilmemelidir. Çünkü çoğu kez
kıssalar kendi bağlamında farklı mesajlar vermektedir. Farklı yönleriyle ele alınması, kıssanın
geçtiği yerde vurgulaması gereken mesajın öne çıkarılmasıyla ilgilidir.
Musa Aleyhisselam’ın kıssası, Kur’an’da en çok anlatılan kıssalardandır. Farklı yerlerde farklı üslup ve yönleriyle ele alınan bu kıssadan, Kasas Suresi’nde geçtiği şekliyle hisse almaya çalışacağız. Kıssanın tümünü ele almak yerine hisse çıkarttığımız yerlerden bir bölümünü ele alacağız:
Musa Aleyhisselam, Firavun’dan kaçıp Medyen tarafına yöneldiğinde Medyen suyunun bulunduğu yerde Şuayb Aleyhisselam’ın iki kızıyla karşılaşır ve aralarında şu konuşmalar cereyan eder:
Musa (a.s): Derdiniz ne?
Kızlar: Çobanlar çekilmeden sulayamayız; babamız da çok yaşlıdır.
Belagatte îcaz denilen; kısa ifadelerle birçok anlamı ifade etme sanatının bir örneğini bu diyalogda görmekteyiz. Musa Aleyhisselam’ın kullandığı
kelimesi, önemli olayları sorgulamada kullanılır. Musa Aleyhisselam, kızların Medyen suyunda sıkıntılı bekleyişlerini sezmiş ve bu ifadeyle
dertlerini sormuştur. Kızlar da dertlerini gayet veciz bir şekilde ifade ederek; gereksiz konuşmak
istememişlerdir. “Sulayamayız” fiilinin mefulünü cümleden düşürmüşlerdir. Çünkü yanlarında
bulunan hayvanlar, neyi sulayamadıklarını göstermekteydi. “Çobanlar çekilmeden” ifadesinde de
çobanların sulayıp çekileceklerini beklemek durumunda olduklarını ifade etmişlerdir. “Babamız
da çok yaşlıdır” sözleriyle de aslında erken sulayıp eve gitmeleri gerektiğini, babalarının kendilerine ihtiyaç duyduğunu haber vermiş ve bu imkânı kendilerine sağlamasını istemişlerdir.
Edebî yönünün yanında bu ayetten, bir erkek ile bayanın hangi ölçülerde konuşması gerektiğine dair bir talim de alınabilir: ı) Gerektiğinde konuşulmalı. ıı) Gerektiği kadar konuşulmalıdır.
İRFAN KAPISI 42
Download

kıssadan hisse