CAN MATBAA
Biçkiyurdu Sok. Güz Han. No: 10
Cağaloğlu-İstanbul
Tel: 511 86 66
CAN MATBAA
Biçkiyurdu Sok. Güz Han. No: 10
Cağaloğlu-İstanbul
Tel: 511 86 66
İSTANBUL
T İ C A R E T ODASI
Yayın No: 1987-14
Ülke Etüdleri Dizisi No: 32
İSVEÇ
İstanbul-1987
İSVEÇ HARİTASI
Odamız, bilindiği gibi uzun bir süredir, özellil<le ihracatçı
üyeleri­
mizin yararlanabilmeleri
amacıyla
"Ülke Etüdleri Dizisi"
kapsamın­
da seri araştırmalar
yapmaktadır.
İsveç'in çeşitli yönleriyle
incelendiği
bu araştırmada,
ülke
hakkın­
da genel bilgiler, ekonomik yapı, dış ticareti, Türkiye ile ticari ilişki­
leri, piyasa yapısı, ithalat ve pazar kuralları ile işadamlarımız
için ya­
rarlı bilgiler ve adresler yer
almaktadır.
İhracatçılarımıza
ve diğer ilgililere yararlı olacağına inandığımız
etüdü hazırlayan Dış Ticaret Şubesi elemanlarından
YUHDANUR
NIK'a teşekkür
ederiz.
GENEL
bu
YA-
SEKRETER
İ Ç İ N D E K İ L E R
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER
1- C O Ğ R A F İ , D E M O G R A F İ K YAPILAR İLE SİYASAL T A R İ H V E
SİYASAL SİSTEM
1.1. K o n u m u ve Yüzölçümü
1
1.2. Y ü z e y Ş e k i l l e r i , Bitki Ö r t ü s ü , İklimi
1
1.3. N ü f u s , Ö n e m l i Ş e h i r l e r i , D i l , D i n
2
1.4. S i y a s a l T a r i h , S i y a s a l S i s t e m
4
2- E K O N O M İ K YAPI
1.1. isveç Ekonomisi
8
2.2. Üretim
16
2 . 2 . 1 . T a r ı m , O r m a n c ı l ı k , Balıkçılık v e H a y v a n c ı l ı k
16
2.2.1.1. Tanm
16
2.2.1.2. Ormancılık
17
2 . 2 . 1 . 3 . Balıkçılık v e H a y v a n c ı l ı k
21
2.2.2. Sanayi
21
2.2.2.1. O r m a n Sanayii
26
2.2.2.2. Kimya Sanayii
27
2.2.2.3. Mühendislik Sanayii
28
2.2.2.4. G e m i Yapım Sanayii
30
I
2 . 2 . 2 . 5 . İnşaat
31
2 . 2 . 2 . 6 . B a ş l ı c a D ü n y a c a T a n ı n m ı ş İsveç Şirketleri 31
2.2.3. Madencilik ve Metaller
34
2 . 2 . 4 . Enerji
38
2.2.5. Hizmetler
41
2.2.5.1. Ulaşım
41
2.3. İstihdam
44
2.4. Finans ve Bütçe
..47
2 . 5 . Bankacılık
52
2.6. Yatırım ve Tasarruflar
56
3- DIŞ T İ C A R E T
3 . 1 . İsveç Dış T i c a r e t Politikası
57
3.1.1. Ticaretin Kapsamı
57
3 . 1 . 2 . İsveç v e G A T T
58
3.1.3. İsveç v e U N C T A D
58
3 . 1 . 4 . İTO
:
58
3 . 1 . 5 . İsveç v e O E C D
58
3.1.6. Kuzey Ülkeleri ve Ticaret
59
3 . 1 . 7 . İ s v e ç ' i n E F T A ' y a Katılımı v e A E T ile S e r b e s t
Ticaret Anlaşması
59
3.1.8. A v r u p a D o ğ u B l o k u Ü l k e l e r i ile T i c a r e t
60
3 . 2 . İ s v e ç ' i n Dış T i c a r e t i
60
3 . 2 . 1 . İ s v e ç ' i n İthalatı
67
3 . 3 . T ü r k i y e İsveç T i c a r i İlişkileri
74
3.3.1. Genel Durum
74
3 . 3 . 2 . B a ş l ı c a M a d e n l e r İtibariyle T ü r k i y e ' d e İthalat .... 8 2
3 . 3 . 3 . B a ş l ı c a M a d d e l e r İtibariyle T ü r k i y e ' y e İ h r a c a t ... 8 2
İKİNCİ BÖLÜM
PİYASAYA İLİŞKİN BİLGİLER
%- P İ Y A S A N I N Y A P I S I
91
4 . 1 . P i y a s a H a k k ı n d a G e n e l Bilgiler
91
4 . 1 . 1 . Ücretler
91
4.1.2. Sosyal Refah
97
4 . 2 . İsveç P a z a r ı n a G i r i ş t e E n Ö n e m l i K u r u l u ş l a r
98
4 . 2 . 1 . S G F ( İ s v e ç İthalatçı v e T o p t a n c ı l a r F e d e r a s y o n u ) 9 9
4.2.2. Sveriges Exportrad (isveç Ticaret Konseyi)
101
4.2.3. Stockholms Handelskammare (Stockholm Ticaret
Odası)
102
4 . 2 . 4 . S v e r i g e s H a n d e l s a g e n t e r s F ö r b u n d (İsveç T i c a r i
Acentalar Federasyonu)
103
4 . 2 . 5 . I M P O D ( G e l i ş m e k t e O l a n Ü l k e l e r d e n İthalatı T e ş v i k
Kurumu)
105
4.3. İsveç'te Reklam
106
4 . 4 . İ s v e ç ' t e Dağıtım K a n a l l a r ı
107
4 . 4 . 1 . Perakende Ticaret
4 . 4 . 1 . 2 . Dağıtım Şekilleri
4.4.2. Toptan Ticaret
4.4.3. Acentalar
4.5. 1987 Yılında İsveç'te Düzenlenecek Fuar ve Sergiler
4 . 6 . B a ş l ı c a M a l G r u p l a r ı İtibariyle İhraç Ü r ü n l e r i m i z i n
İsveç P i y a s a s ı n d a k i D u r u m u
4 . 6 . 1 . İ s v e ç ' i n Y a ş M e y v e v e S e b z e İthalatı ....
4.6.2. Türkiye'nin İsveç'e Yaş Meyve Sebze
İhracatı
4 . 6 . 3 . İ s v e ç ' i n Y a ş M e y v e S e b z e İthalatçıları
Adresleri
4 . 6 . 4 . İsveç B a h a r a t Piyasası
4 . 6 . 5 . T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e B a h a r a t İhracatı
5- İ T H A L A T V E P A Z A R K U R A L L A R I
5 . 1 . İthalat Kuralları
5 . 2 . İ s v e ç ' t e G ü m r ü k İşlemleri
5.3. Tüketici Politikalan
5.4. Teknik Kurallar
5.5. Standartlar
5 . 5 . 1 . S I S (İsveç S t a n d a r t l a r ı E n s t i t ü s ü )
5.5.2. SIS-Mark
5 . 6 . T a r ı m s a l Ü r ü n l e r i n v e G ı d a M a d d e l e r i n i n İthalatını v e
Pazarlamasını İlgilendiren Düzenlemeler
5.6.1. Gıda Düzenlemeleri
108
109
110
111
112
125
127
140
143
146
146
148
148
150
154
156
156
157
157
157
160
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞADAMLARI İÇİN YARARLI BİLGİLER
VE ADRESLER
6- Y A R A R L I B İ L G İ L E R
6 . 1 . Ne Z a m a n Gidilir?
6 . 2 . Ü l k e y e Giriş Koşulları
6 . 3 . İ k l i m , M e v s i m l e r v e U y g u n Kıyafet
6.4. Ulaşım
165
165
165
, . 165
-166
6.5.
6.6.
6.7.
6.8.
Resmi Tatil Günleri ve Çalışma Saatleri
Haberleşme
Oteller v e R e s t o r a n l a r
D i ğ e r Y a r a r l ı Bilgiler
167
168
169
174
7- Y A R A R L I A D R E S L E R
7 . 1 . İsveç'te Türkiye Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret
Müşavirliğinin Adresi
7 . 2 . İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' d e k i Elçilik A d r e s i
7.3. İ s v e ç ' i n İ s t a n b u l ' d a K o n s o l o s l u k A d r e s i
7.4. E k o n o m i v e T i c a r e t ile İlgili K u r u l u ş l a r
7.5. İsveç T i c a r e t O d a l a r ı n ı n A d r e s l e r i
7.6. Sanayii ve Profesyonel Kuruluşlar
7.7. Pazarlama ve Pazar Araştırma Organizasyonları
7 . 8 . İstatistik K a y n a k l a n
7 . 9 . Y a y ı n l a r (Ticaret v e P a z a r l a m a Ü z e r i n e )
7.10. Bankalar
7 . 1 1 . Diğer Yararlı Kuruluşlar
175
8- Y A R A R L A N I L A N K A Y N A K L A R
187
175
175
175
175
177
178
180
182
182
184
186
TABLOLAR LİSTESİ
123456789-
Nüfus ve Göç
Genel Seçim Sonuçları
Ekonomik Yapı
G S Y İ H ' n ı n S e k t ö r l e r e G ö r e Dağılımı
G S Y İ H ' n ı n K u l l a n ı m a G ö r e Dağılımı
İsveç E k o n o m i s i 1 9 8 4 - 1 9 8 6
Cari İşlemler D e n g e s i
Ödemeler Bilançosu
Temel Tarım Ürünleri Üretimi
19- S ü t Ü r e t i m i
11< İ ^ v e ç ' t e l Ö t o n T ü k e t i m i
12- Balık Ü r e t i m i
3
6
10
13
13
14
15
15
18
•
20
••••22
13141516-
Çiftlik H a y v a n l a r ı Ü r e t i m i
İmalat Sanayii/Üretim
Sanayii Üretimi İndeksi
İ s v e ç ' t e v e Y u r t D ı ş ı n d a Faaliyet G ö s t e r e n B a ş l ı c a
İsveç F i r m a l a r ı
17- M a d e n l e r
18- 1 9 9 0 ' d a P l a n l a n a n Enerji Ü r e t i m i
19- E l e k t r i k G ü c ü A r z ı v e T a l e b i ...^
2 0 - Y a k ı t l a r ı n v e E l e k t r i ğ i n Üretimi,; T i c a r e t i v e T ü k e t i m i
2 1 - Kayıtlı Taşıt Sayısı
;.
22- T r e n Yolları
23- Uluslararası Deniz Taşımacılığı
24- Kadın ve Erkeklerin T o p l a m Çalışan Nüfusa Oranları
2 5 - Ç a l ı ş a n N ü f u s u n S e k t ö r l e r e G ö r e Dağılımı
26- Ücretler, Maaşlar
27- İşgücü
2 8 - 1 9 8 5 / 8 6 M a l i Yılı B ü t ç e s i
29- 1985/86 Mali Yılında Merkezi H ü k ü m e t Harcamaları
30- Para Piyasası Oranları
3 1 - Merkez Bankasının Faiz Oranları
3 2 - Altın R e z e r v l e r i
33- Uluslararası Rezervler
34- Kambiyo Döviz Kuru
3 5 - İ s v e ç ' i n Dış T i c a r e t i
3 6 - A y l a r a g ö r e 1 9 8 4 - 1 9 8 5 - 1 9 8 6 Yılı Dış T i c a r e t i
3 7 - İ h r a c a t v e İthalat M i k t a r ı v e Fiyat H a r e k e t l e r i
3 8 - İ h r a c a t Fiyatları İ n d e k s i
3 9 - İthalat F i y a t l a n İ n d e k s i
40- A n a Ticaret Ortakları
4 1 - M a d d e G r u p l a n n ı n İ s v e ç ' i n Dış T i c a r e t i n d e k i P a y l a n
4 2 - İ s v e ç ' i n M a d d e G r u p l a r ı İtibariyle İthalatı
4 3 - İ s v e ç ' i n M a d d e G r u p l r ı İtibariyle İhracatı
4 4 - T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e İthalat v e İhracatı
4 5 - 1 9 8 4 , 1985 v e 1 9 8 6 O c a k - H a z i r a n D ö n e m i n d e T ü r k i y e ' n i n
İ s v e ç ' e İhracatı v e İthalatı
4 6 - İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' d e n İthalatı
4 7 - T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e 1 M i l y o n U S $'ın Ü s t ü n d e İ h r a c a t
22
24
25
34
36
39
40
40
42
43
43
46
46
46
47
50
51
54
54
54
55
55
62
63
64
64
64
65
66
67
70
75
78
82
4849505152535455565758-
gerçekleştirdiği Ürünler
85
İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' y e İhracatı
86
1 9 8 5 ' t e İ s v e ç ' t e Çeşitli M e s l e k l e r d e O r t a l a m a M a a ş v e
Ücretler
91
T o p l a m İ ş g ü c ü Maliyeti v e Yıllık Ü c r e t
92
Fiyatlar
94
Ü r e t i c i Fiyatları v e T o p t a n c ı Fiyatları İ n d e k s i
95
Perakende Ticaretin İndeksi
95
T ü k e t i c i Fiyatları İ n d e k s i
96
Ekonomik Standart Göstergeleri
98
İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' d e n İthalatı ( B a ş l ı c a M a l G r u p l a r ı
İtibariyle)
119
T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e B a ş l ı c a İhraç Ü r ü n l e r i İtibariyle,
B u Ü l k e n i n E n Ç o k İthalat Y a p t ı ğ ı Ü l k e l e r
120
Yaş Meyve ve Sebze Tüketimi
127
5 8 . 1 . İsveç'te Yaş Meyve Sebze Tüketimi
127
5 8 . 2 . İ s v e ç ' i n İthal Ettiği Bazı S e b z e l e r
127
5 8 . 3 . İ s v e ç ' i n S e b z e İthal Ettiği B a ş l ı c a Ü l k e l e r v e P a y l a n 128
58.4. İsveç'in Meyve Tüketimi
129
5 8 . 5 . İ s v e ç ' i n İthal Ettiği Bazı M e y v e l e r
130
5 8 . 6 . İ s v e ç ' i n M e y v e İthal Ettiği B a ş l ı c a Ü l k e l e r v e Payları ....
130
5 8 . 7 . İ s v e ç ' i n Y a ş M e y v e v e S e b z e İthalatı
5 8 . 8 . İsveç G ı d a M a d d e l e r i T ü z ü ğ ü n e G ö r e ,
Gıda Maddelerinde Bulunabilecek Yabancı
Maddelerin Miktarları
5 8 . 9 . T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e Y a ş S e b z e İhracatı
5 8 . 1 0 . T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e Y a ş M e y v e İhracatı
5 9 - T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e B a h a r a t İhracatı
131
135
141
142
147
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER
I. C O Ğ R A F İ , D E M O G R A F İ K Y A P I L A R İ L E S İ Y A S A L T A R İ H V E
SİYASAL SİSTEM
1.1. K o n u m u ve Y ü z ö l ç ü m ü
Kuzey A v r u p a ' d a İskandinavya Yarımadası'nın d o ğ u bölümü üze­
r i n d e y e r a l a n İ s v e ç ' i n , batısında N o r v e ç , k u z e y d o ğ u s u n d a F i n l a n ­
d i y a , d o ğ u s u n d a B o t n i K ö r f e z i , g ü n e y i n d e Baltık D e n i z i b u l u n m a k ­
t a ; S u n d B o ğ a z ı ile Kattegat İç Denizi D a n i m a r k a adaları ile sınır çiz­
mektedir.
4 5 0 . 0 0 0 k m 2 ' l i k y ü z ö l ç ü m ü y l e İsveç, F r a n s a , R u s y a v e İ s p a n y a ' ­
dan sonra A v r u p a ' n ı n d ö r d ü n c ü büyük ülkesidir.
1.2. Y ü z e y Ş e k i l l e r i , Bitki Ö r t ü s ü , İklimi
İsveç'in % 50'si ormanlar, % 10'u t a n m a r a z i s i , % 9'u göller ve
% 31'i diğer araziden oluşmaktadır.
Ü l k e n i n k u z e y v e k u z e y b a t ı s ı d e v a m l ı k a r l a r l a kaplı s ı r a d a ğ l a r ı n
b u l u n d u ğ u v e ç o ğ u n l u k l a ren g e y i ğ i y e t i ş t i r e n v e L a p o n l a r adı v e r i ­
len g ö ç e b e l e r i n y a ş a d ı ğ ı bir b ö l g e d i r .
İ s v e ç ' i n b ü y ü k ö l ç ü d e d ü z l ü k l e r d e n o l u ş a n iç k ı s ı m l a n n d a , b u z u l
çağını i z l e y e n yıllarda m e y d a n a g e l e n ç o k s a y ı d a k i irili ufaklı göller,
k u z e y b a t ı d a u z a n a n s ı r a d a ğ l a r d a 2 . 2 0 0 m e t r e y e k a d a r çıkan d o r u k ­
lar, y o ğ u n o r m a n l a r v e ırmaklar; g i r i n t i l i , çıkıntılı kıyılar b o y u n c a b i n ­
lerce a d a y e r a l m a k t a d ı r .
Ü l k e d e o r t a l a m a sıcaklık, t e m m u z a y ı n d a ç o ğ u b ö l g e d e + 1 5 ° C
ile + 1 7 ° C arasında; o c a k ayında ise, İsveç'in g ü n e y i n d e — 1 ° C ' d e n ,
k u z e y i n d e — 1 4 ° C ' y e k a d a r d e ğ i ş m e k t e d i r . G r ö n l a n d ' ı n g ü n e y i ile
aynı e n l e m d e b u l u n a n b a ş k e n t S t o c k h o l m ' d e o r t a l a m a sıcaklık y a z
a y l a r ı n d a + 1 8 ° C , kış a y l a r ı n d a ise, 0 ° C ' n ı n biraz a l t ı n d a o l m a k t a ­
dır. Ü l k e n i n k u z e y i n d e kışlar u z u n , karanlık ve s o ğ u k g e ç m e k t e ; ısı­
nın — 3 0 ° C g ö s t e r m e s i ve yılın y a r ı s ı n d a n f a z l a bir z a m a n d a t o p r a k ­
ların karla kaplı kalması o l a ğ a n sayılmaktadır. Ilık ve aydınlık yaz mev­
s i m i n i n h ü k ü m s ü r d ü ğ ü haziran v e t e m m u z a y l a n n d a g,üneş o l d u k ç a
g e ç y a d a hiç b a t m a m a k t a d ı r . İ s v e ç ' e ilk g i d e n birisinin g ö z ü n e ö n ­
ce bu ülkenin göz kamaştıncı ışıklannın ç a r p m a s ı ve halkın " i ş t e g e c e
yarısı g ü n e ş i ü l k e s i " d e m e s i b u y ü z d e n d i r .
1.3. N ü f u s , Ö n e m l i Ş e h i r l e r i , D i l , D i n
Nüfus
T a m n ü f u s s a y ı m ı n ı n ilk o l a r a k 1 7 4 9 ' d a yapıldığı İ s v e ç ' t e 1 7 5 0 y ı ­
lında 1,8 m i l y o n olan ülke n ü f u s u , 1 8 5 0 ' d e 3,5 m i l y o n , 1 9 5 0 ' d e 7 mil­
y o n , 1 9 8 5 ' d e y a k l a ş ı k 8,4 m i l y o n o l a r a k , yılda % 0,7'lik bir artış g ö s ­
termiştir.
Yıllık d o ğ u m v e ö l ü m o r a n l a n n d a k i a z a l m a l a r s o n u c u , bir yüzyıl
ö n c e , 1 5 ' i n altındaki ç o c u k y a ş g r u b u t o p l a m n ü f u s u n 1/3'ü i k e n , b u ­
g ü n yaklaşık 1/5'ini o l u ş t u r m a k t a ; b u n a karşılık 6 4 ' ü n ü s t ü n d e k i y a ş
g r u b u s o n 4 0 yıllık d ö n e m d e t o p l a m n ü f u s i ç i n d e payını iki k a t ı n a
y ü k s e l t e r e k ulusal y a ş yapısı i ç i n d e y e n i bir d u r u m o r t a y a ç ı k a r m a k ­
tadır.
B u g ü n ü l k e n ü f u s u n u n % 8 3 ' ü k e n t s e l a l a n l a r d a , % 1 7 ' s i kırsal
alanlarda; demografik gelişme merkezleri incelendiğinde nüfusun
% 3 0 ' u S t o c k h o l m , G ö t e b o r g v e M a l m ö ' d e , % 7 0 ' s i ise, b u üç ş e h i r
d ı ş ı n d a ; d i ğ e r t a r a f t a n t o p l a m n ü f u s u n % 8 5 , 5 ' i t a r ı m v e s a n a y i i böl­
g e s i G ü n e y G o t a l a n d v e O r t a İ s v e ç ' t e k i S v e l a n d ' d a , % 14,5 ise, ül­
k e n i n t o p l a m k a r a a r a z i s i n i n % 60'ını k a p s a y a n v e sık o r m a n l a r l a
kaplı K u z e y B ö l g e s i N o r r i a n d ' d a y a ş a m a k t a d ı r .
Ü l k e d e bir k m ^ ' y e d ü ş e n kişi sayısı 2 0 , S t o c k h o l m ' d e 2 3 1 kişi, e n
K u z e y d e k i ilçe o l a n N o r r b o t t e n ' d e ise 3 kişidir.
İkinci D ü n y a S a v a ş ı ' n a k a d a r etnik yapısı d e ğ i ş m e y e n İ s v e ç ' t e ,
s a v a ş s o n r a s ı 1 9 5 0 v e 1 9 6 0 ' l ı yıllarda hızlı s a n a y i g e l i ş i m i , i ş g ü c ü ­
ne olan talep artışı v e k u z e y ülkeleri ortak işgücü piyasası, g ö ç ü teşvik
etmiş, diğer kuzey ülkelerinden ve özellikle Finlandiya'dan, ayrıca
Y u g o s l a v y a , Y u n a n i s t a n , Batı A l m a n y a , T ü r k i y e , İ n g i l t e r e , P o l o n y a
ve İtalya gibi ü l k e l e r d e n g e l e n iş g ö ç ü s o n u c u , 1 9 4 4 - 1 9 8 0 yılları es­
n a s ı n d a n ü f u s artışının % 4 5 ' i , t o p l a m n ü f u s u n % 8'i v e i ş g ü c ü n ü n
% 5'i g ö ç m e n l e r d e n k a y n a k l a n m ı ş t ı r .
Tablo 1
N Ü F U S VE G Ö Ç ('000)
Nüfus
(Yıl S o n u )
Net G ö ç
1980
1981
1982
1983
1984
1985
8.318
10
8.323
3
8.327
2
8.333
2
8.342
8
8.358
11
KAYNAK: Statistical Year Book.
S o s y a l r e f a h v e g ü v e n l i k i m k a n l a r ı n ı n g i d e r e k artırıldığı İ s v e ç ' t e
o r t a l a m a y a ş a m s ü r e s i bir yüzyıl ö n c e k a d ı n l a r için 4 4 , e r k e k l e r için
4 0 i k e n , b u g ü n k a d ı n l a r için 8 0 , e r k e k l e r için 7 4 ' e y ü k s e l m i ş t i r .
Ö n e m l i Şehirleri
S t o c k h o l m : B a ş ş e h i r , a n a ticari v e politik m e r k e z ve d o ğ u kıyısı
üzerindeki en büyük limandır.
G o t h e n b u r g : Ü l k e n i n ikinci b ü y ü k ş e h r i İ s k a n d i n a v y a b ö l g e s i n ­
d e k i e n b ü y ü k l i m a n v e ö n e m l i bir s a n a y i , a r a ş t ı r m a , e ğ i t i m v e kül­
tür, d e n i z aşırı t i c a r e t v e u l a ş t ı r m a m e r k e z i d i r .
M a l m ö : Verimli tarıhısal alanların m e r k e z i v e g e m i y a p ı m ı , ç i m e n t o
ü r e t i m i , k o n s e r v e y a p ı m ı v e t ü k e t i m malları s a n a y i i n i n geliştiği bir
şehirdir.
U p p s a l a : Bir ü n i v e r s i t e ş e h r i v e s a n a y i m e r k e z i d i r .
N o r r k ö p i n g : O r m a n ü r ü n l e r i ü r e t i m m e r k e z i v e ç o k hızlı g e l i ş e n
bir limandır.
H â l s i n g b o r g : Bir l i m a n ş e h r i d i r .
V a s t e r a s , Ö r e b r o v e L î n k ö p l n g s a n a y i ve t i c a r e t m e r k e z l e r i d i r .
J ö n k ö p i n g : G e l i ş m e k t e o l a n bir m ü h e n d i s l i k m e r k e z i v e u l u s l a ­
rarası f u a r şehridir.
G â v l e , Boras, Elkilstuna, S ö d e r t â l j e , L u n d , U m e a , Karlstad, S u n d svall, Halmstad, T â b y diğer nüfusu en yüksek şehirlerdir.
Dil
İsveç a l f a b e s i İ n g i l i z c e d e k i n d e n f a z l a üç harfe d a h a s a h i p t i r : a ,
â, ö. B u n l a r z ' d e n s o n r a g e l m e k t e d i r . B ö y l e c e t e l e f o n r e h b e r l e r i n d e
Aberg,Zoetterburg'dan sonra ve Tâcklind,Trasterden sonra gelmek­
tedir.
İ s v e ç ' t e ç o ğ u kişi İ n g i l i z c e b i l m e k t e v e m ü k e m m e l o l a r a k k o n u ş ­
maktadır.
Din
İsveçlilerin % 9 0 ' ı a ş a n bir b ö l ü m ü L u t h e r c i Devlet Kilisesine b a ğ ­
lıdır. Katolik ve m u s e v i azınlığı d ı ş ı n d a b ü t ü n İsveç P r o t e s t a n ' d ı r .
1.4. S i y a s a l t a r i h , S i y a s a l S i s t e m
Siyasal Tarih
1150 yılında b a ş l a y a n Fin s a v a ş l a r ı n a k a d a r , İsveç tarihi ile D a n i ­
m a r k a v e N o r v e ç t a r i h l e r i n i b i r b i r i n d e n a y ı r a b i l e c e k b a ş k a bir o l a y
olmamıştır.
14. y ü z y ı l a k a d a r s ü r e n s a v a ş ı n s o n u n d a F i n l a n d i y a İ s v e ç ' e bağlı
bir il h a l i n e g e l m i ş v e halkı hristiyanlığı k a b u l e t m i ş t i r . 1 3 9 7 ' d e i m ­
z a l a n a n K a l m a r A n l a ş m a s ı ile ü y e ç l d u ğ u İ s k a n d i n a v B i r l i ğ i n d e n
1 5 2 1 ' d e ç e k i l e n İ s v e ç ' i 16. y ü z y ı l d a İ s v e ç ' i n b ü y ü k lideri G u s t a v u s
W a s a D a n i m a r k a l ı h ü k ü m d a r l a r d a n k u r t a r m ı ş ; 17. y ü z y ı l d a G u s t a ­
vus Adolphus, Kuzey A v r u p a ' d a Protestan dininin savunucusu ol­
m u ş ; C h a r l e s X I I . d ö n e m i n d e İsveç t o p r a k l a r ı e n g e n i ş s ı n ı r l a n n a
ulaşmıştır.
G u s t a v u s III ve G u s t a v u s IV., F i n l a n d i y a ' n ı n R u s y a ' y a k a y b e d i l ­
diği ve k r a l y e t k i v e s e l a h i y e t l e r i n i a z a l t a n 1 8 0 9 A n a y a s a s ı için ha­
zırlık yapıldığı g ü ç s ü z d ö n e m o l m u ş , İsveç, 1 8 1 0 yılında D a n i m a r ­
k a ' d a n ayrılan N o r v e ç ' i n b i r l e ş m e i s t e ğ i n i k a b u l e d e r e k g ü ç l e n m i ş ,
1 8 1 4 - 1 9 0 5 yılları a r a s ı n d a O s c a r II. barışçı y o l l a r d a n ü l k e y i N o r v e ç ' ­
t e n a y ı r m ı ş ; G u s t a v u s V., her iki d ü n y a s a v a ş ı n d a d a tarafsız bir İs­
v e ç politikası s a v u n m u ş t u r . Kral XIII. ŞarI y e r i n e v a r i s b ı r a k m a d a n
ölünce tahta Fransız Maraşali Bernadotte g e ç m i ş ve ülke b u g ü n e
kadar Bernadotte'nin soyundan gelen krallarca yönetilmiştir.
Siyasal Sistem
İ s v e ç ' t e , A v r u p a ' n ı n İ n g i l t e r e ' d e n s o n r a ikinci p a r l a m e n t o s u 1435
yılında, a n a y a s a l m o n a r ş i d e 1 8 0 9 ' d a k u r u l m a s ı n a r a ğ m e n , p a r l a m e n t e r i z m e d o ğ r u g e l i ş m e y a v a ş g e r ç e k l e ş m i ş , oy k u l l a n m a hakkı
b ü y ü k ö l ç ü d e sınırlandırılmış ve 1921'lere g e l i n c e y e k a d a r g e n e l ve
yerel s e ç i m l e r e katılım yaygın olmamıştır. 1975'de^1809 A n a y a s a s ı ' n ı n
yerine g e ç e n yeni a n a y a s a , İ s v e ç ' i p a r l a m e n t e r y ö n e t i m e dayalı a n a ­
y a s a l m o n a r ş i o l a r a k k a b u l e t m e k t e ; 1 9 7 6 ' d a t a h t a g e ç e n Kral Cari
X V . s a d e c e t ö r e n s e l e t k i n l i k l e r d e d e v l e t i t e m s i l e t m e y e t k i s i n e sa­
hip o l m a k t a , hiçbir s i y a s i g ü c ü b u l u n m a m a k t a , h a t t a oy bile kulla­
namamaktadır.
P a r l a m e n t o R i s k s d a g her d e f a s ı n d a üç yıllık d ö n e m l e r için d o ğ r u ­
d a n d o ğ r u y a halk tarafından o r a n s a l temsili s i s t e m l e seçilen 349 mil­
letvekilinin o l u ş t u r d u ğ u bir meclistir. B u g ü n s e ç i m l e r e katılabilme yaşı
18'dir. O y l a r e s a s o l a r a k kişiler için d e ğ i l , partiler için v e r i l m e k t e , oy
k u l l a n ı m ı g e l e n e k s e l o l a r a k ç o k y ü k s e k d ü z e y d e ( 1 9 8 5 ' t e % 90) b u ­
l u n m a k t a d ı r . Politik g ü ç yetkisi k a b i n e ve p a r l a m e n t o y a aittir. Sayı­
ları 12 o l a n b a k a n l ı k l a r ö n c e l i k l e y e n i h ü k ü m e t i n p a r l a m e n t o y a s u ­
n a c a ğ ı y a s a tasarılarını h a z ı r l a y a n k ü ç ü k birimlerdir. Y a s a tasarıla­
rıyla ilgili i s t e m l e r ise, 80 k a d a r b a ğ ı m s ı z g e n e l m ü d ü r l ü k ile 2 4 vali­
likten g e l m e k t e d i r .
H e r ilde b ö l g e d e k i sağlık b a k ı m ı ve hastalık t e d a v i s i n d e n s o r u m ­
lu, halk t a r a f ı n d a n s e ç i l e n ve v e r g i t o p l a m a yetkisi o l a n bir il g e n e l
m e c l i s i vardır.
R i s k s d a g ' ı n üyeleri s e ç i l d i ğ i a n d a , b e l e d i y e l e r i y ö n e t e c e k olan ki­
şilerin d e b e l i r l e n d i ğ i ü l k e d e , 2 8 0 d o l a y ı n d a b e l e d i y e , y e r e l v e r g i
o r a n l a n n ı tespit e t m e k l e , o k u l l a n n , ç o c u k l a r ı n v e yaşlıların b a k ı m v e
g ö z e t i m i n i s a ğ l a m a k l a ; k o n u t , kültür ve s e r b e s t z a m a n etkinlikleri
ve d i ğ e r k a m u h i z m e t l e r i n i y ü r ü t m e k l e y ü k ü m l ü d ü r .
P a r l a m e n t o A d a l e t M ü f e t t i ş i halkın r e s m i k u r u m l a r l a ilgili şikayet­
lerine b a k m a k t a , b u n u n d ı ş ı n d a ticaret y a ş a m ı n ı d e n e t l e y e n , t ü k e t i ­
cilerin haklarını k o r u y a n v e basın kurallarına u y u l u p u y u l m a d ı ğ ı n ı in­
c e l e y e n d i ğ e r P a r l a m e n t o müfettişleri d e b u l u n m a k t a d ı r . B i r k a ç özel
d u r u m d ı ş ı n d a t ü m r e s m i b e l g e l e r her z a m a n halkın v e basının d e ­
n e t i m i n e açıktır.
İsveç d e m o k r a s i g e l e n e ğ i n d e k i bir b a ş k a özellik te P a r l a m e n t o için
y o l g ö s t e r i c i nitelik t a ş ı l a n h a l k o y l a m a l a r ı n ı n d ü z e n l e n m e s i o l a n a ­
ğıdır.
Ü l k e d e M u h a f a z a k â r , M e r k e z v e L i b e r a l partiler g e l e n e k s e l o l a ­
rak S o s y a l i s t o l m a y a n blok. S o s y a l D e m o k r a t l a r v e K o m ü n i s t l e r ise
Sosyalist blok olarak adlandırılmaktadır.
B u g ü n çok sözü edilen Sosyal Refah Sistemi'nin emekli ücretleri­
nin, aile yardımlannın v e u l ü s a l s a ğ l ı k sigortasının arttınimasını a m a ç ­
l a y a n r e f o r m p r o g r a m ı , S o s y a l D e m o k r a t h ü k ü m e t t a r a f ı n d a n politik
ç e k i ş m e l e r i n o l m a d ı ğ ı 1 9 4 4 yılında k a b u l edilmiştir.
Refahın yayılmasındaki kararlılıklarıyla birlikte y ü k s e k d ü z e y d e dev­
let m ü d a h a l e s i n i n l e h i n d e o l a n S o s y a l i s t l e r ile S o s y a l i s t o l m a y a n l a r
arasındaki a n a anlaşmazlık s e b e b i g e n e l d e e k o n o m i , özelde ise vergi
politikası o l m u ş t u r . S o n elli yılın e n az k ı r k b e ş i n d e , İsveç, S o s y a l De­
m o k r a t Partisi t a r a f ı n d a n y a ç o ğ u k e z azınlık h ü k ü m e t i o l a r a k t e k
b a ş ı n a , y a d a k o a l i s y o n l a r l a y ö n e t i l m i ş t i r . O n b e ş yılı aşkın bir s ü r e ­
dir d e , S o s y a l D e m o k r a t P a r t i ' n i n b a ş ı n d a O l o f P a l m e b u l u n m u ş t u r .
G e r ç i b u s ü r e i ç i n d e . S o s y a l D e m o k r a t l a r bir kez s e ç i m i k a y b e t m i ş ­
ler, 1976-1979 yılları arasında iktidardan uzak kalmışlar, a m a 1 9 7 9 ' d a
y a p ı l a n s e ç i m l e r i v e o n l a r ı i z l e y e n 1 9 8 2 v e 1985 s e ç i m l e r i n i d e ka­
z a n m ı ş l a r d ı r . S o n iki s e ç i m d e n s o n r a p a r l a m e n t o n u n o l u ş u m u a ş a ­
ğıda gösterilmiştir.
Tablo 2
GENEL SEÇİM SONUÇLARI
Partiler
Muhafazakâr
(Moderate)
Merkez (Centre)
L i b e r a l (FP)
Oyların oranlan (%)
Eylül 1 9 8 2 Eylül 1 9 8 5
Sandalye Sayısı
1982
1985
23.6
15.5
5.9
21.4
12.5
14.3
86
56
21
76
44
51
Sosyalist o l m a y a n l a r
S o s y a l Dennokrat
(SAP)
K o m ü n i s t (VPK)
45.0
48.2
163
171
45.6
5.6
44.9
5.4
166
20
159
19
Sosyalistler
Diğerleri
51.2
3.8
50.3
1.5
186
178
—
—
100.0
100.00
349
349
Toplam
1985 yılında u y g u l a m a s ı n a b a ş l a n ı l a n , S o s y a l i s t h ü k ü m e t i n tanıt­
tığı, " ü c r e t l i l e r f o n u " , şirket kârlarının e n d ü s t r i y e l yatırım için t o p l u
olarak k u l l a n ı m ı n d a k ı s m e n ticaret s e n d i k a l a r ı n ı n k o n t r o l ü n ü g e r e k ­
tirmiştir.
İ s v e ç ' i n dış politikası " s a v a ş d u r u m u n d a tarafsız k a l m a k a m a c ı y ­
la barış z a m a n ı n d a ittifaklara k a t ı l m a m a k " ş e k l i n d e t a n ı m l a n m a k -
tadır. Dolayısıyla ülke hiçbir s i y a s a l y a d a a s k e r i ( N A T O , vs.) ittifaka
bağlı d e ğ i l d i r . İ s v e ç ' i n tarafsız o l u ş u o n u n k e n d i t e r c i h i d i r . U l u s l a r a ­
rası g a r a n t i l e r e y a d a A n a y a s a t e m i n a t ı n a d a y a n m a m a k t a d ı r . Ü l k e
1 8 1 4 ' d e n beri s a v a ş m a m ı ş , b u u z u n barış d ö n e m i o n u n kalkın­
m a s ı n d a b ü y ü k rol o y n a m ı ş t ı r . D ü n y a d a " t a r a f s ı z " bir ülke o l a r a k
ün y a p a n İsveç, D o ğ u v e Batı a r a s ı n d a k i u z l a ş m a y ı , s i l a h s ı z l a n m a ­
y ı , ü ç ü n c ü d ü n y a n ı n s o r u n l a r ı n a d a h a b ü y ü k bir a n l a y ı ş l a e ğ i l m e y i
v e y a r d ı m ı s a v u n a r a k , barışın bayraktarlığını y a p m ı ş t ı r . B u n d a Olof
P a l m e ' n i n g i r i ş k e n , atılımcı ve inandıncı kişiliğinin b ü y ü k payı o l m u ş ­
tur.
İsveç B M ö r g ü t ü v e o n u n u z m a n l ı k k o l l a n d ı ş ı n d a O E C D , E F T A
ve A v r u p a K o n s e y i ' n i n üyesidir. A y n c a A E T İle a r a s ı n d a s a n a y i ü r ü n ­
leriyle ilgili bir serbest ticaret a n l a ş m a s ı vardır. Beş kuzey ü l k e s i n d e n ,
D a n i m a r k a l ı , F i n l a n d i y a l ı , İsveçli, İzlandalı v e N o r v e ç l i milletvekille­
ri v e b a k a n l a r ı n b i r a r a y a g e l m e s i y l e o l u ş a n v e yol g ö s t e r i c i bir ö z e l ­
lik t a ş ı y a n " K u z e y Ü l k e l e r i K o n s e y i " , b u ü l k e l e r d e k i g e ç e r l i y a s a l a n n birlik v e u y u m i ç e r i s i n d e o l m a s ı n ı , s e r b e s t ticaret v e t r a n s f e r e d i ­
lebilir s o s y a l hakların b ö l g e d e k i b ü t ü n v a t a n d a ş l a r ı n d i r e k t k u l l a n ı ­
mını s a ğ l a m a k t a ; s o s y a l r e f a h , k ü l t ü r e l k o n u l a r v e iş piyasası ala­
n ı n d a e s k i t a r i h l e r e d a y a n a n g e l e n e k s e l işbirliğini s ü r d ü r m e k t e d i r .
K A L K I N M A İÇİN İŞBİRLİĞİ P R O G R A M I
İsveç dış politikasının ö n e m l i bir p a r ç a s ı o l a n uluslararası kalkın­
m a yardımı İçin her yıl b ü t ç e d e n G S M H ' n ı n % 1'i aynimaktadır. Bu çok
y ö n l ü y a r d ı m , İsveç'in t o p l a m k a l k ı n m a yardımının h e m e n h e m e n üç­
te b i r i n e karşılık g e l m e k t e d i r . En b ü y ü k y a r d ı m ı a l a n o r g a n i z a s y o n ­
lar U l u s l a r a r a s ı G e l i ş t i r m e K u r u l u ş u (IDA) v e B i r l e ş m i ş Milletler Kal­
k ı n m a P r o g r a m ı ( U N D P ) ' d ı r . Ö n e m l i m i k t a r l a r ise, U N l C E F ' e , böl­
gesel kalkınma bankalarına, uluslararası tarımsal geliştirme, nüfus
p l a n l a m a s ı ve m ü l t e c i l e r e y a r d ı m f o n l a n n a a y n i m a k t a d ı r .
U L U S L A R A R A S I İHRACATI GELİŞTİRME TEŞKİLATI (SİDA)
İki taraflı k a l k ı n m a a n l a ş m a l a r ı n d a n s o r u m l u m e r k e z i bir teşkilat­
tır. K a l k ı n m a y a r d ı m ı n ı n % 6 0 ' ı İ s v e ç ' i n 18 ü l k e y l e yaptığı u z u n d ö ­
n e m l i ikili a n l a ş m a l a r a a y n i m a k t a d ı r . Esas o l a r a k T a n z a n y a , Hindis­
tan, Vietnam... v.b., bu yardımdan yararlanmaktadır. Kuruluş araş­
t ı r m a , i ş g ü c ü i s t i h d a m ı , d o k ü m a n t a s y o n , bilgi ve d a n ı ş m a n l ı k hiz-
m e t l e r i y a p a n k u r u m l a r l a işbirliği i ç e r i s i n d e d i r .
A d r e s : S-105 2 5 S T O C K H O L M , S w e d e n
T e l : + 4 6 8 15 01 0 0
Tlx: 11450 sida s
Ziyaret yeri: Birger Jarlsgatan 6 1 , Stockholm
G E L İ Ş M E K T E O L A N ÜLKELERLE A R A Ş T I R M A İŞBİRLİĞİ
TEŞKİLATI (SAREC)
Gelişmekte olan ülkeleri güvenlik, e k o n o m i k ve sosyal adaletin
sağlanmasına yönelik araştırmalara teşvik etmekte; Ü ç ü n c ü Dünya
Ülkelerinin k a l k ı n m a k o n u l a n ve şartlan h a k k ı n d a İsveç araştırma t o p ­
l u l u ğ u i ç i n d e ilgi v e bilgiyi a r t t ı r m a k t a d ı r .
İSVEÇ TEKNİK İŞBİRLİĞİ K O M İ S Y O N U
Bazı g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r l e t e k n i k işbirliği için k u r u l m u ş bir
h ü k ü m e t teşkilatıdır. E s a s o l a r a k fizibilite ç a l ı ş m a l a r ı n ı , e ğ i t i m p r o g ­
ramlarını v e k u r u m l a r a r a s ı işbirliğini i ç e r m e k t e d i r . K o m i s y o n İsveç
tercihli kalkınma kredileri sisteminden de s o r u m l u d u r .
G E L İ Ş M E K T E O L A N ÜLKELERLE İSVEÇ S A N A Y İ İŞBİRLİĞİ
FONU (SWEDFUND)
İsveç s a n a y i ile İşbirliği i ç i n d e k i g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r d e s a n a y i ­
nin k u r u l m a s ı n ı t e ş v i k e t m e k t e ; ilgili t a r a f l a r a r a s ı n d a k i a n l a ş m a l a n
d ü z e n l e m e k t e ; fizibilite çalışmalarına v e ortak y a t ı n m k o n u l a n n a yar­
d ı m c ı o l m a k t a v e o r t a d ö n e m l i b o r ç l a r v e p a y h i s s e l e r i n d e n dolayı
finansal katkılarda bulunmaktadır.
2. E K O N O M İ K Y A P I
2 . 1 . İsveç E k o n o m i s i
İsveç e k o n o m i s i , o r m a n l a r , a k a r s u l a r v e m a d e n yatakları gibi z e n ­
gin doğal kaynaklarla beslenerek,sanayisini geliştirmiş,büyük ölçü­
d e uluslararası ticarete d a y a n m a k t a d ı r . E k o n o m i politikası olarak hür
t e ş e b b ü s ve s e r b e s t t i c a r e t d e s t e k l e n m e k t e , istikrarlı sosyo-politik
yapısıyla iktisadi d u r g u n l u ğ u n etkilerine r a ğ m e n y ü k s e k y a ş a m s t a n -
dartlan sürdürülmektedir.
Ü l k e , t a m bir refah d e v l e t i n i n y a r a t ı l m a s ı n ı s a ğ l a y a c a k ulusal g e ­
lire s a h i p t i r . K a r m a e k o n o m i k d ü z e n i n g e ç e r l i o l d u ğ u İ s v e ç ' t e , d e ­
m i r y o l l a r ı , p o s t a s i s t e m i , t e l e k o m ü n i k a s y o n ş e b e k e s i , enerji ü r e t i m i
v e d i ğ e r a l t y a p ı t e s i s l e r i n i n ö n e m l i bir o r a n ı d e v l e t i n yetki v e m ü l k i ­
yeti altındadır. A y r ı c a , k a m u s e k t ö r ü , e ğ i t i m , s a ğ h k v e r e f a h d ü z e y i ­
ni arttıran s o s y a l h i z m e t l e r d e n d e s o r u m l u d u r . B ü t ü n ş i r k e t l e r i n %
9 0 ' ı özel t e ş e b b ü s ü n d ü r v e s e r b e s t p i y a s a e k o n o m i s i n e g ö r e işle­
t i l m e k t e d i r . Diğer % 1 0 ise, k o o p e r a t i f l e r y a d a d e v l e t m ü l k i y e t i a l ­
t ı n d a k i k a m u k u r u l u ş l a r ı n a aittir.
İsveç'in ihracatı yaklaşık olarak t o p l a m yerel ü r e t i m i n i n % 3 0 ' u ka­
dardır. B u o n u dünyadaİ<i 1 2 . en b ü y ü k tacir u l u s y a p m a k t a d ı r . Böy­
l e c e e k o n o m i s i b ü y ü k ö l ç ü d e d ü n y a t i c a r e t i n e d a y a n a n İsveç, u l u s ­
lararası p i y a s a l a r d a n b ü y ü k ö l ç ü d e e t k i l e n m e k t e d i r .
M o t o r l u a r a ç l a r , kağıt h a m u r u ve kağıt, ileri teknofojik ürünler, m ü ­
h e n d i s l i k v e d i ğ e r h i z m e t l e r gibi d ü n y a p i y a s a s ı n a y ö n e l i k i h r a c a t
ekonomik büyümeyi gerçekleştirmeye yardımcı olmaktadır.
İsveç e k o n o m i politikasının u z u n d ö n e m d e k i a m a c ı istikrarlı, enf­
l a s y o n s u z v e d e n g e l i e k o n o m i k g e l i ş m e için u y g u n şartlar y a r a t m a k ­
t a d ı r . H ü k ü m e t i n s t r a t e j i s i , arzı t e ş v i k e d i c i t e d b i r l e r a l m a k , yatırım
ve i h r a c a t t a ü r e t i m artışı s a ğ l a m a k v e yerel t ü k e t i m i a z a l t m a k yön ü n d e , o l m u ş t u r . B u s t r a t e j i , ş i m d i y e k a d a r pozitif s o n u ç v e r e r e k , ta­
lipteki gelişme arzu edilen düzeyi izlemiş; sanayi sektörü büyük öl­
ç ü d e kârlılık, üretim ve yatınm artışıyla g e l i ş m e g ö s t e r m i ş ; i s t i h d a m d a
y e n i d e n y ü k s e l m e o l m u ş , işsizlik a z a l m ı ş : k a m u s e k t ö r ü n ü n f i n a n sal g ü c ü v e r g i l e r d e ö n e m l i artışlar o l m a k s ı z ı n g e l i ş m i ş t i r .
1 9 8 5 yılında, p a r l a m e n t o t a r a f ı n d a n k a b u l e d i l e n e k o n o m i k politi­
kanın orta d ö n e m d e k i a m a ç l a n 1 9 8 0 ' l e r ı n s o n u n d a 30-40 milyar kronluk b ü t ç e açığını, nisbi v e r g i oranlarım o u y ü k ç a p t a d e ğ i ş m e d e n sür­
d ü r e r e k a z a l t m a k ve e k o n o m i k g e l i ş m e l e r d e n s a ğ l a n a c a k artı gelir­
lerle sıkı b ü t ç e politikasının ç e r ç e v e s i n d e f i n a n s a l y ö n d e n zor d u ­
r u m d a k i a v a n t a j s ı z g r u p l a r a ö z e l d e s t e k v e r m e k t i r . Sıkı m a l i p o l i t i k a
d e v a m l ı olarak e n f l a s y o n u n , faiz a u z e y l e r i n i n d ü ş ü r ü l m e s i v e k a m u
s e k t ö r ü n d e t a s a r r u f l a r ı n d a h a c ^ k arttırılması açısından g e r e k l i gö­
rülmektedir.
IT) (J) ^
C\J^ CO G>^ (SI
O C\J K 00^ OT CXD T-'^
CM CM '
CD
00
^
O
O)^ CO^ CD^
(D CO CO
T-
^
o
CO CO CvJ CM ^
CO CvJ^
^ co"^ co'^ oo'^ CJT (D C T l o co'^ co"^
00
eg Cvl
LO
LD
o
CO CD CO
CO ^ T- C3^^ 0 0
CJT OO'^ K CD'' CD l O
eg eg '
-r-
o
CD^
K
CO CD 0 0
00
OOCDCOr^CDLOI^LOCM
OO"^ OO"^ CD^ K
00
eg
eg eg
co^ co' co'^ CD''
• 1-
CD
C»
CO
O
I- Z
O
CM T- ^ ,
CD
CO CD 0 0 0 0 CO CD o
CO o CM 0 0 0 0 0 0 CM
CO L D
1^ '
eg eg '
CO
LO
LU
CD
00
O)
^ —
< <
=3
^
o
-D
05 î=
r
X CD
CO
SI
°
i
DC
I!
1-
i-
CD
S
S 2
o CO
5
3
^ OT
03
• o C/)
to - =
eg
' CD T3 03 bcl eg
UJ
=3 ^
<
203 103 ^i;;
^
4
6
CD
_çö ^
O
III
E
(/)
c:
^ ^ E
C\3
>^ CO- 1
g.m
f-
03
N
E E •> E
03
bi^ <
=0
Û UJ
<
GSYİH
1 9 5 0 ' l e r d e G S Y İ H yıllık o r t a l a m a artış oranı % 3,4 i k e n , 1 9 6 0 ' l a n n
ilk y a r ı s ı n d a reel v e r i l e r e g ö r e % 5 o l a r a k g e r ç e k l e ş m i ş ; kâr e d e m e ­
y e n şirketlerin k a p a n d ı ğ ı , k ü ç ü k firmaların büyüklerle birleştiği b u d ö ­
n e m hızlı yapısal d e ğ i ş m e yılları o l m u ş v e İ s v e ç ' i d ü n y a d a k i refah
s e v i y e s i y ü k s e k , e n başarılı e k o n o m i l e r i n d e n biri y a p m ı ş t ı r .
1 9 7 0 ' l e r d e e k o n o m i y a v a ş bir g e l i ş i m g ö s t e r m i ş ; 1 9 7 3 ' d e k i birin­
ci petrol fiyatları krizi İsveç e k o n o m i s i için ç o k sarsıntılı bir o n yıllık
d ö n e m g e t i r m i ş ve reel G S Y İ H yılda o r t a l a m a % 2 ' y e d ü ş m ü ş t ü r .
Bu azalmaya kısmen petrol fiyatlarından kaynaklanan uluslararası
iktisadi d u r g u n l u k , İsveç'in a n a sanayileri o l a n o r m a n v e d e m i r - ç e l i k
s a n a y i i n d e uluslararası rekabetin yarattığı zorluklar, g e m i inşaat sek­
t ö r ü n ü n petrol fiyatlarının y ü k s e l m e s i v e d i ğ e r o l a y l a r l a d ü n y a g e m i
taşımacılığının krize g i r m e s i n d e n o l u m s u z e t k i l e n m e s i n e d e n o l m u ş ­
tur. A y r ı c a 1 9 7 0 ' l e r i n o r t a l a r ı n d a , İ s v e ç ' t e y a p ı l a n o l a ğ a n ü s t ü ücret
artışları ü l k e n i n f i r m a l a r ı n ı n y a b a n c ı p a z a r l a r d a r e k a b e t g ü c ü n ü za­
yıflatmış; m e v c u t yapısal p r o b l e m l e r d e n dolayı m e r k e z i h ü k ü m e t büt­
ç e s i b ü y ü k bir açık v e r m i ş t i r .
1 9 7 3 yılındaki birinci petrol k r i z i n d e n s o n r a m a l i y e t l e r i n a ş a ğ ı ç e ­
kilmesinde, başarı s a ğ l a n a m a m a s ı ; 1 9 7 9 ' d a y a ş a n a n ikinci petrol kri­
z i n i n , 1 9 8 0 yılında g e l i ş m e d ü z e y i n i % 1.7'e d ü ş ü r e r e k e k o n o m i k
b ü y ü m e y i y a v a ş l a t m a s ı ve 1 9 8 1 ' d e G S Y İ H ' n ı n yıllık o r t a l a m a geliş­
m e o r a n ı n ı n % — 0 , 3 o l a r a k g e r ç e k l e ş m e s i s o n u c u n d a , 1981 ve
1 9 8 2 ' d e b ü y ü k ölçekli d e v a l ü a s y o n l a r a g i d i l m i ş , 1 9 8 2 ' d e e k o n o m i k
p o l i t i k a a r t a n c i d d i d e n g e s i z l i k l e r i n d ü z e l t i l m e s i n i ve k o n t r o l e d i l m e ­
s i n i , ü r e t i m i n , i s t i h d a m ı n y e n i d e n d ü z e n l e n m e s i n i ve g e l i ş t i r i l m e s i n i
hedeflemiştir. G S Y İ H artışı 1982'de o/o 0.8, 1983'te % 2,5, 1984'de %
3,0 ve 1 9 8 5 ' t e petrol p i y a s a s ı n d a k i ü r e t i m i n bol o l m a s ı ve doların
d e ğ e r k a y b e t m e s i y l e % 2.1'lik g e l i ş m e d ü z e y i g ö s t e r m i ş t i r .
B ü y ü k devalüasyonlarla rekabet b ü y ü k ö l ç ü d e arttırılmış; talep eko­
n o m i d e k i k o r u m a s ı z sektörlere karşı y e n i d e n y ö n l e n d i r i l m i ş ; kaynak­
lar t ü k e t i m d e n yatırım v e i h r a c a t a k a n a l i z e e d i l m i ş ; İsveç e k o n o m i s i
g ü ç l ü bir ş e k i l d e y e n i l e n e r e k d ü z e n l e n m i ş ; s a n a y i ü r e t i m i c a n l a n d ı ­
rılmış v e 1 9 8 2 ' l e r i n o r t a l a r ı n d a n itibaren yılda % 15 a r t m ı ş ; ihracat­
ta hızlı bir g e l i ş m e g ö r ü l m ü ş ; işsizlik 1 9 8 2 ' d e k i % 3.5 o r a n ı n d a n ,
1985'te % 2.8'e inmiş; hükümetin genel borçlanması 1982'deki
% 6 ' d a n 1 9 8 5 ' t e % 1.5 d ü z e y i n d e n d a h a aşağıya d ü ş m ü ş t ü r . 1986/-
8 7 m a l i yılı b ü t ç e t e k l i f i n e g ö r e t o p l a m h a r c a m a 1 9 8 6 / 8 7 mali yılın­
d a % 3.1 artış ile 3.36 m i l y a r k r o n a , t o p l a m gelir ise, y a k l a ş ı k % 5
artış ile 2 8 7 milyar k r o n a y ü k s e l e c e k t i r .
S o s y a l D e m o k r a t H ü k ü m e t , 1 9 8 6 ' d a İsyeç'li ihracatçıların d ü n y a
p a z a r l a r ı n d a k i yerlerini k o r u m a l a r ı için ö n e m l i o l d u ğ u g e r e k ç e s i y l e ,
y ü k s e k ü c r e t artışlarının h e m e n f l a s y o n , h e m d e işsizlik t e h l i k e s i n i
g e t i r e b i l e c e ğ i n i ileri s ü r e r e k ü c r e t artışlarını f r e n l e m e y e çalışmıştır.
1 9 8 5 ' t e çeşitli e k o n o m i k sektörlerin G S Y İ H ' y a olan katkılanna bak­
t ı ğ ı m ı z d a h i z m e t l e r % 6 0 ile 1 9 7 0 ' d e k i % 5 1 ' e g ö r e d a h a g e n i ş
bir p a y a l m a k t a d ı r . M a d e n c i l i k , ü r e t i m , t a n m , o r m a n c ı l ı k , balıkçılık
ve inşaat, toplam ulusal gelirde uzun zamandır azalan oranlan t e m ­
sil e t m i ş ; h i z m e t l e r g r u b u n d a t o p t a n c ı l ı k , p e r a k e n d e c i l i k , l o k a n t a c ı ­
lık gibi ticari h i z m e t l e r d e a z a l m a g ö r ü l m ü ş t ü r . Ü l k e d e G S Y İ H ' n ı n he­
m e n h e m e n ü ç t e ikisi k a m u s e k t ö r ü n e g i t m e k t e d i r .
G S Y İ H i ç i n d e g ö z e ç a r p a n diğer bir e ğ i l i m d e y e r e l h ü k ü m e t i n d e ­
v a m l ı g e l i ş m e k t e o l a n bir k o n u m d a b u l u n m a s ı d ı r . F a k a t 1 9 8 3 ' d e b u
e ğ i l i m d e bir d e ğ i ş i k l i k m e y d a n a g e l m i ş , s a n a y i hızla g e l i ş m i ş v e bir
b ü t ü n o l a r a k ö z e l s e k t ö r v e s a n a y i n i n G S Y İ H i ç i n d e k i payı artmıştır.
K a m u s e k t ö r ü b ö y l e c e G S Y İ H ' y a d a h a k ü ç ü k bir k a t k ı d a b u l u n m u ş ­
tur. B u yeni eğilimler g e r ç e k t e h ü k ü m e t i n e k o n o m i k politikasının a m a ­
cı o l a n ç o k u z u n d ö n e m l i yapısal d e ğ i ş i m i n i n başlangıcını g ö s t e r m e k ­
t e d i r . S ö z e d i l e n e ğ i l i m G S Y İ H ' n ı n k u l l a n ı m ı i ç i n e d e yansıtılmış, s a ­
bit f i y a t l a r a g ö r e , k a m u s e k t ö r ü t ü k e t i m i 1 9 7 0 ' d e k l % 2 4 ' e karşılık
d e v a m l ı ş e k i l d e artarak 1 9 8 2 ' d e % 2 9 , 5 ' u o l u ş t u r m u ş , fakat 1 9 8 3 ' d e
1 9 8 2 ' d e n biraz d a h a d ü ş ü k o l m u ş , a y n ı z a m a n d a ö z e l t ü k e t i m v e
G S Y İ H ' d a k i payı d a % 4 9 , 7 ' y e a z a l a r a k ilk d e f a o l a r a k % 5 0 ' n i n al­
tında sonuç vermiştir. 1970'lerde özel tüketim ortalaması % 53 ol­
m u ş , ö z e l ve k a m u s e k t ö r ü t a r a f ı n d a n g a y r i s a f i s a b i t yatırımlar
1970'lerin başlanndaki % 23'lük düzeyinden 1983'te % 18'e inmiş
v e d ü ş ü k yatırım oranı e k o n o m i k g e l i ş m e y e z a r a r v e r m i ş t i r .
Şirket kârları i ç i n d e k i s o n g e l i ş m e s a n a y i d e kapital h a r c a m a l a r ı
için u y g u n bir o r t a m y a r a t m ı ş , b ö y l e c e u z u n s ü r e e r t e l e n e n s a n a y i ­
y e y a t ı n m o r a n ı n d a artış g e r ç e k l e ş m i ş , b u d a t o p l a m yatırım o r a n ı n ­
d a k i a z a l m a y ı d u r d u r m u ş t u r . B u n u n l a b e r a b e r , u z u n d ö n e m l i artış
c a r i h e s a p l a r üzerl.ndeki ö d e m e l e r d e n g e s i n i n e n a z ı n d a n d p n g e y e
g e t i r i l m e s i n i a m a ç l a y a n u z u n v a d e l i h ü k ü m e t politikasının b e l i r l e d i ­
ği d a h a y ü k s e k y e r e l t a s a r r u f d ü z e y i n i g e r e k t i r e c e k t i r .
-13-
Tablo 4
G.S.Y.İ.H.'NIN SEKTÖRLERE GÖRE DAĞILIMI
1985
(%)
T a r ı m , o r m a n c ı l ı k , balıkçılık
Madencilik ve imalat
Elektrik, gaz, su
İnşaat
Özel Hizmetler
Kamu Hizmetleri
Toplam GSYİH
3.7
24.8
3.4
8.1
35.4
24.6
100.0
1975-84
(yıllık
1985
değişim % )
0
+ 0.4
-1-6.9
-1-1.1
-1-1.4
-1-2.8
-1-1.4
-3.2
+ 3.8
-1-9.3
+ 3.2
-hi.7
-1-1.0
-H2.1
KAYNAK: T.C. Stockholm Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği, 30.1.1987
Tablo 5
G.S.Y.I.H.'nın K U L L A N I M A GÖRE DAĞILIMI
1985
Milyar SEK
Özel Tüketim
Kamu Tüketimi
G a y r i Safi Yatırımlar
Özel Sektör
Kamu Sektörü
Konut
İhracat
İthalat
Stok Değişimi
T o p l a m G S Y İ H (Cari Fiyatlarla)
436
237
1 64
77
51
35
303
284
5
861
1975-84
1985
Yıllıkdeğişim % )
-1-0.5
-1-2.5
-0.2
-1-0.3
-1-0.1
-0.6
+ 4.5
-t-1.4
+ 2.6
-HO.9
-1-6.5
-1-12.5
-1-1
-1-2.5
-1-2
-1-8.1
-Hl.l
-ı-1.4
-1-2.3
KAYNAK: T.C. Stockholm Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği, 30.1.1987
tarihli Dosyası.
Tablo 6
İ S V E Ç E K O N O M İ S İ 1 9 8 4 - 1 9 8 6 ( Y I L L I K "/o D E Ğ İ Ş İ M )
1984
Özel tüketim
Kamu Tüketimi
Merkezi H ü k ü m e t
Yerel Hükümet
Gayri Safi Sabit Yatırımlar
- Sanayi
M a l v e H i z m e t l e r i n İhr.
Mal ve H i z m e t l e r i n İth.
G.S.Y.İ.H.
İ s t i h d a m (kişi sayısı)
İşsizlik d ü z e y i (%)
T ü k e t i c i Fiyatları (Aralık)
Bütçe Dengesi
(Aralık Milyar S E K )
1.3
2.0
0.3
2.7
3.9
16.6
6.5
4.7
3.4
36.000
3.1
8.1
-75
1985
2.8
0.9
-1.0
1.7
6.3
19.2
2.0
8.1
2.2
+ 43.000
2.9
5.7
-55
1986
1.5
1.4
-0.9
2.2
0.5
5.0
4.5
4.9
1.6
-1-25.000
2.9
4.2
-50
Tablo 7
CARİ İŞLEMLER DENGESİ (1984-1986) (Milyar SEK)
Malları ihracatı
Malların ithalatı
Ticaret Dengesi
Hatalar v e İptaller
Hizmetler Dengesi
Transferler Dengesi
Cari İşlemler D e n g e s i
1984
1985
1986
242.4
217.9
24.5
-3.6
9.4
-27.1
3.2
259.8
244.8
15.8
-3.9
9.4
-30.8
-10.3
276.5
258.3
18.2
-4.1
9.0
-28.4
-5.3
KAYNAK: Ministry of Finance of Sweden International Department Dept. Râdet
Gunnar Lund'ın 11/2/1986 tarihli raporu.
Tablo 8
Ö D E M E L E R B İ L A N Ç O S U ( M i l y o n A B D Doları)
M a l İhracatı (fob)
M a l İthalatı (fob)
Ticaret Dengesi
H i z m e t İhracatı + F K T *
H i z m e t İthalatı -1-FKT*
Net Özel Transferler
Net Resmi Transferler
Cari İşlemler D e n g e s i
1983
1984
1985
27.201
-25.305
1.896
8.493
-10.311
-297
-640
-923
29.121
-25.697
3.424
8.713
-10.606
-326
-616
-369
30.174
-27.755
2.418
-11.178
-398
-680
1.125
-997
249
-3.745
3
-4.490
-881
-362
-5.048
803
-5.488
-979
2.918
-840
2.287
-4.737
-65
-171
-716
-146
-1.077
398
-516
189
-1.948
D o ğ r u d a n Yatırım
Portföy Yatırımı
Diğer U z u n V a d e l i S e r m a y e
Kısa V a d e l i S e r m a y e
Sermaye Hakeretleri Dengesi
H a t a ve N o k s a n
Karşılık K a l e m l e r i
Y a b a n c ı l a n n Rezervleri
Rezervlerde Değişiklik
(- artış a n l a m ı n d a d ı r )
* FKT: Faiz, kâr ve temettü
KAYNAK: IMF-International Financial Statistics.
2.2. Üretim
İsveç, ç a m o r m a n l a r ı , d e m i r c e v h e r i , s u g ü c ü , u r a n y u m v e d i ğ e r
m a d e n türleri y ö n ü n d e n zengin doğal kaynaklarına dayanarak sa­
n a y i s i n i g e l i ş t i r m i ş . Batı A v r u p a ü l k e l e r i n i n b ü y ü k ö l ç ü d e a r t a n m a ­
dencilik ve ormancılık sektöründe kullandıkları h a m m a d d e talebini
k a r ş ı l a y a r a k hızlı v e istikrarlı bir ş e k i l d e e k o n o m i s i n i g ü ç l e n d i r m i ş ­
tir. Ç o k s a y ı d a k i n e h i r v e g ö l l e r ü l k e d e k ü ç ü k s a n a y i i n e u c u z enerji
temini imkanı sağlamıştır. Ülke arazisinin yarısından ç o ğ u n u kapla­
y a n o r m a n l a r i s e . Batı A v r u p a ' d a e n ç o k t ü k e t i l e n k e r e s t e ü r e t i m i n i
sağlamıştır.
İ s v e ç , k e r e s t e y e d e m i r - ç e l i k c e v h e r i gibi g e l e n e k s e l h a m m a d d e
ü r e t i m i n d e n , gelişen sektörler olarak t a n ı m l a n a n ulaşım a r a ç l a n , k i m ­
y a s a l ü r ü n l e r , e l e k t r o n i k v e elektrikli aletler gibi ileri t e k n o l o j i l i üreti­
m e d o ğ r u y a v a ş s ü r e n bir d ö n e m g e ç i r m i ş ; t e k s t i l , d e m i r - ç e l i k v e g e ­
mi yapımı gibi diğer sektörler içinde yeniden yapılaşma gerçekleştir i l m i ş t i r . G S Y İ H ' d a s a n a y i n i n payı s o n o n yıl i ç i n d e a z a l m a s ı n a r a ğ ­
m e n b u g ü n tekrar artmakta; hizmet sektörü h e m özel, h e m de ka­
m u o l m a k ü z e r e G S Y İ H ' d a k i paylarını hızlı bir ş e k i l d e y ü k s e l t m e k ­
tedir.
2 . 2 . 1 . T a r ı m , O r m a n c ı l ı k , Balıkçılık v e H a y v a n c ı l ı k
2.2.1.1. Tanm
İ s v e ç ' t e , 1 8 8 0 ' d a a n a s e r m a y e s e k t ö r ü o l a n t a n m , s o n 100 yıl için­
d e b ü y ü k ö l ç ü d e d e ğ i ş m i ş t i r . 2 0 . yüzyılın o r t a l a r ı n a k a d a r , ç a l ı ş a n
n ü f u s u n % 8 0 ' i n e y a k ı n bir kısmı t a r ı m v e h a y v a n c ı l ı k l a u ğ r a ş ı r k e n ,
e l d e e d i l e n ü r ü n ü n g e r e k s i n i m l e r i k a r ş ı l a m a k a ç ı s ı n d a n yetersiz kal­
m a s ı s o n u c u , t a r ı m s a l a r a ş t ı r m a y a , g ü b r e k u l l a n ı m ı n a v e ileri y ö n ­
t e m l e r e v e r i l e n ağırlıkla, y ü k s e k r a n d ı m a n l ı t a n m y a y g ı n l a ş m ı ş ; is­
t i h d a m i ç i n d e s e k t ö r ü n payı 1 9 4 0 ' d a % 3 0 ' d a n 1 9 8 4 ' t e % 5,1 'e d ü ş ­
müştür.
B ü t ü n d i ğ e r Batı A v r u p a ü l k e l e r i n d e o l d u ğ u gibi İ s v e ç ' t e d e t a r ı m
politikası h ü k ü m e t tarafından d ü z e n l e n m e k t e , ü r ü n fiyatlan İsveç Çift­
çiler F e d e r a s y o n u v e h ü k ü m e t t a r a f ı n d a n birlikte b e l i r l e n m e k t e v e
fiyat artışlarına karşı t ü k e t i c i k o r u n m a k t a d ı r .
İsveç, A v r u p a ' n ı n e n b ü y ü k y ü z ö l ç ü m ü n e s a h i p d ö r d ü n c ü ü l k e s i
o l m a s ı n a r a ğ m e n , t o p r a k l a r ı n ı n a n c a k % 1 0 ' u ekilebilir arazidir. B u
a r a z i n i n ç o ğ u , ü l k e n i n t a n m a elverişli o r t a v e g ü n e y b ö l g e s i n d e d i r .
K u z e y d e ise, b ö l g e n i n a n c a k % 2 ' s i n d e t a r ı m y a p ı l m a k t a d ı r .
İklim k o ş u l l a n n a g ö r e t a n m s e k t ö r ü n ü n b ü y ü k d e ğ i ş i k l i k l e r g ö s ­
t e r d i ğ i ü l k e d e , tarım s e k t ö r ü n ü n payı g i t t i k ç e a z a l a r a k 1 9 8 3 ' t e
G S Y İ H ' n ı n % 2.2'si düzeyine gelmiştir.Bununla beraber,tanm ürün­
leri ihtiyacının % 8 0 ' i n l n yerli ü r e t i m l e k a r ş ı l a n a b i l m e s i v e ü r e t i m d e
v e r i m l i l i k artışı a n a t a n m politikası o l m u ş ; t a r ı m , g e n i ş a r a z i l e r d e or­
m a n c ı l ı k l a birlikte g e l i ş m i ş ve ülke o r m a n l a r ı n ı n % 6 0 ' n a s a h i p o l a n
çiftçiler için ö n e m l i bir y a n faaliyet s a h a s ı n ı teşkil etmiştir.
Ekilebilir a l a n l a r d a üretimi yapılan başlıca ürünler b u ğ d a y , çavdar,
a r p a , yulaf, p a t a t e s , ş e k e r p a n c a r ı , y a ğ l ı t o h u m l a r v e b e z e l y e d i r .
T a n m g e l i r i n i n % 8 0 ' i h a y v a n s a l , % 2 0 ' s i bitkisel ü r ü n l e r d e n s a ğ ­
lanmaktadır.
İ s v e ç ' i n t a n m politikası ü l k e n i n h e r h a n g i bir t e h l i k e a n ı n d a k e n d i
k e n d i n e yeterli ü r e t i m y a p a b i l e c e k k a p a s i t e y e s a h i p b u l u n m a s ı , v e ­
rimli çiftçilik y a p ı l m a s ı , t a r ı m l a u ğ r a ş a n l a r ı n t o p l u m u n d i ğ e r k e s i m l e r i n d e k i l e r e eşit e k o n o m i k v e s o s y a l y a ş a m s t a n d a r t l a r ı n a k a v u ş ­
t u r u l m a s ı i l k e l e r i n e d a y a n m a k t a d ı r . B u a m a ç l a ü r e t i c i y e v e r i m i arttı­
rıcı p a r a s a l v e t e k n i k y a r d ı m y a p ı l m a k t a , yerli ü r e t i m i n k o r u n m a s ı
için ithal malı t a n m ü r ü n l e r i n e yılın belirli d ö n e m l e r i n d e g ü m r ü k ver­
gisi u y g u l a n m a k t a d ı r .
T a n m politikası, T a n m B a k a n l ı ğ ı n a bağlı U l u s a l T a r ı m Teşkilatı v e
Ulusal T a n m Piyasa Teşkilatı tarafından yürütülmektedir. Ulusal Ta­
rım t e ş k i l a t ı , t a r ı m v e t a r ı m s a l r a s y o n e l l e ş t i r m e v e çiftlik h a y v a n l a r ı
için tıbbi h i z m e t l e r s a ğ l a n m a k t a U l u s a l T a n m P i y a s a Teşkilatı d a ta­
rım s e k t ö r ü n d e k i fiyat k o n t r o l l e r i n i y a p m a k t a ; p a z a r l a m a k o n u l a n y la i l g i l e n m e k t e d i r .
T a r ı m kredileri v e y a r d ı m l a r ı n s a ğ l a n m a s ı n d a üretici k o o p e r a t i f l e ­
ri çiftçiler için ö n e m l i rol o y n a m a k t a ; t a r ı m ü r e t i m i n i n % 7 5 ' i b u k o o ­
peratifler i ç i n d e n g e ç m e k t e d i r .
İsveç Çiftçileri F e d e r a s y o n u (LRF- T h e F e d e r a t i o n of S w e d i s h Far­
m e r s ) k o o p e r a t i f t o p l u l u k l a r ve s e n d i k a h a r e k e t l e r i n i n a n a t e ş k i l a t ı ­
dır. O n u n g ö r e v i m e r k e z i d ü z e y d e t a n m s a l ç ı k a r l a n g a r a n t i l e m e k ,
ö r n e ğ i n ; t a n m ü r ü n l e r i f i y a t l a n h a k k ı n d a k i a n l a ş m a l a r d a ü y e l e r i için
hizmetler sağlamaktır.
2.2.2.1. Ormancılık
İsveç'te kara yüzölçümünün % 57'sl olan ormanlık bölgelerin//o
00
O)
o
LO
O) CM
Lf) CD CM ^
1^
^
CO
CM
Cg
T-"^
CO
00
CM
CM
00
^
o o o
CO
LO
CD
CD
CM
CM"^
1-^ T-"^
o
LO CO LO
lO CD 0 0 CM
CD
CM CO CM CD CO CM CD
h-. CM O CM C7) CJ) CM
T-^
Ö
q CM OC) CM CO 1 <J) 0 0 CM CD T-^ LO
cj) O
^
LU
CC
O
CM
CD CO CO LO
CM CO CD
o
^
CM
CO CO
CD CD OC) 0 0
CD
-»-^ LO CM CO LO
CD N- LO 1 - 1 - 0 0 o
o 1 - ^ 0 0 CM ^ CM
E
O)
LU
I -
CC
<
_
^
o
00
CO CJ) C7)
CJ) CO CvJ
CO C M T-^ C D CO
CD
CJ) C M
C D 0 0 LO o
1 - C M 1 - LO o
Cvl eg
evT
---^ CM'^
O
LU
LU
o
o
CO
>
E
13
B
CO
03 03
=J 03 E- ZJ
CÛ 0 <
>
CO
CD
<
^
,7^
CD
Co
<
CO o O) CO
CO LO ^
00
f-
s
00
C\i
00
^
T- cû CO
CD CD CD l O
00
T- IT) CD
O) LO CD
1 - cu
o o
CO o
LO
CO
00
o
o
o
(O
00
T-
CO
T-
00
1^
a
Gi
CD C\J CvJ
lO 0 0
C7> ^ CD
CD
CO
CO
CO
C\J o LO
LO CD C3î
CJ) CD CJ>
CO
CM
5 Î £
00
>ö) 0)
^
cvj
1-
^
o
cj)
m ^
Lo
lo ^
^
^
CO
00
00
K
LO
^
c
I
o
oc
I
cD^
crT
1-
"
S
CO
LO
o
C\J 0 0 CD
CD CM 0 0 CD
K K cD*^
CVJ CM 1 - CO
m lo lo
(O
03
2
E
c
:aJ
E
<
CO
<
E 55
^
L O CD
00
00
CO ^
CD CD 0 0 0 0
00
<
L?5
00
Gi (J) <J)
LU
<
46'sı ladin, % 37'si ç a m , % 1 0 ' d a n fazlası h u ş , g e n kalanı diğer ağaç­
larla kaplıdır.
İleri bir t e k n i k d ü z e y e u l a ş m ı ş o l a n b i ç k i atölyeleri ile kağıt h a m u ­
r u , kağıt ve t a m i ş l e n m i ş a ğ a ç ü r ü n l e r i , s a n a y i i n i n h a m m a d d e s i n i
o l u ş t u r m a k t a , ü l k e d e iç t ü k e t i m y ü k s e k o l m a s ı n a karşın o r m a n ü r ü n ­
lerinin % 6 0 k a d a r ı dış ü l k e l e r e s a t ı l m a k t a d ı r .
1981 ' d e o r m a n l ı k a l a n l a n n % 2 7 ' s i n e d e v l e t v e k a m u k u r u l u ş l a n ,
% 2 5 ' i n e b ü y ü k ö z e l şirketler, % 4 8 ' i n e ise yarısı k o o p e r a t i f l e r için­
de organize olmuş küçük, özel teşebbüs tarafından sahip olunmak­
tadır.
İsveç'te başarılı h ü k ü m e t l e r ticari korumacılığın yanısıra, kredi yar­
d ı m ı n ı , ü r ü n fiyatlarını d e s t e k l e m e kararlarının^ve r a s y o n e l t a n m p o ­
litikasını u y g u l a m ı ş l a r ; o r m a n l ı k a l a n l a r y o ğ u n g ü b r e k u l l a n ı m ı , b a ­
taklık b ö l g e l e r i n k u r u t u l m a s ı ve ö z e l o l a r a k geliştirilmiş, kaliteli a ğ a ç
ç e ş i t l e r i n i n y e t i ş t i r i l m e s i n i n bir s o n u c u o l a r a k arttırılmıştır.
D ü n y a o r m a n k a y n a k l a r ı n ı n % 1'den d a h a a z ı n a s a h i p o l m a s ı n a
r a ğ m e n 1 9 8 0 ' d a d ü n y a kağıt h a m u r u ihracatının % 1 7 ' s i n i , k a ğ ı t ih­
racatının % 1 4 ' ü n ü , o d u n ihracatının % I 2 ' n i g e r ç e k l e ş t i r m i ş o l a n
İ s v e ç ' i n t o p l a m m a l i h r a c a t ı n d a , % 4 ' ü kağıt h a m u r u , % 9 ise kağıt
almıştır.
T a b l o 11
İSVEÇ'TE ODUN TÜKETİMİ (Milyon m 3 )
1 9 7 9 / 8 0 1 9 8 0 / 8 1 1981 / 8 2 1 9 8 2 / 8 3 1 9 8 3 / 8 4
Kesilen Kütükler
Kağıt Üretilecek
Odunlar
Yakacak Odunlar
Diğer O d u n l a r
22.2
20.3
22.0
24.0
24.8
22.0
2.0
0.9
24.4
2.3
0.9
24.0
2.5
0.9
24.0
2.7
0.9
25.2
2.9
0.8
Toplam
47.1
47.9
49.4
51.6
53.8
KAYNAK: Statistical Yearbook, 1986
2 . 2 . 1 . 3 . Balıkçılık v e H a y v a n c ı l ı k
Batı v e g ü n e y kıyıları b o y u n c a y a p ı l m a k t a o l a n balıkçılık k ü ç ü k bir
s a n a y i s e k t ö r ü o l a r a k g e l i ş m e k l e b e r a b e r g e r e k yurt içi t ü k e t i m , g e ­
r e k s e i h r a c a t a ç ı s ı n d a n ö n e m a r z e t m e k t e d i r . Baltık D e n i z i ' n d e ç a ğ ­
d a ş y ö n t e m l e r l e yılda 2 0 0 . 0 0 0 t o n c i v a r ı n d a m o r i n a v e ülke balıkçı­
lık s a n a y i i n d e ç o k b ü y ü k bir ü n e s a h i p o l a n r i n g a a v l a n m a k t a d ı r .
H a y v a n yetiştiriciliği a l a n ı n d a , ö n c e l i k l e sığır v e d o m u z ü r e t i m i n e
ö n e m v e r i l m e k t e ; s ü t v e y a n ü r ü n l e r i , k ü m e s h a y v a n l a r ı v e bunlar­
d a n e l d e e d i l e n d i ğ e r ü r e t i m l e , iç t ü k e t i m a r a s ı n d a d e n g e s a ğ l a n ­
maktadır.
2.2.2. Sanayi
100 yıl ö n c e bir t a r ı m ülkesi o l a r a k , A v r u p a ' n ı n e n fakir ü l k e l e r i n ­
d e n biri o l a n İ s v e ç ' t e 1 8 6 0 - 1 9 2 0 yılları d ö n e m i n d e n ü f u s u n b ü y ü k
bir kısmı yeterli bir y a ş a m d ü z e y i n e u l a ş a m a d ı ğ ı n d a n ü l k e d e n g ö ç
etmiştir.
İsveç u z u n yıllar b o y u n c a dış ü l k e l e r e m a d e n ve k e r e s t e s a t m ı ş ,
a n c a k b ü y ü k ç a p t a s a n a y i l e ş m e 1 8 7 0 d o l a y l a r ı n d a başlamıştır. Y a ­
b a n c ı a r a malların ithalatı v e d e v l e t e bağlı d e m i r y o l l a r ı n ı n k u r u l u ş u ,
s a n a y i l e ş m e y e hız k a z a n d ı r m ı ş , s a n a y i s e k t ö r ü çoğunluk+a d e m i r
c e v h e r i , o r m a n ü r ü n l e r i ve s u k a y n a k l a r ı n a d a y a l ı o l a r a k g e l i ş m i ş ,
I. D ü n y a S a v a ş ı s ı r a s ı n d a s a n a y i l e ş m e ç o k d a h a k ö k l ü o l m u ş , u l u ­
sal gelir 1 8 7 0 ' d e n beri 4 kat, s a n a y i ü r e t i m i d e 8 kat artmıştır.
1 8 8 0 ' d e tarım İsveç ihracatının % 3 0 ' u n u o l u ş t u r m u ş ; a n a ihra­
cat k a t e g o r i l e r i % 3 5 ' l e a ğ a ç v e o r m a n ü r ü n l e r i ve % 2 5 ' l e d e m i r
olmuştur.
İsveç s a n a y i m a m u l l e r i n i n artışına y ö n e l i k yapısal d ö n ü ş ü m
1 8 8 0 ' d e n I. D ü n y a S a v a ş ı ' n a k a d a r o l a n d ö n e m d e başlamıştır. B u
d ö n e m d e çeşitli şirketler k u r u l m u ş , ü l k e d e kağıt ü r e t i m i , d ö k ü m ç e lik, o t o m a t i k t e l e f o n , s e p a r a t o r , elektrikli aletlerin ü r e t i m i n d e y e n i ya­
ratıcılıklar gerçekleştirilmiş, y a b a n c ı buluşlar geliştirilerek yeni d ü z e n ­
l e m e l e r e gidilmiştir. A G A - A l f a - L a v a l , A S E A , Ericsson ve S K F gibi şir­
ketler bu g e l i ş m e n i n ö r n e k l e r i d i r .
S a v a ş s o n r a s ı d ö n e m , İsveç e k o n o m i s i n i n d e v a m l ı uluslararası ol­
masını g e r e k t i r m i ş , b u g ü n s a n a y i ülke ihracatının 3 / 4 ' d e n d a h a faz­
lasını karşılar hale g e l m i ş t i r . B a ş l a n g ı ç t a , k e r e s t e v e d e m i r c e v h e r i
gibi g e l e n e k s e l h a m m a d d e v e yarı i ş l e n m i ş ü r ü n l e r dış ü l k e l e r e sa-
00
00
O)
CM
00
o
o
o
^
O)
00
CD
LO CM
CM 1 -
00
a>
00
CD
CD ^
N-
T- CD 0 0
T- T- ^
^
CM
CO
co"^
CO 0 0
O)
^ CM
CM 1 -
CO
00
O)
^ CO LO LO
00
-r- IV, ^
T- CD
CD 0 0 1 T- T- ^
CO
co"^
a> CD
CM CJ>
^ CM
CM 1 -
CM
CO
O)
^ o ^
00
CD
LO 0 0
'sT CM
CM T-
LO
CD
1-
T- CD
1 - T-
^ LO
CD CM
'sj- CO
co^
CD ^ 0 0 1 - CD o
CD CD o CD 0 0 CM
^
-r- 1 - ^ CO
CO
LU
O
E ^
CM"
CO <
o
00
o
co
Is
c
LO T-^
CM CO
CM 1 -
LO CD 1 - 0 0 CM
CD CD O LO 0 0 1 T- T- ^
CO
co"^
<
X
<
m
t
"o
_cö
c
cö
C\3
E
x:
CO
CD
CL
O
E
LU
c
CD
>
o
CC
CO
CÖ
0
CD
c
N
CD
>
û-
^
•
E
>
E
o
û
LU
tılırken, g ü n g e ç t i k ç e ç o ğ u n l u ğ u İ s v e ç ' t e g e r ç e k l e ş t i r i l e n t e k n i k b u ­
luşlarla ulaşım a r a ç l a r ı , e l e k t r o n i k aletler, elektrik t e ç h i z a t ı v e k i m ­
y a s a l m a d d e l e r gibi m a m u l m a l l a r ü l k e dış s a t ı m ı n d a d a h a b ü y ü k
bir ö n e m kazanmıştır.
1960'lar İsveç'te de diğer sanayileşmiş ülkelerin ç o ğ u n d a olduğu
g i b i o n yıllık bir altın d ö n e m o l a r a k g e ç m i ş t i r . G S Y İ H ' n ı n artış o r a n ı
yılda o r t a l a m a % 4.6 o l m u ş , t a m i s t i h d a m , s e r b e s t ticaret v e b o ş z a ­
m a n l a r ı d e ğ e r l e n d i r m e s ü r e s i artmıştır.
1 9 7 0 ' l e r d e e k o n o m i k ve s o s y a l h o ş n u t s u z l u k l a r a r t m ı ş , İsveç or­
t a l a m a % 2 ' n i n y u k a r ı s ı n d a o l a n kayıtlı işsizleri, h ü k ü m e t i n s ü r d ü r ­
d ü ğ ü işgücü piyasası programlan, endüstriyel destekler ve sübvan­
s i y o n l a r l a k o r u m a y ı , ç o ğ u O E C D ü l k e l e r i n e g ö r e ç o k d a h a iyi y e r i n e
g e t i r m e k l e b e r a b e r , İ s v e ç ' i n % 2 o l a n G S Y İ H artış o r a n ı , O E C D ü l ­
keleri ortalamasından düşük olmuştur.
1974'e kadar sanayi üretimi, e k o n o m i n i n diğer kısımlarına göre
ç o k d a h a hızlı g e l i ş m e y e d e v a m e t m i ş , o n d a n s o n r a 1979 yılı hariç
h e r yıl d ü ş m e g ö s t e r m i ş v e 1 9 8 2 ' d e G S Y İ H ' n ı n yalnız % 2 3 . 1 ' i (sa­
v a ş sonrası en düşük oran) oluşturmuş, 1983'te sanayi üretiminde­
ki g e l i ş m e s o n u c u G S Y İ H ' n ı n % 2 3 ' n e , 1 9 8 4 ' t e d e % 2 4 , 5 ' n a çıkıl­
mıştır.
G S Y İ H ' n ı n % 23'ten fazlasına katkıda bulunan sanayi sektörünün
p a y ı , s o n o n yıl e s n a s ı n d a a z a l m ı ş , ö z e l v e k a m u h i z m e t s e k t ö r ü ­
n ü n p a y l a r ı n d a hızlı bir artış g ö r ü l m ü ş t ü r . İ s v e ç s a n a y i i n i n r e k a b e t
g ü c ü b ü y ü k g i d e r artışları n e d e n i y l e ö n e m l i g e r i l e m e g ö s t e r m i ş , f i atları d ü ş ü r m e y e r i n e i s t i h d a m ı y ü k s e k d ü z e y d e t u t m a y ö n t e m i İs­
v e ç ' t e ö t e k i s a n a y i ü l k e l e r i n e g ö r e d a h a y o ğ u n bir ş e k i l d e u y g u l a n ­
mıştır. 1 9 7 0 ' l e r i n o r t a l a r ı n d a g e ç i r i l e n c i d d i e n f l a s y o n t e k n i k a l a n d a
yeni buluşlar yapılmasını, dış p a z a r l a m a yöntemlerinin değiştirilmesini,
d e n i z a ş ı r ı ü l k e l e r d e n g e n i ş ç a p l ı krediler a l ı n m a s ı , y e n i y a s a l a r ı n çı­
k a r t ı l m a s ı n ı , Eylül 1 9 8 1 v e E k i m 1 9 8 2 ' d e İsveç K r o n u ' n u n d e v a l ü ­
a s y o n u n u g e r e k t i r m i ş t i r . K r o n u n d e v a l ü a s y o n l a r ı kısa d ö n e m d e bi­
r i m m a l i y e t l e r ü z e r i n d e k ç o k a v a n t a j l ı bir d u r u m y a r a t m ı ş ; s a n a y i i ­
nin r e k a b e t g ü c ü b ü y ü k ö l ç ü d e a r t m ı ş ; 1 9 8 3 ' t e d e g e l i ş m e y e d e v a m
etmiştir. S a n a y i i g ü ç l e n d i r m e n i n bir d i ğ e r y o l u o l a n v e r i m l i l i k artışı
1 9 6 0 ' l a r d a 1 saatlik ç a l ı ş m a s ü r e s i n d e yıllık % 7 , 5 ' l u k bir o r t a l a m a ­
y a y ü k s e l m i ş , 1970'lercle % 3,5'lük yetersiz g e l i ş m e g ö s t e r m i ş ; 1981
v e 1 9 8 2 ' d e k i % 0,5'lik d ü ş ü k bir o r t a l a m a d a n s o n r a 1 9 8 3 ' t e % 8,
1 9 8 4 ' t e % 5,5 o l a r a k k a y d e d i l m i ş t i r .
S a n a y i i d e b ü y ü k t e k n o l o j i k k a p s a m l ı u l a ş ı m araçları e l e k t r i k ve
e l e k t r o n i k aletler v e k i m y a s a l ü r ü n l e r g e l i ş e n s e k t ö r l e r o l m u ş ; t e k s ­
til v e g i y i m , d e m i r v e çelik, g e m i i n ş a a t ı , o r m a n ü r ü n l e r i z a y ı f l a y a n
s e k t ö r l e r o l a r a k d e ğ e r l e n d i r i l m i ş ; b u d e ğ i ş i m , d ü n y a ç a p ı n d a iktisadi
d u r g u n l u k v e i ş g ü c ü n ü n u l u s l a r a r a s ı b ö l ü n m e s i n d e k i değişiklikler­
d e n , 1 9 7 0 ' l e r i n o r t a l a r ı n d a k i İsveç i ş g ü c ü b i r i m m a l i y e t l e r i i ç i n d e k i
aleyhteki d a l g a l a n m a l a n n artması s o n u c u ülke sanayi mallannın d ü n ­
y a p a z a r l a r ı n a satışının a z a l m a s ı n d a n ö n e m l i ö l ç ü d e e t k i l e n m i ş t i r .
B u y a p ı s a l s o r u n l a r h ü k ü m e t i n a r a y a g i r m e s i n e yol a ç m ı ş , y e n i d ü ­
z e n l e m e l e r e gidilmiş; yerel p a z a n n o l d u k ç a k ü ç ü k o l m a s ı , İsveçli ima­
latçı f i r m a l a r ı n dış ü l k e l e r d e hızlı bir ş e k i l d e artışına n e d e n o l m u ş ­
tur. Y u r t dışındaki d i r e k t yatırım m i k t a r ı 1 9 8 5 ' t e S E K 2 0 milyardır.
S o n b e ş yıl i ç i n d e A B D ilk sırayı a l m ı ş , o n u N o r v e ç v e İngiltere t a k i p
etmiştir.
1 9 8 5 ' t e İsveç içindeki y a b a n c ı direkt yatınmlar S E K 7 m i l y a r ' a ulaş­
mış; A B D s o n y ı l l a r d a e n ç o k yatırım y a p a n ü l k e o l m a y a d e v a m et­
m i ş , f a k a t 1 9 8 5 ' t e S w e d i s h E s s o s u b s i d r a r y ' ı , S t a t o i l ' i n satın a l m a ­
sının bir s o n u c u o l a r a k N o r v e ç ilk s ı r a d a yer almış v e g i d e r e k F i n d a n d i y a l ı l a r ı n d a yatırımları b ü y ü k ö l ç ü d e artmıştır.
İsveç i ş l e t m e l e r i n i n % 9 0 ' ı ö z e l s e k t ö r ü n e l i n d e d i r . Y a l n ı z c a bir­
kaç s e k t ö r ; d e m i r ü r e t i m i , eczacılık ve u l a ş ı m l a ilgili k a m u h i z m e t l e ­
ri h ü k ü m e t i n m ü l k i y e t i altındadır. İmalat s a n a y i i n d e d e v l e t i n payı %
1 0 ' d a n d a h a azdır.
T a b l o 14
İMALAT SANAYİ/ÜRETİM
Belirli mallann
üretimi
('000 tons)
Demir
Çelik
Çimento
Kağıt Hamuru
Kağıt ve
Mukavva
Pamuk
(İplik ve Kumaş)
1980
2,558
4,232
2,523
8,698
6,190
14.1
1981
1,871
3,770
2,331
8,529
6,136
21.1
1982
1983
1984
1985
1,877
3,990
2,302
7,706
2,109
4,210
2,231
8,668
2,323
4,705
2,362
9,293
9,127
5,918
6,350
6,869
7,003
12.5
13.0
14.7
T a b l o 14 ( D e v a m )
İMALAT SANAYİ/ÜRETİM
Belirli malların
üretimi
ÇOGO tons)
Deri ve
(Kauçuk Lastik)
ayakkabı (a)
Yolcu Arabaları
('000 units)
Gemi (grt)
1980
1981
1982
1983
1984
8.0
7.6
7.5
6.4
6.2
268
326
305
363
343
266
388
302
353
178
1985
401
KAYNAK: Monthly Statistical Digest, Statistical Yearbook 1986.
a-mn pairs
T a b l o 15
SANAYİ ÜRETİMİ İNDEKSİ ( 1 9 8 0 =
Demir
Gıda Üretimi
Tel<stil
Orman Ürünleri
Kağıt Hamuru
Kağıt ve
IVlukavva
Metal
Mühendislik
Bütün madencilik
ve imalat sanayi
100 o r t a l a m a )
1980
1981
1982
1983
1984
1985
100
100
100
100
100
81
100
93
89
98
58
102
90
88
96
55
102
91
93
105
74
106
96
96
113
87
103
101
93
105
100
100
100
98
93
101
95
96
100
99
100
104
108
106
115
110
104
121
100
98
97
101
109
111
KAYNAK: Monthly Statistical Digest.
A l f r e d N o b e l v e N o b e l Ödülleri
A l f r e d N o b e l , 19. yüzyıl İsveç s a n a y i c i s i , d i n a m i t i b u l a n kişi v e N o ­
bel ö d ü l l e r i n i n yaratıcısıdır. D i n a m i t i n k u l l a n ı m ı , d e m i r c e v h e r i n i n v e
d i ğ e r m i n e r a l l e r i n ü r e t i m i n i ; m a k i n a l a r , lokomotifler, d e m i r y o l u taşıt­
ları v e m o t o r l u a r a ç l a r ı n imalatını arttırmış v e A v r u p a kıtasında d e ­
miryolları v e k a r a yollarının y a p ı m ı n ı t e ş v i k e t m i ş t i r . B ö y l e c e m a l l a ­
rın t o p l u taşımacılığı v e dağıtımı için u y g u n bir z e m i n y a r a t ı l m ı ş v e
b u icat d ü n y a n ı n s a n a y i g e l i ş i m i n d e ö n e m l i bir rol o y n a m ı ş t ı r .
2.2.2.1. O r m a n Sanayii
Bir b ü t ü n o l a r a k o r m a n sanayir ü l k e e k o n o m i s i n d e ç o k ö n e m l i bir
y e r e sahiptir. 1 9 8 4 ' t e İ s v e ç ' i n t o p l a m i h r a c a t ı n ı n % 2 0 ' s i n i o r m a n
ü r ü n l e r i o l u ş t u r m u ş t u r . A n a p a z a r Batı A v r u p a ' d ı r v e A E T ülkeleri
İ s v e ç ' i n kağıt v e kağıt h a m u r u e n d ü s t r i s i n i Batı A v r u p a için d e ğ e r l i
bir h a z i n e o l a r a k k a b u l e t m e k t e d i r l e r .
İsveç, o r m a n alanlarının genişliği b a k ı m ı n d a n F i n l a n d i y a ' d a n s o n r a
A v r u p a ' d a ikinci g e l m e k t e d i r . E n ç o k i ğ n e y a p r a k l ı a ğ a ç l a r y a y g ı n
o l u p , g ü n e y e d o ğ r u bunların arasına y a y v a n yapraklılar d a k a n ş m a k tadır.
Ü l k e d e e n ö n e m l i , e n tipik e n d ü s t r i o d u n e n d ü s t r i s i d i r ; ç o k s a y ı d a
t a h t a i ş l e m e t e s i s i , m o b i l y a , s e l ü l o z , kağıt, hazır e v f a b r i k a l a n b u ­
lunmaktadır. Özellikle Norriand'da o r m a n endüstrisinin şu üç temel
f a k t ö r ü bir a r a d a d ı r : K e r e s t e b o l l u ğ u , i ş l e m e için g e r e k l i s u k u v v e t i
ve k e r e s t e l e r i n t a ş ı n m a s ı için a k a r s u yataklarıdır. T a h t a d a n e n ü n l ü
j s v e ç ejndiistrilejiııden^biri o j a n kibrit endü_strisi d e d o ğ m u ş t u r .
K e r e s t e , kağıt h a m u r u v e kağıt e n d ü s t r i s i , d a i m a b ü y ü k ç a p t a d ö ­
viz k a z a n d ı r a n bir s e k t ö r o l m u ş , i ş g ü c ü n ü n % 5 ' n i i s t i h d a m e t m i ş ,
G S Y İ H ' y a ü r e t i m i y l e % 8 k a t k ı d a b u l u n m u ş , özellikle ç o k g e n i ş itha­
lat girdileri g e r e k t i r m e d i ğ i n d e n , 1 9 7 0 ' l e r i n o r t a l a r ı n d a k i uluslararası
iktisadi d u r g u n l u k t a n b e r i , K u z e y A m e r i k a ' n ı n fiyat r e k a b e t i , İsveç
i ş g ü c ü v e h a m m a d d e l e r i n i n maliyetlerinin y ü k s e k o l u ş u n d a n b u sek­
t ö r ü n kârlılığı azalmıştır.
B u n u n l a b e r a b e r , s o n yıllarda İsveç o r m a n ü r ü n l e r i için p a z a r hız­
lı bir ş e k i l d e g e l i ş m i ş t i r . B u 1981 v e 1 9 8 2 ' d e K r o n ' u n d e v a l ü a s y o n larıyla v e u l u s l a r a r a s ı e k o n o m i k d ü z e l m e y l e yaratılan m a l i y e t a v a n tajlanna bağlanmaktadır.
A ğ a ç bıçkı s a n a y i i , A v r u p a ' n ı n e n b ü y ü ğ ü d ü r . 1 9 8 2 ' d e ü r e t i m i n i n
% 5 0 ' d e n fazlasını ihraç e t m i ş t i r .
Kağıt s a n a y i i , s o n 3 0 yıl i ç i n d e y e n i d e n y a p ı l a ş m a g e ç i r m i ş , 1950
yılında 4 , 4 m i l y o n t o n l u k k a p a s i t e s i y l e 129 ünitesi var i k e n , b u g ü n
10 m i l y o n t o n a y a k l a ş a n yıllık k a p a s i t e s i y l e 6 0 f a b r i k a s ı b u l u n m a k ­
tadır. İsveç kağıt ü r e t i m i n i n % 6 0 ' d a n ç o ğ u n u sülfatlı kağıt h a m u r u
o l u ş t u r m a k t a ; kağıt h a m u r u n u n ise, % 3 5 ' i ihraç e d i l m e k t e d i r . 9 0
yıl e v v e l k a z a n d ı ğ ı d ü n y a n ı n e n b ü y ü k kağıt h a m u r u i h r a c a t ç ı l a r ı n ­
d a n biri o l m a sıfatıyla, İsveç b u g ü n d ü n y a ü r e t i m i n i n % 6 ' n ı , i h r a c a ­
tının ise % 1 2 ' s i n i g e r ç e k l e ş t i r m e k t e d i r . Kağıt ü r e t i m i n i n % 7 5 ' i ih­
r a ç e d i l m e k t e ; g a z e t e v e ö z e l l i k l e kraft kağıdı y ü k s e k k a l i t e d e ü r e t i l ­
m e k t e d i r . İsveç, g ü n ü m ü z d e A v r u p a i ç i n d e % 4 5 p a z a r p a y ı y l a v e
d ü n y a n ı n ü ç ü n c ü b ü y ü k kağıt v e kağıt t a b a k a i h r a c a t ı y l a , b u m a l l a ­
rın ü r e t i m i n d e n % 3 p a y a l m a k t a ; kağıt s a n a y i i n d e g e l i ş m i ş t e k n o l o ­
jiyi k u l l a n m a s ı a ç ı s ı n d a n d ü n y a lideri d u r u m u n d a b u l u n m a k t a d ı r .
İsveç o r m a n l a r ı n ı n a l a n o l a r a k % 2 5 ' i n e k a m u k u r u l u ş l a r ı , %
5 0 ' s i n e özel t e ş e b b ü s , % 2 5 ' i n e o r t a k hisseli şirketler sahiptir.
2.2.2.2. Kimya Sanayii
K i m y a s a n a y i i , İ s v e ç ' i n g e n ç bir s a n a y i s i d i r . M e t a l v e o r m a n s a ­
nayii ile b a ğ l a n t ı l ı , h i d r o e l e k t r i k k a y n a k l a r ı n y a r d ı m ı n d a n g e n i ş ö l ­
ç ü d e faydalanabilen kimya endüstrisinin ürünleri çok çeşitli o l u p ; özel­
likle s ü p e r f o s f a t , b o y a , v e r n i k , e c z a m a d d e l e r i v e k ı s m e n d e patla­
yıcı m a d d e l e r d i r .
1 9 8 4 ' t e k i m y a s a n a y i i 3 4 . 0 0 0 kişiyi i s t i h d a m e t m i ş , b ü t ü n k i m y a ­
sal ü r e t i m i n y a k l a ş ı k % 4 5 ' i n i i h r a ç e t m i ş , i h r a ç e d i l e n k i m y e v i m a d ­
deler arasında öncelikle sülfrik asit, s e l e n y u m , arsenik, s o d y u m klorit,
tıbbi m a l z e m e l e r ve p l a s t i k h a m m a d d e l e r i yer almıştır.
E n ö n e m l i i n o r g a n i k ü r ü n l e r a r a s ı n d a y e r a l a n sülfirik asit G ü n e y İs­
veç'te Helsinborg'daki Boliden'nin kimya tesislerinde üretilmekte;
yıllık ü r e t i m m i k t a n 8 8 0 . 0 0 0 t o n o l m a k t a d ı r . H e l s i n g b o r g ' d a sülfirik
asit, kağıt v e kağıt h a m u r u s a n a y i i n d e kullanılan diğer k i m y a s a l m a d ­
d e l e r i n g e n i ş bir g r u b u ; t a r ı m d a , g ü b r e v e t e m i z l e m e m a l z e m e l e r i ­
n i n y a p ı m ı n d a d a k u l l a n ı l m a k t a d ı r . A y r ı c a yurt dışına d a ihraç e d i l ­
mektedir.
Ö n e m l i i n o r g a n i k m a d d e l e r d e n ikincisi a m o n y a k ' t ı r . G ü b r e , ağır
y a ğ l a r v e p l a s t i k ü r e t i m i n d e h a m m a d d e o l a r a k yer a l m a k t a d ı r .
S e l e n y u m v e a r s e n i k . B e l i d e n firması t a r a f ı n d a n ü r e t i l m e k t e v e ih-
raç e d i l m e k t e d i r .
S o d y u m klorat, alkali ve klorin ise, d i ğ e r i n o r g a n i k k i m y a s a l m a d ­
deler olarak bilinmektedir.
O r g a n i k k i m y a s a l m a d d e l e r i n ise ü r e t i m i n i n 2/5 i h r a ç e d i l m e k t e ;
üretim solventler, plasticizers, m o n o m e r s ve plastikler üzerinde yo­
ğ u n l a ş m a k t a ; İsveç o r m a n l a n tali oil v e k i m y a s a n a y i i için tali oil re­
sin s a ğ l a m a k t a d ı r . İ s v e ç ' i n ithal ettiği m e t a n o l , ü l k e n i n t r i m e n t i y l o l p r o p a n e , p e n t a e r y t i r i t o l ve plastik ü r e t i m i n d e k u l l a n ı l m a k t a d ı r .
Petro kimya sanayii organik sektörde yeni gelişmektedir.
Plastik m a d d e l e r i n ü r e t i m i m i 9 7 0 ' l e r i n b a ş l a n n d a hızlı bir g e l i ş m e
g ö s t e r m i ş , yerli h a m m a d d e k u l l a n ı m ı hızlı bir ş e k i l d e a r t m ı ş , ü r e t i m
e s a s o l a r a k P V C , polietilen ü z e r i n d e y o ğ u n l a ş m ı ş ; yıllık ü r e t i m d ü ­
z e y i 6 0 0 . 0 0 0 t o n ' a ulaşmıştır.
E c z a c ı l ı ğ a ait m a d d e l e r ise, e n ö n e m l i k i m y a ü r ü n l e r i g r u b u n d a n
birisi o l a r a k , i h r a c a t t a payını a r t t ı r m a k t a v e tıbbi a r a ş t ı r m a l a r a k o n u
o l m a k t a d ı r . E n başarılı y e n i ü r ü n l e r , s o n b i r k a ç yıl i ç i n d e p i y a s a y a
s u n u l a n m a c r o d e x ( k a n p l a z m a s ı için kullanılan), a p t i n v e s e l o k e n ,
b e t a a d r e n e r g i c b l o c k i n g a g e n t s ( a n j i n d e kullanılan), b r i c a n y l (astı­
m a karşı kullanılan)dır.
B o y a v e v e r n i k ü r e t i m i d e ü l k e d e kişi b a ş ı n a 2 4 kilo t ü k e t i m i ( d ü n ­
y a d a k i e n y ü k s e k d ü z e y l e r arasında) o l d u ğ u n d a n t e ş v i k e d i l m e k t e ­
dir.
İsveç k i m y a s a n a y i i n i n en k a r a k t e r i s t i k özelliği, k i m y a s a l ü r e t i m i n ,
m e t a l ü r e t i m i y a d a kağıt h a m u r u s a n a y i i ile bağlantılı s a n a y i g r u p ­
larının bir kısmını o l u ş t u r m a s ı d ı r .
K i m y a s a n a y i i , aynı z a m a n d a e n d ü s t r i y e l artıkların o r t a d a n kaldı­
r ı l m a s ı n d a d a ö n e m l i bir rol o y n a m a k t a , k u l l a n ı l m ı ş p e t r o l v e artıkla­
rı a m o n y a k y a p ı m ı n d a h a m m a d d e o l a r a k d e ğ e r l e n d i r i l m e k t e d i r .
2.2.2.3. Mühendislik Sanayii
M ü h e n d i s l i k s a n a y i i , İ s v e ç ' i n e n b ü y ü k v e II. D ü n y a S a v a ş ı ' n d a n
g ü n ü m ü z e , imalat s a n a y i i n d e payını devamlı bir şekilde yükselten tek
sanayiidir. Hatta s o n 25 yıl içinde üretimini dört kat arttırmış, 1950'de
s e k t ö r ü n t o p l a m s a n a y i ü r e t i m i n d e k i payı % 2 7 i k e n , 1 9 8 3 ' t e % 3 8 ' e
çıkmıştır. Ü r e t i m i n t o p l a m d e ğ e r i 1 9 8 3 ' t e S E K 150 m i l y a r v e b u sek­
t ö r d e çalışan işçi sayısı 3 7 5 . 0 0 0 ' d i r . İsveç s a n a y i ü r e t i m i n d e m ü h e n ­
dislik m a m u l l e r i n i n payı ç o ğ u d i ğ e r s a n a y i l e ş m i ş ü l k e l e r d e n d a h a
büyüktür. M ü h e n d i s l i k mamullerinin % 5 0 ' d e n fazlası ihraç edilmekte
y e % 5 0 ' s l yatırım m a l l a r ı n a y ö n e l i k o l m a k t a d ı r . M ü h e n d i s l i k malları
İ s v e ç ' i n i h r a c a t ı n ı n % 4 6 ' s ı n ı o l u ş t u r m a k t a ; e n ö n e m l i p a z a r l a r ara­
s ı n d a A B D , Batı A l m a n y a ve N o r v e ç yer a l m a k t a d ı r .
Y a b a n c ı p a z a r l a r a b u s e k t ö r ü n b ü y ü k ö l ç ü d e bağımlılığı y a l n ı z c a
İ s v e ç ' i n y ü k s e k i h r a c a t p a y ı n d a n k a y n a k l a n m a m a k t a , ç o ğ u İsveçli
f i r m a l a r y u r t d ı ş ı n d a ek b i r i m l e r e s a h i p b u l u n m a k t a d ı r .
O n b ü y ü k İsveçli f i r m a n ı n işçilerinin % 5 0 ' s i olan yaklaşık 2 2 0 . 0 0 0
kişi, y u r t d ı ş ı n d a ç a l ı ş m a k t a d ı r . Ö r n e ğ i n S K F v e E S A B ' n ı n işçilerinin
% 7 0 ' i yurtdışındadır.
B ü y ü k m ü h e n d i s l i k ş i r k e t l e r i n i n ç o ğ u , Isveç'liler t a r a f ı n d a n geliş­
tirilen ü r ü n l e r e dayalı ü r e t i m y a p m a k t a d ı r . Ö r n e ğ i n , o t o m a t i k ayar­
l a n a n bilyalı y a t a k ( S K F ) , asetilenli ev aydınlatıcıları (AGA), y e k p a r e
b u z d o l a b ı (Electrolux), k r e m a s e p a r a t ö r ü (Alfa-laval), üç fazlı elek­
trik m o t o r u ( A S E A ) , m a s a el t e l e f o n seti (Ericsson) gösterilebilir.
En s o n g e l i ş t i r i l m i ş ü r ü n l e r a r a s ı n d a A S E A ' n ı n A C v e D C y ü k s e k
voltajlı taşıyıcı, t h y r i s t o r l o k o m o t i f l e r i ve s a n a y i r o b o t l a r ı , E r i c s s o n ' un A X E , e l e k t r o n i k t e l e k o m ü n i k a s y o n sistemleri v e T e t r a P a k i ş l e m ­
leri v e süt v e ' u i ğ e r i ç e c e k l e r i n d e p o l a n m a s ı v e t a ş ı n m a s ı için g e r e k ­
li ü r ü n l e r y e r a l m a k t a d ı r .
İsveç'in en büyük on sanayi şirketinin yedisi (Volvo, Electrolux,
A S E A , E r i c s s o n , S A A B - S c a n i a , S a n d v i k ve S K F ) m ü h e n d i s l i k şirket­
leridir.
M ü h e n d i s l i k s e k t ö r ü b e ş alt s e k t ö r e a y r ı l m a k t a d ı r ; m a d e n i ş l e m e ­
ciliği, mekanik mühendisliği, elektrik mühendisliği, ulaşım araçlan
v e aletler m ü h e n d i s l i ğ i d i r . İki b ü y ü k alt s e k t ö r d e n ulaşım araçları sa­
nayi, motorlu araçlan, gemileri ve uçakları içermekte, mekanik m ü ­
h e n d i s l i k s e k t ö r ü ise e s a s o l a r a k m a k i n e l e r i n farklı çeşitlerini üret­
m e k t e d i r . T o p l a m m ü h e n d i s l i k s a n a y i ü r e t i m i n d e b u iki alt s e k t ö r ü n
p a y l a n % 3 0 , m a d e n i ş l e m e c i l i ğ i n i n % 18, e l e k t r i k m ü h e n d i s l i ğ i n i n
% 2 0 , aletlerin ise y a l n ı z c a % 3'tür.
E n g e n i ş alt s e k t ö r o l a n u l a ş ı m a r a ç l a n iki b ü y ü k şirket V o l v o v e
Saab-Scania'da yoğunlaşmıştır. Ülkenin araba üretiminin (kamyon­
lar, o t o b ü s l e r v e b i n e k arabaları) d ö r t t e ü ç ü ihraç e d i l m e k t e d i r .
İsveç g e m i y a p ı m s a n a y i i u z u n yıllardır J a p o n y a ' d a n s o n r a ikinci
gelmektedir. Uluslararası piyasada fazla kapasite ve düşük talebin
s o n u c u o l a r a k ü r e t i m i n i a z a l t m ı ş ve kıyı t i c a r e t s e k t ö r ü için ü r ü n l e ­
rinde çeşitlendirmeye gitmiştir.
U z m a n l a ş t ı n I m ı ş y ü k s e k kaliteli ürünler^elektrik m ü h e n d i s l i ğ i sa-
nayiini k a r a k t e r i z e e t m e k t e d i r . Ağır e l e k t r i k s a n a y i y o ğ u n d u r , f a k a t
elektronik sanayii de giderek çok önemli olmaya devam etmektedir.
A S E A ' d a s a n a y i r o b o t l a r ı n ı n , E r i c s s o n ' d a ise portatif k o m p ü t ü r l e r i n
geliştirilmesi bu eğilimin en güzel örnekleridir. Bu sektördeki en
önemli ürünler telekomünikasyon ve telefon sistemleri, elektrik je­
n e r a t ö r l e r i , s a n a y i için u l a ş ı m aletleri v e e l e k t r i k a k s a m ı , k o m p ü t ü r ler, t e k n o l o j i k e l e m a n l a r , e l e k t r o n i k ü r ü n l e r , elektrik v e e l e k t r o n i k y e ­
d e k parçalarıdır.
B u s e k t ö r d e k i e n b ü y ü k ş i r k e t l e r d e n A S E A , ağır e l e k t r i k v e elek­
tronik mühendisliği^
E r i c s s o n , bilgi i ş l e m s i s t e m l e r i k a d a r k a m u
v e ö z e l h a b e r l e ş m e için t e l e k o m ü n i k a s y o n s i s t e m l e r i n i t a s a r l a m a k ­
t a , ü r e t m e k t e v e m o n t a j ı n ı y a p m a k t a d ı r ; E l e c t r o l u x ise, basınçlı t e ­
m i z l e y i c i l e r , b u z d o l a b ı , s o ğ u t u c u l a r ı v e m u t f a k fırınları gibi ev alet­
leri ü r e t i m i n d e d ü n y a n ı n b a ş l ı c a f i r m a l a n n d a n birisidir.
M a d e n işlemeciliği ve mekanik mühendisliği sektörünün son on
yıllık d ö n e m d e nisbi o l a r a k ö n e m i azalmıştır. S e k t ö r l e r i ç i n d e üreti­
len ü r ü n l e r i n sayısı, a l e t l e r d e n , t e k n o l o j i y o ğ u n m a l l a r a d o ğ r u yay­
gın bir ş e k i l d e g e l i ş m e k t e d i r . B u s e k t ö r d e t a n ı n m ı ş f i r m a l a r a r a s ı n ­
d a S K F , sferik y a t a k ( m a k a r a l ı y a t a k ) ü r e t i m i n d e d ü n y a lideridir; At­
las C o p c o , k o m p r e s ö r l ü h a v a t e k n i k l e r i a l a n ı n d a d ü n y a n ı n e n t a n ı n ­
mış ş i r k e t i ; A l f a L a v a l , çiftçiler v e s ü t ç ü l e r için t e ç h l z a t l a n n b a ş l ı c a
s u n u c u s u d u r . Flakt, h a v a l a n d ı r m a v e ç e v r e aletleri ü r e t i m i n d e , S a n d v i k ise aletler v e ağır m e t a l l e r k o n u s u n d a u z m a n l a ş m ı ş t ı r .
2.2.2.4. Gemi Yapım Sanayii
1 9 5 0 ' l e r ve 1 9 6 0 ' l a r d ö n e m i n d e g e m i y a p ı m s a n a y i i , u l u s l a r a r a s ı
r e k a b e t g ü c ü n e s a h i p o l a r a k , i h r a c a t s a n a y i i i ç i n d e g e l i ş m i ş t i r . Pi­
y a s a şartları b u s a n a y i d e s t a n d a r t v e b ü y ü k y ü k l e m e tonajlı t a n k e r ­
lerin ü r e t i m i n i y o ğ u n l a ş t ı r m ı ş t ı r . B ü y ü k t a n k e r l e r ö z e l l i k l e kârlı işlet­
m e alanıdır.
1 9 7 0 ' l e r e k a d a r J a p o n y a ' d a n s o n r a ikinci g e l e n b u s e k t ö r , d ü n y a
taşımacılık k r i z i n d e n b ü y ü k ö l ç ü d e z a r a r g ö r m ü ş t ü r . 1 9 7 3 - 7 4 petrol
krizinde, İsveç t e r s a n e l e r i n d e 3 0 . 0 0 0 kişilik i ş g ü c ü b u l u n u y o r d u . Hal­
b u k i o n u i z l e y e n yıllarda g e m i y a p ı m ü r ü n l e r i n e o l a n t a l e p t e k i d ü ş ­
m e b u s a n a y i i d e a n i bir i s t i h d a m a z a l ı ş ı n a n e d e n o l m u ş , b u j ş g ü c ü
piyasası tarafından kabul edilmediğinden uzun d ö n e m d e düzenle­
meler ve b ü y ü k İsveç t e r s a n e l e r i n d e k a p a s i t e n i n k o o r d i n a s y o n u baş­
latılmıştır. Z a t e n g e m i y a p ı m s a n a y i i i ç i n d e m a l s a h i b i o l a n h ü k ü m e t
payını arttırmış v e 1 9 7 7 ' d e t a m o l a r a k k e n d i s i n i n s a h i p o l d u ğ u h o l ­
ding sirketini-Swedyards (Svenska V a r y AB) kurmuş ve başlıca bü­
t ü n donannnaları satın almıştır.
1 9 8 4 ' t e İ s v e ç ' t e g e m i y a p ı m s a n a y i i i ç i n d e k i işçilerin sayısı
1 9 7 4 ' t e k i n i n y a l n ı z c a d ö r t t e biri o l m u ş t u r . K a p a s i t e s ı n ı r l a n d ı r m a l a ­
rına p a r a l e l o l a r a k b ü y ü k d o n a n m a l a r ç o k u z m a n l a ş m ı ş , d e n i z aşırı
p e t r o l t a ş ı m a p l a t f o r m l a r ı ö z e l y ü k t e k n e l e r i v e a r a b a t a ş ı y a n feri­
botlar y a p ı m ı n d a başarı gösterilmiştir. Faaliyetlerini y e n i s a h a l a r a y ö ­
n e l t m i ş o l m a k l a birlikte, s o n İsveç ticari g e m i t e r s a n e s i 1 9 8 7 yılında
kapanacaktır.
2.2.2.5. İnşaat
İnşaat s e k t ö r ü n d e yatınmlar 1960'ların p a t l a m a d ö n e m i n d e n sonra,
1 9 6 7 ' d e G S Y İ H ' n ı n % 1 5 ' n i o l u ş t u r a r a k ulaştığı e n y ü k s e k d ü z e y ­
d e n y e ö z e l l i k l e k o n u t a o l a n ihtiyacın a z a l m a s ı n d a n dolayı 1 9 8 3 ' t e
G S Y İ H ' n ı n % 1 0 ' u n d a n d a h a a ş a ğ ı y a d ü ş m ü ş t ü r . İsveç d ü n y a d a k i
e n iyi v e yeterli d ü z e y d e k o n u t a s a h i p o l d u ğ u n d a n , y a k ı n g e l e c e k t e
i n ş a a t s e k t ö r ü n ü n a n a g e l i ş m e s e k t ö r l e r i n d e n biri o l m a s ı o l a n a k s ı z ­
dır. Ü l k e d e y e n i i k a m e t e d e n l e r i n s a y ı s ı n d a az bir g e l i ş m e g ö z l e n i r ­
k e n , m e v c u t yapıların r e s t o r a s y o n u b u s e k t ö r ü n e n ö n e m l i f a a l i y e t i ­
ni o l u ş t u r m a k t a d ı r .
D u r g u n i n ş a a t s e k t ö r ü n ü c a n l a n d ı r m a k için İsveçli i n ş a a t f i r m a l a ­
rı, faaliyetlerini b a ş t a O r t a d o ğ u ve A f r i k a g e l m e k ü z e r e yurt dışında
yaygınlaştırmışlar; barajlar, g ü ç i s t a s y o n l a n , oteller, limanlar, demir­
yolları, k a r a y o l l a r ı , h a s t a n e v e kağıt f a b r i k a s ı y a p ı m ı n a y ö n l e n m i ş lerdir.
2 . 2 . 2 . 6 . B a ş l ı c a D ü n y a c a T a n ı n m ı ş , İsveç Şirketleri
VOLVO
İsveç ihracatına en ç o k katkıda b u l u n a n firmalann başında g e l m e k ­
tedir. Y ı l d a yaklaşık 4 0 0 bin o t o m o b i l ü r e t e n V o l v o 1 9 8 4 r a k a m l a r ı
ile 7 3 , 4 milyar S E K satış y a p m ı ş , ihracatı 3 0 . 2 m i l y a r S E K ' i bulur­
k e n f i r m a d ü n y a ç a p ı n d i 69 bin kişiyi i s t i h d a m etmiştir. B u rakamlar­
la V o l v o İsveç'in ihracatının % 12'sini o l u ş t u r m a k t a ; e s a s üretim ala­
nı o t o m o b i l v e k a m y o n o l m a k t a ; a n c a k f i r m a , e n e r j i , g ı d a v e m a k i n a
a l a n ı n d a d a ü r e t i m y a p m a k t a d ı r . V o l v o d ü n y a d a üretilen ağır k a m y o n l a n n % 8 ' n i , o t o m o b i l l e r i n % 1 'ni ü r e t m e k t e ; B e l ç i k a ve d i ğ e r Av-
r u p a ü l k e l e r i n i n yanısıra A B D , G ü n e y A m e r i k a v e G ü n e y D o ğ u A s ­
y a ' d a fabrikaları bulunmaktadır.
ATLAS COPCO
Atlas G o p c o k o m p r e s ö r , m a d e n c i l i k v e inşaat e k i p m a n ı v e e n d ü s t ­
riyel o t o m a s y o n a l a n l a n n d a d ü n y a n ı n ö n d e g e l e n f i r m a l a n n d a n b i ­
ridir. Ş i r k e t 3 0 0 0 tür ü r ü n ü n p a z a r l a m a s ı n ı , g e r ç e k l e ş t i r m e k t e d i r .
1 2 0 ' d e n f a z l a ü l k e d e 2 5 0 . 0 0 0 ' d e n ç o k d a i m i m ü ş t e r i s i vardır.
Müşterilerin üretim prodüktivitelerini artırmak üzere ekipman ge­
liştirilmesi Atlas C o p c o ' n u n başlıca hedeflerinden birisidir. Bu a m a ç l a
komple sistemler üretmekte ve daimi bakım hizmeti vermektedir. 1984'te satış gelirleri 9,1 milyar S E K olan Atlas C o p c o ' n u n satışlannın % 9 2 ' si dış p a z a r l a r d a gerçekleşmiştir. 1986 yılının ilk altı ayında e l d e edi­
len gelir v e r g i d a h i l 4 2 4 m i l y o n S E K ' d i r . G r u p 1 6 . 5 0 0 kişiyi i s t i h d a m
e t m e k t e ; 4 2 b i n hisse o r t a k l a r a r a s ı n d a d a ğ ı l m a k t a d ı r .
ELEKTROLUX
Elektrolux'un ürettiği m a d d e l e r a r a s ı n d a elektrik s ü p ü r g e l e r i , buz­
d o l a b ı , fırın, b u l a ş ı k m a k i n e s i , ç a m a ş ı r m a k i n e s i , m i k r o d a l g a fırın,
a y r ı c a ticari h i z m e t l e r d e k u l l a n ı l a n s o ğ u t u c u , t e m i z l i k , i k r a m , steriliz a s y o n , d e z e n f e k t e işlemi aletleri yer a l m a k t a d ı r .
1 9 8 4 ' t e sağladığı 3 4 milyar S E K ' l i k gelirin % 7 5 ' i i h r a c a t t a n kay­
n a k l a n a n E l e k t r o l u x ' u n 9 0 bin çalışanı b u l u n m a k t a d ı r .
1986 yılından i t i b a r e n 17 b e y a z e ş y a üreticisi f i r m a y ı satın alan ,
g e ç e n yıl İtalyan Z a n u s s i f i r m a s ı y l a ortaklık k u r a n ş i r k e t b ö y l e c e A v ­
r u p a b e y a z e ş y a piyasasını b ü y ü k ö l ç ü d e ele g e ç i r m i ş t i r .
ERICSSON
E r i c s s o n , 1876 yılında telgraf cihazlarını t a m i r e t m e k a m a c ı y l a k u ­
r u l m u ş , b u g ü n d ü n y a n ı n sayılı t e l e k o m ü n i k a s y o n f i r m a l a n n d a n biri
h a l i n e g e l m i ş t i r . 100 ü l k e d e 7 0 bin ç a l ı ş a n ı , 2 5 ü l k e d e k e n d i n e ait
f a b r i k a l a n ile h a b e r l e ş m e n i n çeşitli a l a n l a n n a k a t k ı d a b u l u n a n fir­
m a , bir dizi y e n i l i ğ e imzasını a t a n E r i c s s o n C r o s s b a r t e k n o l o j i s i ile
d e b ü y ü k b a ş a r ı sağlamıştır. S e y y a r t e l e f o n s i s t e m i adı v e r i l e n v e
otomobil, deniz motoru ve yata nfonte edilen veya elde taşınabilen
b u l u ş u n d a s a h i b i olan E r i c s s o n f i r m a s ı n ı n ü r ü n l e r i a r a s ı n d a sayısal
telefon, data ve teleks santralleri, transmisyon sistemleri, mikrodalg a sistemleri, büro o t o m a s y o n u , data işlem sistemleri ve teçhizatı,
mali terminal sistemleri, telefon şebekesi malzemeleri, telekomüni­
k a s y o n v e enerji kabloları, s a v u n m a v e u y d u s i s t e m l e r i , m i k r o v e hibrid d e v r e l e r , k o n d a n s a t ö r l e r , k r e d i kartı s i s t e m l e r i b u l u n m a k t a d ı r .
ASEA
D ü n y a c a t a n ı n m ı ş A S E A firması bir yüzyılı aşkın süredir enerji sek­
töründe hizmet vermektedir.
T ü r k i y e ' d e u z u n bir s ü r e d i r g e r e k i m a l a t , g e r e k m ü m e s s i l l i k ola­
rak faaliyet g ö s t e r e n k u r u l u ş u n çalışma sahaları arasında elektrik üre­
t i m i nakil v e d a ğ ı t ı m ı , r o b o t ü r e t i m i , m e t a l ü r j i v e t a ş ı m a b u l u n m a k ­
tadır. D ü n y a ç a p ı n d a 100 ü l k e d e f a a l i y e t l e r i y l e e k o n o m i y e k a t k ı d a
b u l u n a n A S E A ' n ı n 6 0 b i n çalışanı, 6 milyar A B D D o l a n c i r o s u ile 2 3 8
şirketi v e iştiraki vardır. T ü r k i y e ' d e ise çalışmaları enerji üretimi, nakli,
t a ş ı n m a s ı , l o k o m o t i f , hafif raylı s i s t e m ü r e t i m i , m e t a l ü r j i e n d ü s t r i s i ­
n i n ihtiyacı o l a n a r k v e i n d ü k s i y o n fırınları a l a n ı n d a y o ğ u n l a ş m ı ş t ı r .
B u n u n d ı ş ı n d a y ü k s e k g e r i l i m a p a r a t l a r ı v e enerji n a k l i a l a n l a n n d a
birçok k n o w - h o w transferi nakli a n l a ş m a s ı yapılmıştır. A S E A ' n ı n Türk­
i y e ' d e b a ş l ı c a S V E A adlı bir m ü m e s s i l l i k v e t i c a r e t f i r m a s ı faaliyet
g ö s t e r m e k t e , E l m a k s a n v e E s a s f i r m a l a r ı ise, A S E A t e k n o l o j i s i y l e
çalışmaktadır.
T a b l o 16
İSVEÇ'TE VE YURT DIŞINDA FAALİYET GÖSTEREN BAŞLICA
İSVEÇ FİRMALARI
Şirketler
•
-
Volvo (Makina, Özellikle Arabalar)
Axel Johnson Group (Conglomerate)
Asea (Makina)
Electrolux (Makina)
Ericsson (Elektronik)
Kooperativa Förbundet/Cooperative
Union ve Wholesale Soceity
(Conglomerate)
- Saab-Scania (Araba, Hava Ulaşım
Araçlan
- ICA (Toptancı)
- JS Saba (Toptancı/Perakendeci)
- S K F (Makina)
1984
Satışları Çalıştırdıkları
(SEK Milyar)
İşçi Sayısı
87.0
41.6
36.1
35.0
29.7
68,600
30.100
58.400
89.500
74.300
26.9
29.100
26.0
22.5
18.4
17.8
43.100
6.400
18.100
43.900
KAYNAK: Veckans Affârer
2.2.3. Madencilik ve Metaller
İsveç, m a d e n s a n a y i i n d e u z u n yıllardır ihracat gelirlerinin a n a kay­
nağını yerli m a d e n l e r o l u ş t u r m a k t a d ı r . D e m i r c e v h e r i ü r e t i m i v e i h ­
r a c a t ı n d a d ü n y a n ı n ö n d e g e l e n 5. ülkesi o l a r a k , d ü n y a ü r e t i m i n i n %
5-6 gerçekleştiren İsveç'in orta bölgesi G r a n g e s b e r g ' d e u z u n z a m a n ­
dır d e m i r ç ı k a n i m a k t a , f a k a t b u g ü n e n g e n i ş y a t a k l a r k u z e y d e k i V a s t
Lapland bölgesinde bulunmaktadır.
19. yüzyılın s o n u n a k a d a r d e ğ e r l e n d i r i l m e m i ş o l a n d e m i r c e v h e r i
y a t a k l a n 1 9 3 0 ' l a n n b a ş l a n n d a n i t i b a r e n A E T ü l k e l e r i n i n d e m i r itha­
latının % 6 0 ' n ı k a r ş ı l a m ı ş , İsveç d ü n y a p i y a s a s ı n a h a k i m v e fiyat
lideri o l d u k t a n s o n r a , 1 9 7 0 ' l e r i n s o n d ö n e m l e r i n d e d e m i r p i y a s a s ı
kriz içine g i r m i ş , d ü n y a ü r e t i m i n d e k i payı 1 9 7 3 ' d e % 4 i k e n , 1 9 8 2 ' d e
% 2'ye düşmüştür.
S o n y ı l l a r d a d e m i r c e v h e r i ü r e t i m i n d e g ö r ü l e n a z a l m a y a karşılık
bakır, ç i n k o , k u r ş u n , altın, g ü m ü ş , a l ü m i n y u m ü r e t i m i n d e artış g ö ­
r ü l m ü ş , y ü k s e k kaliteli çelik ü r e t i m i ü l k e n i n g e l e n e k s e l özelliğini sür­
d ü r m ü ş t ü r . B u a n a metaller^ m a k i n a v e t e ç h i z a t gibi g e l i ş m i ş m e t a l
ü r ü n l e r i n i n y a p ı m ı n d a kullanılmıştır.
M a d e n işlemeciliği 1983'te ülkenin sanayi üretiminin % 37'sini kap­
s a y a r a k s o n o n yıllık d ö n e m d e 4 kat ü r e t i m artışı k a y d e t m i ş , d i ğ e r
s e k t ö r l e r d e n d a h a hızlı bir g e l i ş m e g ö s t e r m i ş t i r .
Diğer taraftan potansiyeli açısından A v r u p a ' n ı n e n b ü y ü k u r a n y u m
üreticisi o l a n İ s v e ç ' t e , g e n i ş k a p a s i t e l i u r a n y u m y a t a k l a r ı d e ğ e r l e n ­
d i r i l e r e k ç o k s a y ı d a n ü k l e e r enerji s a n t r a l ı n ı n h i z m e t e g i r m e s i s a ğ ­
l a n m a k l a b e r a b e r , b u y a t a k l a n n k u l l a n ı m ı n d a ç e v r e s e l v e politik e n ­
g e l l e r l e karşılaşılmıştır.
Ü l k e d e ç e l i k s a n a y i i b u g ü n ç o ğ u n l u k l a ö z e l çelik ü r e t e n 3 0 f a b r i ­
kayla temsil edilmekte ve Orta İsveç'te yoğunlaşmaktadır. Bu böl­
g e d e çıkarılan f o s f o r d e r e c e s i d ü ş ü k d e m i r m a d e n i n d e n nitelikli ç e ­
lik ü r e t e n f a b r i k a l a r y ü k s e k bir t e k n i k d ü z e y e u l a ş m ı ş v e g e n i ş a r a ş ­
tırma olanaklarına kavuşmuştur.
1 9 7 8 ' d e iki b ü y ü k ö z e l t e ş e b b ü s e n t e g r e ç e l i k şirketi ile h ü k ü m e ­
te ait çelik ş i r k e t i h ü k ü m e t i n % 7 5 p a y a s a h i p o l d u ğ u S v e n s k t Stal
A B ( S S A B ) ç e l i k g r u b u n u k u r m a k için b i r l e ş m i ş t i r .
Ö z e l çelik ü r e t i m i n i n % 8 0 ' n i ihraç e d e n İsveç, i n ş a a t m a k i n a l a n ,
ulaşım a r a ç l a n gibi m ü h e n d i s l i k s a n a y i i n d e n dolayı d ü n y a d a kişi ba­
ş ı n a e n ç o k ç e l i k t ü k e t e n ü l k e l e r d e n birisidir.
Bakır, k u r ş u n v e ç i n k o sülfatın ç o ğ u ü l k e n i n k u z e y i n d e k i m a d e n ­
l e r d e n ç ı k a r ı l m a k t a , ö z e l bir ş i r k e t o l a n B e l i d e n İsveç sülfat c e v h e r i ­
nin y a k l a ş ı k % 8 5 ' n i ü r e t m e k t e d i r .
(J>
<
>0) CO
E
<
O)
5
E
C\J
o
(O
CO
00
^
CO
CM
o
o
i
<
uj
•S
(O
UJ
o
0)
i
1 s "=
§
00
"E
sı
CJ)
CO ^
o İS o
00
CJ>
CD
(O
O "0 )
d)
0)
Lf)
CO
^
-
CO
S
o
« ^ E
00
CO ^
o
^
00
^
00
CO
o
CM
00
CO
CO
00
CM
00
00
CM
00
CJ)
CD
00
O)
O)
CD
CD
00
o
< =
00
CD
CD
CO
CD
^ ^ E
.E > * o
o
CM
CO
CO
CO
LO
CO
CJ>
<J>
CO
(O
CO
o
co ^
CT>
co
o
o
(O
o
2: İS o
(ü
5
o i:
QQ -
i
E
5 i
m
00
.E co
co
± r :^
o i:
•s
o
co
E E -c
.E İS o
c6
CM
00 co
o o i:
00
10
evi
LO
co
00
co
CD
O)
O)
CO
ü
00
cd
10
co
CT)
00
CM
cd
CM
00
C3>
00
O)
CM
00
00
O)
CD
00
o o
o
00
CJ)
co
CM
LO
CJ>
^^1
I
O)
z
"«o ^ "S
I CO E.-g
CJ)
o ş5
c o i
Z
o
"A i t
00
.w ^
3
O)
LO
O
00
LO
T
o
oû o _
o
<
<
2 . 2 . 4 . Enerji
Elverişsiz h a v a ş a r t l a r ı n d a n , s o ğ u k i k l i m d e n , e n e r j i n i n ç o k t ü k e ­
tildiği endüstrilerin y o ğ u n l u ğ u v e y ü k s e k y a ş a m standartlarından d o ­
layı s v e ç ' t e kişi b a ş ı n a d ü ş e n enerji t ü k e t i m i , d ü n y a d a k i b i r k a ç ü l ­
k e d e m e v c u t , o l d u k ç a y ü k s e k bir d ü z e y e g e l m i ş t i r . Enerji k u l l a n ı m ı
1 9 4 5 - 1 9 7 3 d e v r e s i n d e G S Y J H ' d a n d a h a hızlı bir ş e k i l d e artmıştır.
S u k a y n a k l a r ı a ç ı s ı n d a n z e n g i n bir ü l k e s a y ı l a n İ s v e ç ' t e e l e k t r i k
e n e r j i s i n i n % 6 0 ' ı v e t o p l a m enerji arzının % 15'i k u z e y d e k i b ü y ü k
akarsular üzerine kurulmuş hidroelektrik santrallarda üretilmektedir.
A n c a k . y i n e d e ü l k e n i n enerjiye o l a n b ü y ü k g e r e k s i n i m i , ithal y o l u y l a
k a r ş ı l a n m a k t a d ı r . Ş ö y l e k i , t o p l a m enerji ihtiyacının % 7 5 ' i fuel-oil
y a d a b e n z i n o l a r a k ithal e d i l m e k t e d i r . B u n e d e n l e İ s v e ç , 1 9 7 0 ' l i yıl­
l a r d a i z l e n e n iki petrol ş o k u n d a n e n ç o k e t k i l e n e n ü l k e l e r d e n biri o l ­
m u ş t u r . Petrol i t h a l a t ı j s v e ç ticaret d e n g e s i i ç i n d e n e g a t i f d u r u m d a ­
dır v e h ü k ü m e t , p e t r o l e o l a n b u aşırı bağımlılığı a z a l t m a y ı a m a ç l a ­
maktadır. Diğer taraftan,ülkenin zengin uranyum kaynaklan değer­
lendirilerek, nükleer enerji santrallannın hizmete g i r m e s i sağlanmıştır.
B u s a y e d e n ü k l e e r enerji elektrik ü r e t i m i n i n % 4 0 ' ı v e t o p l a m enerji
arzının % 1 0 ' u k a r ş ı l a m a k t a d ı r . Ü l k e d e 2 0 0 0 yılına k a d a r enerji
ihtiyacının üçte ikisini karşılayacak, İsveç kıyılan b o y u n c a 2 3 . 3 0 0 m w
k a p a s i t e l i 2 4 r e a k t ö r ü n a ç ı l m a s ı planlanmıştır. B u n u n l a beraber, yo­
ğ u n h a l k baskısı h ü k ü m e t i n y a l n ı z c a 13 i s t a s y o n u o n a y l a m a s ı n a n e ­
d e n olmuştur. 1975'deki enerji p r o j e s i , 1 9 8 5 ' d e enerji ihtiyacının %
6 0 ' ı n ı n petrol ürünleriyle, % 16'sının yerli yakıtlarla, % 12'sinin hidro­
e l e k t r i k v e % 12'sinin n ü k l e e r enerjiyle k a r ş ı l a n m a s ı n ı tasarlamıştır.
B u proje 1979'da y e n i d e n g ö z d e n geçirildikten s o n r a tekrarlanmış, fa­
kat P e n n s y l v a n i a ' d a H a r r i s b u r g r e a k t ö r ü n d e k i k a z a İ s v e ç ' t e n ü k l e ­
er e n e r j i n i n g e l e c e ğ i h a k k ı n d a h a l k o y l a m a s ı n a g i d i l m e s i n e yol aç­
m ı ş , r e f e r a n d u m s o n u ç l a n b ü t ü n n ü k l e e r g ü ç l e r i n 2 0 1 0 yılına k a d a r
s a f h a s a f h a kaldırılmasını g ü n d e m e g e t i r m i ş t i r . R e f e r a n o u m s o n u ç ­
larını i z l e y e n h ü k ü m e t 1981 yılında h a l e n y ü r ü r l ü k t e o l a n y e n i u z u n
d ö n e m l i enerji programını hazırlamış; 1979 yılında yaklaşık % 7 0 olan
p e t r o l e bağımlılığı, 1 9 9 0 ' l a r a k a d a r % 4 0 d ü z e y i n e i n d i r m e y i hedef­
lemiştir. G e l e c e k o n yılık d ö n e m d e b i y o g a z , g ü n e ş enerjisi v e rüz­
g a r g ü c ü gibi yerli enerji k a y n a k l a n n m k u l l a n ı m ı n ı n a r t t ı n l m a s ı p l a n ­
lanmıştır. Ö z e l l i k l e A B D , P o l o n y a v e İ n g i l t e r e ' d e n ithal e d i l e c e k kö­
m ü r ile N o r v e ç v e D a n i m a r k a ' d a n g e t i r i l e c e k d o ğ a l g a z m e v c u t pet-
rol ithalatının ö n e m l i bir kısmının y e r i n i a l a c a k t ı r .
İsveç'te enerji ihtiyacının yarısından ç o ğ u ithal e d i l m e s i n e r a ğ m e n ,
elektrik ucuzdur.
T a b l o 18
1990'DA P L A N L A N A N ENERJİ ÜRETİMİ ( m m K w h )
1979
1965
1990
Petrol
Kömür
Metalürjik K ö m ü r
Doğal G a z
Tabaklanmış Odun
O d u n Artığı v e Biyolojik Enerji
Yer Kömürü
G ü n e ş Enerjisi
B u h a r Enerjisi
Hidro Elektrik
Rüzgar Gücü
N ü k l e e r Enerji (Elektrik)
N ü k l e e r Enerji (Isıtma)
295
3
18
295-256
12
17
140-191
31-45
17
4-9
42
25-30
6-11
1-3
3-4
65
1
56
9
T o p l a m Enerji Ü r e t i m i
Rafineriler, G a s v e K o k
K ö m ü r ü İşletme T ü k e t i m i
Enerji Dışı Petrol T ü k e t i m i
443
426-455
428-459
19
11
22
11-12
21
12
Toplam
473
459-489
461-492
KAYNAK: Government Energy Plan, 1981
—
36
7
—
—
2
60
—
36-38
17
—
1
3
63
—
22
—
48
—
T a b l o 19
ELEKTRİK GÜCÜ ARZI VE TALEBİ
(mn Kwh)
Toplam Üretim
* Hidro
* Termal
* Nükleer
İthalat-İhracat
Toplam Tüketim
* Madencilik
ve üretim
1983
1984
1980
1981
1982
93,570
57,696
10,501
25,373
535
94,105
99,958
58,786
5,135
36,037
-2,663
97,295
96,570 105,879 119,569 132,186
67,007
70,037
62,771
54,19f
6,252
5,084
4,031
3,949
39,077
48,613 55,897
37,295
4,969
4,136
-1,518
3,363
99,933 110,848 120,005 130,608
40,408
40,085
39,107
42,487
45,911
1985
48,135
KAYNAK: Monthly Statistical Digest
T a b l o 20
Y a k ı t l a r ı n v e Elektriğin Ü r e t i m i , T i c a r e t i v e T ü k e t i m i
üretim
Birim
H a m Petrol
Petrol Yakıtı
Kömür
Kok
Elektrik
1000 t
mn t
1000 t
1000 t
twh
Petrol Yakıtları
Kömür
Elektrik
Tül(etim
mnt
1000 t
twh
1980
1981
1982
3.0
16.7
18
1,118
93.6
3.0
13.7
28
1,094
99.6
16.0
13.0
13
1,183
96.6
22.3
2,044
94.0
20.9
2,160
97.3
a- tahmin.
KAYNAK: National Statistics: EIU Querterly
Energy Review of Western Europe
1983
1984
13.0
24.0
14.2
13.9
15a
13
1,164
2,000a
119.6
105.9
17.1
16.9
18.9
3,500
2,468
2,149
120.0
110.8
99.9
2.2.5. Hizmetler
1983'te GSYİH'ın % 32'sini oluşturan özel hizmetler ekonominin
g e l i ş m e k t e o l a n bir parçasıdır.
Ü r e t i m i n 1 9 8 0 ' l e r d ö n e m i n d e y ı l d a % 2.5 a r t m a s ı b e k l e n m e k t e ­
dir.
B u n d a n d o l a y ı , üretici ve t ü k e t i c i k o o p e r a t i f l e r i n i n a n a rol o y n a ­
dıkları p e r a k e n d e ve t o p t a n t i c a r e t G S Y İ H ' n ı n h e m e n h e m e n % 1 1 'ini
o l u ş t u r m a k t a d ı r . G S Y İ H ' d a b u s e k t ö r ü n payı s o n o n yıllık d ö n e m d e
d e ğ i ş m e d e n kalmıştır.
F i n a n s , sigortacılık, g a y r i m e n k u l m a l v e i ş l e t m e h i z m e t l e r i
G S Y İ H ' n ı n diğer % 1 2 ' s m i oluşturmaktadır. Bu sektörün hizmetleri­
nin h e m e n h e m e n yarısı gayri m e n k u l m a l l a n n h i z m e t i n d e n k a y n a k ­
lanmıştır.
U l a ş ı m , d e p o l a m a v e h a b e r l e ş m e G S Y İ H ' n ı n % 6'sını i ç e r m e k t e ­
dir.
K a m u h i z m e t l e r i G S Y İ H ' n ı n g e l i ş m e k t e o l a n bir payını a l m a k t a d ı r
v e d i ğ e r ü l k e l e r l e karşılaştırıldığında o l d u k ç a b ü y ü k bir s e k t ö r d ü r .
1983'te G S Y İ H ' n ı n % 2 3 ' ü k a m u hizmetleridir. Bunlar yönetim, sa­
v u n m a , sağlık h i z m e t l e r i , e ğ i t i m , s o s y a l refah h i z m e t l e r i , b o ş z a m a n ­
ları d e ğ e r i e n d i r i c i e ğ l e n c e p r o g r a m l a r ı v e k ü l t ü r h i z m e t l e r i d i r . E ğ i ­
t i m , sağlık v e s o s y a l r e f a h h i z m e t l e r i G S Y İ H ' n ı n ü ç t e i k i s i n d e n d a ­
ha çoğunu kapsamaktadır.
Turizm hizmetlerinin geliştiği isveç'te kampçılık dahil turistik te­
sislerin standartları çok yüksektir. 1984'te turizm tesislerinde top­
l a m k o n a k l a n a n g e c e sayısı 1 8 , 2 3 3 m i l y o n d u r . Misafirierln b ü y ü k bîr
ç o ğ u n l u ğ u n u İsveçliler ( 1 4 . 1 7 6 m i l y o n ) v e d i ğ e r K u z e y ü l k e l e r i n d e n
g e l e n turistler (1.588 milyon) o l u ş t u r m u ş t u r . A v r u p a l ı ziyaretçiler ara­
s ı n d a A l m a n , İngiliz, D a n i m a r k a l ı l a r ç o ğ u n l u k t a o l u p , d e n i z a ş ı n K u ­
z e y A m e r i k a ü l k e l e r i n d e n g e l e n l e r ç o k sayıdadır. T u r i s t i k t e s i s l e r i n
t o p l a m k a p a s i t e s i 1 9 8 4 ' t e 1 7 4 . 0 6 2 yataktır.
2 . 2 . 5 . 1 . Ulaşım
A v r u p a ' d a kişi b a ş ı n a d ü ş e n en u z u n d e m i r y o l u v e m o t o r i u a r a ç
sayısına s a h i p o l a n İ s v e ç ' i n 1 9 8 4 yılı s o n u n d a k u l l a n ı l a n d e m i r y o l l a ­
rı 1 2 0 6 3 k m u z u n l u ğ u n d a d ı r . Ü l k e n i n d e v a m l ı k u l l a n ı l a n karayolları
1 9 8 5 s o n u n d a 9 8 , 4 1 8 k m ' d i r . İç su yollarının 6 4 0 k m . l i k b ö l ü m ü kul­
l a n ı l m a k l a b i r i i k t e , nehirler u l a ş ı m s i s t e m l e r i i ç i n d e ç o k az bir ö n e ­
m e sahiptir. K e r e s t e n a k l i y e s i n d e bile y ü k ü n % 8 7 ' s i k a m y o n l a r -
la, % 7'si d e m i r y o l u , % 6'sı d a d e n i z y o l u y l a t a ş m m a k t a d ı r .
G e m i taşımacılığı kasım v e mayıs a y l a r ı n d a Baltık K ö r f e z i ' n i n d o n m a s ı y l a s e k t e y e u ğ r a d ı ğ ı n d a , u z a k ülkelerle u l a ş ı m d a h a v a t a ş ı m a ­
cılığından y a r a r l a n ı l m a k t a d ı r . H a v a t r a f i ğ i , yerli h a v a yolları Linjefly,
İsveç, D a n i m a r k a ve N o r v e ç ' i n o l u ş t u r d u ğ u , İ s k a n d i n a v h a v a y o l ­
ları t a r a f ı n d a n işletilmektedir.
Malların ç o k uzak ü l k e l e r d e n İ s v e ç ' e e k o n o m i k o l a r a k t a ş ı m a s ı n ­
d a b a ş t a h a v a ve d e n i z t a ş ı m a c ı l ı ğ ı n d a , b ü y ü k A v r u p a limanları sık
sık aktarmalı olarak kullanılmaktadır. Ö r n e ğ i n uçak v e k a m y o n u n ak­
t a r m a l ı olarak k u l l a n ı m ı İsveçli ithalatçılar a r a s ı n d a ç o k yaygındır.
T a b l o 21
KAYITLI TAŞIT SAYISI
( 1 0 0 0 , Yıl S o n u n d a )
Yolcu
Otobüsler
Kamyonlar
Motorsıkletler
Traktörler
13
13
13
14
14
14
182
186
194
202
210
218
15
16
17
19
22
26
299
303
307
311
317
321
Arabaları
1980
1981
1982
1983
1984
1985
2,883
2,893
2,936
3,007
3,081
3,151
KAYNAK: Monthly Statistical Digest.
O) LO
^1CO CO
LO
CM
LO CD
LOŞ
CO
JO
"5
(O
Z
00
(O
CD 1 CO LO
c
cû o
E
"E
^
LO
00
o
Ü
<
o
ay
<
^
CD 0 0
^ CO
CM LO
Û o
LO
^
CO
T-
CO
CD
00
CO
^
(0
Z
Lil
Û
LO CO
CO 0 0
r
1^
«s CO
CM
<
o
1-
co ^
c
o
LO
1-
LO O)
o
CM CO
<
CM
00
00
CM
<
LO
Z
o
00
o
CO CO
CM O
00
O)
CO
CO
0)
CO
.9 E
LO
00
O)
o
o
<a CO
(O
CO
00
LO 1 ^
h"- CD
CO LO
Q) «
£1 > •
CM CM
CO ^
CO LO
CD
LO o
CO
CM CVİ
O) O
^ LO
oî i :
O
0)
(0
3
E
CD ^
0 00
01 LO
CM
00
O)
(0
n3
LO CD
LO 0 0
o
CO CO
o
o
o
CM LO
CT> CM
CO O
O
CO
CD CD
CM CD
CO LO
(O
ü
o
CD CD
G) ^
CM
"cö
CM
(T> O
CO LO
1-
c
'E
>H Q .
<
ÛÛ
<
0Û
îsveç'te L i m a n d a T e s l i m :
İsveç'te 50 ticari liman ve ç o ğ u ulaştırma ve sevkiyat şirketleri ta­
r a f ı n d a n s a h i p o l u n a n 150 m a l y ü k l e m e v e b o ş a l t m a yeri vardır.
Malların m i k t a r ı v e e k o n o m i k ş a r t l a r d a n d o l a y ı y a l n ı z c a b i r k a ç li­
m a n r a s y o n e l r o / r o v e (lo/lo) taşımacılığı t a l e p l e r i n i k a r ş ı l a m a k için
yeterli d ü z e y d e yatırım y a p m ı ş t ı r .
Karayolu ve demiryolu trafiği esas olarak M a l m ö , Helsingborg,
S t o c k h o l m , G ö t e b o r g v e T r e l l e b o r g g i b i iyi d ü z e n l e n m i ş f e r i b o t s e ­
ferlerinin olduğu şehirler arasında yapılmaktadır.
Özellikle d ı ş h a t l a n n yoğun olduğu Stockholm'de Arlanda, Göte­
b o r g ' d a L a n d v e t t e r v e M a l m ö ' d e S t u r u p o l m a k ü z e r e üç h a v a a l a n ı
vardır.
İsveç'teki Ulaşım Acentaları
Ülkedeki ulaşım nakliye şirketleri, nakliye acentalan, sevkiyatçı
a c e n t a l a r v e k e n d i s e v k i y a t ç ı b i r i m l e r i n e s a h i p ü r e t i m v e t ü k e t i m şir­
ketleri y o l u ile y a p ı l m a k t a d ı r .
2.3. İ s t i h d a m
1 9 7 0 ' l e r i n b a ş l a n n a g e l i n c e y e k a d a r II. D ü n y a S a v a ş ı ' n ı i z l e y e n
p l a n s ı z , hızlı g e l i ş m e d ö n e m i n d e d o ğ a l n ü f u s artışı i ş g ü c ü ihtiyacını
k a r ş ı l a m a d a y e t e r s i z o l d u ğ u n d a n g ö ç t e ş v i k e d i l m i ş v e iş h a y a t ı n a
k a d ı n l a r ı n katılımı hızlı bir ş e k i l d e artmıştır.
T a n m s e k t ö r ü n d e ç a l ı ş a n i n s a n l a r ı n oranı 1 8 5 0 ' d e % 7 8 i k e n ,
1 9 8 0 ' d e % 5 ' e d ü ş m ü ş t ü r . B u a z a l m a d e v a m l ı bir g e l i ş m e g ö s t e r e n
s a n a y i s e k t ö r ü n d e i s t i h d a m artışına n e d e n o l m u ş , f a k a t 1 9 5 0 ' l e r d e n
beri sanayi sektörü d u r g u n l u k d ö n e m i n e girmiş ve b u n u n yerine en
hızlı g e l i ş m e k a m u s e k t ö r ü h i z m e t v e f a a l i y e t l e r i n d e m e y d a n a g e l ­
miştir.
İ s v e ç ' i n e k o n o m i k başarısının a r k a s ı n d a k i e n ö n e m l i f a k t ö r ö z e l ­
likle 1 9 5 0 ' l e r y e 1 9 6 0 ' l a r d a e n d ü s t r i y e l ilişkiler i ç i n d e s a ğ l a d ı ğ ı d ü ­
z e n v e u y u m d u r . 19. yüzyılın ç r t a l a r ı n d a İsveçliler ilk k e z o r g a n i z e
o l m a y a b a ş l a m ı ş v e 1 8 9 8 ' d e İsveç T i c a r e t S e n d i k a s ı K o n f e d e r a s ­
y o n u (LO) k u r u l m u ş t u r . S e n d i k a l a ş m a d ü z e y i y ü k s e k t i r . L O , 2 4 s e n ­
d i k a y l a , 2,2 m i l y o n üyeyi v e ü l k e n i n m a v i g ö m l e k l i işçilerinin % 9 0 ' n ı
temsil etmektedir. İ ş v e r e n l e r d e 1 9 0 2 ' d e S A F ' ı k u r m u ş l a r d ı r . 1 9 0 6 ' d a
her iki o r g a n i z a s y o n d a b i r b i r l e r i n i tanımışlardır. S A F işçilerin k e n d i
kendilerine organize olma, toplu pazarlık hakkını, L O ' d a işverenin
işe a l m a v e ç ı k a r m a h a k l a n n ı k a b u l e t m i ş t i r . Ü l k e d e hiçbir gizli a n ­
l a ş m a y a izin v e r i l m e m e k t e d i r .
İsveç ç a l ı ş m a hayatının t e m e l taşı o l a n m e r k e z i a n l a ş m a l a r ı v e e n ­
d ü s t r i y e l faaliyetleri d ü z e n l e y e n bir s ö z l e ş m e , 1 9 3 8 ' d e S A F v e L O
arasında imzalanmıştır. 1930'larda T C O (The Central Organization
of S a l a r i e d E m p l o y e e s ) , m a a ş l ı işçilerin o r g a n i z a s y o n u , b e y a z g ö m ­
lekli işçiler t a r a f ı n d a n k u r u l m u ş o l u p , b u tür işçilerin yaklaşık % 7 0 ' n e
y a d a 1 m i l y o n d a n ç o k ü y e y e sahiptir. P r o f e s y o n e l birlikler d e SAC O ' y u (The S w e d i s h C o n f e d e r a t i o n of Professional A s s o c i a t i o n s ) or­
g a n i z e e d e r e k ç o ğ u üniversite d ü z e y i n d e e ğ i t i m e s a h i p 2 6 0 . 0 0 0 be­
yaz gömlekli üyeye sahip olmuştur.
1 9 7 0 ' l e r d e k i iktisadi d u r g u n l u k i ş g ü c ü p i y a s a s ı n d a g e r i l i m y a r a t ­
m ı ş , a y n ı z a m a n d a t a r t ı ş m a l a r a y o l a ç a n k a r a r a l ı n m a s ı n d a işçi g ö ­
rüşlerine yer v e r i l m e s i h a k k ı n d a ç o k y ö n l ü 1 9 7 7 İşgücü K a n u n u , Sos­
yal Demokratlar tarafından parlamentodan geçirilmiştir.
1 9 8 0 ' l e r d e ö z e l l i k l e " ü c r e t l i l e r yatırım f o n u " g i b i p e k ç o k k o n u iş­
v e r e n l e r v e t i c a r e t s e n d i k a l a r ı a r a s ı n d a k i ilişkileri b o z m u ş , t o p l u p a ­
z a r l ı k t a ü c r e t t e s p i t s i s t e m i , vasıflı işçilerin d i ğ e r l e r i n d e n d a h a y ü k ­
s e k gelir i s t e m e l e r i y l e z a y ı f l a m ı ş ; b u n a r a ğ m e n s ü r e k l i işçi-işveren
d i y ö l o g u b i r ç o k anlaşmazlıkların ü s t e s i n d e n g e l i n m e s i n i s a ğ l a m ı ş v e
m o d e r n r e f a h d e v l e t i n i n i ş l e m e s i n i n v a z g e ç i l m e z bir p a r ç a s ı o l m u ş ­
tur.
İ s v e ç ' t e y a s a l haftalık ç a l ı ş m a s ü r e s i 4 0 saattir. Fiili ç a l ı ş m a saati
ortalaması 36 saattir ve bu esas olarak part-time istihdam içindeki
ö n e m l i artıştan k a y n a k l a n m a k t a d ı r . 1 9 7 8 ' d e n beri e n a z ü c r e t l i tatil
s ü r e s i y ı l d a 5 haftadır.
Ü l k e d e n ü f u s u n y a k l a ş ı k o l a r a k yarısı (4,4 m i l y o n ) i ş g ü c ü n ü o l u ş ­
t u r m a k t a d ı r . İ ş g ü c ü n e e r k e k l e r i n katılım o r a n ı o l a n % 8 0 ' i n , 2 0 . y ü z ­
yılın s o n l a n n a k a d a r d e ğ i ş m e d e n k a l a c a ğ ı , 1 9 7 0 ' l e r i n o r t a l a n n d a %
6 0 olan i ş g ü c ü n e kadınlann katılım oranının 2 0 0 0 ' l i yıllara d o ğ r u yak­
laşık % 8 0 d ü z e y i n e çıkacağı t a h m i n edilmektedir. S a n a y i s e k t ö r ü n d e
ç a l ı ş a n her d ö r t i ş ç i d e n birinin kadın o l d u ğ u b e l i r l e n m i ş , b u sektör­
d e i s t i h d a m e d i l e n 5 5 3 . 2 0 0 i ş ç i n i n , % 2 3 ' ü , 1 2 8 . 6 0 0 ' ü kadınlar m e y ­
d a n a getirmiştir.
Tablo 24
KADIN VE ERKEKLERİN T O P L A M ÇALIŞAN NÜFUSA
O R A N L A R I ( H a f t a d a 20 s a a t v e y a d a h a f a z l a çalışan)
Erkek
1950
1965
1975
1982
•
Kadın
74
66
61
57
26
34
39
43
Tablo 25
ÇALIŞAN N Ü F U S U N SEKTÖRLERE GÖRE DAĞILIMI
( 1 0 0 0 kişi)
1985
(Yıllık d e ğ i ş i m % )
1976-84
1985
208
1.024
591
260
300
321
-1.9
-1-0.8
-0.4
-5
+ 1
0
-0.4
+ 4
+ 1.3
1.594
+ 2.8
+ 0.7
T a r ı m , O r m a n c ı l ı k , Balıkçılık
M a d e n c i l i k v e İmalat
T i c a r e t , Otelcilik, L o k a n t a
İnşaat
Haberleşme
Bankacılık v e S i g o r t a
K a m u İdaresi v e
Diğer H i z m e t l e r
-1.1
+ ^.2
+ 1.7
Tablo 26
Ü C R E T L E R , M A A Ş L A R (Yıllık O r t a l a m a E r k e k l e r İçin)
19851975-84
1985
S E K (Yıllık D e ğ i ş i m % )
S a n a y i işçileri (Brüt)
- İşçi m a l i y e t i
103.400
147.200
+9.2
+ 9.9
+7.6
+ 7.9
Ücretli ve maaşlılar (Brüt)
Maliyeti
138.000
201.700
+7.8
)9.5
+6
+5.6
î s v e ç ' t e n i s b i v e m u t l a k o l a r a k s o n o n yılık d ö n e m d e k a m u idare­
s i , bankacılık v e sigortacılık h i z m e t l e r i i s t i h d a m ı n d a k e s i n bir artış
kaydedilmiştir.
Ülkede işgücü yetersizliği 1970'lerin başlarına kadar, savaş son­
rası hızlı e k o n o m i k g e l i ş m e d ö n e m i n i n ö n e m l i p r o b l e m l e r i n d e n biri
o l m u ş t u r , O z a m a n d a n beri işsizlik O E C D o r t a l a m a l a r ı y l a karşılaştı­
rıldığında ç o k d ü ş ü k k a l m ı ş v e h ü k ü m e t i n a n a k o n u o l a r a k i ş g ü c ü
piyasası programlarını y ü r ü t m e s i y l e azaltılabilmiştir. B u n u n l a beraber,
işsizlerin sayısı 1 9 8 1 - 8 3 e s n a s ı n d a b ü y ü k ö l ç ü d e a r t m ı ş v e o n d a n
s o n r a y a k l a ş ı k % 3 c i v a r ı n d a k i işsizlik o r a n ı s a b i t k a l a r a k 1 9 8 5 ' t e
% 2.8 o l m u ş t u r .
Tablo 27
İŞGÜCÜ (16-74 Yaş G r u b u )
(1000, Aylık O r t a l a m a l a r )
Toplam
işgücü
Toplam
işsizler
İşsizlik
oranı
1980
1981
1982
1983
1984
1985
4.232
4.225
4.219
4.224
4.255
4.299
86
108
137
151
136
125
2.0
2.5
3.1
3.5
3.1
2.8
KAYNAK: Monthly Statistical Digest.
2.4. Finans ve Bütçe
D ü n y a ç a p ı n d a e k o n o m i k d u r g u n l u ğ a yol a ç a n 1 9 7 3 ' d e k i ilk pet­
rol k r i z i n d e n s o n r a İsveç y ü k s e k i s t i h d a m d ü z e y i n i k o r u m a y a y ö n e ­
lik bir mali politika u y g u l a m a y a karar v e r m i ş t i r . B u politika b a n k a sis­
t e m i n d e n v e h ü k ü m e t i n yurtdışından b o r ç l a n m a s ı s o n u c u a r t a n cari
h e s a p v e k a m u sektörü , )ütçe açığı p a h a s ı n a s ü r d ü r ü l m ü ş t ü r . Bir kar­
şı t e d b i r o l a r a k sıkı p a r a v e k r e d i politikaları tanıtılmış, f a k a t M e r k e z
Bankası (Riskbank) kontrolündeki politikalann etkinliği, düzensiz pi­
y a s a l a r d a n g e l e n k r e d i l e r i n t e s p i t e d i l e n m i k t a r k ı s ı t l a m a l a n n ı n sık
sık ü s t ü n e ç ı k m a s ı s o n u c u zayıflamıştır. 1 9 8 0 ' l i yıllarda artış g ö s t e ­
ren b ü t ç e açığı 1 9 8 5 / 8 6 mali yılında 6 3 m i l y a r S E K ' e d ü ş ü r ü l e r e k
b ü y ü k ö l ç ü d e azaltılmıştır. F a k a t üç yıl ö n c e s i n e k a d a r b ü t ç e açığı
e ğ i l i m i d u r d u r u l a m a m ı ş t ı r . B u d u r u m b o r ç t e m i n e d i l m e s i n d e piya­
s a araçlarının e k s i k l i ğ i n i a ç ı k ç a o r t a y a çıkarmıştır. O z a m a n a k a d a r
b ü t ç e açığı, h ü k ü m e t t a h v i l l e r i n e y a t ı n m y a p m a y a s a l z o r u n l u l u ğ u
a l t ı n d a k i b a n k a l a r , s i g o r t a v e i p o t e k karşılığı k r e d i v e r e n k u r u l u ş l a r ­
dan finanse edilirken, Risksbank, hükümetin ve işletmelerin kredi
taleplerini karşılamak için 1 9 8 2 ' d e h a z i n e b o n o l a n n ı , 1983'te d e dev­
let sertifikalarını ilk k e z g ü n d e m e g e t i r m i ş t i r . B u s e r b e s t l e ş m e e ğ i ­
l i m i planlı e k o n o m i n i n u y g u l a n m a s ı n ı i s t e y e n bazı s o s y a l d e m o k r a t
e k o n o m i s t l e r t a r a f ı n d a n eleştirilmiştir.
F a k a t ş i m d i y e k a d a r Bu t e c r ü b e d e n iyi s o n u ç l a r alınmıştır. B ö y l e ­
c e yeni borç a l m a a r a ç l a n yaratılmaksızın, h ü k ü m e t i n f i n a n s m a n ı için
p a r a p i y a s a l a n n m g e l i ş i m i , k r e d i politikasının t a l e p y ö n e t i m i n d e bir
araç olarak g e l e n e k s e l rolünü k a y b e t m e s i n e n e d e n olmuştur. B u y ö n ­
d e y a p ı l a c a k h e r h a n g i bir d e ğ i ş i k l i k b e k l e n m e m e k t e d i r . B u n a r a ğ ­
m e n , belirli m ü d a h a l e c i ö n l e m l e r , ö z e l l i k l e h ü k ü m e t t a r a f ı n d a n t e s ­
pit e d i l e n g ü ç l ü n a k i t p a r a varlığı g e l i ş i m i i ç i n d e b u l u n a n ş i r k e t l e r ,
d a ğ ı t ı l m a m ı ş k â r l a n n ı n belli bir o r a n ı n ı d e p o z i t o l a r a k M e r k e z B a n ­
k a s ı n d a k i y a t ı r ı m f o n u n a b ı r a k m a k z o r u n d a d ı r . B u d e p o z i t l e r yalnız­
c a yetkililer u y g u n g ö r d ü ğ ü z a m a n ç e k i l e b i l m e k t e v e s o n r a yatırım
a m a ç l a n için kullanılabilmektedir. B u n u n karşılığında firmalar ö n e m l i
ö l ç ü d e v e r g i i n d i r i m l e r i a l m a k t a d ı r . 1 9 8 6 yılının b a ş ı n d a d a e k o n o ­
m i n i n likidite ihtiyacının k a r ş ı l a m a k i ç i n y e r e l h ü k ü m e t l e r i n 4 m i l y a r
S E K depozit yatırmalan istenmiştir.
Y ü k s e k düzeyde gelişmiş sosyal refah ve eğitim sistemi, İsveç'in,
d ü n y a d a d o l a y s ı z v e r g i l e r d e n dolaylı v e r g i l e r e g e ç i l m e s i g i r i ş i m l e r i
s ü r e r k e n , e n y ü k s e k d ü z e y d e d o l a y s ı z v e r g i alınan ü l k e o l m a s ı n a
y o l açmıştır. B u n u n l a b e r a b e r , % 2 3 . 4 3 d ü z e y i n d e o l a n n o r m a l kat­
m a d e ğ e r v e r g i s i y l e d o l a y s ı z vergiler, 1 9 8 4 ' t e h ü k ü m e t g e l i r l e r i n i n
% 5 2 ' n i o l u ş t u r m u ş t u r . P a r l a m e n t o d a tartışılan d o l a y s ı z v e r g i o r a n ­
larını d ü z e l t e c e k e n s o n u y g u l a m a , y e r e l h ü k ü m e t l e r t a r a f ı n d a n t e s ­
pit e d i l e n % 30 c i v a r ı n d a k i yerel v e r g i o r a n ı n a katıldıktan s o n r a m a k ­
s i m u m % 5 0 d ü z e y i n d e d e v l e t e gelir v e r g i s i v e r i l m e s i n i teklif e t m i ş ­
tir. D e v l e t e ö d e n e n m a k s i m u m gelir v e r g i s i o r a n ı 2 0 0 . 0 0 0 S E K d ü ­
z e y i n d e k i gelirler ü z e r i n d e u y g u l a n m a k t a d ı r . Dolaysız v e r g i l e r d e n kat­
m a d e ğ e r v e r g i s i , içki, t ü t ü n , a l k o l s ü z içecek, ş e k e r l e m e l e r , g a z , y e n i
o t o m o b i l l e r gibi ö z e l m a l l a r ı n s a t ı ş ı n d a u y g u l a n m a k t a d ı r . . D o l a y s ı z
v e r g i l e r d e n , enerji v e r g i s i , p e t r o l , k ö m ü r v e y a k ı t l a n n belirli çeşitleri
v e e l e k t r i k ü z e r i n d e z o r u n l u o l a r a k t o p l a n m a k t a , enerji ü z e r i n d e kat­
m a değer vergisi bulunmamaktadır.
K a m u t ü k e t i m i , u l u s a l h a r c a m a l a n n % 3 0 ' u n u o l u ş t u r m a k t a , mer­
kezi h ü k ü m e t t ü k e t i m i n i n ç o ğ u , e n e r j i , ö z e l l i k l e p e t r o l v e ofis m a l z e ­
melerine yapılmaktadır. Ülke tüketimi içinde enerjiye ek olarak has­
t a n e a r a ç v e g e r e ç l e r i (dişçilik v e v e t e r i n e r l i k m a l z e m e l e r i dahil) v e
y i y e c e k m a d d e l e r i ö n e m l i m a l gruplarıdır.
B e l e d i y e e n e r j i t ü k e t i m i n i n g e n i ş bir payını a l m a k t a d ı r . O k u l m a teryaHeri, ofis a r a ç v e g e r e ç l e r i , ev e ş y a l a r ı , y i y e c e k , e ğ l e n d i r c i eş­
yalar, o k u l ö n c e s i v e g ü n l ü k b a k ı m m e r k e z l e r i b e l e d i y e t ü k e t i m i n i n
tipik ö r n e k l e r i d i r .
Özel t ü k e t i m , 1983'te İsveç'te kişisel harcanabilir gelir toplamı^SEK
3 6 4 . 0 0 0 m i l y o n d u r . 1 9 6 0 ' d a n beri ö z e l t ü k e t i m m i k t a r ı n d a k i gelişme^yiyecek m a d d e l e r i v e g i y e c e k l e r , h i z m e t l e r gibi yarı d a y a n ı k l ı t ü ­
k e t i m m a l l a r ı n d a o r t a l a m a artışın a l t ı n d a f a k a t u l a ş ı m a r a ç l a r ı , e ğ ­
l e n c e m a l z e m e l e r i v e m o b i l y a gibi d a y a n ı k l ı t ü k e t i m m a l l a n için or­
talamanın yukarısında olmuştur. İsveç d o n d u r u l m u ş yiyecekler t ü ­
ketiminde öncüdür ve bu konudaki tüketim devamlı olarak artmak­
tadır. 1 9 8 3 ' t e d o n d u r u l m u ş ürünlerin kişi başına t ü k e t i m i 2 4 , 6 kg.'dır.
D ü n y a d a y a l n ı z c a A B D kişi b a ş ı n a d a h a y ü k s e k bir t ü k e t i m e s a h i p ­
tir. D o n d u r m a v e s o ğ u t m a a r a ç l a n n a h a n e halkının % 9 0 ' ı s a h i p t i r .
B u o r a n alışveriş y e r l e r i n e u z a k o l a n kırsal a l a n l a r d a d a h a y ü k s e k ­
tir. Ç a m a ş ı r y ı k a m a m a k i n a l a n e v l e r d e ç o k yaygındır. 1 9 6 0 v e
1 9 7 0 ' l e r i n b a ş l a n n d a bulaşık y ı k a m a m a k i n a l a n n ı n s a t ı ş l a n hızlı bir
ş e k i l d e artmıştır. R e s m i istatistiklere g ö r e 1 0 0 0 kişi b a ş ı n a 3 7 0 ' d e n
ç o k a r a b a (3 m i l y o n d a n fazla) d ü ş m e k t e d i r . İsveç 1 0 0 0 kişiye 8 3 0
t e l e f o n v e 3 7 5 T V setj ile A v r u p a ' d a k i e n y ü k s e k d ü z e y e s a h i p t i r .
İ s v e ç ' t e b ü t ü n işçiler y a s a l o l a r a k , 5 haftalık, ü c r e t l i yıllık tatil hak­
kına sahiptir. Ç a l ı ş m a saatleri azaltılmıştır v e ş i m d i o r t a l a m a 4 0 s a ­
attir. B u , b ü t ü n e ğ l e n c e f a a l i y e t l e r i n e o l a n ilgiyi arttırmıştır. Dışarıda
s e y a h a t l e r için t a l e p , özellikle A k d e n i z ü l k e l e r i n e yöneliktir. Ç o ğ u İs­
v e ç l i yazlık e v e s a h i p t i r v e t o p l a m sayının 6 2 0 . 0 0 0 aştığı t a h m i n
e d i l m e k t e d i r . Y a z l ı k m o b i l y a , a r a ç v e g e r e ç l e r e ; avcılık, balıkçılık g i ­
bi s p o r l a r için g e r e k l i m a l z e m e l e r e t a l e p ç o k t u r . Ü l k e d e kış s p o r l a n ,
ö z e l l i k l e k a y a k v e p a t i n a j b ü t ü n y a ş g r u p l a r ı t a r a f ı n d a n y a y g ı n bir
ş e k i l d e yapılmaktadır. S p o r araç v e g e r e ç l e r i , kıyafet v e giysilere b ü ­
y ü k bir t a l e p vardır. G e n e l o l a r a k k o n u ş u r s a k , e ğ l e n d i r i c i v e d i n l e n ­
dirici a r a ç v e aletlerin b ü t ü n çeşitleri için g e n i ş bir p a z a r vardır v e
b u p i y a s a n ı n ihtiyacı y a b a n c ı üreticiler t a r a f ı n d a n k a r ş ı l a n m a k t a d ı r .
1 9 8 5 / 1 9 8 6 m a l i b ü t ç e s i n d e n e n b ü y ü k ö d e n e k sırasıyla, S o s y a l
İşler B a k a n l ı ğ ı n a , faiz ö d e m e l e r i n e v e E ğ i t i m B a k a n l ı ğ ı n a a y n l m a k tadır. G e l i r l e r d e ise, sırasıyla K a t m a D e ğ e r V e r g i s i , gelir v e r g i s i v e
sosyal güvenlik ve işveren vergileri gelmektedir.
T a b l o 28
1 9 8 5 / 8 6 MALÎ Y I L I B Ü T Ç E S İ
(SEK Milyon)
Harcamalar
A d a l e t Bakanlığı
Dışişleri Bakanlığı
Toplam
9,096
9,714
S a v u n m a Bakanlığı 2 5 , 0 8 2
Sosyal İşler Bakanlığı 7 9 , 2 1 0
Ulaştırma Bakanlığı 12,513
15,215
Maliye Bakanlığı
37,982
Eğitim Bakanlığı
6,315
T a r ı m Bakanlığı
Sosyal Güvenlik
17,849
Bakanlığı
Bayındırlık B a k a n l ı ğ 1 1 3 , 8 2 0
11,208
S a n a y i Bakanlığı
Kamu Yönetimi
5,659
Bakanlığı
5,531
Diğer H a r c a m a l a r
71,200
Faiz Ö d e m e l e r i
Toplam
320,325
KAYNAK: Sweden Now. 1985, sayfa 13.
Gelirler
Toplam
56.108
Gelir V e r g i s i
Sosyal G ü v e n l i k v e
53.413
İşveren Vergileri
7.265
Refah Vergisi
K a t m a D e ğ e r Vergisi 5 6 , 9 5 0
48,259
Diğer V e r g i l e r
26,552
Devlet Geliri
8,316
Diğer Gelirler
63,462
B ü t ç e Açığı
3
2
0,325
Toplam
Tablo 29
1985/86 MALİ YILINDA MERKEZİ HÜKÜMET H A R C A M A L A R I
- E m e k l i aylığı, sağlık, s i g o r t a ete.
- Eğitim ve araştırma
- U l u s a l borç ü z e r i n d e k i faiz
- Toplam savunma
- İ ş g ü c ü piyasası
- K o n u t politikası
- A i l e politikası
- Belediyelere g e n e l garantiler
- Haberleşmeler
- T a r ı m politikası
- Yasa uygulaması
- Uluslararası y a r d ı m p r o g r a m l a r ı
- S a n a y i politikası, enerji v e
b ö l g e s e l politika
- Çeşitli h a r c a m a l a r
Toplam hükümet harcamalan
SEK Milyar
%
50,1
38
71,2
25,1
17,8
13,8
18,8
12,1
12,5
6,3
9,1
7,9
15,9
12
22,6
8
5,5
4,4
6
3,8
4
2
3
2,5
4,2
21,4
3,5
6,8
315,3
100,0
KAYNAK: Skandinaviska Enskilda Banken
Some data about Sweden 1985-1986
Sayfa 33
Ç a l ı ş a n l a r ı n ç o ğ u g e l i r l e r i n i n 1/3 kadarını d e v l e t e v e y e r e l k u r u m ­
lara, d a h a f a z l a geliri o l a n k i m s e l e r i s e , d a h a y ü k s e k d ü z e y d e h a t t a
g e l i r l e r i n i n y a n d a n fazlası kadar, gelir v e r g i s i ö d e m e k t e d i r .
Gelir v e r g i s i g e l i r d e k i artışa g ö r e y ü k s e l i r k e n , b e l e d i y e v e r g i s i , g e ­
lirin belli bir o r a n ı k a d a r d ı r . H e r iki v e r g i d e , i ş v e r e n t a r a f ı n d a n aylık
ü c r e t t e n k e s i l m e k t e d i r . İ ş v e r e n l e r çalıştırdıklan kişiler için m a a ş d ı ­
şında ayrıca toplam % 40 oranında sosyal ücrette ödemektedir.
G S M H ' n ı n % 1 o l a r a k b ü t ç e d e n a y n l a n ö d e n e k , İ s v e ç ' i n dış p o l i ­
tikası g e r e ğ i u l u s l a r a r a s ı g e l i ş t i r m e y a r d ı m ı o l a r a k M o z a m b i k , T a n ­
zanya, Vietnam, S r i l a n k a g i b i Afrika, A s y a ve Amerika'daki ülkelere
gönderilmektedir.
2.5. Bankacılık
Riskbank (Riksdag) İsveç'in merkez bankasıdır. Bu b a n k a bütün
k r e d i k u r u l u ş l a n n ı n ç a l ı ş m a k o ş u l l a r ı n ı n d ü z e n l e m e s i v e p a r a politi­
kasından sorumludur. Son yıllarda sermaye piyasasının serbestleş­
tirilmesi ve İsveç'in uluslararası piyasayı d a h a fazla izlemesiyle, ül­
k e n i n bankacılık t o p l u l u ğ u h e m y e r e l , h e m d e dış ü l k e l e r d e r e k a b e t ç i
bir d u r u m a gelmiştir. Y u r t i ç i n d e g ü ç l ü f i n a n s k u r u m l a r ı v e k o m i s y o n ­
c u l a r a ; kısa bir z a m a n s o n r a d a 12 y a b a n c ı b a n k a y a ü l k e d e ç a l ı ş m a
lisansı v e r i l m i ş t i r . 1 9 8 4 s o n u n d a t o p l a m m e v d u a t ı n % 2 9 ' u 149 t a ­
s a r r u f b a n k a s ı n d a , % 6 4 ' ü 15 t i c a r e t b a n k a s ı n d a v e % 7'si i s e , 12
kooperatif bankasında bulunmuştur.
Bankacılık sektörü 4 ticari banka, Skandinaviska Enskilda Ban­
ken, Svenska Handelsbanken ve Gotabanken (hepsi özel teşebbü­
s e ait) v e P o s t - O c h K r e d i t b a n k e n ( d e v l e t i n s a h i p o l d u ğ u ) n ü f u z u a l ­
tındadır. A y n c a 11 d i ğ e r ticari b a n k a , 1 6 0 c i v a r ı n d a t a s a r r u f b a n k a ­
sı v e 4 0 0 ' d e n f a z l a k o o p e r a t i f b a n k a s ı vardır.
S.E. B a n k e n (Skandinaviska Enskilda Banken)
İ s k a n d i n a v y a ' n ı n en b ü y ü k bankasıdır. İsveç e k o n o m i s i n d e ö n e m l i
bir rol o y n a m a k t a d ı r . İ s v e ç ' i n s a n a y i yapısı v e k a y n a k l a r ı h a k k ı n d a
d e r i n bir b i l g i y e s a h i p t i r v e ü l k e n i n d ü n y a ile t i c a r e t i n d e aracıdır.
B ü t ü n b ü y ü k m u l t i n a t i o n e l İsveç Ş i r k e t l e r i n e (Volvo, S a a b S c a n i a ,
Alfa-Laval-Ericsson, A S E A - A t l a s C o p c o , S K A N S K A , vs.) hizmette ö n ­
celiklidir ve bütün bankacılık faaliyetlerinde yerel ve yabancı bankalann hizmetlerini karşılamada uzmandır.
A d r e s : H e a d O f f i c e : K u n g s t r a d g a r d s g a t a n 8,
S-10640 Stockholm, S w e d e n
Tel
: 468 763 50 00
Telex : 11000 essebhs.
İsveç b a n k a l a n n ı n belirli d ü z e y l e r d e devlet tahvili t u t m a l a n z o r u n l u
olmasına r a ğ m e n , şirketlerin hisselerine ortak olmaları ya d a uzun
v a d e l i b o n o l a r ı t u t m a l a r ı n a izin v e r i l m e m e k t e d i r .
S t o c k h o l m b o r s a s ı n d a satışlan y a p ı l a n h i s s e senetleri v e b o n o l a r ,
özel şahıslar v e ulusal e m e k l i aylığı s i g o r t a f o n u n a t a b i o l a n k u r u ­
luşlar t a r a f ı n d a n t u t u l m a k t a d ı r . S o n y ı l l a r d a S t o c k h o l m b o r s a s ı n d a -
ki f i a t l a r d a o l d u ğ u gibi hisse s e n e t l e r i v e b o n o l a r ı n satış m i k t a r ı n d a
hızlı bir artış o l m u ş v e y a b a n c ı ülkislerde İsveç h i s s e s e n e t l e r i n i n s a ­
tışına izin v e r i l m e s i canlı bir uluslararası t i c a r e t e hazırlık o l u ş t u r m u ş ­
tur. 1 9 8 5 ' t e İsveç h i s s e s e n e t l e r i n i n s a t ı ş ı n d a n k a y n a k l a n a n 4 ' M İ I y a r S E K ' l i k bir dış t i c a r e t fazlası g e r ç e k l e ş m i ş t i r .
S a n a y i n i n kısa v e o r t a v a d e l i f i n a n s a l ihtiyacı b a n k a l a r v e f i h a n s
kuruluşlarından sağlanmaktadır. Hanehalkı, yerel hükümetler ve ta­
n m k e s i m i i ç i n d e o l d u ğ u gibi f i r m a l a r d a , ç o ğ u n l u k l a u z u n v a d e l i kre­
dileri k ı s m e n y a d a t a m a m e n k a m u k u r u l u ş l a n n ı n u z m a n k u r u m l a n n d a n finanse etmektedir. B u n a ek olarak 1980'li yıllarda hem özel,
hem de k a m u k u r u l u ş l a n n c a d ı ş ülkelerden alınan borç para miktan
b ü y ü k ö l ç ü d e artmıştır. 1 9 6 0 ' l ı yıllarda b a ş l a y a n v e i ş v e r e n l e r i n iş­
çilerin ücret aidatlarını ö d e m e k z o r u n d a o l d u k l a r ı U l u s a l E m e k l i S i ­
g o r t a s ı F o n u ' n u n yatırım k a p a s i t e s i s o n y ı l l a r d a kredi p i y a s a s ı n d a
ç o k ö n e m l i bir rol o y n a m a k t a d ı r . B u f o n 1 9 8 5 s o n u n d a % 2 9 h ü k ü ­
met bonolarına, % 36 hanehalkına, % 28 sanayi ve özel sektöre ve
% 6 y e r e l o t o r i t e l e r e y a p ı l a n t o p l a m 2 4 9 m i l y a r S E K ' l i k bir y a t ı r ı m d a
b u l u n m u ş t u r . Ş i r k e t l e r d a h a ö n c e k i y ı l d a y a p t ı k l a n ö d e m e l e r i n yarı­
sı kadarını b a n k a l a r aracılığıyla f o n d a n kredi olarak a l m a h a k k ı n a sa­
hiptirler. 1 9 7 6 y ı h n d a f o n u n özel f i r m a l a n n hisse s e n e t l e r i n i satın al­
m a s ı n a d a izin v e r i l m i ş t i r .
Para Birimi
İsveç para birimi S E K (Kron), 1977 A ğ u s t o s ' u n a kadar A v r u p a Eko­
nomik Topluluğu Ülkeleri Para Değeri U y u m Anlaşması (European
" S n a k e " ) içinde Batı A l m a n M a r k ı ' n a bağlıydı. Nisan 1 9 7 7 ' d e % 6'lık,
A ğ u s t o s 1 9 7 7 ' d e % 1 0 ' l u k d e v a l ü a s y o n yapıldı v e İsveç b u u y u m
a n l a ş m a s ı n ı bıraktı. O z a m a n d a n beri R i s k b a n k ( M e r k e z B a n k a s ı )
S E K ' i n d e ğ e r i n i İ s v e ç ' i n 15 a n a ticari o r t a ğ ı n ı n p a r a b i r i m l e r i n i n t i ­
cari ağırlıklı i n d e k s i n e g ö r e d ü z e n l e n m e k t e d i r . Çift itibara s a h i p d o ­
lar hariç, ağırlıklar d i ğ e r p a r a b i r i m l e r i için o r t a l a m a ticaret paylarıy­
la orantılıdır. E y l ü l 1 9 8 1 ' d e k i % 10 v e E k i m 1 9 8 2 ' d e k i % 16'lık d e ­
v a l ü a s y o n u i z l e y e n , R i k s b a n k 132 ü l k e p a r a s ı n ı sabit n o k t a ( A ğ u s ­
t o s 1 9 7 7 = 100) i n d e k s i n e bağlamıştır.
1 9 7 9 - 8 3 e s n a s ı n d a , ü l k e d e n e s a s o l a r a k b ü y ü k h ü k ü m e t açıklan n d a n k a y n a k l a n a n ö n e m l i ç a p t a p a r a çıkışlan o l m u ş t u r . 1 9 8 4 ' t e bu
g e l i ş m e y a l n ı z c a g e ç i c i o l a r a k sıkı p a r a politikasıyla d u r d u r u l m u ş ­
tur. 1 9 8 5 ' l e r i n b a ş l a n n d a nakit p a r a çıkışlan t e k r a r artmıştır.
İD
o
o
00
O)
O) co
co
>!
(O
00
2
0
•ö
lO
00
O)
o
o
00
00
^ (O m
(O
0)
CD
o
o
N
c
J= 0 0
o
•= o>
o
>•
0)
^
8
c
o
o
LO
CM
00
O)
<
o
CD
-
co «
o?
CM
00
O)
o
CD
H o
N
00
00
O)
o
CC
<
Û.
o
lO
co
co
-J
<
<
o
CD
00
LO
z
<
co
00
o>
(O
o
c
o
.o ^
00
3
0)
ST
o
CO
0)
00
>-
1^
o
CD
co
00
O)
(O
s
z
<
N
LU
CC
LU
5
CM
00
00
o
CD
CC
LU
z
co
s
o
LO
o6
o
00 o
o
LU
N
LU
CC
00
o
CD
O)
o
CD
o>
1-
00
00
OO co
CD
o
o
00
00
C\J
O)
§
O)
C3)
LO
I
5»
II
CO
o
o
(O
CO 0 0
1 ^ 00
C3) CM
LO
I
İS
cd
CO C3)
C3>
LO
CO CM o
CM
CD
CO
1-
CO O
O) 00
CM
CO
0 5 CJ)
CO
CJ> CM
LO
CO
CO CO
S' C3Î
E
E
cj) 1 ^
^
CM CM CM
LO
LO
L O CO
00
(0
X
<D
E
CO
f i
o
(0
•o
CO L O
CO o
L O CO
CO
O)
LO
s
CO
" s
1^
(O
1^
(O
•ö
CO
00
(O
CC
o oc
o
(/>
3
CM CO C3>
ÇO L O L O CM
CO
1-
f-
CO C3> L O
^5
'O
-H
N
|2P
"s
ö)
Cü
r
CO
LO
00
w
O)
£
CM
CO
m
LU
O)
00
O)
<
CC
o
CO
CM C35 CM
CM
lU
(O
od
0)
L O CM
CO
O)
3
00
CO
CJ> 0 > CO
CM ^
CM
^
t-
CM
T-
CO
O)
o
.o
CO
CM O
CO
>
ı l ı
CM
00
O)
1-
00
o
CD U_
CO E .-^
00
LO
f2
CO
o o İS
2 > CO
2.6. Yatırım ve Tasarruflar
Sermiaye h a r c a m a l a r ı , 1 9 5 0 v e 1 9 6 0 ' l a r a g ö r e 1 9 7 0 ' l e r v e
1 9 8 0 ' l e r i n b a ş l a r ı n d a ç o k d a h a y a v a ş bir ş e k i l d e g e l i ş m i ş t i r . Y a t ı r ı m
oranı içindeki d ü ş ü ş h e m sanayi, h e m de ev inşaat sektörü içindeki
a r t ı ş l a r d a n k a y n a k l a n m ı ş t ı r . D ü ş ü k y a t ı n m e ğ i l i m i için d i ğ e r s e b e p
e n f l a s y o n u n t ı r m a n m a s ı o l m u ş , faiz o r a n l a n d a tespit e d i l e n d ü z e y ­
lerin ü z e r i n e çıkmıştır. M e r k e z i h ü k ü m e t a r t a n b ü t ç e açığını f i n a n s e
e t m e y e ç a l ı ş m ı ş , a y n c a y ü k s e k faiz o r a n l a r ı , u z u n d ö n e m l i y a t ı n m l a r d a m a l i y e t artışı yaratmıştır.
E k o n o m i k politikanın a n a a m a c ı b ö y l e c e yatırım v e t a s a r r u f l a n art­
t ı r m a d a teşvikler s a ğ l a m a k o l m u ş , b u t ü r t e d b i r l e r n e g a t i f e ğ i l i m i d e ­
ğ i ş t i r m e d e b a ş a r ı g ö s t e r m i ş t i r . S o n b i r k a ç yıldır u y g u l a n a n e k o n o ­
m i k politikanın bir s o n u c u o l a r a k , yatırım v e t a s a r r u f l a r bir d ü ş ü k d ü ­
z e y h a r i ç , ç o k g ü ç l ü bir ş e k i l d e artmıştır. S a n a y i y a t ı n m l a n 1 9 8 4 ' t e
% 1 5 ' d e n d a h a f a z l a artmıştır.
Direkt Yatırım
Y a b a n c ı ülkelerde yatırım y a p m a k için M e r k e z Bankası R i s k s b a n k ' d a n izin a l m a k g e r e k l i d i r . Kısa v a d e l i d ö v i z e e n d e k s l i t a h v i l l e r l e f i ­
n a n s e e d i l e b i l e n 10 M i l y o n S E K ' i n a ş a ğ ı s ı n d a k i y a t ı n m l a r h a r i ç , or­
t a l a m a e n az 5 yıl v a d e l i d ö v i z e e n d e k s l i t a h v i l l e r l e f i n a n s e e d i l m e s i
ş a r t ı y l a n o r m a l o l a r a k izin v e r i l m e k t e d i r .
İsveç'te i k a m e t e t m e y e n l e r ü l k e d e direkt yatınnı y a p m a l a r ı için izin
almaktadırlar. G e r e k l i s e r m a y e n i n yarısına k a d a r İ s v e ç ' t e ö d ü n ç ser­
m a y e alımı m ü m k ü n d ü r . Y a b a n c ı h i s s e d a r l a n n o y k u l l a n m a h a k k ı
ise sınırlıdır v e ü l k e d e i k a m e t e t m e y e n l e r i n arazi alabilmeleri için ona­
y a ihtiyaçları vardır.
Tasarruflar
1 9 6 0 ' l a r e s n a s ı n d a v e 1 9 7 0 ' l e r i n ilk y a r ı s ı n d a g a y r i s a f i y a t ı r ı m ,
gayrisafi tasarrufla d e n g e d e olmuştur.
1970'lerin s o n yarısında ve 1980'lerin b a ş l a n n d a kesin d ü ş ü ş , mer­
kezi h ü k ü m e t i n t a s a r r u f l a r ı n d a k i a z a l m a d a n k a y n a k l a n m ı ş t ı r .
Yatırım faaliyetlerini a r t ı r m a d a g e r e k l i o l a n t a s a r r u f l a n y ü k s e l t m e k
için ö z e l h a n e halkı s e k t ö r ü n d e t e ş v i k t e d b i r l e r i alınmıştır.
H ü k ü m e t b ü t ç e açığını a z a l t m a k için k a m u h a r c a m a l a n n ı sınırlan-
d ı r m a y a özel bir ö n e m v e r m i ş , s o n yıllarda k a m u s e k t ö r ü n ü n f i n a n ­
sal t a s a r r u f l a n içindeki negatif e ğ i l i m t e r s i n e d ö n m ü ş t ü r . G S Y İ H ' n ı n
bir y ü z d e s i o l a r a k h ü k ü m e t i n b ü t ç e açığı d ü ş ü r ü l m ü ş ve k o n s o l i d e
k a m u s e k t ö r ü açığı - s a n a y i l e ş m i ş ülkeler i ç i n d e k i o r t a l a m a d ü z e y i n
a ş a ğ ı s ı n a getirilmiştir.
3. D I Ş T İ C A R E T
3 . 1 . İsveç Dış T i c a r e t Politikası
İ s v e ç ' i n e k o n o m i k g e l i ş m e s i n d e dış t i c a r e t ç o k b ü y ü k ö n e m e sa­
hiptir. D ü n y a ç a p ı n d a y a y g ı n e k o n o m i k ilişkiler u z u n yıllardır s ü r d ü ­
rülmektedir.
M a k i n a , u l a ş ı m araçları ve d i ğ e r imalat s e k t ö r ü n d e ü r e t i l e n çeşitli
mallann ihracatı yapılmaktadır. Ülkenin sanayi üretiminin % 4 0 ' d a n
fazlası dış ü l k e l e r e s a t ı l m a k t a d ı r . Mal v e h i z m e t l e r için y a b a n c ı pa­
z a r l a r a g i r m e , İsveç gibi k ü ç ü k , ü r e t i m i n o l d u k ç a u z m a n l a ş t ı ğ ı bir
ü l k e için ö n e m l i d i r .
Y ü k s e k y a ş a m s t a n d a r d ı n a s a h i p , ileri d e r e c e d e s a n a y i l e ş m i ş bir
ü l k e o l a n İsveç, aynı z a m a n d a ihracatçılarımız için c a z i p bir p o t a n ­
s i y e l p a z a r s u n m a k t a d ı r . İhracat v e ithalatının herbiri G S Y İ H ' n ı n üç­
te b i r i n e karşılık g e l m e k t e d i r . Kişi b a ş ı n a d ü ş e n ithalat d ü n y a d a k i
e n y ü k s e k d ü z e y d e k i l e r arasındadır.
3.1.1. Ticaretin Kapsamı
1 9 5 0 ' l i yıllara g e l i n c e y e k a d a r , İ s v e ç ' i n ihracatının h e m e n h e m e n
yarısını h a m m a d d e l e r o l u ş t u r u y o r d u . B u n u n l a b e r a b e r g e ç e n z a m a n
i ç i n d e s a n a y i ü r ü n l e r i n i n payı ç o k hızlı bir ş e k i l d e artmış v e o r m a n
v e m a d e n ü r ü n l e r i , gibi iki a n a h a m m a d d e n i n ihracattaki payı d a d e ­
ğişmiştir. M a d e n ürünleri, d e m i r cevheri v e d i ğ e r metallerin ü r e t i m i n ­
d e n , m e t a l ü r ü n l e r i n e , m a k i n a v e ulaşım a r a ç l a n n a v e d a h a s o n r a
d a ileri teknolojik ve bilimsel aletlerin üretimine geçilmesiyle bu sektör
ü r ü n l e r i İsveç i h r a c a t ı n ı n % 5 0 ' d e n fazlasını k a p s a r k e n , b ü t ü n or­
m a n m e n ş e l i s a n a y i ü r ü n l e r i t o p l a m ihracat d e ğ e r i n i n % 1 9 ' n u oluş­
turmuştur.
İthalat ise, ç o k farklı bir d u r u m g ö s t e r m e k t e d i r . B u r a d a d a h a m ­
m a d d e l e r i n nisbi payı a z a l m ı ş ve yakıt t o p l a m ithalatın % 2 3 ' n ü kap­
samıştır.
3 . 1 . 2 . İsveç v e G A T T - G e n e r a l A g r e e m e n t o n T a r i f f s a n d T r a d e
(Ticaret v e T a r i f e l e r G e n e l A n l a ş m a s ı )
1948'den beri, G A T T , G ü m r ü k Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaş­
m a s ı d ü n y â t i c a r e t i n i liberalize e t m e y e ç a l ı ş m a k t a d ı r . B u ç o k taraflı
a n l a ş m a u l u s l a r a r a s ı d ü n y a t i c a r e t i n i n % 8 0 ' d e n fazlasını g e r ç e k ­
leştiren 9 0 ü l k e t a r a f ı n d a n i m z a l a n m ı ş t ı r .
s v e ç G A T T İ ç i n d e ticari e n g e l l e r i n v e g ü m r ü k t a r i f e l e r i n i n azaltıl­
ması çabalarına samimi destek vermiş ve G A T T ' ı güçlü uluslararası
t i c a r e t i n g e l i ş m e s i n d e ö n e m l i bir a r a ç o l a r a k g ö r m ü ş v e u l u s l a r a r a ­
sı ticari a n l a ş m a l a r s i s t e m i n i dış t i c a r e t t e ikili a n l a ş m a l a r a t e r c i h et­
miştir.
3.1.3. İsveç v e U N G T A D - U n i t e d N a t i o n s C o n f e r e n c e o n T r a d e a n d
D e v e l o p m e n t ( B i r l e ş m i ş Milletler T i c a r e t v e K a l k ı n m a
Konferansı)
İsveç 1 9 7 2 ' d e y a n y a d a t a m m a m u l m a l l a r için g e l i ş m e k t e o l a n
ü l k e l e r e tercihli tarife u y g u l a y a n U N C T A D kararını k a b u l etmiştir. İs­
v e ç ' i n U N C T A D ç e r ç e v e s i n d e t i c a r e t p o l i t i k a s ı , az g e l i ş m i ş ülkeler
( L D C S ) l e işbirliğini a r t t ı r m a k için ö z e l u y g u l a m a l a r v e k a l k ı n m a yar­
d ı m l a r ı g i b i k o n u l a r d a yapıcı v e p r a t i k ç ö z ü m l e r g e t i r m i ş t i r .
K a u ç u k ( h a m lastik), k a h v e , k a k a o , k a l a y , ş e k e r , b u ğ d a y , j ü t v e
t r o p i k k e r e s t e ü z e r i n d e k i a n l a ş m a l a r , U N C T A D k o n f e r a n s l a r ı n ı n bir
s o n u c u d u r ve İsveç tarafından onaylanmıştır. İsveç'in konferansla­
ra katılımının d o l a y l ı bir s o n u c u 1 9 7 4 ' d e I M P O D ' u n k u r u l m a s ı d ı r .
3.1.4. ITC-International Trade Center
(Uluslararası Ticaret Merkezi)
G e l i ş m e k t e olan ülkelerin ticari tanıtım v e p a z a r l a m a faaliyetlerinde
alt yapıyı k u r m a ve g ü ç l e n d i r m e y e y a r d ı m e d e n ITC, I M P O D ' u n resmi
karşılığıdır.
1983'te ITC'nin bütçesinin % 32'ni sağlayan İsveç, U N D P (Uni­
ted Nations Development Programme)den dolayı d a ITC'ye katkıda
bulunmaktadır.
-
3 . 1 . 5 . İsveç v e O E C D ( O r g a n i z a t i o n for E c o n o m i c C o - o p e r a t i o n
a n d D e v e l o p m e n t - E k o n o m i k İşbirliği v e K a l k ı n m a Teşkilatı)
2 4 u l u s l u E k o n o m i k İşbirliği v e K a l k ı n m a T e ş k i l a t ı ( O E C D ) s a n a ­
y i l e ş m i ş ü l k e l e r i ç i n d e e k o n o m i k v e t i c a r e t p o l i t i k a l a n n ı n geliştiril­
m e s i için d e ö n e m l i bir rol o y n a m a k t a d ı r .
İsveç 1 9 4 7 - 4 8 ' d e O E E C ' n i n k u r u l m a s ı n a k a t k ı d a b u l u n m u ş v e
1 9 6 1 ' d e O E C D o l a r a k y e n i d e n k u r u l u r k e n , o n u n aktif bir ü y e s i ola­
r a k kalmıştır.
İsveç 1 9 8 4 ' t e O E C D b a k a n l a r toplantısında ticari e n g e l l e r i n v e çar­
pıklıkların planlı o l a r a k azaltılmasını h e d e f l e y e n t i c a r i p o l i t i k a kararl a n n a v e ç o k taraflı t i c a r e t s i s t e m i n i n g ü ç l e n d i r i l m e s i n e ç o k ö n e m
vermiştir.
3.1.6. K u z e y Ü l k e l e r i v e T i c a r e t
İsveç t i c a r e t i n d e k i e n ö n e m l i g e j i ş m e l e r d e n biri, K u z e y ü l k e l e r i ,
D a n i m a r k a , F i n l a n d i y a , N o r v e ç v e İ z l a n d a ile t i c a r e t i n i n artmasıdır.
B u ülkeler a r a s ı n d a k i b e n z e r d i l , kültür, s o s y a l v e e k o n o m i k yapılar
K u z e y O r t a k P a z a n ' n ı n k u r u l m a s ı n ı hızlandırmıştır. 1 9 7 1 ' d e o l u ş t u ­
r u l a n K u z e y Ü l k e l e r i K o n s e y i ü l k e l e r a r a s ı işbirliğini a r t t ı r m a v e p e ­
k i ş t i r m e y e k a t k ı d a b u l u n a c a k , o r t a k k u r u m l a r ı n k u r u l m a s ı n a yol aç­
mıştır.
3 . 1 . 7 . İ s v e ç ' i n E F T A ' y a Katılımı v e
A E T ile S e r b e s t T i c a r e t A n l a ş m a s ı
1 9 5 8 ' d e g e n i ş bir A v r u p a s e r b e s t t i c a r e t b ö l g e s i y a r a t m a ç a b a l a r ı
başansızlıkla sonuçlandıktan sonra, yedi ülke Avusturya, Danimar­
k a , N o r v e ç , Portekiz, İsveç, İsviçre v e İngiltere k e n d i aralarındaki eko­
n o m i k işbirliğini g e l i ş t i r m e k i ç i n , A v r u p a t o p l u l u ğ u n u n ü y e s i o l m a k
istememiş ve 1960'da EFTA'yı (European Free Trade Association)
k u r m u ş t u r . 1961 ' d e Finlandiya, 1 9 7 0 ' d e İ z l a n d a o r g a n i z a s y o n u n üye­
si o l m u ş t u r . 197Q'lerin b a ş l a n n d a Batı A v r u p a t i c a r e t i n d e y e n i d e ğ i ­
şiklikler o l m u ş , 1 9 7 3 ' d e İki E F T A ü l k e s i D a n i m a r k a v e İ n g i l t e r e A v ­
r u p a E k o n o m i k T o p l u l u ğ u ( E C C ) ile a n l a ş m a i m z a l a m ı ş v e E F T A ' d a n ayrılmıştır. G e r i k a l a n E F T A ülkeleri E E C ile s e r b e s t t i c a r e t a n ­
laşması y a p m a y a karar v e r m i ş , ancak Portekiz 1985'den beri EF­
T A ' y ı bırakmış, 1 O c a k 1 9 8 6 ' d a A E T ile birleşmiştir. İ s p a n y a ' d a A E T ' n i n bir ü y e s i o l m u ş t u r . 1 9 8 4 ' d e E F T A v e E C C ü l k e l e r i a r a s ı n d a ser­
b e s t t i c a r e t i e t k i l e y e n ticari e n g e l l e r v e m i k t a r s ı n ı r l a n d ı r m a l a r ı , s a ­
nayi ü r ü n l e r i n d e kaldırılmıştır.
1985 e s n a s ı n d a a r a ş t ı r m a ü z e r i n d e k i işbiriiğinin arttınimaşı d a g ö ­
r ü ş ü l m ü ş , İsveç v e E C C ( A E T ) a r a s ı n d a bir g e n e l a n l a ş m a i m z a l a n ­
mıştır. B u n u n ö t e s i n d e E C C , E F T A v e d i ğ e r ü l k e l e r a r a ş t ı r m a işbiriiğine katkıda bulunan E U R E K A projesinin faaliyetlerine başlamışlar­
dır.
E F T A ' y a katılım İsveç dış ticaretinin g e l i ş m e s i açısından ç o k ö n e m l i
olmuştur. D a n i m a r k a ve İngiltere organizasyonu bırakmasına rağ­
m e n h â l â İsveç ihracatının y a k l a ş ı k % 2 0 ' s i , ithalatının i s e , % 1 7 ' s i
E F T A ülkeleri ile y a p ı l m a k t a d ı r . E F T A aynı z a m a n d a A E T ile ilişki­
l e r d e e k o n o m i k , ticari v e politik k o n u l a r d a ü y e ülkeler a r a s ı n d a tar­
t ı ş m a v e işbiriiği için f a y d a l ı bir f o r u m d a o l m a k t a d ı r .
3 . 1 . 8 . A v r u p a D o ğ u B l o k u Ü l k e l e r i ile T i c a r e t
S o v y e t l e r Biriiği, D o ğ u A v r u p a ülkeleri a r a s ı n d a İ s v e ç ' i n e n b ü y ü k
i h r a c a t yaptığı p a z a r d ı r . M a k i n a , kağıt h a m u r u , kağıt, d e m i r v e çelik
İsveç'in ihracatında b ü y ü k çapta yer almaktadır. D o ğ u A v r u p a ülke­
l e r i n d e n ithalat i s e , e s a s o l a r a k h a m m a d d e l e r , p e t r o l , m e t a l , k i m y a ­
sal m a d d e l e r v e t a n m s a l ü r ü n l e r i i ç e r m e k t e d i r .
İsveç D o ğ u A v r u p a ülkeleri ile t i c a r e t i n d e ayrı bir g ü m r ü k tarife
oranı u y g u l a m a k t a d ı r . B u ülkelerie ticaretini ikili a n l a ş m a l a r i a d ü z e n ­
l e y e n İsveç, e k o n o m i k , s a n a y i v e t e k n i k işbirliği k o n u l a r ı n d a d a a n ­
laşmalar yapmıştır.
3.2. İ s v e ç ' i n Dış T i c a r e t i
Yıllar b o y u n c a i h r a ç ü r ü n l e r i n i n h a n n m a d d e l e r d e n m a m u l m a l l a r a
d o ğ r u s ü r e k l i o l a r a k a r t a r a k d e ğ i ş t i ğ i İ s v e ç ' t e , ihracatın d e v a m l ı art­
m a s ı u z u n d ö n e m d e ü l k e n i n e k o n o m i k g e l i ş m e s i n d e ç o k ö n e m l i rol
oynamıştır.
1981 ve 1 9 8 2 ' d e S E K ( K r o n ' u n ) d e v a l ü a s y o n u ü l k e n i n rekabet d ü ­
zeyini v e ihracatını arttırmış, 1 9 8 3 ' t e dış ticaret fazlası g e r ç e k l e ş m i ş ­
tir. O E C D içinde özellikle A B D ' n i n hızlı bir y e n i d e n y a p ı l a ş m a v e c a n ­
l a n m a g ö s t e r m e s i ile İ s v e ç i h r a c a t ı n ı a r t t ı r m a y a d e v a m e t m i ş , 1 9 8 4
v e 1 9 8 5 ' t e sağlıklı bir dış t i c a r e t f a z l a s ı v e r m i ş t i r . 1 9 8 6 ' d a p e t r o l f i ­
yatlarının d ü ş m e s i ve uluslararası faiz oranlarının a z a l m a s ı , İsveç sa­
n a y i i n d e ü c r e t m a l i y e t l e r i i ç i n d e k i y ü k s e l m e y i v e b u n u n i h r a ç fiyat­
larına o l a n e t k i s i n i d e n g e l e m i ş v e e n a z ı n d a n Batı A v r u p a p i y a s a ­
s ı n d a İ s v e ç ' i n r e k a b e t i n i arttırmıştır.
Petrolün fiyatının d ü ş m e s i v e diğer h a m m a d d e l e r i n d e ğ i ş m e y e n fiy a t l a r ı j s v e ç ' i n ithalat f a t u r a s ı n ı azaltmıştır. O E C D ü l k e l e r i n e s a n a y i
malları i h r a c a t ı n d a İ s v e ç ' i n payı d e v r e s e l bir d e ğ i ş i m göster­
m i ş , 1 9 7 7 - 7 8 ' d e k a z a n ç l a r , 1 9 7 8 - 8 1 ' d e kayıplar v e 1 9 8 1 - 8 4 ' t e tek­
rar k a z a n ç l a r o l m u ş t u r .
S o n y ı l l a r d a 1 9 8 5 ' t e İsveç o r m a n ü r ü n l e r i n i n kağıt h a m u r u hariç,
i h r a ç f i y a t l a n artışı a v a n t a j yaratmıştır. O P E C ü l k e l e r i n e y a p ı l a n i h ­
r a c a t h e m p a z a r p a y ı , h e m d e m i k t a r o l a r a k s o n y ı l l a r d a k e s i n bir
d ü ş m e g ö s t e r m e k l e birlikte k a y b e d i l e n pazarlar b a ş k a ü l k e l e r d e ka­
zanılmıştır. D i ğ e r t a r a f t a n , İ s v e ç ' i n O P E C ü l k e l e r i n e o l a n bağımlılığı
1 9 8 0 ' l i yıllarda ö n e m l i ö l ç ü d e a z a l m ı ş v e b u ülkeler İ n g i l t e r e v e Nor­
v e ç ' t e n s o n r a ü ç ü n c ü s ı r a d a yer almıştır.
N ü f u s u az a n c a k gelir s e v i y e s i ç o k y ü k s e k o l a n İ s v e ç dış t i c a r e t
h a c m i n i n % 4 7 gibi o l d u k ç a y ü k s e k bir b ö l ü m ü n ü n ithalat ile ger­
ç e k l e ş t i r i l m e s i v e ticari p o l i t i k a o l a r a k s e r b e s t p i y a s a e k o n o m i s i n i n
b e n i m s e n m e s i dolayısıyla g e n e l d e iyi bir p a z a r d ı r . 8 m i l y o n l u k n ü ­
f u s u n o l u ş t u r d u ğ u b u p a z a n n d a r o l m a s ı n e d e n i ile, i t h a l a t t a g e n i ş
çapta ihtisaslaşmaya gidilmiştir.
A E T ' y e o r t a k o l m a y a n v e bir E F T A ü y e s i o l a n b u ü l k e n i n halkının
alım g ü c ü n ü n y ü k s e k o l m a s ı b u p a z a r d a y o ğ u n bir r e k a b e t yarat­
maktadır.
Ü l k e d e kişi b a ş ı n a d ü ş e n ithalat, d ü n y a d a k i e n y ü k s e k d ü z e y d e ­
dir. İthalat özel t ü k e t i m i n o r t a l a m a % 3 0 - 3 5 ' n i k a p s a m a k t a d ı r .
Petrol, kömür ve diğer önemli hammaddelerin eksikliği nedeniyle
b u m a d d e l e r b ü y ü k ö l ç ü d e ithal e d i l m e k t e , iklim şartları v e İ s v e ç ' ­
teki y a ş a m standartlarının yüksek oluşu nedeniyle tüketim malları­
nın ithali y ü k s e k o r a n l a r d a g e r ç e k l e ş m e k t e d i r .
İsveç ç o k çeşitli m a l l a r , g e n e l o l a r a k d ü n y a p i y a s a s ı n d a m e v c u t
her çeşit ürünü ithşl etmektedir.
S o s y a l i s t bir ü l k e o l d u ğ u h a l d e ticaret v e s a n a y i i n i n % 9 0 ' ı ö z e l
sektörün elindedir.
(O
00
O)
<0
00
LO
LO
o
cvT
CO
CvJ
lO
00 a>
o
LO
CM*^
CO
00
LO'^
00
O)
^
CO
CM
CM
§
CO
00^ LO^ C M
CM"^
oo"^ C M
CM
CO
00
CO 00
LO
CM
LU
00
o
o
CM
CC
CM
CO
O
c
•S° E.
LU
>
0)
i
CO
00
P
CO L O
12
s
5 ^
CO
CM
1^
CM
CO
00
ü
LO
CO
CO
"Ş
ü
c
(0
c
LL
"cö
e
O
O :t=
CO
CD
CJ)
"ca
CD
Q
c
c
<
2
?
o o
o o o
C 3 Î 0 O T -0.0 o
_
o
o_
o
o
+ + ++
0) 0 0
O) O)
o
^
o o o o
o o
CVJ C O
C O 1CO
00
+
+ + +
^
o
lo
o o o o o o o o
COLO'^OOO'^CMCO
I ^ O l O L O ı — OslOCO
CM CO CO 1 - CM CVL T'
+ -I- + + + +
+
UJ
oc
<
o
CO
ay
o o o o
o o
CM CM 0 0 CO _
CO o
CO C35 CM o CJ>
~ o
o>
r-^ od CM
o
o
o
o
CO LO
cj> ^
od
lO
o o
o
o o o
o
^ ^ c 3 > r ^ O L O
"S CO § Ş S 2 ^ O > 0 0 ^C. M
CT>C3^ı-',-ı-h-'^ı-T^O>CMı-'^
CO Tcj)odcdcMC)cj)cdcj)T-"cMC>c>'^
ı-ı-CMCMCMı-'.-'.-CMCvJCvIÇM'^
Cvl
^ 2
LU
o o o o o o o o o o o o o
LO^CMCMC3îCJ)I^CMCMLOC000R^
'«^l-OOOCOCOLOı-CJ^OO'îJ-lOh-LO
2 T c
A ın o
h^r^odh^odr^^r^odT^oodod
(O 0 0 > «
^
CD
00
<3)
00
O)
LU
CC
O
O
<
><
^
^
^
^
^
^
^
^CM
CC
o
İ l
<
CC
^
o o o o o o o o
O O O O t - C O O O O
CO^COLOCOCOCOCM
CDır^CM'^ı-''^r^CJ)
CMCMCMCMCMCMt-1o o o o o
o o o o o o
o
o o CO 00 o C3>
1—
C0ı-CMCJ>C350LO_ _
_
c j > L Q C J > ' ^ ı o c o L O ı — cj^r^
CD cyi CO
o
00
o
o
o
o
o
(O
ü
o
"i-;oqcooqı^oq"r-LO'^0'^ooo
o o c M o d c D c j J L o r ^ c J c d c d T ^ c M
C M C M C M t - C M i - i - i - C M C M C M C M ^
CM
E
o
c
o
LU
O
3 ^
^
3
g
CO § >cj) > . : 5
c8 5 ==
Tablo 37
İHRACAT VE İTHALAT MİKTARI VE FİYAT HAREKETLERİ
(fob/cif)
Miktar
1980
1981
1982
1983
1984
1985
İhracat
İthalat
100
100
101
94
104
99
117
103
125
107
—
—
T a b l o 38
İ H R A C A T F İ Y A T L A R I İ N D E K S İ (% d e ğ i ş i m )
Bütün
İmalat
Kağıt
Demir
mallar
ürünleri
hamuru
v e çelik
100
100
100
100
8.9
8.8
14.3
2.9
11.7
11.7
12.0
17.0
12.0
11.9
6.2
7.0
7.8
7.8
27.9
7.5
4.1
4.1
-8.4
8.9
Tablo 39
İTHALAT FİYATLARI İNDEKSİ
Bütünmallar
İmalat ürünleri
Kimyasal mad­
deler ve
100
100
11.3
9.8
14.4
13.7
12.8
14.0
5.5
5.4
3.1
3.7
ürünleri
100
8.'1
14.9
14.2
7.2
1.9
Petrol ve kömür
ürünleri
100
24.8
15.5
9.6
3.5
0.9
KAYNAK: Monthly Statistical Digest.
Tablo 40
ANA TİCARET ORTAKLARI
(Toplamın % olarak)
1981
EFTA
Norveç
Finlandiya
AET
Batı A l m a n y a
İngiltere
Danimarka
Fransa
İtalya
ABD
Japonya
Gelişmekte o l a n
ülkeler
Doğu B l o k u , Çin v s .
EFTA
Norveç
Finlandiya
AET
Batı A l m a n y a
İngiltere
Danimarka
Fransa
İtalya
ABD
Japonya
Gelişmekte o l a n
ülkeler
Doğu B l o k u , Çin v s .
İhracat
1982
1983
1984
1985
20.5
9.6
6.5
46.6
11.4
10.0
7.8
5.3
3.2
6.1
1.0
21.0
10.6
6.5
46.5
10.4
10.0
7.7
4.0
3.1
7.1
1.2
19.4
10.1
5.8
48.7
11.4
10.8
8.4
5.0
3.2
8.8
1.4
18.4
9.2
5.8
48.0
11.6
10.3
8.3
5.0
3.5
11.4
1.4
19.6
10.5
5.6
47.1
11.5
9.9
8.3
16.3
4.0
15.0
3.4
13.5
3.1
12.0
3.1
11.1
3.3
16.8
6.2
6.5
48.6
16.2
11.9
6.2
3.8
3.0
8.2
3.6
İthalat
16.77.1
6.5
50.5
17.3
12.2
5.8
5.6
3.1
8.4
3.6
17.2
7.5
5.8
52.3
17.1
13.9
6.1
4.6
3.0
8.3
3.8
18.0
7.7
5.8
52.9
17.5
13.7
6.6
4.3
3.2
8.1
4.6
16.5
6.0
6.5
53.9
17.9
14.1
6.8
15.0
4.8
11.9
5.9
8.9
6.9
7.6
6.1
7.7
5.5
KAYNAK: Monthly Statistical Digest
—
—
11.6
—
—
8.4
—
İ s v e ç ' i n e n f a z l a t i c a r e t yaptığı ü l k e l e r t a b l o d a n d a g ö r ü l e c e ğ i g i ­
b i , A E T ' y e ü y e ü l k e l e r ile E F T A ülkeleridir.
B u ülkeler arasında, 1985 yılı İtibariyle Federal A l m a n y a , A B D , Nor­
v e ç , İ n g i l t e r e , D a n i m a r k a ilk b e ş sırayı a l m a k t a d ı r .
İ s v e ç ' i n g e r e k A E T ' d e n , g e r e k s e E F T A ' y a ü y e ü l k e l e r d e n yaptığı
ithalatta lisans s ö z k o n u s u d u r . İthalatta lisans H o n g K o n g , S i n g a p u r ,
P a k i s t a n gibi ü l k e l e r l e istatistiki a m a ç l a o l m a k t a , i t h a l a t t a belli bir
s e v i y e n i n ü z e r i n e çıkıldığında d e r h a l m i k t a r kotası u y g u l a m a s ı n a g e ­
çilmektedir.
İ s v e ç ' t e ö z e l s e k t ö r p r e n s i p o l a r a k i t h a l a t t a k ı s ı t l a m a y a karşıdır.
İ s v e ç ' t e k i ithalatçı ' K o m m e r s k o l l e g y u m ' a m ü r a c a a t e d e r e k lisans
aldığı t a k d i r d e k o t a k o n m u ş o l s a bile, istediği tekstil ü r ü n ü n ü İ s v e ç ' e
getirtmesinde hiçbir engel yoktur.
T a b l o 41
M A D D E G R U P L A R I N I N İSVEÇ'İN DIŞ T İ C A R E T İ N D E K İ P A Y L A R I
1 9 8 4 (%)
1 9 8 5 (%)
İ h r a c a t İthalat İ h r a c a t İthalat
G ı d a m a d d e l e r i , içkiler
Hammaddeler
- Kereste
- Odun hamuru
- M a d e n cevherleri
P e t r o l , m a d e n i yakıtlar
Kimyasal ürünler
Sınai m a m u l l e r
- Kağıt, m u k a v v a
- Demir-çelik
Elektrikli o l m a y a n
makirıa, cihazlar
Elektrikli m a k i n a l a r , c i h a z l a r
Taşıt a r a ç l a r ı
Çeşitli m a m u l m a l l a r
- Giyim eşyası, ayakkabı
- Aletler, teçhizat
2,8
10,1
3,7
3,7
1,8
4,9
6,2
26,0
9,7
6,6
14,9
11,1
15,9
8,2
0,9
1,9
6,6
4,5
0,7
0,3
1,6
19,5
9,4
16,0
1,1
3,3
2,4
11,5
4,2
4,7
1,8
5,7
6,2
25,6
9,4
6,4
9,1
12,7
8,7
12,4
4,8
1,9
17,2
7,4
16,0
6,8
0,8
1,6
14,8
8,1
8,2
12,0
4,5
1,9
6.,
4,4
0,8
—
1,5
18,9
11,0
15,0
KAYNAK: İsveç Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği Rakamları
1,1
3,8
3 . 2 . 1 . İ s v e ç ' i n İthalatı
1 9 8 5 yılı İsveç ithalatı, 1 9 8 4 yılına g ö r e % 12 artış k a y d e t m i ş t i r .
T o p l a m ithalatının % 4 0 ' d a n fazlası ü r e t i m g i r d i l e r i n d e n , y a k l a ş ı k
% 2 0 ' s i her t ü r l ü t ü k e t i m m a l ı n d a n v e enerji ü r ü n l e r i n d e n , % 1 4 ' ü
ise yatırım m a l l a r ı n d a n o l u ş m a k t a d ı r .
T e m e l k a t e g o r i l e r a r a s ı n d a yatırım m a l l a n i t h a l a t ı , 1 9 8 5 ' t e % 15
o r a n ı n d a k i artış ile yıl b o y u n c a e n b ü y ü k ithalat artışı k a y d e d e n m a l
g r u b u o l m u ş t u r . B u s e k t ö r d e taşıt a r a ç l a n ithalatı % 7 o r a n ı n d a d ü ­
ş e r k e n , ö z e l l i k l e s a n a y i m a k i n a l a n ithalatı % 2 9 , b i l g i s a y a r ithalatı
d a % 2 0 artış g ö s t e r m i ş t i r .
A y n ı yıl inşaat m a l z e m e l e r i d e dahil o l m a k ü z e r e ü r e t i m girdisi o l a n
m a l l a r ı n ithalatı d e ğ e r o l a r a k % 10 o r a n ı n d a y ü k s e l m i ş t i r . Ç e l i k v e
d e m i r dışı m e t a l ü r ü n l e r i ithalatı h e m e n h e m e n aynı d ü z e y d e kalır­
k e n , p l a s t i k m a m u l l e r i ithalatı d e ğ e r o l a r a k y a l n ı z c a % 7 a r t m ı ş , e n
ö n e m l i ithalat artışı m i k r o e l e k t r i k d e v r e l e r i n d e % 2 1 , yarı iletkenler­
de % 23, bilgisayar parçalarında % 62 ve haberleşme araç gereçle­
rinde % 47 olarak görülmüştür.
Ö z e l l i k l e h a m v e r a f i n e p e t r o l ü r ü n l e r i o l m a k ü z e r e enerji s e k t ö r ü
ile ilgili ithalat artışı ise d e ğ e r o l a r a k % 1 0 ' a ulaşmıştır.
T o p l a m t ü k e t i m m a l l a n ithalatının % 25'ini o l u ş t u r a n g i y i m v e ayak­
kabı i t h a l a t ı n d a artış % 18 v e y i n e % 2 5 ' i n i o l u ş t u r a n g ı d a m a d d e l e ­
ri i t h a l a t ı n d a artış % 6 o l a r a k k a y d e d i l m i ş t i r . E l e k t r o n i k e v e ş y a s ı it­
h a l a t ı n d a k i artış ise, d e ğ e r o l a r a k % 17'dir.
Tablo 42
İSVEÇ'İN İTHALATI
(Milyon SEK)
1984
Gıda Maddeleri ve Canlı
Hayvan
1985
1986
(Ocak-Haz.)
- Et (Konserve hariç)
- Balık, naimeler
- Sebze ve meyva (kuru dahil)
- Kahve
- Hayvan yemi
286,4
1.623,6
4.054,7
2.570,5
1.315,8
7.460,1 +
355,4
188,Ci 0
1.667,8 951,4 +
4,140,9 2.339,1 +
2.567,6 1.789,5 +
1.111,5
513,5 —
İçki ve tütün
1.718,4
1.850,7
- İçki
853,2 +
1.027,9
1.118,4
632,4 +
12.775,0
13.094,0
- Tütün ve mamulleri
Hammaddeler ( Y e n i l m e y e n ,
petrol hariç)
- Deri, kösele, kürk
- Yağlık tohumlar, meyvalar
- Tabii ve sentetik kauçuk
- Kereste
- Tekstil elyaf ve döküntüleri
- Tabii gübreler ve mineraller
- Maden cevherleri ve
döküntüleri
- Diğer hayvansal, bitkisel
hammadde
1984
1985
690,4
732,3
9.688,6
1986
(Ocak-Haz)
10.765,1
220,8 —
4.972,7 —
490,2
238,3
551,2
1.416,7
408,5
1.357,5
282.0 +
502,9
75,2 —
214,4
265.1 —
536,9
1.886,6 1.116,9 +
203.2 —
403,4
663,5 —
1.452,5
3.375,2
3.773,2 1.405,6-
1.295,7
1.408,7
663,8-
Petrol, madeni yağlar
42.667,8
46,225,613.467,8
- Kömür (linyit, kok vs.)
- H a m petrol
- Petrol ürünleri (rafine)
- Elektrik enerjisi
1.935,0
22.983,8
15.236,5
353,3
2.509,9 816,4
24,387,3 6.733,3
16.387,2 4.956,5
878,8
95,3
Hayvani ve Bitkisel
yağlar
834,0
895,9
294,4
- Bitkisel Yağlar
559,3
611,2
193,1
20.473,2
23.150,7
Kimyasal Ürünler
- Organik kirnyasal bileşikler
- Kimyasal maddeler ve
organik olmayan kimyasal
bileşikler
- Boyayıcı maddeler, tanenler
- Tıbbi ve eczacılıkta
kullanılan maddeler
- Tuvalet ve temizlik
maddeleri
- Gübreler
- Plastik Maddeler
11.178,5
3.036,3
3.502,3 1.487,1 —
3,058,2
1.334,9
3.866,8 1.082,5 —
1.429,3 803,0 +'
2.547,9
2.838,9 1.460,8 +
1.141,2
1.183,7
5.829,0
1.310,2 750,2 -^•
1.224,4 577,3—
6.216,0 3.360,4 +
1984
Sınai Mamuller
- Deri, deriden ve
kürkden eşya
- Kauçuktan mamuller
- Ağaç ve mantardan
mamuller (mobilya hariç)
- Kağıt, mukavva ve
mamulleri
- iplikler ve kumaşlar
- İplikler
+ Kumaşlar
+ Özel kumaşlar, giysi hariç
hazır tekstil ürünleri
halılar
- Minerallerden mamul
ürünler
• Demir, çelik ürünleri
+ Borular
• Metaller (demir çelik hariç)
• Madeni ürünler
Makina ve cifıazlar
- Güç üreten makinalar
- Özel sanayi dallannda
kullanılan makinalar
~ Madenleri işleme makinaları
- Diğer elektrikli olmayan
makina ve cihazlar
- Büro makinalan
- Telefon, telgraf cih.
Radyo, TV, vs.
- Diğer elektrikli makina
ve cihazlar
+ Ev işlerinde kullanılanlar
- Kara taşıt araçlan
1985
1986
(Ocak-Haz.)
34.928,1
36.704,3 19.270,0 +
561,3
2.533,2
604,8
337,7 +
2.755,7 1.505,9 +
1.046,3
1.087,9
562^5 0
2.420,2
5.843,5
1.604,5
1.850,6
2.706,1
6.321,8
738,9 —
1.965,9
1.510,2 +
3.243,8 —
1.431,2
1.042,2 —
2.561,7
2.751,4 1.462,7 +
3.023,8
8.234,2
1.396,0
5.411,3
5.854,4
3.355,5 1.820,5 +
8.154,2 4.310,2 0
803,4 +
1.477,9
5.310,4 2.477,9 —
6.408,0 3.505,4 +
68.192,5
80.067,1 40.167,1 —
5.238,3
5.463,8 3.177,8 +
5.457,6
1.827,3
8.114,3 3.527,6 —
2.127,3 1.120,7 +
10.785,5
8.215,9
11.958,1 6.139,2 +
10.421,3 4.603,2 —
4.680,6
5.772,1 2.743,5 +
14.879,6 6.961,0 —
13.084,5
1.394,7 . 1.732,8 861,4 +
14.622,8
17.591,5 9.470,9 +
T a b l o 42 ( D e v a m )
İSVEÇ'İN İTHALATI
(Milyon SEK)
1984
+ Otomobiller
+ Diğerleri
+ Aksam ve parçalar
- Diğer taşıt araçları
+ Gemiler
6.502,4
1.545,8
5.575,1
3.280,0
2.049,3
Çeşitli mamuller
26.302,1
- Sıhhi tesisat ve
elektrik malzemeleri
- Mobilya
- Hazır giyim
- Ayakkabı •
.- Ölçü ve kontrol aletleri
- Optik ve fotoğrafçılık eşyası
- Diğer mamul mallar
Diğer mallar
- Silah ve cephane
TOPLAM
1985
8.427,4
1.935,1
6.174,5
3.739,3
1.978,5
30.187,3
1986
(Ocak-Haz.)
4.255,3
1.105,3
3.494,6
2.422,1
1.023,6
—
+
+
+
—
15.550,3 +
506,3
594,8
299,8 +
1.892,7 2.144,7 1.223,9 +
8.072,0 9.632,1 4.835,6 +
997,9 —
1.831,1 2.050,4
4.123,2 4.755,2 2.555,6 +
2.373,6 2.560,3 1.316,4 +
7.028,5
7.911,6 4.048,3 +
989,3
1.037,6
601,7 +
228,6 +
446,1
482,6
218.569,0 243.978,5 113.814,7
NOT: 1986 Ocak-Haziran döneminde, 1985 yılının aynı dönemine göre ithal değerin­
de artma ( + ), azalma (—) olanlar ile ithal değerleri değişmeyenler (0).
T a b l o 43
İSVEÇ'İN İHRACATI
(Milyon SEK)
1984
1985
Gıda maddelen ve canlı hayvan
5.582,6
1986
(Ocak-Haz.)
6.137,5 2.660,9 —
- Et (Konserve hariç)
- Süt, sütten mamuller, yumurta
- Balık, naimeler
- Hububat ve unları vs.
1.204,6
458,6
634,1
1.206,2
1.190,5
421,2
627,6
1.606,9
447,2
167,4
333,3
523,5
—
—
+
—
İçki ve tütün mamulleri
Hammaddeler
(Yenilmeyen, petrol hariç)
1984
1985
262,3
329,4
27.943,5
1986
(Ocak-Haz.)
164,1 +
26.178,912.030,8 —
- Deri, kösele, kürk
- Yağlık tohumlar ve meyvalar
- Orman ürünleri ve mantar
+ Kereste (çam)
- Kağıt hamuru ve döküntüleri
- Tekstil elyaf ve döküntüleri
- Tabii gübreler ve mineraller
- Maden Cevherleri ve
döküntüleri ^„
+ demir cevheri
622,2
179,1
10.227,0
9.763,5
11.330,2
352,2
432,9
838,0
663,0 +
209,7
52,3 —
9.565,3 4.738,3 +
9.070,0 4.504,3 +
9.627,0 4.122,1 —
361,7
147,9 —
435,9
211,2 +
4.420,8
2.702,1
4.728,9 1.878,2 —
3.059,2 1.166,5 —
Madeni yağlar, yakıtlar
13.844,4
12.736,2
- Petrol ürünleri (rafine)
- Elektrik enerjisi
11.684,2
463,5
10.062,7 3.118,4 —
767,9
406,0 +
Hayvansal ve bitkisel
yağlar
Kimyasal Ürünler
- Organik kimyasal bileşikler
- Kimyasal maddeler ve
organik olmayan kimyasal
bileşikler
- Boyayıcı maddeler,
tanenler
- Tıbbi ve eczacılıkta
kullanılan maddeler
- Tuvalet ve temizlik
^ maddeleri
- Plastik Maddeler
4.311,4 —
752,3
752,1
281,0
15.099,0
16.236,1
9.220,6 +
2.366,6
2.570,4 1.432,3 +
1.830,7
1.917,0 1.028,2 +
641,7
673,3
391,1 +
3.092,1
3.460,0 2.030,4 +
600,0
4.236,6
680,0
376,4 +
4.430,2 2.568,5 +
1984
Sınai mamuller
- Deri, deri(den ve kürkten
eşya
- Kauçuktan mamuller
- Ağaç ve mantardan
mamuller (mobilya hariç)
- Kağıt, mukavva ve
mamulleri
-1- Gazete kağıdı
+ Kraft kağıdı
+ diğer kağıt ve mukavvalar
+ elyaflı mukavva vs.
- İplikler, kumaşlar
- Minerallerden mamul ürünler
- Demir-çelik
+ Saç taslaklan, çubuklar
profiller, teller
+ Borular
- Metaller (demir-çelik hariç)
- Madeni ürünler
Makina ve cihazlar
- Güç üreten makinalar.
elektrik jeneratör ve motorlan
- Özel sanayi dallannda
kullanılan makinalar
- Madenleri işleme makinaları
- Diğer elektrikli olmayan
makina ve cihazlar
- Büro makinaları
- Telefon, telgraf cihazları, radyo
TV., teyp vs.
- Diğer elektrikli makina
ve cihaz.
-I- ev işlerinde kullanılanlar
62.223,3
1985
1986
(Ocak-Haz.)
67.630,6 35.974,1
-1-
725,7
1.465,9
745,2
1.658,7
397,0
905,0
—
2.389,7
2.584,5 1.346,7
-1-
22.842,8
3.665,1
7.153,4
9.539,8
327,8
2.935,1
2.623,5
15.501,2
25.283,1 13.832,0 +
4.393,0 2.395,3 -17.885,4 3.989,6 —
10.073,1 5.736,5 -I-335,3
194,7 +
3.287,9 1.817,2 +
2.798,0 1.358,2 —
17.108,6 8.863,5 —
13.102,8
2.313,8
5.177,0
8.562,4
14.307,5
2.630,0
4.903,6
9.261,0
-1-
7.452,5 —
1.446,0 +
2.391,8 —
5.062,6 +
108.682,6158.182,9
+
6.572,6
6.627,7 3.485,5
-1-
10.828,8
2.157,2
12,188,0 6.667,2
2.512,5 1.340,0
-1-
15.936,0
6.300,1
17.280,7 9.040,3 -17.971,8 3.666,0 —
9.342,0
11.408,8 5.367,2 -i-
2.016,9
2.182,3 1.307,2 +
98.567,5
-1-
1984
1985
1986
(Ocak-Haz.)
- Kara taşıt araçları
+ otomobiller
+ Diğerleri
+ Aksam ve parçalar
- Diğer taşıt araçlan
+ Gemtier
33.756,6
16.721,2
8.990,3
7.309,7
4.965,0
4.106,2
35.779,6
17.933,8
8.346,0
8.597,2
5.444,7
3.510,0
20.548,6
10.383,9
4.789,6
4.892,7
3.020,6
2.008,6
+
+
+
+
+
+
Çeşitli mamuller
16.475,5
19.084,8 10.003,8
+
- Sıhhi tesisat ve
elektrik malz.
- Mobilya
- Giyim eşyası
- Ayakkabı
- Ölçü ve kontrol aletleri
- optik ve fotoğrafçılık eşyası
- diğer mamul mallan
854,4
3.987,7
1.802,4
237,4
3.835,4
744,6
4.887,8
952,3
4.604,9
2.057,8
270,6
4.817,8
701,4
5.526,0
Diğer mallar
2.056,6
2.216,7
- Silah ve cephane
1.481,5
TOPLAM:
242.810,5
505,4
2.489,4
1.042,5
137,1
2.364,5
385,6
3.001,8
+
+
+
+
1.447,2 +
1.634,0 1.103,6 +
259,985,0
134.276
NOT: 1986 Ocak, Haziran döneminde, 1985 yılının aynı dönemine göre ihracat de­
ğerlerinde artma (+), azalma (—) olanlar ile ihracat değerleri değişmeyenler (0).
3 . 3 . T ü r k i y e İ s v e ç T i c a r i İlişkileri
3.3.1. Genel Durum
T ü r k i y e ile İsveç a r a s ı n d a k i ticaret g e n e l l i k l e s u ü r ü n l e r i , t a r ı m s a l
ü r ü n l e r , m a d e n l e r v e tekstil ürünleri ihracatı ile s a n a y i için h a m m a d ­
deler, kağıt, m a k i n a v e cihazlar ithalatı ş e k l i n d e g e r ç e k l e ş m e k t e d i r .
E k o n o m i k yapısı b ü y ü k o r a n d a dış t i c a r e t e bağlı o l a n ve d ü n y a
t i c a r e t i n d e k i y e r i ö n e m l i s a y ı l a b i l e c e k bir ülke o l a n İsveç ile ü l k e m i z
a r a s ı n d a k i dış ticaret s o n y ı l l a r d a v e özellikle 1985 yılında g e l i ş m e
g ö s t e r m e k l e birlikte ç o k ileri d ü z e y d e o l d u ğ u s ö y l e n e m e z .
1 9 8 5 yılında ü l k e m i z d e y a p ı l a n ticaret h a c m i , İ s v e ç ' i n dış t i c a r e t
h a c m i n i n o r t a l a m a % 0.26'sını o l u ş t u r m u ş t u r . ( 1 9 8 4 yılında % 0.25,
1 9 8 3 ' t e % 0,21.)
İ s v e ç ' i n 1 9 8 4 yılında ü l k e m i z d e n yaptığı ithalat, t o p l a m ithalatının
o/o 1 6 ' s ı n ! ( 1 9 8 4 yılında % 0.20, 1 9 8 3 ' t e % 0,17) o l u ş t u r m a k t a d ı r .
İ s v e ç ' i n 1 9 8 4 yılında ü l k e m i z d e n yaptığı ithalatla karşılaştırıldığında
1 9 8 5 ' t e b u ü l k e y e ihracatımızın % 2 5 o r a n ı n d a d ü ş ü ş k a y d e t t i ğ i v e
i h r a c a t ı m ı z d a k i s ö z k o n u s u b u a z a l m a n ı n 1 9 8 4 ' t e k i petrol ü r ü n ü ih­
racatımızın 1 9 8 5 ' t e g e r ç e k l e ş t i r i l e m e m e s i n d e n a y n c a , İ s v e ç ' i n
2 1 . 9 . 1 9 8 4 t a r i h i n d e n itibaren bir yıl s ü r e ile b a z ı tekstil ü r ü n l e r i m i z e
t e k taraflı m i k t a r kısıtlâmasıyla, g i y i m e ş y a s ı ihracatımızın 1 9 8 5 ' t e
1 9 8 4 ' e g ö r e % 19 o r a n ı n d a a z a l m a s ı n d a n k a y n a k l a n m ı ş t ı r .
İ s v e ç ' i n ü l k e m i z e 1985 yılı i h r a c a t ı ise, İ s v e ç ' i n t o p l a m ihracatının
% 36'lık b ö l ü m ü n ü oluşturmaktadır. (1984 yılında % 0,30, 1983'te
0,24). 1 9 8 4 y ı l ı n d a ü l k e m i z e y a p ı l a n i h r a c a t d i k k a t e a l ı n d ı ğ ı n d a , İs­
v e ç ' i n ü l k e m i z e y ö n e l i k ihracatını 1985 yılında % 3 9 o r a n ı n d a arttır­
dığı g ö r ü l m e k t e d i r . B u o r a n 1 9 8 4 ' t e % 2 0 artış o l a r a k g e r ç e k l e ş m i ş ­
tir. Ü l k e m i z i n İ s v e ç ' l e o l a n t i c a r e t i n d e , b u ü l k e y e 1 9 7 5 yılında satı­
lan u ç a k yakıtından s a ğ l a n a n gelirin m e y d a n a g e t i r d i ğ i l e h i m i z e fark
istisna edilirse, d e n g e yıllardır a l e y h i m i z e g e r ç e k l e ş m e k t e d i r . İ s v e ç ' e
y ö n e l i k i h r a c a t ı m ı z d a 1 9 7 9 v e 1 9 8 0 y ı l l a n n d a o l u m l u bir g e l i ş m e ile,
i h r a c a t ithalat a r a s ı n d a k i f a r k azaltılmış i k e n , 1 9 8 2 y ı l ı n d a İ s v e ç ' t e n
y a p ı l a n ithalatın 1981 ' e g ö r e % 6 9 ' u n ü z e r i n d e artış k a y d e t m e s i so­
n u c u f a r k t e k r a r artmıştır. 1 9 8 3 yılında ihracatımızın a r t m a s ı , b u n a
karşılık ithalatımızın a z a l m a s ı s o n u c u . Ü l k e m i z i n İ s v e ç ' l e dış t i c a r e t
a ç ı ğ ı n d a a z a l m a g ö r ü l m ü ş t ü r . 1 9 8 4 ' d e nisbi i y i l e ş m e , 1 9 8 3 ' e g ö r e
Ithalatımızdaki % 3 0 ' l u k artışa karşılık i h r a c a t ı m ı z d a k i % 5 4 o r a n ı n -
CO
00
O)
CD CO LO o CM
CM
O 00
CO l O ^
^ lO
CO CJ)
LO
00
O)
00
O)
<
ü
<
^
'd-
I
CM
00
o ^
o-t
CJ) CD
'
lo CD LO q CO
CM CJ)
CM 0 0 N
CO LO CD CD CD CJ)
LO
CO
cvj
0>
o
CJ) CJ) 0 0 CD
CM 0 0
LO
1CD
CJ) LO CD CO LO
CO
CO o
1^
^
0C>
Ml
>
^
-I-
CM CO -t- CD T- CO
1 - CO 0 0 CM CO O)
o
CO
00
T-
00
cvi
CD
00
^
LO
^
s $2
d
co"^
CJ)
CM l o CO CO
00
LO
CO
o o
CO 1 CJ) T- LO
CD LO CD
1 - CO CO o
ÇM 7^ (J) CO CM
0 0 CM
o CD
O
LU
>
CO ^ ^ LO CJ) N .
CO o LO o o 1 CD CM T- CM
CO CDCT>Ö
CM
1 ^ o 1LO CJ)
o
m
LO 1 - LO C3^ 1 CO CO CJ) o CO LO
LO CO CO CM 0 0 CM
lO 1 ^ 0 0
LO r-- 1 -
(O
ÛC
o
c
LU
I
^
^ 5
J5:Ş 2
^
CO ^
CD • =
E
c c o
o Q>
2£ £
_2 5 2 2 2 2
CÖ
>
û
<
<
d a k i g e l i ş m e ile d e v a m e t m i ş t i r . A n c a k , 1985 yılında i h r a c a t ı m ı z d a ki % 2 5 o r a n ı n d a k i a z a l m a y a n ı n d a ithalatımızın % 3 9 o r a n ı n d a art­
m a s ı ikili t i c a r e t d e n g e s i n i n s o n yıllarda e n y ü k s e k d ü z e y e u l a ş a r a k
aleyhimize sonuçlanmasına sebep olmuştur.
1 9 8 6 yılının ilk altı a y ı n d a 1 9 8 5 ' i n aynı d ö n e m i n e g ö r e g e r e k İs­
v e ç ' t e n i t h a l a t ı m ı z d a g e r e k s e İ s v e ç ' e i h r a c a t ı m ı z d a % 2 artış ger­
ç e k l e ş m i ş t i r . 1 9 8 6 O c a k - H a z i r a n d ö n e m i n d e İ s v e ç ' i n t o p l a m ithalat
v e i h r a c a t ı n d a ü l k e m i z i n payı sırasıyla % 0.1 v e % 0 . 3 ' t ü r .
Dış t i c a r e t i m i z e ilişkin o l a r a k b e l i r t i l m e s i g e r e k e n bir d i ğ e r k o n u
a ş a ğ ı d a k i t a b l o ö r n e ğ i n d e n d e g ö r ü l e c e ğ i gibi T ü r k i y e ile İsveç ara­
s ı n d a k i dış t i c a r e t t e s ü r e k l i o l a r a k iki ü l k e n i n y a y ı n l a d ı ğ ı r a k a m l a r d a k i farklılıktır. B u farklılığın k a y n a ğ ı r e - e k s p o r t i ş l e m l e r i y a d a aracı
ü ç ü n c ü ülkeler ( A v u s t u r y a , Portekiz, F e d e r a l A l m a n y a ) o l u p , ithalatta
m e n ş e ü l k e s i n i n , i h r a c a t t a ise, ilk v a r ı ş ü l k e s i n i n d i k k a t e a l ı n m a s ı
iki ü l k e istatistiklerinin farklı s o n u ç v e r m e s i n e n e d e n o l m a k t a d ı r .
Mallarımızın d i ğ e r ü ç ü n c ü ülkeler k a n a l ı y l a İ s v e ç ' e g i r m e l e r i n i n
e s a s n e d e n i i s e , malların E F T A ülkeleri ü z e r i n d e n İ s v e ç ' e g i r m e l e r i
halinde g ü m r ü k indiriminden yararlanılmasıdır.
G e n e l bir d e ğ e r l e n d i r m e ile T ü r k i y e - İ s v e ç t i c a r e t i n d e , İ s v e ç ' i n d e ­
vamlı olarak d a h a fazla gelir s a ğ l a m a s ı , ü l k e m i z i n İ s v e ç ' e t a n m ü r ü n ­
leri v e m a d e n s a t m a s ı n a karşılık d a h a y ü k s e k fiyatlı s a n a y i h a m m a d ­
desi, makina ve teçhizatı almasından kaynaklanmıştır.
Bu d u r u m İsveç'le ticaret yapan h e m e n hemen t ü m gelişmekte
o l a n ülkeler için aynıdır. Dolayısıyla belirli ü r ü n l e r e d a y a n ı l a r a k İs­
v e ç ' e y a p ı l a n i h r a c a t ı m ı z ı n , b u ülke p a z a r ı n a y e n i ü r ü n l e r i n tanıtıla­
rak çeşitlendirilmesi halinde dış ticaret d e n g e s i n i n iyileştirilmesi m ü m ­
kün olabilecektir.
1985 yılında ihraç ü r ü n l e r i m i z d e çeşit a ç ı s ı n d a n bazı y e n i m a d d e ­
lerin b u l u n d u ğ u i z l e n m e k t e ise d e İ s v e ç ' e y ö n e l i k ihracatımızın ç o k
b ü y ü k bir b ö l ü m ü n ü e s a s o l a r a k kerevit, k u r u incir, kayısı, y a p r a k
t ü t ü n , m a d e n l e r , petrol ü r ü n l e r i ve tekstil m a l l a n o l u ş t u r m a k t a d ı r .
İ s v e ç - T ü r k i y e T i c a r e t i ( M i l y o n $ , 1 9 8 6 i l k altı a y )
İ s v e ç ' i n ithalatı (3)
İ s v e ç ' i n i h r a c a t ı (3)
T ü r k i y e ' n i n ithalatı
T ü r k i y e ' n i n ihracatı
23,4
64,3
64,9
12,5
KAYNAK:
1) isveç Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğinden temin edilen İsveç kayıt­
ları
2) Devlet İstatistik Enstitüsü Rakamları
3) 24 Nisan 1986 SEK 7,064 per $'a göre hesaplanmıştır.
1 9 8 5 yılında İ s v e ç ' e ihraç e t t i ğ i m i z ü r ü n l e r d e n e n f a z l a gelir, ö n ­
c e k i y ı l l a r d a o l d u ğ u gibi sırasıyla kerevit, b a ğ ı r s a k , k u r u incir, fındık,
d o m a t e s s a l ç a s ı , k u r u y e m i ş l e r , y a p r a k t ü t ü n , tabii h a m boratlar,
k r o m c e v h e r i , g i y i m e ş y a s ı , f e r r o k r o m ile 1985 yılında ihracatı ilk kez
g e r ç e k l e ş t i r i l e n kıymetli m e t a l ihtiva e d e n k ü l ve kalıntılardan s a ğ ­
lanmıştır. B u o n i k i ü r ü n ü m ü z ü n , İ s v e ç ' e 1985 yılında t o p l a m ihraca­
tımız i ç i n d e k i p a y ı % 71,9 o r a n ı n d a ve 278,1 m i l y o n S E K d e ğ e r i n ­
dedir.
Tablo45
1984, 1985 v e 1986 OCAK-HAZİRAN D Ö N E M İ N D E
TÜRKİYE'NİN İSVEÇ'E İHRACATI VE İTHALATI
Madde grubu
Gıda maddeleri
- Et
- Süt, sütten ürünler
yumurta
- Balık, naimeler,
yumuşakçalar
- Hububat ve unlan,
mamulleri
- Meyve ve sebze
(kuru dahil)
- Şeker ve mamulleri
- Kahve, çay, kakao,
baharat
- Hayvan yemi
- Diğer gıda maddeleri
1985
1986 (Ocak-Haz.)
1984
İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat
0
47,4
1,0
186,0
1,3 188,4
—
—
—
—
0
0,1
0
1,3
0,2
0,9
0
—
78,2
0
74,3
0
9,1
—
0,5
—
0,6
0
0,1
—
105,9
0,1
—
—
111,0
0,2
0
—-
—
37,7
0,1
1,1
—
1,8
—
0,4
—
0,1
0
0,2
0,1
0,1
0
0,2
—
1,8
0,1
0,2
0,9
10,9
0
0,1
35,6
44,8
—
İçkiler ve tütüıi
17,2
—
11,1
- İçkilör
- Tütün ve mamulleri
2,3
14,9
—
—
2,0
9,1
Hammaddeler,
(yenilmeyen,
petrol hariç)
71,7
116,0
91,7
140,9
0,1
0,1
—
0
—
—
—
—
0
—
—
—
—
1,7
.—
1,7
.—
3,5
—
111,2
0 120,2
—
40,9
0,1
3,0
0,1
0
0,1
—
13,4
0,1
19,1
0,1
13,2
0,1
- Deri, kösele, kürk
- Yağlık, tohumlar ve
meyvalar
- Tabii, sentetik kauçuk
- Orman ürünleri ve
mantar
- Kağıt hamuru ve
döküntüleri
- Tekstil elyafı
ve döküntüleri
- Tabii gübreler,
mineraller
T a b l o 45 (Devam)
1984, 1985 ve 1986 OCAK-HAZİRAN DÖNEMİNDE
TÜRKİYE'NİN İSVEÇ'E İHRACATI VE İTHALATI
Madde grubu
1984
1985
1986 (Ocak-Haz.)
İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat
- Maden cevherleri,
döküntüleri
- Diğer hayvansal,
bitkisel hammaddeler
Madeni yakıtlar.
yağlar
- Kömür, linyit, kok
- Petrol ve ürünleri,
rafine
Hayvansal, bitkisel
yağlar
- Bitkisel yağlar
- Yağlar, yağ asitleri
Kimyasal ürünler
- organik kimyasal
bileşikler
- Kimyasal maddeler ve
organik olmayan
bileşikler
- Boyayıcı maddelör.
tanenler
- Tıbbi ve eczacılık
ürünleri
- Tuvalet ve temizlik
maddeleri
- Gübreler, hazırlanmış
- Patlayıcı, ateşleyici
maddeler
- Plastik maddeler
-Diğer kimyasal ürünler
Sınai mamuller
- Deri, deriden, kürkten
eşya
52,1
—
5,9
O
139,8
63,2 18,8 19,3
9,2
0,1
O
3,0
0
—
0,3
0
0
139,8
0,1
—
0
0
0,1
0,1
1,4
0
0
0,1
0,1
0
1,4
0,6
26,7
—
16,3
0,4
0,5
0,2
0
—
—
1,0
0,1
0
0,
0
0,1
29,6
2,50
__
11,9
0,7
1,0
2,1
0
0,2
0,2
5,9
2,7
0,8
0
1,2
0,2
0
0,9
6,0
0,5
0,1
27,6
,2,6
19,9
101,8
—
26,4
202,4
_
0,4
0
0,7
- 0,3
2,4
9,4
1,9
12,2
115,5
0
0
-
0,1
0,1
2,5
1,2
0
0
63,6
0,9
—
—
—
T a b l o 45 (Devam)
1984, 1 9 8 5 v e 1986 O C A K - H A Z İ R A N D Ö N E M İ N D E
TÜRKİYE'NİN İSVEÇ'E İHRACATI VE İTHALATI
Madde grubu
1984
1985N
1986 (Ocak-Haz.)
İhracat İthalat İhracat İ t ^ l a t İhracat İthalat
- Kauçuk eşya
- Ağaç ve mantardan
mamuller
(mobilya hariç)
- Kağıt, mukavva ve
mamulleri
- İplikler, kumaşlar
(Giysi hariç)
- Minerallerden mamul
ürürîler
- Demir çelik
- Metaller
(demir-çelik hariç)
- Madeni ürünler
2,2
0,2
6,2
0,5
3,1
0
0
0
0
0,1
—
0
27,6
2,3
45,3
1,3
36,9
10,1
7,7
7,7
7,6
2,7
4,6
1,4
4,2
2,6
48,9
2,4
6,2
4,9 126,1
4,2
2,6
2,0
60,9
3,3
0,7
1,1
13,7
0,5
0,7
0,4
13,7
0,9
0,2
7.7
Makina ve cihazlar
2,5
406,4
1,1
502,7
0,7
247,5
- Güç üreten makinalar
- Özel sanayi dallannda
kullanılan makinalar
- Madenleri işleme
makinalan
- Diğer elektrikli olmayan
makina ve cihazlar
- Büro makinaları
- Telefon, telgraf cihazlan
radyo, TV, teyp vs.
- Diğer elektrikli makina
ve cihazlar
- Kara taşıt araçları
- Diğer taşıt araçlan
0,3
76,0
0,2
53,2
0,1
10,3
0
89,5
0 119,3
—
64,9
0
12,8
—
16,9
0,1
6,1
0.6
45,5
11,4
0,6
60,3
14,3
0,4 19,5
0 '16,5
1,6
13,1
0
22,5
Çeşitli m a m u l mallar
- Sıhhi tesisat ve elektrik
malzemesi
- Mobilyalar (tababette
kullanılanlar dahil)
18,3
0 137,3
2,3
0 15,6
0.2 197,2
3,3
20,6
0
5,8
0 14,6
0 109,7
0,1
0,1
55,0
16,4
19,6
68,3
0
0,1
0
0
0
0
0
1,9
0
2,2
0,1
1,2
78,7
T a b l o 45 (Devam)
1984, 1985 ve 1986 OCAK-HAZÎRAN DÖNEMİNDE
TÜRKİYE'NİN İSVEÇ'E İHRACATI VE İTHALATI
Madde grubu
- Seyahat eşyası,
el çantaları
- Giyim eşyası
- Ayakkabı
- Ölçü ve kontrol aletleri
- Optik ve fotoğrafçılık
eşyası
- Diğer mamul mallar
Diğer mallar
- Posta yoluyla ithal
edilen eşya
- Silah ve cephane
Toplam
1984
1985
1986 (Ocak-Haz.)
İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat
0,2
78,2
0,1
0
—
—
0
0,1
0
16,4
0,5
2,0
3,9
0,3
—
0,2
0,2
0,1
—
0,1
0,1
Q
0,2
516,8
0,2
0
15,0
—
672,1
1,1
63,3
0
386,5
0,7
51,5
0
—
0
0,1
0,1
14,3
0,7
1,2
2,7
0,2
0,5
, —
0,1
—
932,7
—
0,1
0
165,3
454,1
1985 yılında bir ö n c e k i yıla g ö r e İ s v e ç ' e i h r a c a t ı m ı z d a ö n e m l i ö l ­
ç ü d e artış g ö s t e r e n m a d d e l e r b a h a r a t l a r , s e b z e k o n s e r v e l e r i , d o m a ­
t e s s a l ç a s ı , k u r u y e m i ş l e r , tabii h a m boratlar, dış lastikler, k ü r k t e n
g i y i m e ş y a s ı , k a r d e e d i l m i ş ince kıllardan iplikler, d ö ş e m e l i k k a p l a malık, karolar, s o f r a v e m u t f a k için c a m e ş y a ' d ı r .
İsveç'e 1985 yılı ihracatımızda ö n e m l i ö l ç ü d e d ü ş m e gösteren m a d ­
deler a r a s ı n d a l i m o n , k o n s e r v e ve t ü t ü n yer a l m a k t a d ı r .
1985 yılında İ s v e ç ' e y a p ı l a n i h r a c a t ı n i ı z d a ilk kez y e n i m a d d e l e r i n
b u l u n m a s ı d a d i k k a t ç e k m e k t e , b u n l a r pırasa, d o n d u r u l m u ş çilek,
kıymetli m e t a l ihtiva e d e n kül v e kalıntılan, borik o k s i t ve borik asit,
k o n v a n s i y o n e l dış lastikler, t a b i i d e r i d e n e v r a k ç a n t a l a r ı , k a r t o n k u ­
tular v e c a m a y n a l a r o l m a k t a d ı r .
3.3.2. B a ş l ı c a m a d d e l e r itibariyle T ü r k i y e ' d e n ithalat
İ s v e ç ' i n Ü l k e m i z d e n g e r ç e k l e ş t i r d i ğ i ithalatın s o n üç yıllık d ö k ü ­
m ü m a d d e l e r itibariyle a ş a ğ ı d a k i T a b l o ' d a g ö s t e r i l m i ş t i r .
T a b l o 46
İSVEÇ'İN TÜRKİYE'DEN İTHALATI
(Değer: 1000 SEK)
M a d d e Adı
Deniz balıklan
Kerevit
Peynir
Bağırsak
Pırasa
Çiçek soğanları
Sebzeler (dondurulmuş)
Bakliyat
Mandarin, satsuma
Altıntop
Limon
Elma
Kuru Üzüm
K u r u incir
Fındık ( k a b u k l u )
Fındık (iç)
Badem
Kavun
Çilek (dondurulmuş)
K u r u kayısı
Anason, kimyon vb.
B a h a r a t (diğerleri)
Bulgur
Yağlı tohumlar
Muhtelif nebatlar
1983
1984
796
64.079
73
5.572
—
594
79.963
—
5.331
—
100
'—
456
134
1.254
—
207
1.747
345
1.492
14.078
177
71.143
183
—
—•
1.941
712
495
249
197
118
2.666
538
520
375
—
—
223
60
970
60
77
1.910
2.915
13.462
1.917
68.356
—
1985
517
73.056
—
8.793
367
—
—
1.401
350
—
553
—
1.615
13.279
1.420
68.917
578
317
835
2.808
1.126
604
450
—
—
M a d d e Adı
Meyva çekirdekleri
Meyan kökü hülasası
Zeytinyağı
Konserve naimeler
Şekerli mamuller, helva vs.
Makarna
Sebze konserveleri
Domates salçası
Kuru yemişler (kavrulmuş veya
diğer şekilde hazırlanmış)
G ı d a m ü s t a h s a l l a n , d i ğ e r l e r i (tahin)
Şarap
(Alkol d e r e c e s i % 1 5 ' i n altında)
Rakı
Yaprak tütün
T a b i i h a m boratlar v e k o n s a n t r e
Krom cevheri
Molibden cevheri
Kıymetli m e t a l ihtiva e d e n
kül v e kalıntılar
Hafif m a d e n i y a ğ l a r , yakıtlar
B o r i k oksit v e b o r i k asit
Alkali madenler
Boraks
Boyayıcı m a d d e l e r
Dış lastikler ( R a d y a l - ç e l i k kuşaklı)
Dış lastikler (diğerleri)
T a b i i d e r i d e n c ü z d a n , kılıf e s .
E v r a k ç a n t a l a r ı (tabii d e r i d e n )
T a b i i d e r i d e n g i y i m eşyası
Kürkten giyim eşyası
Karton kutular
1983
1984
1985
169
136
85
221
132
60
538
3.858
357
302
4.848
183
3.173
204
5.445
12.077
20.173
2.788
.—
—
.
633
387
—
—
—
359
4.760
668
5.804
6.061
129
9.747
—
1.893
2.178'
—
129
14.930
9.090
1 3 . 4 4 6 19.051
50.397
1.701
1.159
5.707
44.304139.747
—
—
—
432
730
80
335
—
—
—
—
—
—
—
244
683
1.742
623
880
' —
—
—
168
—
123
—
—
1.322
901
362
326
985
1.617
2.296
M a d d e Adı
Kitap, m e c m u a , gazete
İ n c e kıllardan iplikler
(karde edilmiş)
İ n c e kıllardan iplikler t a r a n m ı ş
Y ü n d e n iplikler (en az % 85 y ü n l ü )
Pamuk
P a m u k ipliği
Pamuklu mensucat
S e n t e t i k iplikler
Halı (el d o k u m a s ı )
M a k i n a halısı
G i y i m eşyası ö r m e v e m e n s u c a t t a n
Y a t a k çarşafları ( p a m u k t a n )
El havluları v b .
Diğer mefruşat eşyası
Spor ayakkabılar
Döşemelik, kaplamalık karolar
Gam aynalar, diğerleri
Sofra eşyası (porselen)
G a m e ş y a ( s o f r a v e m u t f a k için)
Taklit m ü c e v h e r c i eşyası
Ferrokrom
A l ü m i n y u m levhalar
A l ü m i n y u m folyo
M a t k a p uçları
M a d e n d e n süs eşyası (heykelcikler)
Oto motor parçaları
M o t o p o m p parçaları
Izgara cihazı
Delme makinalan
Transformatörler
Elektrikli ısıtıcılar
Alıcı k o m p l e T V c i h a z l a r ı
1983
1984
1985
609
—
—
90
—
110
—
720
86
143
4.174
123
51.565
1.295
281
—
—
286
886
141
135
101
997
—
—
—
532
—
—
2.199
117
78.185
4.224
906
119
80
100
2.061
—
180
919
334
925
4.016
912
4.225
281
3.013
373
247
263
569
—
375
186
275
704
90
55
59
145
1.965
1.362
490
—
—
—
—
1.590
—
58.345
1.640
823
—
—
1.147
1.853
—
3.028
3.334
4.872
—
408
—
—
—
578
—
—
—
—
—
M a d d e Adı
1983
Kablolar
104
R o m ö r k aksam ve parçaları
90
A v t ü f e k l e r i n i n p a r ç a l a r ı (dipçik)
78
Sanat ve antika eşyası
115
Liste t o p l a m ı
335.375
Diğerleri
72
GENEL TOPLAM:
335.447
. . _
. .
y
WWW.....
1984
1985
—
121
167
515.987
1.713
319.508
66.992
517.700
386.5ÖÖ
luuA uııvv^ k/u^iiivjo loıaııoLirv. vcTiııcı u ı ı ö u ı ı r c i r M y ı ı
sonunda yayınlanmakta olduğundan, ülkemizin ihracat rakamına yer verileme­
miştir.
İsveç'in ülke ve madde bazındaki istatistik verilerinde 1983 yılı için 50.000 SEK,
1984 yılı için 100.000 SEK ve 1985 yılı için ise, 300.000 SEK'in altındaki itha­
lat ve ihracatta ülke ayınmına gidilmemektedir.
Türkiye'nin İsveç'e 1 m i l y o n US$'ın üstünde ihracat gerçek­
leştirdiği ürünler:
— Kerevit (tatlı s u İstakozu)
— Kabuklu hayvan konservesi,
— Krom cevheri
— S e n t e t i k , o r g a n i k boyayıcı m a d d e l e r ,
— Ultra marin (Utrumer)
— T a b i d e r i d e n c e k e t , p a n t o l o n , palto
— Sentetik elyaftan mensucat,
— Pamuktan kadın giyim eşyası
— Porselen heykelcikler, s ü s , d ö ş e m e eşyası
— Enjektör pompası ve enjektörler
— M o t o r v e k u v v e t hasıl e d e n m a k i n a a k s a m ı
— D i f ü z ö r l e r ( t u l u m b a , m o t o p o m p , e l e v a t o r için)
— Vantilatör ve aksamı
— Çeşitli m a d d e l e r d e n m a m u l c o n t a l a r
— Telgraf makinalan
.
— B i n e k o t o l a n n a ait şasi a k s a m ı
A y r ı c a ş a r a p , m e y v a k o n s e r v e l e r i , halılar, ç e k i r d e k s i z k u r u ü z ü m .
domates salçası, kuru yemişler, nohut, mercimek, limon, taze üzüm,
b a r y u m sülfat, hafif yağlar, p a m u k ipliği y a t a k ç a r ş a f l a r ı , a l ü m i n y u m
şeritler, dış lastikler v e k ü r k m a m u l l e r i y e r a l m a k t a d ı r .
3.3.3. B a ş l ı c a M a d d e l e r İtibariyle T ü r k i y e ' y e İhracat
B a ş l ı c a m a d d e l e r itibarıyla s o n üç y ı l d a İ s v e ç ' i n ü l k e m i z e g e r ç e k ­
leştirdiği i h r a c a t a ş a ğ ı d a g ö s t e r i l m i ş t i r .
T a b l o 48
İSVEÇ'İN TÜRKİYE'YE İHRACATI
(Değer: 1000 SEK)
Madde Grubu
Gıda maddeleri
O r m a n ürünleri
Kağıt h a m u r u v e d ö k ü n t ü l e r
T e k s t i l elyafı v e d ö k ü n t ü l e r i
Mineraller
Maden cevherleri ve döküntüleri
Y a ğ l a r , y a ğ asitleri
Kimyasal ürünler
Deri, deriden ve kürkten eşya
Kauçuktan ürünler
;
A ğ a ç t a n m a m u l l e r ( m o b i l y a hariç)
Kağıt, m u k a v v a v e
bunlardan mamuller
İplikler, k u m a ş l a r (giysi hariç)
Minerallerden mamuller
Demir-çelik
Diğer metaller
Metalden mamuller
İçten y a n m a l ı m o t o r l a r
Özel sanayi dallarında kullanılan
makinalar
Maden işleme makinalan
D i ğ e r elektrikli o l m a y a n
makina ve cih.
Büro makinalan
1983
1984
1985
79
1.271
1.000
347
1.669
1.700
53.608 111.225 120.200
60
3.016
—
140
56
100
22.502
— 18.800
—
139
1.400
17.933 26.722 63.600
42
97
700
156
43
6.200
—
94
~
25.677
9.260
1.000
86.159
9.014
13.999
29.669
27.630 45.300
7.649
7.600
2.600
2.400
48.929126.100
1.076
400
13.720 13.700
76.026 53.200
41.649
7.343
89.501 119.300
12.815 16.900
27.174
9.596
45.443
11.411
60.300
14.300
Madde Grubu
Telefon, telgraf cihazları,
radyo, TV., teyp vs.
D i ğ e r elektrikli m a k i n a v e c i h a z l a r
K a r a taşıt vasıtaları
D i ğ e r taşıtlar
Mobilyalar
( T a b a b e t t e kullanılanlar dahil)
Ö l ç ü v e k o n t r o l aletleri
O p t i k v e fotoğrafçılık e ş y a s ı
Diğer m a m u l mallar
Liste T o p l a m ı
1.110
1.877
2.200
7.183 1 5 . 0 3 2 1 6 . 4 0 0
342
486
700
4.978
1.952
1.200
515.146671.714952.300
Diğerleri
Genel Toplam:
35
1.086
400
515.181672.800932.700
1983
1984
1985
19.985 13.064 22.500
9.105 18.318 15.600
114.547137.263197.200
2.289
2.590
3.300
İ s v e ç ' i n g e n e l i h r a c a t y a p ı s ı , ülkennize y ö n e l i k i h r a c a t ı n a d a y a n ­
sımış, k a r a taşıt v a s ı t a l a n , d e m i r - ç e l i k , kağıt h a m u r u , kağıt v e m u ­
kavva, benzin v e dizel motorları, m a k i n a ve cihazlar ile kimyasal ü r ü n ­
ler T ü r k i y e ' n i n i t h a l a t ı n d a u z u n yıllardır ilk s ı r a d a y e r almıştır.
Y u k a r ı d a k i t a b l o d a d a g ö r ü l e c e ğ i g i b i , 1 9 8 5 y ı l ı n d a k a r a taşıt v a ­
sıtalan ithalatımız g e n e l ithalat içindeki % 2 0 p a y ile ilk sırada, demirçelik ithalatımız 1 9 8 4 ' e g ö r e 1 9 8 5 ' t e % 7 7 o r a n ı n d a artışla v e t o p ­
l a m i t h a l a t ı m ı z d a k i % 13,5 payı ile i k i n c i s ı r a d a g e l m i ş t i r .
G e l e n e k s e l ithal k a l e m l e r i m i z d e n kağıt h a m u r u 1 9 8 4 yılına g ö r e
1 9 8 5 ' t e % 8 a r t a r a k , g e n e l ithalatımız i ç i n d e k i % 1 2 . 9 p a y l a ü ç ü n c ü
s ı r a d a , ö z e l s a n a y i d a l l a r ı n d a k u l l a n ı l a n m a k i n a l a r % 12.8 p a y ile
d ö r d ü n c ü , k i m y a s a l ü r ü n l e r % 6.8 p a y ile b e ş i n c i s ı r a d a y e r almış­
tır.
1 9 8 4 yılına g ö r e İ s v e ç ' t e n 1 9 8 5 yılı i t h a l a t ı m ı z d a ö n e m l i oranlar­
d a artış g ö s t e r e n ürünler, sırasıyla sınai y a ğ a s i t l e r i , k i m y a s a l ü r ü n ­
ler, d e r i v e k ü r k e ş y a , k a u ç u k e ş y a , kağıt v e m u k a v v a , d e m i r - ç e l i k ,
ö z e l s a n a y i d a l l a r ı n d a k u l l a n ı l a n m a k i n a l a r , d i ğ e r elektrikli o l m a y a n
m a k i n a v e c i h a z l a r , t e l e k o m ü n i k a s y o n c i h a z l a n , k a r a taşıt vasıtala­
rı, b ü r o m a k i n a l a n , o p t i k v e f o t o ğ r a f ç ı l ı k e ş y a s ı ' d ı r . ,
İKİNCİ BÖLÜM
PİYASAYA İLİŞKİN BİLGİLER
4. PİYASANIN YAPISI
4 . 1 . P i y a s a H a k k ı n d a G e n e l Bilgiler
İsveç d ü n y a n ı n her t a r a f ı n d a n ç o k çeşitli m a l l a n n p a z a r l a n d ı ğ ı , re­
k a b e t i n s o n d e r e c e y o ğ u n o l d u ğ u v e d ü n y a piyasalarını y a k ı n d a n
t a k i p e d e n alıcı v e ithalatçıların b u l u n d u ğ u bir pazardır.
İsveçli y e t k i l i l e r v e f i r m a l a r c a ticari a ç ı d a n f a z l a t a n ı n m a y a n ülke­
m i z i n her yıl İ s v e ç ' t e açılan m o d a v e k o n f e k s i y o n , t ü k e t i m m a d ­
d e l e r i fuarları ile d i ğ e r f u a r l a r a k a t ı l m a s ı , i ş a d a m l a r ı m ı z ı n İsveç p a ­
z a r ı n a b i z z a t g i d e r e k ziyaret e t m e l e r i yararlı g ö r ü l m e k t e d i r .
İsveç p a z a n n a g i r m e d e satılan m a l ı n tanıtımı ö n e m l i bir f a k t ö r o l ­
m a k t a , ö r n e ğ i n b i r ç o k m a l m e n ş e m e m l e k e t i ile t a n ı n m a k t a ; A r j a n ­
tin e l m a s ı , İ s p a n y o l b i b e r i , H o l l a n d a d o m a t e s i , İsrail y a f a p o r t a k a ­
lı y a d a T ü r k kereviti o l a r a k isim y a p m a k t a d ı r .
B u n e d e n l e , k e r e v i t i n y a n ı n d a d i ğ e r ihraç ü r ü n l e r i m i z i n d e , İsveç
p i y a s a s ı n a ' T ü r k m e n ş e l i " o l a r a k g i r m e s i , ü l k e m i z m a l l a n n ı n İsveç
p a z a n n d a d a h a fazla isim yapmasını ve tutunmasını sağlayacaktır.
İsveç p a z a n n d a ş a n s ı m ı z o l a b i l e c e k bazı m a l l a r h a l e n H o l l a n d a ' ­
d a n ithal edilen ç i ç e k s o ğ a n ı , A B D ' d e n alınan sigaralık t ü t ü n v e s t a n ­
d a r d a u y m a k k o ş u l u y l a elektrikli m a k i n a l a r v e elektrikli ev aletleri v b .
g i b i s a n a y i ü r ü n l e r i ile y a ş s e b z e v e m e y v e d i r .
İsveçli firmaların mal a l ı m ı n d a özellikle fiyat, kalite, z a m a n ı n d a tes­
lim v e s ü r e k l i t e s l i m f a k t ö r l e r i n e s o n d e r e c e ö n e m v e r d i k l e r i bilin­
m e k t e d i r . A y n ı m a l için farklı fiyat teklif e d i l d i ğ i n d e her iki f i r m a n ı n d a satış ş a n s ı n ı y i t i r d i ğ i , b u n e d e n l e İsveçli alıcılara fiyat v e r i l m e s i
k o n u s u n d a son derece dikkatli olunması gerekmektedir.
T a b l o 49
1 9 8 5 T E İSVEÇ'TE ÇEŞİTLİ MESLEKLERDE O R T A L A M A
MAAŞ VE ÜCRETLER
( S E K - Y ı l h k , kişi b a ş ı n a )
Meslek
-
Terzi
Devlet m e m u r u
Hemşire
Kaynakçı
Brüt ü c r e t / m a a ş
85,000
89,000
102,000
103,500
Vergiden sonraki
net ücret/maaş
57,900
59,900
66,300
67,100
T a b l o 49 ( D e v a m )
1985'TE İSVEÇ'TE ÇEŞİTLİ M E S L E K L E R D E O R T A L A M A
MAAŞ VE ÜCRETLER
( S E K - Y ı l h k , kişi b a ş ı n a )
Meslek
Brüt ü c r e t / m a a ş
Vergiden sonraki
net ücret/maaş
115,000
117,300
132,000
192,000
72,800
73,000
80,900
102,700
198,000
288,000
104,500
126,900
-
İşçi (orta d ü z e y d e )
E l e k t r i k ç i (vasıflı)
Lise ö ğ r e t m e n i
Profesör
Mühendis
(İmalat d a l ı n d a )
- Doktor
KAYNAK: İsveç Profesyonel Kuruluşlar Federasyonu
(Swedish Confederation of Professional Associations)
T e r z i l e r m a v i g ö m l e k l i işçiler a r a s ı n d a e n d ü ş ü k ü c r e t ö d e n e n l e r ,
e l e k t r i k ç i l e r ise, e n y ü k s e k ü c r e t a l a n l a r d ı r . F i z i k ç i l e r k a m u s e k t ö r ü
içinde en yüksek ücret kazanan gruptur.
Tablo 50
T O P L A M İŞGÜCÜ MALİYETİ VE YILLIK ÜCRET (1970-1984)
( S a n a y i İşçileri için yıllık o r t a l a m a S E K ü c r e t )
Yıl
1970
1972
1974
1976
1978
1980
1981
1982
1983
1984
T o p l a m işgücü
maliyeti
30,980
36,190
48,240
67,940
80,300
97,840
,106,920
114,070
125,200
136,500
Yıllık
ortalama
27,500
32,200
38,800
51,200'
59,000
72,000
77,200
82,200
88,200
96,100
Vergiden
sonraki gelir
16,800
20,100
24,700
32,400
37,900
46,000
49,800
52,400
57,000
61,700
KAYNAK: İsveç İşverenler Konfederasyonu (Swedish Employer's Confederation)
G ö r ü n ü r d e , bir s a n a y i i ş ç i s i n i n o r t a l a m a m a l i y e t i 1 9 7 0 ' d e n beri
% 3 0 0 ' d e n d a h a ç o k artmıştır. İ ş g ü c ü m a l i y e t i , işçi a d ı n a i ş v e r e n i n
ödediği sosyal refah ücretleriyle, m a a ş ya d a ücretlerin toplanma­
sıyla b u l u n m a k t a d ı r .
B u n a karşılık, v e r g i d e n s o n r a k i v e s a b i t fiyatlar i ç i n d e k i gelir
1 9 7 0 ' d e n beri % 1 0 ' d a n d a h a az artmıştır.
B u n u n l a b e r a b e r , v e r g i d e n s o n r a k i g e r ç e k ü c r e t bir kişinin h a r c a ­
nabilir gelirini o l u ş t u r m a z . B u , İ s v e ç ' t e k i t r a n s f e r ö d e m e s i s t e m i n ­
d e n k a y n a k l a n m a k t a d ı r . H a r c a n a b i l i r geliri h e s a p l a m a k i ç i n , h ü k ü ­
m e t i n çeşitli ş e k i l l e r d e , k o n u t y a r d ı m ı , ç o c u k y a r d ı m ı g i b i k a t k ı l a n n ı
d a d a h i l e t m e k gereklidir.
İT)
00
O)
00
iT)
T-
l O "^"^ co K
R
O)^
00^
^
00
0
İD İD
l O CO^
00^
co"^ co^ r^" u f cvT
co o o o
CM
00
O)
C O ı n
K
00^
00
CJ
t-"^
00^
CVT CVTCTT00*^
CvT
1-
K
İD İD
<*-»
£
'm.
>;5)
0)
^ı-00)COOCDC>J
00
Cü o 0 0 T- 0 0
o
co
00
co^ co^ cvT ı n
5 H =5 JD < C •=
cjT
(D
E
'•5
CD
'""""I E
00^ LO^
ö
O)
CO
K
CJ) CD CO^ CO^
CÜ K CVT
cd"
t-
c
0)
i-
co
'
(f)
(D
>C^
<D
•D
"ö)iS
00
O)
c
c
(D
3.
CO
CO
•o
c
>>.E
CO O
i'=
1
o
û_
c
o
E =^
—
>^_C0
| - 0 . ^ . ± i co O) o
I I
CO
ü
-t—•
LU
<
><
CO CO
T- O)
LO LO
LO
CO
LO
CM o
LO CD
CO
CO
LO
CO CJ)
LO LO
CJ)
CO
CO
LO
r
CO
00
CO
CJ)
O) 0 0
LO 0 0
5
CO
00
CO
CO
CO CO
LO CJ)
CO
LO
00
(O
LU
c
(O
(O
CO o
LO CD
CO
LO
(0
s
T-
00
o> t:
<
(O
<
>-
CD CJ)
LO LO
ü
m <
o
s
CJ)
LO LO
00
o
UJ w
>
m
<
00
CO
CD
CM
LO
CO
LO
2
LU
Û
CO 2
in —
CO
LO
n
1^
LO LO
CD
LO
CJ)
LO ^J-
CM
00
in
LO N .
00
O)
CM
LO
00
O)
CO
00
00
CO
CO CO
CM CO
LO
CM
CD
CO
O)
I 0^
9^
CM
00
CM
CM
1-
<
o
CO
00
O)
o
I-
( 0 UJ
H DC
CO
LO
Ü
LO
CO
CO
(0
>
c
.9
z
^
LU
CO CO
.9
<
CD CO
CM CM
CM
SI
«_ c
o 3
c <b
CO
LU
Û
P
CO
CJ)
ü
UJ
CC
o
II
o
00
o>
CO
LO
GO
E
<
>
LO o
LO CD
o
QC
lU
Û.
o
o
o O
o o
00
o
o
o
00
CJ) 0 0
İl
o ?
c o
o
=§
E
N?i|s|
«•S
I I
D
c
o
to
^co
o
i5
-o
"ö
CO - c
>» —
^
2?-9
E o
<
(D ^
o
o
^
CO
>^
o
<
o
o
s
00
O)
0)
3
LO
<
E
o
o
CO
0)
o
CD
N
(O
X
O)
LO
LO
00
o
CD
00
00
(O
00
O)
LO
II
s
i
i
LO
C3^
LO
O)
00
(/)
LÜ
O
t—
O
X2
O)
CO
00
(D
E
S
CJ)
cxi
LO
<
LO
00
O
LÜ
CO
LO
CM
C\J
CO
q
O
ı>İ
S
CD
O)
M-
OJ
00
CVJ
.2
^
îı
.2
^
O Z)
C <î)
o
'II
T
—
cvj
o
CÖ
: CO
0
o
CO ^
CO
4.1.2. Sosyal Refah
İsveç ç o k y ü k s e k bir r e f a h s e v i y e s i n e u l a ş m ı ş , d ü n y a n ı n e n z e n ­
gin ülkeleri arasında yer almaktadır.
A l ı n a n v e r g i v e ö d e n e k l e r karşılığında h a l k a a s g a r i bir y a ş a m d ü ­
z e y i n i g a r a n t i l e y e n , acil d u r u m l a r d a y a r d ı m s a ğ l a y a n , kişinin gelirini
y a ş a m ı b o y u n c a eşit p a r ç a l a r a b ö l e r e k g e r i v e r e n v e d e ğ i ş i k gelir
grupları arasındaki farkları azaltan geniş kapsamlı kamusal hizmet­
ler v e s o s y a l h a k l a r s u n u l m a k t a d ı r .
Sembolik olarak alınan küçük ücretler sayılmazsa t ü m hastane
m a s r a f l a r ı , İ s v e ç ' t e y a ş a y a n h e r k e s i n k a p s a m ı n a alındığı g e n e l h a s ­
talık s i g o r t a s ı n c a k a r ş ı l a n m a k t a d ı r .
D o ğ u m d u r u m u n d a a n a b a b a d a n biri o n iki ay b o y u n c a işe g i t m e ­
y i p e v d e k a l m a h a k k ı n a s a h i p t i r . Ö t e y a n d a n a n a b a b a l a r a 16 yaşını
d o l d u r u n c a y a k a d a r t ü m ç o c u k l a r için aynı m i k t a r d a ç o c u k parası
ö d e n m e k t e d i r . 16 yaşını d o l d u r a n g e n ç l e r i n üniversite d ü z e y i n d e b ü ­
yük ölçüde geri ö d e n m e s i zorunlu kredi niteliğini taşıyan ö ğ r e n i m
y a r d ı m ı a l m a h a k l a r ı vardır. B e l e d i y e l e r ç o c u k l a r a d ü ş ü k bir ü c r e t
karşılığında ç o c u k v e boş z a m a n y u v a l a r ı n a g i t m e o l a ğ a n ı s a ğ l a m a k ­
tadır. Dar gelirli aileler ve e m e k l i l e r i n kira yardımı a l m a hakları vardır.
İ s v e ç ' t e ç a l ı ş a n l a n n b ü y ü k bir b ö l ü m ü s e n d i k a l ö r g ü t l e r i k a n a l ı y l a
İşsizliğe karşı sigorta edilmiştir. Böyle bir sigortası o l m a y a n işsiz k i m ­
seler ise d e v l e t t e n k ü ç ü k ç a p l ı işsizlik p a r a s ı a l m a k t a d ı r . H ü k ü m e t ,
işsizler i ç i n , bir iş a y a r l a m a , y e n i bir m e s l e k e d i n i l m e s i n i s a ğ l a m a ,
y e n i bir iş b u l m a k a m a c ı y l a t a ş ı n m a k d u r u m u n d a g ü v e n c e s a ğ l a m a
gibi ö n l e m l e r i ç e r e n g e n i ş k a p s a m l ı p r o g r a m l a r h a z ı r l a m a k t a d ı r . İş­
yerleri d e v l e t y a r d ı m l a r ı y l a s a k a t l a n n g e r e k s i n i m l e r i n e g ö r e d ü z e n ­
lenmiştir. Çalışamayacak d u r u m d a olan sakat kişilere erken emek­
lilik h a k k ı tanınmıştır. 6 5 y a ş ı n d a n i t i b a r e n h e r k e s e ö d e n e n , t e m e l
yaşlılık e m e k l i l i ğ i g i d e r l e r i v e r g i geliriyle k a r ş ı l a n m a k t a ; a y n c a Dev­
let, işveren ödentileriyle karşılanan gelire bağlı ek emeklilik aylığı ö d e ­
m e k t e d i r . E n f l a s y o n d u r u m u n d a k e n d i l i ğ i n d e n artış g ö s t e r e n b u iki
t ü r e m e k l i a y l ı ğ ı , e m e k l i n i n e n y ü k s e k gelir s a ğ l a d ı ğ ı 15 yılın o r t a l a ­
m a g e l i r i n i n ü ç t e ikisine karşılık g e l m e k t e d i r .
İkinci D ü n y a S a v a ş ı ' n d a n b e r i , İsveç t o p l u m u t a m bir r e f a h d e v l e ­
ti o l a r a k g e l i ş m i ş , u l u s a l g e l i r i n d e n g e l i d a ğ ı l ı m ı n a h ü k ü m e t i n ilgisi
d e v a m l ı o l a r a k artmıştır. E ğ e r e m e k l i l i k ü c r e t l e r i , hastalık p a r a s ı v e
ç o c u k y a r d ı m l a n d a h i l e d i l i r s e , G S M H ' n ı n bir k u ş a k ö n c e ü ç t e biri
i k e n , b u g ü n y a k l a ş ı k ü ç t e ikisi k a m u s e k t ö r ü n e g i t m e k t e d i r .
T a b l o 55
EKONOMİK STANDART GÖSTERGELERİ
1975
Kağıt t ü k e t i m i (kg/kişi)
O t o m o b i l ( A d e t 1 0 0 0 kişi)
T e l e f o n ( A d e t 1 0 0 0 kişi)
T V (Ruhsatlı)
( A d e t 1 0 0 0 kişi)
Elektrik tüketimi
( g w h / 1 0 0 0 kişi)
Kişi b a ş ı n a G S Y H
(1000 SEK)
1980
1984
1985
195
336
661
205
347
796
222
369
890
222
377
890
354
380
390
390
10.9
11.3
14.4
30.8
62.9
93.7
15.6
103
KAYNAK: İsveç Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği
İ s v e ç y ü k s e k y a ş a m s t a n d a r t l a r ı n ı s ü r d ü r m e k için b ü y ü k ö l ç ü d e
uluslararası ticarete dayanmaktadır.
M e r k e z i h ü k ü m e t t e m e l e m e k l i aylığı ü c r e t l e r i n i , ç o c u k y a r d ı m l a ­
rını k e n d i b ü t ç e s i n d e n s a ğ l a m a k t a ; i ş v e r e n l e r h ü k ü m e t i n işlettiği e k
e m e k l i ü c r e t s i s t e m i n i , sağlık b a k ı m ı n ı , hastalık y a r d ı m ı v e d i ğ e r sos­
yal sigorta ücretlerini finanse etmektedirler. Kasaba konseyleri ve
belediyeler ihtiyacı o l a n farklı k a t e g o r i d e k i insanlar için sağlık v e özel
hizmetler sağlamaktadır.
1 9 8 4 / 8 5 m a l i yılı m e r k e z i h ü k ü m e t b ü t ç e s i n d e e n b ü y ü k b ü t ç e y e
sırasıyla s a h i p o l a n S a ğ l ı k v e S o s y a l İşler B a k a n l ı ğ ı % 2 3 , 3 , E ğ i t i m
B a k a n l ı ğ ı % 1 1 , 5 , S a v u n m a B a k a n l ı ğ ı % 8 p a y almışlardır.
S o n y ı l l a r d a s o s y a l r e f a h h a r c a m a l a r ı bir b ü t ü n o l a r a k e k o n o m i k
b ü y ü m e d e n d a h a hızlı artmıştır. B u , s o s y a l s i g o r t a y a r d ı m l a r ı i ç i n d e
h a r c a m a y a d a artışları a z a l t m a d u r u m u n d a k a l a n f a k a t , s e ç m e n l e r
tarafından benimsenmeyeceğini bilen hükümette çıkmaz yaratmış
v e İ s v e ç ö n e m l i bir b ü t ç e açığıyla karşı karşıya kalmıştır.
4.2. İsveç Pazarına Girişte En Ö n e m l i Kuruluşlar
İsveç p a z a n n ı n e n ö n e m l i k u r u l u ş l a n , İ s v e ç ' i n iç v e dış t i c a r e t i n ­
d e ö n e m l i rolü o l a n v e h e r b i r i n i n İsveç h ü k ü m e t i n e z d i n d e ayrı ağır-
lığı b u l u n a n k u r u l u ş l a r aşağıdadır.
1- İsveç T o p t a n c ı v e İthalatçılar F e d e r a s y o n u
2- İsveç T i c a r e t K o n s e y i
3- Stockholnn T i c a r e t O d a s ı
4- İsveç T i c a r i A c e n t a l a r F e d e r a s y o n u
5- I M P O D - G e l i ş m e k t e O l a n Ü l k e l e r d e n İthalatı T e ş v i k K u r u m u .
4.2.1. SGF-SVERIGES GROSSISTFÖRBUND
(İSVEÇ İTHALATÇI VE T O P T A N C I L A R
FEDERASYONU)
— S G F , İsveç ithalat v e t o p t a n t i c a r e t i n i n m e r k e z i bir o r g a n i z a s ­
y o n u o l a n özel bir k u r u l u ş t u r .
— F e d e r a s y o n 1 9 2 2 yılında k u r u l m u ş o l u p , h a l e n 5 4 farklı d a l d a
ithalatçılan, t o p t a n c ı l a n , a c e n t a l a n ve yetkili dağıtıcılan, d e p a r t m e n s torları v e zincir m a ğ a z a l a r ı ile bazı ü r e t i c i f i r m a l a r ı i ç e r e n 1 2 2 5 ü y e ­
ye sahiptir.
— S G F ' n i n bu çeşitli dalları, gerek sanayi, gerekse tüketim mal­
ları o l m a k ü z e r e İsveç ithalatının b ü y ü k bir b ö l ü m ü n ü k a p s a m a k t a
v e İsveç ithalatının b ü y ü k bir kısmı S G F ' y e ü y e f i r m a l a r t a r a f ı n d a n
gerçekleştirilmektedir.
— Ö z e l l i k l e İ s v e ç ' i n b ü y ü k ö l ç ü d e i t h a l a t a o l a n bağımlılığı açısın­
d a n , S G F ' n i n üyeleri İsveç piyasasına g e n e l d e mal t e m i n i n d e ö n e m l i
bir rol o y n a m a k t a d ı r .
— S G F , b a ş t a dış ticaret k o n u l a n n d a o l m a k ü z e r e , d i ğ e r iktisadi
v e ticari m e s e l e l e r d e , İsveç h ü k ü m e t i v e d i ğ e r otoritelerle y a k ı n v e
sürekli t e m a s halinde b u l u n m a k t a ve çeşitli komitelerle h ü k ü m e t nezdinde temsil edilmektedir. Ayrıca sürekli olarak serbest ticareti des­
t e k l e y e n politikaları s a v u n m a k t a d ı r .
— S G F , iktisadi p o l i t i k a , p a z a r l a m a , h a l k l a ilişkiler ile İsveç itha­
lat v e t o p t a n ticaretinin tanıtımı k o n u l a n n d a d a ö n e m l i etkinlikler g ö s ­
t e r m e k t e v e ü y e l e r i n e çeşitli d a n ı ş m a n l ı k h i z m e t l e r i n d e b u l u n m a k ­
tadır.
— F e d e r a s y o n d a a y r ı c a , s e r b e s t t i c a r e t ilkelerini g ü n l ü k faaliyet­
l e r i n d e u y g u l a y a n bir **Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı " b u l u n m a k t a d ı r .
S G F Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı
— EFTA ve Ortak Pazar Ülkeleri, diğer sanayileşmiş ülkelerden
İ s v e ç ' e y a p ı l a c a k ithalat ile ilgili ticari m e s e l e l e r i v e t i c a r e t p o l i t i k a ­
larını ele a l m a k t a d ı r .
— G ü m r ü k t a r i f e l e r i , ithalat f o r m a l i t e l e r i , ö z e l v e r g i l e r , ithalat f o n l a n , ithalatı y a s a k l a n m ı ş o l a n m a l l a r a ilişkin k o n u l a n i n c e l e m e k t e v e
takip etmektedir.
— İkili ticari g ö r ü ş m e l e r e t e m e l t e ş k i l e t m e k ü z e r e belirli m a l v e
ü l k e l e r ile İ s v e ç ' t e k i satış y ö n t e m l e r i v e dağıtım k a n a l l a n n a ilişkin
çalışmalar yapmaktadır.
— G ü m r ü k i ş l e m l e r i v e ithalat t e k n i k l e r i ile İsveç ithalat p i y a s a s ı
hakkında yabancı ihracatçılara kurslar ve seminerler düzenlemek­
tedir.
—- A y n c a iş t e m a s l a r ı h i z m e t i y a n ı n d a , genel hizmet v e danışmanlık
h i z m e t i ile ziyaretçi heyetler v e i ş a d a m l a r ı n a r e s e p s i y o n hizmeti s a ğ ­
lamaktadır.
Y u k a n d a y e r a l a n b u f a a l i y e t l e r i e s n a s ı n d a Dış T i c a r e t D e p a r t m a ­
nı; İsveç H ü k ü m e t ! d e p a r t m a n l a r ı v e d i ğ e r o t o r i t e l e r , y a b a n c ı k u r u ­
luşlar v e bunların İsveç'teki temsilcilikleri v e d i ğ e r E F T A , E C C , G A T T O E C D , E C E , I T C gibi u l u s l a r a r a s ı o r g a n i z a s y o n l a r ile y a k ı n ilişkiler
içerisindedir.
S G F Dış T i c a r e t d e p a r t m a n ı , d ü n y a n ı n çeşitli ülkeleri ile ticari iliş­
kileri g e l i ş t i r m e y e ö z e n g ö s t e r m e k t e v e h e r h a n g i bir ü l k e d e n ithala­
tı e t k i l e y e n m e s e l e l e r ile d e i l g i l e n m e k t e d i r .
Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı n ı n f a a l i y e t l e r i , İ s v e ç ' i n Batı A v r u p a v e A v ­
r u p a d ı ş ı n d a k i s a n a y i l e ş m i ş ü l k e l e r l e o l a n t i c a r e t i n d e n d o ğ a n ticari
şartları v e p r o b l e m l e r i d e k a p s a m a k t a d ı r .
O r t a k P a z a r v e E F T A ü l k e l e r i n i n İ s v e ç ' i n e n b ü y ü k ticari o r t a k l a n
o l m a s ı s e b e b i y l e , s e r b e s t ticaret a n l a ş m a l a n n ı n çeşitli y ö n l e r i y l e in­
c e l e n m e s i v e u y g u l a m a n ı n k o n t r o l ü , Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı n ı n baş­
lıca faaliyetleri a r a s ı n d a yer a l m a k t a d ı r .
S G F Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı , İ s v e ç ' i n E F T A v e O r t a k P a z a r ile iliş­
kilerinde ticari e n g e l l e r i o r t a d a n k a l d ı r m a k t a ö n e m l i bir rol o y n a m a k ­
tadır.
Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı n ı n d i ğ e r bir g ö r e v i İsveçli ithalatçı v e alıc ı l a n n ticareti d e v l e t l e ş t i r i l m i ş ü l k e l e r d e n o l a n ithalata ilgiyi arttır­
m a y a çalışmaktır.
A y r ı c a g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r e ticari y a r d ı m k o n u s u n d a S G F ilgi­
li İsveç o t o r i t e l e r i v e u l u s l a r a r a s ı k u r u l u ş l a r ile s ü r e k l i o l a r a k işbirliği
içerisindedir.
Yoğun ve aktif pazarlama faaliyetleri
İsveç b i r ç o k a ç ı d a n t a l e p y o ğ u n ü l k e o l m a s ı n e d e n i y l e sık sık y a ­
b a n c ı ihracatçılar t a r a f ı n d a n y e n i ü r ü n l e r i n t e s t i n e u y g u n bir p a z a r
konumundadır.
A n c a k İ s v e ç ' e i h r a c a t y a p a c a k kişi y a d a f i r m a n ı n satışını y a p m a ­
yı a r z u l a d ı ğ ı m a l ı n ö z e l l i k l e r i n i n İ s v e ç ' i n i t h a l a t t a g e r e k s i n i m d u y d u ­
ğu teknik,sıhhı ve diğer formel şartlara uygun olması gerekmekte­
dir.
B u n d a n s o n r a g e l e c e k ikinci a d ı m , İsveç p i y a s a s ı n d a m e v c u t açık­
ların v e p i y a s a n ı n çeşitli ihtiyaçlarının i n c e l e n m e s i v e araştırılması­
dır.
B u a ş a m a d a S G F Dış T i c a r e t D e p a r t m a n ı g ü m r ü k tarifeleri v e uy­
g u l a m a l a r ı , ithalat f o r m a l i t e l e r i , v e r g i l e r h a k k ı n d a g e r e k l i t e m e l bil­
giler v e p i y a s a a r a ş t ı r m a s ı , u y g u n ithalatçı f i r m a l a r ı n t e m i n i , d a ğ ı ­
tım k a n a l l a r ı , satış ve h i z m e t k u r u l u ş l a r ı , fuar v e s e r g i k o n u l a r ı n d a
y a r d ı m c ı o l m a k t a d ı r . D a h a y o ğ u n p a z a r a r a ş t ı r m a l a r ı için ise, m e v ­
c u t istek v e t a l e p l e r i , k o n u l a r ı n d a u z m a n l a ş m ı ş f i r m a l a r a i l e t m e k t e ,
s ö z k o n u s u ihracatçıların ihraç ü r ü n l e r i n e İ s v e ç ' t e u y g u n ithalatçı v e
temsilcilerin bulunmasına yardımcı olmaktadır.
F e d e r a s y o n u n bir yayını o l a n " S v e n s k H a n d e l ( S w e d i s h T r a d e ) "
d ü z e n l i o l a r a k ithalat i m k a n l a r ı v e t e m a s l a n n m araştırıldığı y a b a n c ı
i h r a c a t ü r ü n l e r i n i n listelerini y a y ı n l a m a k t a d ı r .
Adres: Sveriges Grossıstförbund (SGF)
F e d e r a t i o n of S w e d i s h W h o l e s a l e r s a n d I m p o r t e r s
Grevgatan 34-Box 5512
S-114 85 Stockholm
T e l e p h o n e : 08-63 5 2 80
Tlx: 19673 A L U D O R - S
Telefax: 08-62 74 57
4 2 2 SVERİGES EXPORTRAD SWEDISH TRADE COUNCIL
(İSVEÇ TİCARET KONSEYİ)
İsveç Ticaret K o n s e y i , İsv6ç şirketlerinin, p l a n l a m a , k o o r d i n a s y o n ,
p a z a r l a m a v e i h r a c a t ç ı için tanıtım p r o g r a m l a r ı n ı y a p m a k l a , ihracat­
ta d e n e y i m s i z şirketlere aktif yardım s a ğ l a m a k l a görevli m e r k e z i , pro­
f e s y o n e l bir d a n ı ş m a o r g a n i z a s y o n u o l a r a k ç a l ı ş m a k t a d ı r .
1 9 7 2 ' d e k u r u l a n y a n k a m u yarı ö z e l bir t e ş k i l a t o l a n İsveç T i c a r e t
K o n s e y i , ü l k e ihracatını g e l i ş t i r m e d e ö n e m l i bir f o n k s i y o n a v e 3 5 0 0
ü y e y e sahiptir. K o n s e y f u a r l a r ı , ticari d e l e g a s y o n l a n v e s e m i n e r l e r i
d ü z e n l e m e k t e v e bir p r o j e a r a ş t ı r m a s i s t e m i n e s a h i p o l m a k t a d ı r .
B u teşkilat 2 4 b ö l g e s e l g e l i ş m e f o n u n u , 14 T i c a r e t O d a s ı n ı , yurtdı­
ş ı n d a k i İsveç elçilikleri v e k o n s o l o s l u k l a n n t i c a r i b ö l ü m l e r i n i k a p s a ­
maktadır.
İsveç T i c a r e t K o n s e y i , İ s v e ç ' l e t i c a r e t i n d e açık v e r e n ü l k e l e r d e n
ithalat y a p ı l m a s ı n d a İsveç İthalatçı v e T o p t a n c ı l a r F e d e r a s y o n u ile
d e işbirliği y a p m a k t a d ı r .
Adres: Swedish Trade Council
S t o r g a t a n 1 9 P.O. B o x 5 5 1 3
S-114 8 5 S t o c k h o l m - S w e d e n
Tel: 468 78 38500
Tlx: 19620 export S
Telefax: 468 629 093
Tig: EXPORT S T O C K H O L M
4.2.3. S T O C K H O L M S H A N D E L S K A M M A R E S T O C K H O L M
CHAMBER OF COMMERCE
(STOCKHOLM TİCARET ODASI)
S t o c k h o l m T i c a r e t Odası
İ s v e ç ' t e k i 14 T i c a r e t O d a s ı i ç i n d e e n eskisi o l u p , 1 9 0 2 yılında ku­
rulmuştur.
S t o c k h o l m ' d e k i t i c a r e t v e s a n a y i d ü n y a s ı n ı n t e m s i l c i s i v e iş d ü n ­
yası ile i ş a d a m l a n a r a s ı n d a y a k ı n b a ğ l a r o l u ş t u r a n bir k u r u l u ş o l u p ,
sanayi ve ticaretin her dalındaki k ü ç ü k ve b ü y ü k İsveçli firmaları t e m ­
sil e t m e k t e d i r .
P e r a k e n d e c i , t o p t a n c ı , üretici, i h r a c a t ç ı , ithalatçı, n a k l i y e c i , m ü ­
teahhit, sigorta şirketi, banka, hukuk bürolan, hizmet kuruluşlan ve
diğerleri olmak üzere yaklaşık 2000 üyesi bulunmaktadır.
— İsveç h ü k ü m e t i t a r a f ı n d a n yetkili kılınmış, ü y e l e r i n i n aidatları
ile f i n a n s e o l u n a n ö z e l bir t i c a r i k u r u l u ş t u r .
—- H ü r t e ş e b b ü s ü n v e s e r b e s t p i y a s a e k o n o m i s i n i n s a v u n u c u s u
ve koruyucusudur.
— G ü m r ü k meseleleri ve d o k ü m a n t a s y o n temini örneklerinde ol­
d u ğ u g i b i , ü y e l e r i n e yurtiçi v e uluslararası t i c a r e t ile ilgili k o n u l a r d a
yardımcı olmaktadır.
— Fiyat k o n t r o l l e r i , t ü k e t i c i p o l i t i k a l a r ı , d ü k k a n ve m a ğ a z a açılışk a p a n ı ş s a a t l e r i , fuar o r g a n i z a s y o n u ve b e n z e r i k o n u l a r l a ilgilidir.
H e r yıl İsveç dışından O d a y a g e l e n b i n l e r c e m a l t a l e p v e teklifi her
üç h a f t a d a bir O d a g a z e t e s i n d e y a y ı n l a n m a k t a d ı r .
— O d a n ı n " M e n ş e Ş a h a d e t n a m e s i S e r v i s i " ihracatçıların ve i t h a l a t ç ı l a n n g e r e k s i n i m d u y d u k l a n çeşitli M e n ş e Ş a h a d e t n a m e l e r i n i
t e m i n e t m e k t e d i r . O d a n ı n hazırladığı A T A k a r n e l e r i ise, ticari a m a ç ­
lı k u l l a n ı m a y ö n e l i k m a m u l n u m u n e v e e k i p m a n l a n n ithal ve ihraç
edilmesini sağlamaktadır.
— " Ü y e R e h b e r i " g e r e k İsveçli, g e r e k s e y a b a n c ı ş i r k e t l e r e , özel
m a l i n d e k s i d e dahil o l m a k ü z e r e , alıcı v e satıcıların kolaylıkla b u ­
lunmasını sağlamaktadır.
— Y ı l d a iki d e f a ç ı k a n " F u a r l a r R e h b e r i " İ s v e ç ' t e basılan en ta­
nınmış u l u s l a r a r a s ı fuar v e s e r g i l e r r e h b e r i d i r .
Adres: Stockholms Handelskammare
T h e S t o c k h o l m C h a m b e r of C o m m e r c e
V a s t r a T r a d g a r d s g a t a n 9, S t o c k h o l m
P.O.Box: 16050, 10322 S t o c k h o l m
T e l e f o n : 0 8 - 2 3 12 0 0
Teleks: 15638 Chambers S
4 2 4. SVERİGES H A N D E L S A G E N T E R S F O R B U N D
(FEDERATION OF COMMERCIAL AGENTS OF SWEDEN
SVEÇ TİCARİ A C E N T A L A R FEDERASYONU)
"İsveç Ticari Acentalar F e d e r a s y o n u " 1914'te kurulmuş, ama­
cı s e r b e s t t i c a r e t ve ü y e l e r i n i n m e s l e k i h a k l a n n ı g ö z e t m e k o l a n bir
organizasyondur.
F e d e r a s y o n a bağlı ticari a c e n t a l a r , üyelik hakkını bir i m t i h a n d a n
g e ç t i k t e n s o n r a kazanırlar ve b u a c e n t a l a r İsveç piyasası ü z e r i n d e
etkili bir p a z a r l a m a g ü c ü n e s a h i p t i r l e r .
Üyeler 5 ana grup halinde toplanmışlardır.
1- Elektrikli ve e l e k t r o n i k m a m u l l e r v e a k s e s u a r l a r ı
2- Y i y e c e k , içki, t ü t ü n , tahıl ve b e n z e r l e r i , gıda e n d ü s t r i s i h a m m a d ­
deleri
3- G e n e l m a m u l l e r
4- Ayakkabı ve benzerleri
5- T e k s t i l , hazır g i y i m , a k s e s u a r l a r v e e v d e k o r a s y o n u .
A ç ı k bir p a z a r o l m a s ı s e b e b i y l e r e k a b e t i n s o n d e r e c e y o ğ u n o l d u ­
ğ u İ s v e ç ' t e y e n i bir satış b ü r o s u v e y a şirketi a ç m a k o l d u k ç a g ü ç ola­
bilir v e z a m a n alabilir. B u k o n u d a İsveç p a z a r ı n a g i r m e k a r z u s u n d a
o l a n y a b a n c ı i h r a c a t ç ı l a r a F e d e r a s y o n ' a b a ğ l ı bir a c e n t a ile çalışmalan tavsiye edilmektedir.
18 N i s a n 1 9 1 4 tarihli A c e n t a l a r K a n u n u ' n a g ö r e bir ticari a c e n t a ,
belli bir k o m i s y o n ü c r e t i karşılığında v e karşılıklı m e n f a a t l e r b a z ı n d a
t e m s i l ettiği f i r m a n ı n m a m u l s a t ı ş l a n n ı ü s t l e n e n a n c a k b a ğ ı m s ı z o l ­
m a niteliğini s ü r d ü r e n bir i ş a d a m ı v e y a k u r u l u ş t u r .
K e n d i h e s a p l a r ı a d ı n a m a l alım s a t ı m ı n a aracılık e d e n l e r a c e n t a
niteliği t a ş ı m a z l a r v e s ö z k o n u s u A c e n t a l a r K a n u n u k a p s a m ı n a gir­
mezler.
A c e n t a l a r ı n b a ş l ı c a s o r u m l u l u k l a r ı ; t e m s i l ettiği f i r m a n ı n satış f a a ­
liyetlerini İsveç p a z a r ı n d a e n iyi bir ş e k i l d e y ü r ü t m e k m ü v e k k i l i n z a ­
rarına o l a c a k h e r h a n g i b i r ş e y y a p m a m a k , m ü v e k k i l f i r m a y ı ihaleler,
varsa şikayetler ve benzeri konularda haberdar etmektir.
A c e n t e n i n a l a c a ğ ı k o m i s y o n ise, a n l a ş m a d a b e l i r l e n e n z a m a n s ü ­
resi z a r f ı n d a s a t ı ş l a r d a n belli bir o r a n d a h i l i n d e b e l i r l e n m e k t e d i r . A y ­
rıca o s ü r e z a r f ı n d a a c e n t a s a y e s i n d e y a r a t ı l a n ilave satışlar d a belli
bir k o m i s y o n a t a b i o l m a k t a d ı r .
A c e n t a her üç a y d a b|r m ü v e k k i l i f i r m a d a n k o m i s y o n u n u a l m a hak­
k ı n a sahFptır. Ö d e m e ise, k o m i s y o n h e s a b ı s u n u l d u ğ u a n d a yapıl­
maktadır.
A c e n t a t a y i n e t m e d e h e r h a n g i bir yazılı a n l a ş m a y a p m a k ş a r t d e ­
ğildir. S ö z l ü o l a r a k d a y a p ı l a b i l e c e ğ i g i b i , çeşitli h ü k ü m l e r i n y e r a l ­
dığı yazılı bir a n l a ş m a y a p ı l m a s ı d a m ü m k ü n o l m a k t a d ı r .
İsveç T i c a r i A c e n t a l a r F e d e r a s y o n u bir a n l a m d a , a c e n t a l a r h a l i n ­
d e ç a l ı ş a n İsveçli f i r m a l a n n o l u ş t u r d u ğ u k ü ç ü k bir ithalatçı o r g a n i ­
z a s y o n u d u r . İsveç dışından g e l e b i l e c e k her t ü r l ü ticari t a l e p v e isteKler F e d e r a s y o n ' c a y a y ı n l a n a n b ü l t e n l e r vasıtasıyla ücretsiz olarak Fe-^
derasyon'a üye firmalara duyurulmaktadır.
F e d e r a s y o n , ayrıca üyesi o l a n a c e n t a niteliği taşıyan f i r m a l a r a kon u l a n n d a k i u z m a n a v u k a t l a r v a s ı t a s ı y l a çeşitli a n l a ş m a z l ı k v e u y u ş mazlıklannda yardımcı olmaktadır.
Adres: Sveriges Handelsagenters Förbund
T h e F e d e r a t i o n of C o m m e r c i a l A g e n t s of S w e d e n
Handverkargatan 46
112 2 1 S t o c k h o l m
Tel: 08-54 09 75
Western Division
Box 36059, 4 0 0 1 4 G o t h e n b u r g
Tel: 192045
Tlx: 27080
4 . 2 5. I M P O D - I M P O R T P R O M O T I O N O F F I C E F O R P R O D U C T S
FROM DEVELOPING COUNTRIES
(GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDEN İTHALATI TEŞVİK
KURUMU)
İsveç T i c a r e t B a k a n l ı ğ ı ' n a b a ğ l ı bir o r g a n i z a s y o n o l a n I M P O D ' u n
faaliyetleri ü l k e n i n r e s m i g e l i ş m e y a r d ı m ı politikasının bir parçasıdır.
H a r c a m a l a n k a l k ı n m a i ş b i r l i ğ i n e ayrılan f o n l a r l a k a r ş ı l a n m a k t a d ı r .
I M P O D , g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r i n i h r a c a t l a r ı n ı n tanıtılması a m a ­
cıyla s a n a y i l e ş m i ş ü l k e l e r i n , 1 9 7 2 Şili K o n f e r a n s ı n d a , ulusal a c e n talar o l u ş t u r m a l a n İsteklerine c e v a p o l a r a k k u r u l m u ş t u r .
A m a ç g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r i n i h r a c a t ç ı f i r m a l a r ı v e İsveçli itha­
latçılar a r a s ı n d a iş ilişkilerini kolaylaştırmaktır. B u m a k s a t l a i M P O D ,
İsveç p a z a r ı h a k k ı n d a bilgi, e ğ i t i m v e p a z a r l a m a y a r d ı m l a r ı s a ğ l a ­
maktadır. H a b e r l e ş m e ve ziyaretçiler servisi İsveçli ithalatçılarla b a ğ ­
lantı k u r u l m a s ı n a yardım etmektedir. I M P O D İsveç pazarına ithal ü r ü n ­
leri t a n ı t m a k t a aktif bir rol o y n a m a k t a d ı r .
I M P O D ' u n d a n ı ş m a kısmı p r a t i k p a z a r l a m a t e c r ü b e s i n e v e İsveç
s a n a y i v e t i c a r e t kuruluşlarıyla m ü k e m m e l t e m a s ve b a ğ l a n t ı l a r a sa­
hiptir.
Adres: IMPOD
I m p o r t P r o m o t i o n O f f i c e for P r o d u c t s F r o m D e v e l o p i n g
Countries
P.O.Box 7508, S-10392 S T O C K H O L M , Sweden
Office : N o r r m a l m s t o r g . T e l + 4 8 8 2 4 4 8 4 0
T e l e x : 13 4 2 6 s w e d i m p s
Telegr : swedimport Stockholm
4.3. İsveç'te Reklam
Basın Yayın
İ s v e ç ' t e r e k l a m m o d e r n v e kaliteli y a p ı l m a k t a d ı r . R e k l a m ü c r e t l e ­
ri pahalıdır f a k a t İngiltere gibi d i ğ e r bazı ü l k e l e r e kıyasla u c u z d u r .
T i c a r i r e k l a m , r a d y o v e t e l e v i z y o n hariç, b ü t ü n r e k l a m araçlarıyla y a ­
pılabilmektedir.
Ü l k e ç a p ı n d a ilk üç s ı r a d a s i r k ü l a s y o n a s a h i p v e r e k l a m v e r m e k
için u y g u n o l a n g ü n l ü k g a z e t e l e r :
— D a g e n s N y h e t e r (liberal),
— Goteborgs Posten
— Svenska Dagbladet (Muhafazakâr)
E y a l e t v e y e r e l y a y ı n l a r u z a k m e s a f e l e r d e n dolayı ç o k y ü k s e k sir­
k ü l a s y o n r a k a m l a n n a s a h i p o l m a m a k l a birlikte, ç o ğ u u z m a n t ü k e t i ­
ciler b u ö n e m l i ticari p e r y o d i k y a y ı n l a n d i k k a t l e o k u m a k t a d ı r . B ö l ­
gesel olarak yayınlanan ve en çok o k u n a n günlük gazeteler:
— Sydsvenska Dagbladet (Malmö)
— Arbeter (Malmö)
— D a g b l a d e t ( M a l m ö , çiftçi t o p l u l u ğ u t a r a f ı n d a n y a y g ı n o l a r a k
okunan)
Ç o k s a n s a s y o n e l , ilgi ç e k i c i v e m e r a k u y a n d ı n c ı , resimli k ü ç ü k ha­
b e r l e r v e t ü k e t i m m a l l a n r e k l a m l a n için u y g u n o l a n g a z e t e l e r :
— E x p r e s s e n (liberal, S t o c k h o l m )
— Aftonbladet (Sosyal Demokrat, Stockholm)
T ü k e t i m m a l l a n g e n e l l i k l e haftalık y a y ı n l a r d a tanıtılmaktadır. B a ş ­
lıca haftalık d e r g i l e r :
— Aret Runt
— Ica-Kuriren
— Vi,
— Hemmets Vecktotidning
B a ş l ı c a haftalık e k o n o m i k yayınlar:
— Affarsvar Lden
— V e c k a n s Affarer
R a d y o Yayınları
B ü t ü n radyo y a y ı n l a n n d a ticari r e k l a m l a n n y a y ı n l a n m a s ı n a izin ve­
rilmemektedir.
S v e r i e s R a d i o A B (İsveç R a d y o Y a y ı n Şirketi) d e v l e t lisansı altın­
d a o l m a k ü z e r e , 3 ' ü ulusal k a n a l d a , 2 4 ' ü b a ğ ı m s ı z y e r e l i s t a s y o n ­
d a , ayrıca ü l k e l e r için yayın y a p m a k t a d ı r .
Ü l k e d e 1 2 0 0 ' d e n f a z l a s i n e m a vardır v e r e n k l i r e k l a m f i l m l e r i ç o k
kaliteli o l u p , s i n e m a reklamcılığı d a ö n e m l i d i r .
P o s t e r l e r d i ğ e r bazı A v r u p a ü l k e l e r i n e g ö r e y a y g ı n o l a r a k kullanıl­
m a m a s ı n a r a ğ m e n r e k l a m c ı l ı k t a g e ç e r l i bir araçtır. 7 0 x 1 0 0 c m b o ­
y u t l u p o s t e r l e r için ö z e l bir izin g e r e k l i değildir. Belli başlı b ü t ü n ka­
s a b a l a r d a posterlerin asıldığı yerler vardır. U y g u l a m a l a r S v e n s k a A n nonsorers Forening (The Swedish Advertisers Association) tarafın­
dan yapılmaktadır.
Adres: Svenska Annonsorers Forening
Rosenlundsgaten 13,511653
Stockholm
İ s v e ç ' t e Ü c r e t s i z R e k l â m İlanı
İsveç T i c a r e t O d a s ı t a r a f ı n d a n y a y ı n l a n a n v e y a k l a ş ı k 9 0 0 0 c i v a ­
rında İsveçli f i r m a y a dağıtılan aylık Dış T i c a r e t B ü l t e n i n d e y a b a n c ı
f i r m a l a r ı n i l a n l a n n a d a ücretsiz o l a r a k yer v e r i l m e k t e d i r . İlgilenen fir­
m a l a r ı n a ş a ğ ı d a a d r e s i v e r i l e n İsveç T i c a r e t O d a s ı ile t e m a s a g e ç e ­
rek söz k o n u s u i m k a n d a n f a y d a l a n m a l a n m ü m k ü n d ü r . A y n c a aynı
a d r e s t e , İ s v e ç ' t e k i t ü m alıcı v e satıcılar h a k k ı n d a ayrıntılı bilgi t e m i n
edilebilir.
Adres: VASTSVENSKA .
Handelskammaren
Göteborg and Western
S w e d e n C h a m b e r of C o m m e r c e
Storgatan 26
B o x 5 3 0 6 2 , S - 4 0 0 14
Göteborg, S W E D E N
Tel: 031-177660
Teleks: 27430 Gotcham S
4 . 4 . İ s v e ç ' t e Dağıtım K a n a l l a n
İ s v e ç ' t e b a ş l ı c a alış v e r i ş y e r l e r i , ş e h i r m e r k e z l e r i n d e v e ç o ğ u n -
lukla gıda malları s a t a n , hypermarketler olarak anılan çok büyük süp e r m a r k e t l e r v e m a ğ a z a l a n n b u l u n d u ğ u şehir c i v a n n d a k i dış m a h a l ­
lelerde kurulmuştur.
Konuyu düzenleyen mevzuat uzun dönemde tüketiciye düşük fiy a t l a n g a r a n t i l e y e c e k s e r b e s t r e k a b e t s i s t e m i n i s a v u n m u ş , b u sis­
t e m i k ı s ı t l a y a c a k her t ü r l ü e n g e l i y a s a k l a m ı ş t ı r .
Ü l k e d e i ş l e t m e l e r i n y ö n e t i l m e s i n d e ç o k liberal kurallar u y g u l a n ­
m a k t a , ö r n e ğ i n istediği bir işi k u r m a k isteyen kişinin p r e n s i p t e y e n i
d ü k k a n l a r a ç m a s ı s e r b e s t o l m a k t a , a n c a k yerel otoriteler m e r k e z d ı ­
ş ı n d a k u r u l a c a k b ü y ü k m a ğ a z a l a r için k u r a l l a r g e t i r m e k t e d i r .
1 9 7 2 ' d e n beri m a ğ a z a l a r k e n d i ç a l ı ş m a s a a t l e r i n i b e l i r l e m e h a k k ı ­
n a s a h i p b u l u n m a k t a ; t ü k e t i c i n i n d a h a f a z l a k o r u n m a s ı için y e n i d ü ­
zenlemeler getirilmektedir.
4.4.1. Perakende Ticaret
İ s v e ç ' t e self-servis s i s t e m i t ü k e t i m mallarının t i c a r e t i n d e y a y g ı n ­
dır. Ş e h i r c i v a n n d a k i m e r k e z l e r d e g e n e l l i k l e bir y a d a d a h a ç o k d e ­
p a r t m e n t s t o r e ' u i ç e r e n ç o k d e ğ i ş i k alış v e r i ş m e r k e z l e r i v e çeşitli
branşlarda dükkanlar bulunmaktadır. " S u p e r m a r k e t " deyimi gıda
m a d d e l e r i ve diğer t ü k e t i m mallannın yaygın çeşitlerini k a p s a y a n b ü ­
y ü k self-servis d ü k k a n l a r için k u l l a n ı l m a k t a d ı r .
D e p a r t m e n t s t o r e ' l a r ise, e n az o n f i r m a n ı n g e n e l l i k l e ş e h i r mer­
k e z i n d e bir d e p a r t m e n t s t o r e ' u k u r m a k için b i r l e ş m e l e r i s o n u c u ger­
çekleşmektedir.
Çeşitli O r g a n i z a s y o n l a r
K F (The C o o p e r a t i v e U n i o n a n d W h o l e s a l e S o c e i t y ) , K o o p e r a t i f
Birliği v e T o p t a n c ı l a r F e d e r a s y o n u , 161 d e p a r t m e n t s t o r e , 1711 g ı ­
d a satış m e r k e z i v e ö z e l tip d ü k k a n ı i ş l e t m e k t e d i r .
İ s v e ç ' t e " m u l t i p l e s " d e y i m i 25 y a d a d a h a f a z l a d ü k k a n a s a h i p
o l a n f i r m a l a n ifade e t m e k t e d i r . Bu tip g r u p d e p a r t m e n t store k u r u l u ­
şu J S S a b a  B (Tempo-Ahlens, B a n d W and Hemköp) tarafından
kurulmuştur. Bundan başka tekstil, ayakkabı, radyo, TV, video, çe­
lik e ş y a , m o b i l y a , s p o r m a l z e m e l e r i , z ü c c a c i y e , p o r s e l e n , b o y a , m ü ­
c e v h e r v e g a z e t e bayileri gibi çeşitli b r a n ş l a r aynı i d a r e y e bağlı ola­
rak z i n c i r l e m e , k e n d i g r u p l a n n d a p e r a k e n d e c i o r g a n i z a s y o n l a r ola­
rak f a a l i y e t g ö s t e r m e k t e d i r l e r .
B ü t ü n p e r a k e n d e t i c a r e t i n •% 6 9 ' u k ü ç ü k ç a p t a k i m a l s a h i p l e r i t a r a f m d a n işletilen ö z e l f i r m a l a r c a y a p ı l m a k t a d ı r . Ö z e l f i r m a l a r ı n ç o ­
ğ u k o o p e r a t i f l e r v e d e p a r t m e n t s t o r e ' l a r l a r e k a b e t e t m e k için g ö n ü l ­
lü o l a r a k z i n c i r l e m e g r u p l a r h a l i n d e b i r l e ş m i ş l e r d i r .
G ı d a p e r a k e n d e t i c a r e t i n d e iki t a n e g ö n ü l l ü z i n c i r l e m e g r u p var­
dır. ICA, e s a s o l a r a k bir s a t ı n a l m a o r g a n i z a s y o n u d u r , f a k a t ş i m d i il­
gili f i r m a l a n n a p a z a r l a m a , f i n a n s , d a n ı ş m a n l ı k gibi h i z m e t l e r i d e ver­
m e k t e d i r . 3.705 d ü k k a n ı v e t o p l a m S E K 3 6 , 6 0 6 m i l y o n l u k satış ka­
pasitesiyle, ICA t ü k e t i m malları t i c a r e t i n d e k i e n b ü y ü k kuruluştur. Di­
ğer g ö n ü l l ü z i n c i r l e m e g r u p olan Vivo-Favör 1 9 8 5 ' t e S E K 10.697 mil­
y o n l u k satış k a p a s i t e s i n e s a h i p o l m u ş ; ICA gibi a y n ı k o n u l a r d a ç a ­
l ı ş m a k t a f a k a t t o p t a n c ı o r g a n i z a s y o n u D A G A B ' l a işbirliğini d e sür­
dürmektedir.
D A G A B , J S S A B A ' n ı n bir y a n k u r u l u ş u o l a r a k K F v e ICA b l o k l a n
d ı ş ı n d a k i p e r a k e n d e c i l e r e h i z m e t e t m e k t e d i r . M ü ş t e r i l e r i n i n bazıları
NK, Ahlens T e m p o , B and W gibi büyük m a ğ a z a gruplannı ve VİVOF A V Ö R gibi bazı b a ğ ı m s ı z p e r a k e n d e c i l e r i k a p s a m a k t a d ı r .
F i n a n s a l i ş b i r l i ğ i n e dayalı o l a r a k k u r u l a n ICA, V I V A - F A V O R t ü k e ­
t i m malları t i c a r e t i n i n y a k l a ş ı k % 5 5 ' i n i k a p s a m a k t a d ı r .
P e r a k e n d e t i c a r e t e k o n u o l a n m a l l a r ı n pjays
Gıda
Demir eşya, radyo-TV, video ve
b o ş vakitleri d e ğ e r l e n d i r i c i aletler
Mobilya, kitap, aydınlatma cihazları
Giysi, tekstil, porselen, c a m , ayakkabı
ç i ç e k , f o t o ğ r a f i k v e o p t i k aletler, b o y a , ,
s a a t v e altın e ş y a l a r
(% olarak)
% 20
% 20-30
% 30-35
% 35
4 . 4 . 1 . 2 . Dağıtım Ş e k i l l e r i
P e r a k e n d e t i c a r e t t e ç o ğ u n u n m o d e l i v e yeri b e n z e r o l s a bile fark­
lı d a ğ ı t ı m b i ç i m l e r i b u l u n m a k t a d ı r .
Hypermarkets
En a z ı n d a n 2 5 0 0 m2'lik a l a n ü z e r i n d e k u r u l a n d e p a r t m e n t s t o r e ler ç o k çeşitli m a l l a r ı s a t m a k t a ; u y g u n d e p o l a m a , d a r k a p s a m l ı hiz­
metleri ve şehir civarında kurulmalarıyla rekabet edilebilir fiyatlar s u n -
-nu-
maktadırlar.
1 9 8 5 ' t e t o p l a m 8 5 0 0 m i l y o n S E K d e ğ e r i n d e satış k a p a s i t e s i n e s a ­
hip 5 0 h y p e r m a r k e t vardır.
Superstores
T ü k e t i m malları m a r k e t l e r i , h y p e r m a r k e t l e r g i b i a y n ı k o n u l a r ü z e ­
r i n d e ç a l ı ş m a k t a d ı r , f a k a t y a l n ı z c a e n a z ı n d a n 8 0 0 m2'lik satış b ö l ­
gesinde gıda maddelerini ve diğer tüketim mallannı satmaktadırlar.
1 9 8 5 ' i n s o n u n d a 2 2 . 0 0 0 m i l y o n S E K satış k a p a s i t e s i n e s a h i p 5 0 0
superstore bulunmaktadır.
K ü ç ü k s u p e r m a r k e t l e r g e n e l l i k l e bir d e p a r t m e n t s t o r e ' u k u r m a ­
nın ç o k g ü ç o l d u ğ u 4 0 0 m2'lik bölgelerde k u r u l m u ş t u r . 1985'te 2 0 . 0 0 0
m i l y o n S E K satış k a p a s i t e s i n e s a h i p 1 0 0 0 k ü ç ü k s u p e r s t o r e vardır.
Convenience stores
2 5 0 m2'lik a l a n l a r ü z e r i n d e , s t o k l a d ı k l a r ı m a l l a n n ç e ş i t l e r i n i n s ı ­
nırlı o l m a s ı n e d e n i y l e m a h a l l e d ü k k a n l a r ı n d a n a y n i m a k t a d ı r l a r . B u
dağıtım kanalı İ s v e ç ' t e h â l â g e l i ş m e içerisindedir. 1 9 8 5 ' t e 8.000 mil­
y o n S E K k a p a s i t e s i n e s a h i p 2 1 5 0 c o n v e n i e n c e s t o r e vardır.
Warehouse/Showrooms
G e n i ş satış kapasiteli şehir dışıdaki b u kuruluşlar e s a s olarak kendi
b r a n ş l a n n d a k i m a l l a n n ç o k çeşitli g r u p l a n n ı s u n m a k t a ; m o b i l y a , oto­
mobil ve dayanıklı tüketim mallannın depolanmasını yapmaktadır­
lar.
4.4.2. Toptan Ticaret
T ü k e t i c i k o o p e r a t i f l e r i v e d i ğ e r p e r a k e n d e c i i ş l e t m e l e r i n bir g r u b u
kendilerini toptancı olarak görmektedirler. B u n u n l a beraber, İsveç'­
in t o p t a n satış v e ithalatının ç o ğ u b a ğ ı m s ı z k u r u l u ş l a r t a r a f ı n d a n y ü ­
rütülmektedir.
1 9 8 4 ' t e İsveç T o p t a n c ı v e İthalatçılar F e d e r a s y o n u ( T h e F e d e r a t i ­
o n of S w e d i s h W h o l e s a l e r s a n d I m p o r t e r s ) 1 5 0 . 0 0 0 m i l y o n S E K ka­
p a s i t e s i n e s a h i p o l m u ş ; sattığı m a l l a r ı n oranları a ş a ğ ı d a k i gibi y e r
almıştır.
Ü r e t i m malları
T ü k e t i m malları
Yakıt
Diğer mallar
%
%
%
%
34.3
25.9
24
15.8
4.4.3. Acentalar
İ s v e ç ' t e y e r l i bir k o m i s y o n a c e n t a s ı n ı n g ö r e v l e n d i r i l m e s i çeşitli
ü r ü n l e r için p a z a r a g i r m e d e ç o k etkili v e y a y g ı n bir y o l o l m a k t a d ı r .
Acenta anlaşmalan kısmen komisyon acentalan hakkındaki 1914
y a s a s ı n ı n çeşitli b ö l ü m l e r i n e g ö r e d ü z e n l e n m i ş t i r .
İsveç T i c a r i A c e n t a l a r F e d e r a s y o n u k u r u l u ş a g i r m e y e h a k k a z a n ­
mış 5 0 0 ü y e y e s a h i p t i r .
Bazı ticari k u r u l u ş l a n n a d r e s l e r i a ş a ğ ı d a v e r i l m e k t e d i r .
S K F B (Sveriges Köpmannaförbund-Swedish Retail Federationİsveç P e r a k e n d e F e d e r a s y o n u )
S K F B - 4 0 0 y e r e l k u r u l u ş l u 19 ilçe 21 s e k t ö r o r g a n i z a s y o n u n a sa­
hiptir. 1 6 . 0 0 0 t ü c c a n t e m s i l e t m e k t e , p e r a k e n d e t i c a r e t i n o r t a k ç ı ­
karlarını k o r u m a k t a d ı r .
A d r e s : T h e S w e d i s h Retail F e d e r a t i o n ,
Head Office: Kungsgatan 19,10561
Stockholm,
Tel: 08-24 4 0 40
SGF (Sveriges Grossistförbund-The Federation of S w e d i s h
W h o l e s a l e r s a n d Importers-îsveç Toptancı ve
İthalatçılar F e d e r a s y o n u )
S G F m e r k e z i bir o r g . n i z a s y o n d u r . F e d e r a s y o n 5 6 ticari k u r u l u ş
i ç i n d e g r u p l a ş m ı ş , y a k l a ş ı k o l a r a k 1 2 0 0 ü y e ş i r k e t e sahiptir.
A d r e s : T h e F e d e r a t i o n of S w e d i s h W h o l e s a l e r s a n d I m p o r t e r s
Head Office: Grevgatan 34,
Box 5512, 11485 Stockholm
Tel: 08-635280
HAO
(Handelns Arbetsgivareorganisation-The Commercial
E m p l o y e r s A s s o c i a t i o n - T i c a r i İ ş v e r e n l e r Birliği)
H A O - İsveçli i ş v e r e n l e r i n o r t a k çıkarlarını g e l i ş t i r m e k a m a c ı y l a k u ­
r u l m u ş t u r . O r g a n i z a s y o n t i c a r e t v e d i ğ e r ticari h i z m e t g r u b u n d a k i
işçileri v e çalışanları k a p s a y a n 3 0 f a r k l ı ulusal ticari s e n d i k a y l a s ö z ­
l e ş m e y a p m ı ş t ı r . 1 1 , 5 0 0 t e ş e b b ü s , ( 2 5 0 . 0 0 0 kişiyi i s t i h d a m e d e n )
H A O ' y a bağidır.
Adres: The Commercial Employers Association,
Head office: Birger Jarlsgatan 53,
Box 1720, 11187
Stockholm,
Tel: 08-24 30 80
4.5. 1987 Yılında İsveç'te Düzenlenecek Fuar ve Sergiler
Konularına göre
Ambalaj/Kağıt/Malzeme Düzenlemesi/Plastik/Kauçuk/Yer ve
Duvar Malzemeleri
Stockholm
7-10 N i s a n
G o t h e n b u r g 19-23 M a y ı s
S t o c k h o l m 2 4 - 2 6 Eylül
Stockholm22-28 Ekim
Bilgi
SPCr87 W o r l d P u l p a n d P a p e r
W e e k (Dünya Kağıt H a m u r u ve
K a ğ ı t Haftası T i c a r e t Fuarı.)
SCANPLAST-Plastik ve Kauçuk
T i c a r e t Fuarı v e K o n f e r a n s ı
G O L V - V A G G 87-Yer ve Duvar
Malzemeleri Sergisi
P A C K A G I N G 87-İmalat Sanayiin­
d e P a k e t l e m e Fuarı
İşlem/Bilgisayar/Elektronik/Otomasyon
S t o c k h o l m 17-20 M a r t
Stockholm 23-25 Mart
NORDISKA MIKRODATOR
MASSAN-Mini mikro kompütür
fuar ve konferansı.
Entegre Bilgisayar Üretimi Fuarı.
Stockholm 22-24 Nisan
Stockholnn 1-7 E k i m
G o t h e n b u r g 9-13 K a s ı m
Deniz
The IBM Systems User Scandi­
navia Show (Uluslararası Ticaret
Fuarı v e K o n f e r a n s l a r ı )
Data Office Environment 87Uluslararası Ticaret Fuarı.
ELFAGK ll-Elektroteknik Ticaret
Fuarı ( E l e k t r o - t e k n i k , m o n t a j , oto­
m a t i k s i s t e m l e r fuarı).
Tîcareti/Seyahat/Taşımacılık/Trafik/Turizm/Ulaşım
G o t h e n b u r g 12-15 M a y ı s
I N F O R I R A N S - T a ş ı m a c ı l ı k t a Bilgi­
s a y a r Esaslı E n f o r m a s y o n Sis­
t e m l e r i 2. T i c a r e t F u a n v e
Konferansı
Madencilik, Mineraloji, M a d e n i eşya
S t o c k h o l m 1-5 H a z i r a n
Stockholm 25-29 Ekim
WMC-lnternational Mining Exhibi­
tion 13. D ü n y a M a d e n c i l i k S e r g i ­
si v e K o n g r e s i .
J A R N I A - M a d e n i Eşya ve Hırda­
vat T i c a r e t F u a r ı
Gastronomi/Gıda/İçecek/Otel/Yiyecek-İçecek
T ü k e t i m Malları
S t o c k h o l m 25-28 M a r t
S t o c k h o l m 3-6 Mayıs
Stockholm (25*)
26-30 Ağustos
G o t h e n b u r g 11-20 Eylül
Malzemeleri/
S O F T W A R E 87-Stockholm Daya­
nıksız T ü k e t i m M a l l a n F u a r v e
Konferansları.
SKANDINAVISKA STELLIT OCH
K A B E L T V - M A S S A N - T ü k e t i m ve
T i c a r e t Fuarı
FOOD A N D KITCHEN-Uluslararası G ı d a v e M u t f a k M a l z e m e l e ­
ri F u a n .
D A G E N S H U S H A L L - Uluslararası
T ü k e t i m Malları Fuan
S t o c k h o l m 19-21 Eylül
G o t h e n b u r g 6-10 E k i m
HALSOKOST-Sağhklı Gıda Tica­
reti Fuarı
F O O D INDUSTRY-Gıda Sanayi
v e Ü r e t i m Fuarı
Güvenlik
Stockholm 24-29 Mayıs
Stockholm
31 A ğ u s t o s - 3 E y l ü l
I S S A - İ L O - I n t e r n a t i o n a l T r a d e Fair
a n d W o r l d C o n g r e s s of t h e Pre­
v e n t i o n of O c c u p a t i o n a l A c c i ­
d e n t s a n d D i s e a s e s II. D ü n y a
Mesleki Kaza ve Hastalıklann
Önlenmesi Kongresi.
P R O T E C T I O N 87-lnternational
T r a d e F a i r - S a n a y i i d e GüvenNk,
Yangından K o r u n m a ve Ticaret
Fuan.
Kamp/Karavan/Spor Donanımı/Turizm
Stockholm
19 Ş u b a t - 1 M a r t
Stockholm International B O A T
S H O W - U l u s l a r a r a s i T i c a r e t Fuarı
G o t h e n b u r g 26-29 M a r t
TUR-Swedısh International Tou­
r i s m a n d T r a v e l Fair-İsveç U l u s ­
lararası T u r i z m v e T i c a r e t F u a r ı .
S P O R T F I S K E 87-Balıkçılık v e O l ­
ta Araçları Tüketim Fuan.
S P O R T L A N D / C V M O Spor, Boş
Z a m a n l a n D e ğ e r l e n d i r m e , Bisik­
let, M o t o s i k l e t v e G ü ç A l e t l e r i
Fuarı.
Stockholm 24-26 Nisan
S t o c k h o l m 2-4 E k i m
K i m y a / K o z m e t i k / L a b o r a t u v a r Donanımı/Eczacılık
Stockholm 21-23 Mart
S t o c k h o l m 4-8 M a y ı s
HAIR S T Y L E 87-Saç ve Güzellik
Bakımı Ticaret ve Halk Fuan.
IM'87-lnstruments and
Measurement-Uluslararası Labo-
Stockholm 27-30 Ağustos
ratuvar Donanımı, Ö l ç ü m Aletleri
Ticaret Fuarı.
NORDISK PARFYM MASSAParfüm Ticaret Fuarı.
Kitap/Dökümantasyon/Edebiyat/Basın/Baskı
Stockholm 10-12 Mayıs
Gothenburg 20-23 Ağustos
Uluslararası Kitap Fuan.
B O O K A N D LIBRARY-3. Kitap ve
Kütüphanecilik Ticaret Fuarı,
Sergi ve Konferansları.
Kültür/Sanat/Folklor/Müzik/Tiyatro
S t o c k h o l m 10-13 E y l ü l
S t o c k h o l m 10 Aralık
MUSIKMASSAN-Müzik ve Müzik
Aletleri Uluslararası Fuan.
Nobel Şenlikleri.
Metalurji/Mühendislik/Makina/Mekanik/Teknik/İnşaat/
Alet v e Donanım
S t o c k h o l m 3-6 M a r t
G o t h e n b u r g 5-8 M a y ı s
S t o c k h o l m 1-5 H a z i r a n
S t o c k h o l m 18-26 E y l ü l
Stockholm 23-28 Ekim
S V E N I S T E K N I K 87-Kaynakçılık
Teknikleri Ticaret Fuan.
V E R K S T A D 2. M e k a n i k M ü h e n ­
dislik S e r g i v e K o n f e r a n s l a r ı .
U l u s l a r a r a s ı T i c a r e t F u a n v e 13.
Dünya Madencilik Konferansı.
SOLLENTUNA BYGGER-İnşaat
Fuan.
VVS-Mâssan-International Hea­
t i n g , R e f r i g e r a t i n g , Air C a n d i t i o n ing. Sanitary and Energie
Tehnologies-Exhibition-Enerji ve
Teknik Ticaret Fuan.
Mobilya/Halı/İç D e k o r a s y o n / M a d e n i Eşya v e Ev Eşyası/Büro
Donanımı/Hediyelik Eşya
S t o c k h o l m 5-8 Ş u b a t
İsveç U l u s l a r a r a s ı M o b i l y a F u a r ı .
S t o c k h o l m 8-11 E k i m
Stockholm 22-25 Ocak
S t o c k h o l m 3-6 E y l ü l
D A G E N S BUTIK-Dükkan Deko­
rasyon ve Aletleri Fuarı.
FORMEX-Zuccaciye, Seramik,
P o r s e l e n , H e d i y e l i k E ş y a l a r , El
Sanatları Ticaret Fuarı.
FORMEX- Züccaciye, Seramik,
P o r s e l e n , H e d i y e l i k Eşyalar, El
Sanatları Ticaret Fuarı.
Moda/Ayakkabı/Deri
S t o c k h o l m 12-15 M a r t
Stockholm 18-19 Mart
Stockholm 20-23 Ağustos
S t o c k h o l m 10-13 E y l ü l
S t o c k h o l m 16-17 E y l ü l
Eşya/Kürk/Tekstil
I n t e r n a t i o n a l F a s h i o n Fair in
Stockholm. Uluslararası M o d a
Fuarı ( K a d ı n , E r k e k v e Ç o c u k
Giysileri)
Shoes and Bags-Uluslararası
Ayakkabı ve Ç a n t a Fuarı.
SVENSKA INTERNATİONELLA
TEXTIL MÂSSAN-Tekstil Ticareti
Fuan
I n t e r n a t i o n a l F a s h i o n T r a d e FairU l u s l a r a r a s ı M o d a Fuarı
Uluslararası Ayakkabı ve Çanta
Fuarı.
Otomobil Sanayi/Motor
G o t h e n b u r g 11-15 M a r t
S t o c k h o l m 5-8 K a s ı m
A U T O - 9 Uluslararası Otomotiv Tic a r e t Fuarı
B G T M O T O R S H O W (Yeni Ara­
balar, Y e n i Ü r ü n l e r K a d a r G e ç ­
miş Yıllardaki Otomobillerin Geli­
ş i m i Sergisi.)
Tıp
Stockholm 25-27 Kasım
DENTAL'87-National Dental Tra­
d e F a i r - U l u s l a r a r a s ı T i c a r e t Fuarı
S t o c k h o l m 2-4 Aralık
ve İsveç Dişçilik D e r n e ğ i O d o n t o loji K o n g r e s i .
M E D I C I N E ' 8 7 - İ s v e ç Tıp Bilimleri
D e r n e ğ i Yıllık G e n e l T o p l a n t ı s ı v e
Uluslararası Ticaret Fuan.
Fuarlar v e s e r g i l e r h a k k ı n d a ayrıntılı bilgi a l ı n a b i l e c e k k u r u l u ş l a r
aşağıdadır:
— S t o c k h o l m Chamber of C o m m e r c e
Box 16050
103222 S t o c k h o l m / S W E D E N
Tel: 08-231200
Tlx: 19570 Swedicc S
— IMPOD Import Promotion Office for Products f r o m Develoging
Countries
Norrmalmstrog 1
P.O.Box: 7508
8-10392 Stockholm/SWEDEN
Tel: 08-244840
Tlx: 13426 S w e d i m p S
Telgraf: Swedimport
— SGF Federation of Swedish Wholesalers and Importers
80x 5 5 1 2
8-11485 Stockholm/SWEDEN
Tel: 08-635280
Tlx: 1 9 6 7 3 o e l u d o r s
Telgraf: grossist forbund-Stockholm
— S t o c k h o l m Fuar İdaresi: Stockholmsmâssan,
12580, Stockholm
Tel: 08/7494100
T l x : 10660
Telefax: 992 044
— G ö t e b o r g F u a r İdaresi: S v e n s k a M â s s a n
S t i f t e l s e - T h e S w e d i s h T r a d e Fair F o u n d a t i o n
Box 5222, 40222
Göteborg
Tel: 031/200000
Tlx: 20600
Telgraf: Maessan
J o n k o p i n g Fuar İdaresi: Elmia A B , Box 6066,
5 5 0 0 6 Jonkoping
Tel: 036/119060
Tlx: 70164
B o r a s Fuar İdaresi: Borasmassan T e k o Center A B
Box: 472,501 07 Boras-Sweden
• IVlalmö F u a r İdaresi
Malmö Mass Centrum.
Box 19015 200 73 M a l m o - S W E D E N
S S S S S D ^ ^ ^ ' ^ ^ ' ^ ^ ' ^ ' ^ c o h - c o o o h " . ' ^ ! ^
co
o o o o ' ^ o o c o r ^ ı - ı o ı ^ r ^ ' ^ c \ i T - T t c \ ı o o ı r )coi oco
co
o CVjCDOO^ı-OOOOOCOLOLOLOLO^'^
o 00 iri co evi c\i 1-"
00 1- o o
c\ı C5> cvi co co
co 1—
O) <J)
CM
co CM
o
CM
CD ^
ı n TLO
LO ^ 00
co
ın
-1— %j/
C3) 1-
CO
3Î ı n
LO C
CO
00
00
o>
< 5
CO^
lo Z İS
Q.
c
co
ü
^
CD
0
LU
>
CO
c
^
c
a l
| I
^ §
0) ^
.i e
^CÖ
-SİÖ^
t
4-»
c ^ c
0 0
co O)
W
CD
> 2
I
O
15
E
F—
CD
•o
0
2
.
co
52
3
co
E
c:
o
co Q.
I- jl
l|
co^ o
c
2
^
E
_^ D )
c
o
co
-o
û
O
Q.T3
.-O
2
^ p
îr! -^i -s
co CD
î=
CO CO
E 5 >- ^
iiT1- C3> O
liJ CM
I ^ Ocoı ~ 1- O
o I-
E
c
JO
o.
co
JO
1-
0
LU
ÎO
ı^5
M- —
iO
co
E
0)
•
CO.T
co
E 'O
c c^
o
0
.Î2^ CD
= 5 ö)
I
co 3E İ
o
^
i!:
-= E odi S
co o co vw - o
?
E
İ
^
^
.i=
ü
I
.E
E
o
^O X
.^.^<
O) ^O
1- C
M ^ ^ ^ CM ^ 1ı n CM CM
Ln CD CM -r^J ^ S ^ i z ^ C O ı - c M i n ^ pj cJ coco co
O 1- O O
CDCDCDOOOOO p o o o o q o o
CD 1 ^ T-^ CDC
od cD
D 00 d CM '«^
K od d
cJ 00 od
T- CM CD CM
o o 1^
X û >
>.S
LU
Q
1-^
1-^
CUCDinCD'^CMCDO
ı n CM CM
<D
o
><
0)
o
m
0 0 CO -r-
>ö)CO
CM
00
00
-j
(O c
2 i 2
1-
0 0 O) ^
00
00
1^
T-
CO '
CD
o
O CM
o o
1-
T- CM
CD CO
o
00
1-
CM
0)
lo
^1CM CM
00
CD CM 0 0
00 ın o
CD
CM CM o TLO
T- T1-
T-
CM o
00
rs. CD CD 0 0
C3) O) CO C3Î
CO CM CJ)
00
00
0 0 lO CO LO
o 0 0 CO CM
CO CO
T- CD
LO o
^
CM
C3>
C3)
.t s
E
CO
CO
2
9- ^>^"^
CO
B
CO "O o
CO
0)
o <
o
5
.E _çö -
CO CO
J
c
CO
a)B
o o
Ş u_ Û X H
g
CO
CO
ûc <
o <
o—
s<E
CO
(D
CO
c
o
(D
CO
C
111 §
(O
UJ.±
c
c
CO
>
rc
_2
> z
C/) LJJ
— ^
C T3
o
CO
o
c
CO
c
>C3)
CO
CO
CM
ü
o
E
-D
CO
I
CC
CD
"O)
İD
E
CO
ü.
CM
(!>
o B "E
C
5
CD
CD T 5
CO
^
E
o
CM
CO
00
o
CM
CM
q
m
> l
CD C
00
d
CM
CM
CD
CO CO CO
. , CO o
^
0 0 CD LO
o CD CM T1- 1- Lf)
^
C3) 0 0
CD
CD 0 0 CO 1-
CM
So
"T-
CO
CD
CM
o
00 o T- O)
10
LO
^ 0 > 00 CO Cü
CVJ CO CD T-
0) «»
>0)</>
<J) 1 0 CO TCO CJ LO OJ
^ ^ 1 0 00
00 CO CvJ o
co
1 0 IT) 1 0 OJ CO
IT) CO IT) ^
T(3) CO CO T—
m
CJ) 00 LO C3) CO
o CO 00 00 00
ş
LO CO
100 o ^ 1 CO 00 CO
^ LO
TC:)
CJ) CO 1LO 1T-
CO CO LO CO
C3) 00 CO CO
C\J o C3)
1 0 LO 1 0 CO
O)
Cü
LO
":=: co c
E ^
5 ^
2 o l ?
T-
o
00
^
o 1- 1 0
CvJ
- vJ
CO
C
-J
>
0)
er DC
< LÜ
QÛ - ı
E S
D)
I
•ffi-
E
.
CÖ c:
CO
CL
I f
'1^
f> o o o o
Ş Q. X
I-
0)
"8- o .E o o
5^
€0
^ .E o o o
Ş u - X û- I -
-
>
-
I
O "cO CO
cn
Ş z mQ
co
<
ın
X
CO
CO
ü t
CO
0
CD
ü
" m O
§
z •e§ '-^
c>ıu Cü (0
O
UJ
>i
z ^
X
E.2
o
*: w
£ w
(O
ü
Cü
^
2 2
(0 1 -
i5
_o
o
CD
(D
^
(fi
^
c
CO
Q.
CD
CO : 0
Û_ O)
c
S:
ü
CD
0
LU
s—
LU
CO
(T
00
o
m
5^
00
00
Cü
CvJ
o
o
CO
CO
O)
LO
CO
00
LO
O C3) CD CJ)
O)
CD
C\J -r- CD
0)
>D)CO
00
(O
c
CD ^
lO
T- CO lO lO
^
^
0> CM OJ _
1- 1- LO lO
lO CO
CO CJ) CX) LO
"«^ LO 1- 1-
N. CM
o
1-
C3>
1-
c
iÇ
0 E
S" !5
E
.E ^
LL Q
o
CO
ş,
co^
0
CO
u
ti
•o
C
o
w
E
o
E
T3
CO
CL
Z
CO
^
O) O) o
CD CM CD CM
CXD CM CO
1- CM CM
2.-S
U.
Cû
CD
^
o
NH
II.
c
o
^
C 0
İ5 =
" o C 'Ui
Ş i i ..E
CO
CO
CO
0
CO
c
I
1—
CO -4= 0
ÇO O ü
0
E
CO
>»
O)
0
Q
CO
O
LO
CO
o
o
CD
CD
Q
i
^ CO
S o ' N -9
C>CÛ 2^ . i
C/)
CO
CO
(O ı -
o
c « E 5
~ £ E
o C8 .E
CD
E
o
CO
1-
_C0
Q.
CO
CO
"C5>
00
CO CD CD
CD C3> ^
1-
CO CD CD
1^
1— CO o C30
•I- CM C35 lO
^
CM lO 'sh ^
CO
E
E
E
_çö
o.
o
LO
.
1-
c\i
0
c
<
.E
c
s
0
O)
LU
>5o
N
^-3
0
^
0 ^ 0
^
0
CO J3
^ E
0
E
E^^oŞ
§
CO
s
0) i / »
>0)(/)
i «e
CD CO o
O CO O
CO T- T-
CO (X)
T- T-
o cx) CO N.
T- C3)
LO lO
CO CX)
CM Cü
CD
CM
CO
LO
CJ)
0> 0>
C3^ CM
CD
CD O
^
CD CO
CO CD CD CM CD
S
§
lO
T-
CM
CO
^Jo>
lO
^ LO LO o
CM CM O CJ)
CO CO
CO
a> CD m
CM
CO
T- T-
1- "1-
S
CO CO
C3> CD CO
CD
CD CJ) LO ^ j lO
CO
o CD
o CO CO "T- 1O CO LO lO T-
S
DC DC
< LU
0Q - J
•t
§
E
E
CO
Q.
O
==> tr
E
E
_CÖ
CO
"ö CO m
« 2
.•s E
o.
o
c
—
i
m Q
~
1
CO
_
CO
İ t
>.-f^
^ I ^
5>
0
DC û. >-
_C0
"cö
2
(O
C o
w
E
si
g
m — w
— LU " (ö
0
>
0
CO
c
o ^
^
0
CO 0
> . N CO
m X5 CO
> 0 i>
CO
^
CO
CO.
0
E
l|
• o ._.
0
LU Z
.S »
K
CO
c>iü 2 S
^ z c !S
z
ffi
^
o
_co
Co
CM
LO
O
lO
CD
CD
LO
o
CO
LO
CD
6
CM
o
CM
CD
CM
LO
S
O
CM
t
o ^ .E o
Ş CL
._ço
CO
•
Is.
0
Û LL
H
o
co
lO Cvl CD o co
T- LO co co O)
CD co o co co
CD
CJ
cvi
m c\j
co
O
T-
T-
0) < ^
t
1.
00
<S
^
CD
C
LÜ
-i
l o 1co LO
1- LO
co ^
CD co
LO o
o lO 1lO CTÎ
CJ
>:
CC DC
< LU
LU
E
^ II
c
o.
2
u
<
> o "co
I
ın ü . t
H m
UJ
o
z
0)0
E
c
^ JO
0 Q.
T = co
«8 ^
İ i
•51
E.Si
> İ
ti
l â
co
iö
-o o
c -o
El
0)
ID
ü
c
CC
o
(O
o
3 CO
: 2 co
< CO
co
CD
co
co
z
m
q
o
00
CD
o
0
=
<B
>.
4 . 6 . B a ş l ı c a Mal G r u p l a r ı İtibariyle İhraç Ü r ü n l e r i m i z i n İsveç
Piyasasındaki Durumu
G ı d a m a d d e l e r i a r a s ı n d a İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' d e n e n ö n e m l i ithal ka­
l e m l e r i kerevit v e fındıktır.
Fındık: Her s e n e yaklaşık olarak 15 milyon dolarlık fındık ithal e d e n
İ s v e ç ' i n kayıtları i n c e l e n d i ğ i n d e , ithal e d i l e n fındığın y a k l a ş ı k %
90'înın Türk menşeli o l d u ğ u gözlenirken bizim kayıtlarımızda, bu ül­
k e y e y a p ı l a n ihracat ç o k az g ö r ü l m e k t e d i r .
Ülkemizin tombul ve yuvarlak fmdıklannı tercih e d e n bu ülke, Türk
fındığını B . A l m a n y a ' d a n ithal e t m e k t e d i r .
T ü r k i y e , B . A l m a n y a , İtalya v e D a n i m a r k a ' d a n ç i k o l a t a , p a s t a v e
d o n d u r m a s a n a y i i n d e kullanılmak üzere fındık ithal edilen İsveç'te fın­
dığın ç e r e z o l a r a k t ü k e t i l m e s i n i n t e ş v i k i b ü y ü k ihraç p o t a n s i y e l i y a ­
ratacaktır.
K e r e v i t : G ü m r ü k v e r g i s i n d e n m u a f o l a r a k ithal e d i l e n kerevit, Tür­
kiye, A B D , N o r v e ç , Y u g o s l a v y a ve Y u n a n i s t a n ' d a n ithal e d i l m e k t e ­
dir.
Fındıkta o l d u ğ u g i b i , T ü r k k e r e v i t l e r i d e b u ü l k e y e B . A l m a n y a g i b i
ü ç ü n c ü ülkeler aracılığıyla g i r m e k t e d i r .
B i z i m i s t a t i s t i k l e r i m i z d e , İ s v e ç ' e y ö n e l i k k e r e v i t ihracatı s o n d ö r t
yılda yaklaşık 30-100 bin dolar g ö z ü k ü r k e n , İsveç istatistiklerinde top­
l a m 9 m i l y o n dolarlık k e r e v i t ithalatının 8 m i l y o n dolarlık kısmı T ü r k
m e n ş e l i o l a r a k yer a l m a k t a d ı r .
A B D ' d e n y a p ı l a n k e r e v i t ithalatının d a , ö n c e k i y ı l l a r a g ö r e , g i d e ­
rek azalmasının nedeni de bu ülke kerevitlerinin kalitesizliğinden kay­
n a k l a n m a k t a d ı r . Kalite y ö n ü n d e n b e ğ e n i l e n k e r e v i t i m i z d i ğ e r ihraç
k o ş u l l a r ı n a d a u y u l m a s ı h a l i n d e , İsveç piyasasının b ü y ü k bir kısmını
ele g e ç i r e b i l e c e k t i r .
Hazır G i y i m E ş y a s ı : Hazır g i y i m k o n u s u n d a İsveç p i y a s a s ı n a ih­
racat y a p a n ü l k e sayısı o l d u k ç a ç o k g ö r ü l m e k t e d i r . A r a l a r ı n d a Fin­
l a n d i y a , D a n i m a r k a , İngiltere, İtalya, P o r t e k i z , H o n g K o n g v e G ü n e y
K o r e gibi b ü y ü k pay s a h i b i ü l k e l e r i n yanısıra T ü r k i y e ' n i n d e b u l u n ­
d u ğ u d a h a az p a y s a h i b i ü l k e l e r i n t o p l a m sayısı 1 9 ' d u r . Ü l k e m i z i n
bu p i y a s a d a k i payı % 1'i bile b u l m a m a k t a d ı r .
T ü r k i y e ' n i n b u s e k t ö r d e k i p o t a n s i y e l i d i k k a t e a l ı n d ı ğ ı n d a , b u mik­
tarın o l m a s ı g e r e k e n d ü z e y i n ç o k a l t ı n d a b u l u n d u ğ u s o n u c u n a v a ­
rılmaktadır.
G ü m r ü k m u a f i y e t i n d e n yararlanan A E T ve E F T A ülkelerine kıyasla.
g ü m r ü k ödenmesi zorunlu olan ülkemiz mallannın dezavantajlı d u ­
r u m u n a r a ğ m e n , i l k b a h a r v e s o n b a h a r a y l a r ı n d a d ü z e n l e n e n ulus­
l a r a r a s ı g i y i m f u a r l a n n a katılmasının ihracatımızın a r t t ı n l m a s ı n a b ü ­
yük katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
K r o m C e v h e r i : M e v c u t istatistikler i n c e l e n d i ğ i n d e k r o m c e v h e r i n ­
d e d e iki ü l k e istatistikleri birbirini t u t m a m a k t a , b i z i m r a k a m l a n m ı zın İ s v e ç ' i n k i l e r e kıyasla ç o k d a h a az o l d u ğ u g ö r ü l m e k t e d i r .
D e m i r - ç e l i k s a n a y i i n i n 1 9 8 0 ' l i yıllann b a ş ı n d a girdiği d u r g u n l u k İs­
v e ç ' i n k r o m c e v h e r i ithalatını o l u m s u z y ö n d e e t k i l e m i ş t i r .
İ s v e ç ' e k r o m c e v h e r i ihraç e d e n belli başlı ülkeler F i n l a n d i y a , Tür­
k i y e , S S C B , Filipinler v e Arnavutluk'tur".
K r o m c e v h e r i d e ü l k e a y ı n m ı y a p ı l m a k s ı z ı n g ü m r ü k s ü z ithal e d i l ­
mektedir.
Halı: Çin Halk Cumhuriyeti, Pakistan, Hindistan, İran'ın büyük öl­
ç ü d e halı ihraç e d e r e k , ö n e m l i p a y s a h i b i o l d u ğ u halı p i y a s a s ı n d a
T ü r k i y e ' n i n payı ç o k azdır.
Ç i n h a l ı l a n n ı n o l d u k ç a ilgi g ö r d ü ğ ü İsveç p i y a s a s ı n d a kalite açı­
s ı n d a n r e k a b e t g ü c ü n e s a h i p y ü n v e i p e k halılarımız u y g u n fiyatlar­
la v e T ü r k halısı imajı v u r g u l a n a r a k p i y a s a y a s u n u l d u ğ u n d a ü l k e m i z
. halılarının d a h a f a z l a t a n ı n m a s ı n ı v e t u t u n m a s ı n ı s a ğ l a y a c a k t ı r .
Y a p r a k t ü t ü n : İ s v e ç ' e y a p r a k t ü t ü n i h r a ç e d e n belli başlı ü l k e l e r
A B D , Türkiye, Polonya, Yunanistan ve K ü b a olmaktadır. Bizim pa­
z a r payımız i s e , % 2 5 ' d i r . S i g a r a y a karşı k a m p a n y a a ç ı l m a s ı y l a s i ­
g a r a t ü k e t i m i g i d e r e k g e r i l e m e k t e , ö n ü m ü z d e k i y ı l l a r d a d a t ü t ü n it­
halinin d ü ş m e s i b e k l e n m e k t e d i r .
D o m a t e s S a l ç a s ı : İsveçli t ü k e t i c i l e r ö z e l l i k l e 5 kg.lık a m b a l a j l a r ı
tercih etmekte en çok da ketçap imalinde kullanmaktadır. Son za­
m a n l a r d a M a c a r i s t a n u c u z f i y a t v e d ü z e n l i satış politikası ile d o m a ­
t e s s a l ç a s ı n d a İsveç p a z a n n ı ele g e ç i r m e y e başlamıştır.
K u r u İncir: İ s v e ç ' i n k u r u incir t a l e b i n i n t ü m ü T ü r k i y e t a r a f ı n d a n
k a r ş ı l a n m a k t a d ı r . N o e l d ö n e m i d ı ş ı n d a t ü k e t i l m e y e n b u ü r ü n ü n ih­
r a c a t ı n d a artış g ö z l e n m e k t e d i r .
Kavrulmuş k u r u yemiş v e k u r u kayısı:
İsveç p i y a s a s ı n a y a p ı l a n k a v r u l m u ş y e m i ş i h r a c a t ı n d a ö n d e g e ­
len ülkeler İ n g i l t e r e , B . A l m a n y a , H o l l a n d a , T ü r k i y e o l u r k e n b i z i m
ürünlerimiz genellikle B.Almanya'da paketlenerek ihraç edilmekte­
dir.
îhracatçılarımızın b u t ü r m a l l a r ı n i h r a c a t ı n d a a m b a l a j v e s t a n d a r t ­
lar k o n u s u n d a İsveçli i t h a l a t ç ı l a n n t a l e p l e r i n i k a r ş ı l a m a l a n h a l i n d e
bu piyasada büyük pay sahibi olabileceğimizi söylemek m ü m k ü n ­
dür.
T ü r k k u r u kayısısı d a b u ü l k e d e ç o k t u t u l m a k t a , d i ğ e r ü l k e l e r i n k i ne kıyasla, d a h a y ü k s e k f i y a t l a r d a o l m a s ı n a r a ğ m e n , t e r c i h e d i l m e k ­
tedir.
K o n s e r v e gıda: t n fazla ananas, börülce gibi spesiyal konserve­
ler ve m a n t a r k o n s e r v e s i t ü k e t i l m e k t e d i r . M a n t a r k o n s e r v e s i ise, ç o k
ucuz fiyatlarla R o m a n y a ve Ç i n ' d e n alınmaktadır.
4 . 6 . 1 . İ s v e ç ' i n Y a ş M e y v e v e S e b z e İthalatı
T a b l o : 58.1
İSVEÇ'TE YAŞ MEYVE SEBZE TÜKETİMİ
Kg/Kişi başına
^'"Q''
1960
1965
1970
1975
1980
1981
1982
^4 3
-13 3
20.6
20.9
21 7
24*1
25.0
24.3
1983
Tablo 58.2
İSVEÇ'İN İTHAL ETTİĞİ BAZI SEBZELER (Miktar/Ton)
Pırasa
Karnabahar
Çin Salatası
Domates
Hıyar
Marul
Beyaz marul
Tatlı Biber
Toplam
1981
1982
1983
15.173
4.111
7.405
37.225
13.193
2.205
9.717
9.405
15.390
4.115
10.029
38.298
14.563
2.329
9.694
10.026
25.272
3.831
8.775
35.744
13.033
2.146
9.620
9.922
98.434
104.444
98.343
Tablo 58.3
İSVEÇ'İN SEBZE İTHAL ETTİĞİ BAŞLICA ÜLKELER
VE PAYLARI
Pırasa ve Benzerleri:
İtalya
Hollanda
Soğan:
Hollanda
İtalya
Macaristan
Karnabahar:
İtalya
Çin Salatası:
Avusturya
o/o 17
% 20
o/o 18
o/o 13
o/o 8 0
% 55
Domates:
Hollanda
% 46.
İspanya, Kanarya Adaları
% 46
Hıyar:
İspanya
% 51
Hollanda
% 39
Marul:
Hollanda
% 69
Beyaz Marul:
İspanya
% 52
CO q
00
O)
^ CO CO CO
CO oJ Cvİ oJ d)
TCvJ
cq
cq c\j CD lo
^ OJ C\İ CÜ CJ)
LO
1C\i
l O CO T- ^ LO
CO OJ ^ C j O)
CM
o
00
o
LO
CO l O CD CO CM
^ evi T-^ CM CT)
TCM
T-^
Ui
00
1-
CM
C3^ CO C7)
CM LO 1-^ CI> evi
CM
LO
CM
CM ^
^
l O CM ^ CM 0 0
1CM
CO
0 0 CO CO
LO CO CM
CO d
TCM
LO
LU
>
CO
o
(O
O)
T-
CO
1-
CJ) O l O 1 LO
LO
CM
T-'
CD
CO
CO
•ö
0
"E
=
o
^
O
^
c
>
*_
E
Q-
o
h - CO >
I-
Û
Tablo 58.5
İSVEÇ'İN İTHAL ETTİĞİ BAZI MEYVELER
(Miktar: t o n )
Muz
Portakal
Altıntop
Limon
Mandarin
Sofralık ü z ü m
Elma
Armut
Şeftali
Toplam
1981
1982
1983
72.068
69.380
7.218
7.089
33.979
20.859
70.229
23.352
13.044
72.360
73.935
6.785
7.992
35.553
20.080
58.965
20.580
14.120
67.026
71.705
6.735
7.783
29.420
21.422
62.266
20.783
14.172
317.218
231.325
301.312
Tablo 58.6
İSVEÇ'İN MEYVE İTHAL ETTİĞİ BAŞLICA ÜLKELER
VE PAYLARI
Portakal:
İsrail
İspanya
İtalya
Fas
Güney Afrika C u m .
Svaziland
Altıntop:
İsrail
%
%
%
%
%
%
46
22
13
7
4
3
% 48
KAYNAK: İGEME İhracat Bülteni
Yıl: 23 Sayı: 6, 8 Şubat 1985
Limon:
İspanya
ABD
M a n d a r i n v e çeşitleri
İspanya
Fas
Sofralık ü z ü m :
İtalya
% 38
% 26
% 52
% 40
% 43
Tablo58.7
İSVEÇ'İN YAŞ MEYVE VE SEBZE İTHALATI
Soğan
Beyaz lahana
Karnabahar
Domates
iceberg marul
Marul
(Chinese leaves)
Diğer marul
çeşitleri
Kırmızı biber
Diğerleri
Toplam
Muz
Portakal
Altıntop
Limon
Mandalina
Üzüm
Elma
Armut
Şeftali
Kavun
Diğerleri
Toplam
1984
1985
15.320
9.312
4.346
35.205
8.750
11.067
16.915
10.355
2.409
36.012
9.776
12.851
1.945
1.908
9.756
23.113
132.659
11.481
22.112
137.817
77.832
86.812
67.669
6.044
8.516
34.328
19.513
63.966
22.186
14.354
10.200
14.468
339.076
63.821
5.710
8.010
33.857
24.139
70.500
21.673
13.968
10.582
16.430
355.502
İhracatçı Ülkeler
Macaristan, İtalya, Hollanda
Batı Almanya
İtalya
İspanya, Hollanda
İspanya
Avusturya
Hollanda
İspanya
Panama, Kosta Riko,
Honduras
İsrail, İspanya, Fas, İtalya
İsrail
İspanya
İspanya, Fas
İtalya, İspanya
Arjantin, Fransa
Arjantin, İtalya
İtalya
İspanya
KAYNAK: İGEME Dış Ticaret Bülteni
Yıl: 24, Sayı: 47, 5 Aralık 1986
İsveç Ulusal G ı d a Kuruluşu dışarıdan ithal edilen yaş meyve ve seb­
z e d e k i ilaç artığı o r a n l a n n ı tespit e t m e k t e d i r .
İsveç y a ş m e y v e s e b z e a ç ı s ı n d a n ö n e m l i bir ithalat m e r k e z i o l m a ­
sına r a ğ m e n e l m a , a r m u t , erik ve ü z ü m s ü bitkiler a l a n ı n d a ö n e m l i
bir üreticidir. Ö r n e ğ i n yılda o r t a l a m a 4 0 . 0 0 0 t o n e l m a v e a y n c a , t ü -
k e t i l e n s e b z e n i n % 5 0 ' s i İ s v e ç ' t e ü r e t i l m e k t e d i r . İleride b u o r a n ı n
a r t a r a k ithalatta a z a l m a o l m a s ı b e k l e n m e k t e d i r .
İsveç p a r l a m e n t o s u k e n d i ü r ü n l e r i n i k o r u m a k a m a c ı y l a bazı tarife
kısıtlamalan k o y m u ş , A ğ u s t o s ' t a n Ş u b a t ' a k a d a r e l m a ithalini, E k i m ' d e n K a s ı m ' a k a d a r d a a r m u t ithalini y a s a k l a m ı ş t ı r . A n c a k , İ s v e ç ' t e
ü r e t i l m e y e n ü r ü n l e r için h e r h a n g i bir y a s a k l a m a g e t i r i l m e m i ş t i r . Y a ­
s a k l a m a s ü r e s i İ s v e ç ' t e h a s a d ı n kalite v e m i k t a n n a g ö r e y ı l d a n yıla
d e ğ i ş i k l i k g ö s t e r m e k t e v e her yıl ithalatın b a ş l a m a v e bitiş t a r i h l e r i
Uluslararası Tarımsal Pazarlama Kurulu tarafından belirlenmekte­
dir.
Y e r l i ü r e t i m d e n ö z e l l i k l e y a z ayları b o y u n c a f a y d a l a n ı l a b i l m e s i v e
s o n b e ş yıldır d o m a t e s ü r e t i m i n d e k i % 2 0 artış, H o l l a n d a v e D a n i ­
m a r k a g i b i İ s v e ç ' e i h r a c a t ı o l a n ü l k e l e r i ö n e m l i ö l ç ü d e etkilemiştir.
1 9 8 5 yılında m e y v e ithalatı h a c m i n d e k i g e l i ş m e n i n e s a s n e d e n i
m u z ( % 11.5) v e e l m a (% 9) i t h a l i n d e k i artıştır. A n c a k . m u z ithalatın­
d a fiatların d ü ş ü k l ü ğ ü y l e s a ğ l a n a n a v a n t a j l a r s a y e s i n d e , t ü m A v r u ­
p a ' d a o l d u ğ u gibi İ s v e ç ' t e d e artış k a y d e d i l m i ş t i r . E l m a i t h a l a t ı n d a
ise, p a z a n n e r k e n a ç ı l m a s ı 7 . 5 0 0 t o n l u k artışa n e d e n o l m u ş v e Ar­
j a n t i n , F r a n s a g i b i iki i h r a c a t ç ı ü l k e b u d u r u m d a n y a r a r l a n m ı ş t ı r .
1985 yılında İtalya v e İ s p a n y a ' d a n u y g u n ş a r t l a r d a ü z ü m ithal edil­
miştir. A y n ı z a m a n d a , k i w i , a n a n a s , a v a k a d o g i b i e g z o t i k m e y v e l e r i n
i t h a l i n e d e ilgi g i d e r e k artmıştır.
S e b z e i t h a l a t ı n d a m a r u l ç e ş i t l e r i v e kırmızı b i b e r d e artış o l m u ş ,
salatalık v e k a r n a b a h a r gibi g e l e n e k s e l ü r ü n l e r d e d u r g u n l u k , h a t t a
gerileme kaydedilmiştir.
Bazı ithalatçı f i r m a l a n n s e b z e p a z a n n d a İ s p a n y a ' y a ö n e m v e r m e ­
l e r i n e r a ğ m e n İsveç p a z a r ı n a b ü y ü k ö l ç ü d e s e b z e v e m e y v e t e m i n
e d e n arz kaynaklarında son yıllarda pek değişiklik olmamıştır.
Denizaşın ülkelerle olan ticarette ise. G ü n e y Afrika'ya uygulanan
y a s a k l a r n e d e n i y l e ithalatçılar G ü n e y A m e r i k a ü l k e l e r i n e y ö n e l m i ş
bulunmaktadırlar.
Ç e r n o b i l n ü k l e e r k a z a s ı n ı n s o n u ç l a n n ı n İsveç p a z a n n d a e t k i s i n i n
k a l m a d ı ğ ı g ö r ü l m e k t e d i r . B i r ç o k ithalatçı P o l o n y a , B u l g a r i s t a n , İtal­
y a gibi ü l k e l e r d e n ithalatı k e s m i ş ise d e g e ç e n yılın y a z b a ş ı n d a it­
halat normale d ö n m ü ş t ü r .
İ s v e ç ' i n i t h a l a t ç ı l a n , s o n iki yıldır İsveç ü r e t i c i l e r i n i n g e l e c e k t e h ü ­
k ü m e t i n ithalat kısıtlamalarını arttırması y o l u n d a yaptıkları baskıyı t e p ­
kiyle karşılamışlardır. P a r l a m e n t o T e m m u z ' d a n E y l ü l ' e k a d a r o l a n
s ü r e d e ö d e n e n mininnum g ü m r ü k v e r g i s i n i 1 0 0 kg için 100 K r o n ' a
ç ı k a r m a y ı kararlaştırmıştır. A n c a k , bu karar h e n ü z y ü r ü r l ü k t e d e ğ i l ­
dir. Ö n c e l i k l e G A T T b ü n y e s i n d e d u r u m u m ü z a k e r e e d e c e k ihracat­
çı ülkelere r a p o r e d i l m e s i g e r e k m e k t e d i r . B u n u n l a b e r a b e r alınan bu
karar g e l e c e k için bir t e m i n a t n i t e l i ğ i n d e d i r .
G ü m r ü k v e r g i l e r i v e ithalat t a k v i m l e r i İsveç ithalatçıları a ç ı s ı n d a n
ü z ü c ü o l m a k l a birlikte ithalatçılar u y g u l a m a d a k i dağıtım s i s t e m i n d e n
m e m n u n olmaktadır.
S o n 8-10 yıldır u y g u l a n m a k t a o l a n paletli sevkiyat^işleme s ü r e c i n ­
d e g e l i ş m e y i v e d a h a kaliteli ü r ü n ü n t e m i n i n i s a ğ l a m ı ş t ı r . B ü y ü k k u ­
ruluşların g e r ç e k l e ş t i r d i ğ i s o ğ u k z i n c i r s i s t e m i d e kalite y ö n ü n d e n
ü s t ü n l ü k sağlamıştır.
İsveç'in yaş meyve sebze ithalatında nakliye en önemsiz sorun­
l a r d a n biri o l m u ş t u r . G e n e l l i k l e A k d e n i z ü l k e l e r i , B e l ç i k a , A v u s t u r y a
ve D o ğ u A v r u p a ü l k e l e r i n d e n y a p ı l a n ithalatın % 5 0 ' s i t r e n y o l u ile
gerçekleşmektedir. Özellikle İtalya'dan yapılan ithalatlarda nakliye
b ü y ü k o r a n d a t r e n y o l u ile o l m a k t a , b u n a karşın H o l l a n d a ' d a n itha­
latın t ü m ü k a m y o n l a y a p ı l m a k t a d ı r . Denizaşırı 4 0 k a d a r ü l k e d e n y a ­
pılan ithalatta i s e , ü r ü n l e r H e l s i n g b u r g , M a l m ö ve G o t h e n b u r g lima­
nı t e s l i m i ş e k l i n d e g e r ç e k l e ş m e k t e d i r . D a n i m a r k a ile iyi bir f e r i b o t
bağlantısı o l u p , A v r u p a ' d a n g e l e n m e y v e v e s e b z e l e r i n ç o ğ u n l u ğ u
İ s v e ç ' e bu yol k u l l a n ı l a r a k g e t i r i l m e k t e d i r . D e m i r y o l u n u n pahalılığı
k a r ş ı s ı n d a k a r a y o l u taşımacılığı d a h â l â ö n e m i n i s ü r d ü r m e k t e d i r .
H a v a y o l u ile nakliye ç o k s e y r e k o l a r a k e g z o t i k v e h a s s a s ürünler­
de k u l l a n ı l m a k t a d ı r . Bazı ü r ü n l e r i s e , H a m b u r g v e R o t t e r d a m ' d a n
satın a l ı n m a k t a d ı r . A n c a k , ticaret b u y o l l a n a v l u n ü c r e t l e r i n i n d a ­
ha p a h a l ı y a mal o l u ş u n e d e n i y l e g i d e r e k azalmıştır.
Ü r ü n l e r İ s v e ç ' e ulaştığı z a m a n , n ü f u s u y o ğ u n o l a n G ü n e y İ s v e ç ' e
dağıtım ç o k hızlı bir ş e k i l d e y a p ı l m a k t a d ı r .
B ü y ü k s ü p e r m a r k e t l e r g ü n d e iki kez alım y a p m a k t a d ı r . A n c a k ,
uzak ve ulaşımı zor o l a n b ö l g e l e r e y a p ı l a c a k d a ğ ı t ı m d a , d a ğ ı t ı m sis­
t e m i n i n u y g u n o l m a s ı k a d a r ö n e m l i bir d i ğ e r f a k t ö r d e ü r ü n ü n kalite­
sinin y ü k s e k olmasıdır. Ç ü n k ü bu b ö l g e l e r e h a f t a d a iki kez ulaşıl­
m a k t a ve dolayısıyla ü r ü n l e r i n u z u n s ü r e m u h a f a z a edilebilir o l m a s ı
gerekmektedir.
İsveç y a ş m e y v e ve s e b z e t i c a r e t i n d e faaliyet g ö s t e r e n üç b ü y ü k
f i r m a ICA g r u b u , K o o p e r a t i v a F ö r b u n d e t (KF) v e S A B A T r a d i n g A B
t o p l a m ithalatın % 8 0 ' i n i g e r ç e k l e ş t i r m e k t e d i r . P e r a k e n d e satışlar-
d a ise, I C A ' n ı n payı % 3 t K F / K o n s u m ' u n p a y ı % 21 v e S a b a / D a g a b ' ı n p a y ı % 16'dır.
D i ğ e r ö n e m l i i t h a l a t ç ı l a n n payları k ü ç ü k o l m a s ı n a karşın bir kısmı
aile ş i r k e t i , d i ğ e r l e r i i s e , o r t a b ü y ü k l ü k t e iyi k u r u l m u ş şirketler ola­
rak, İsveç M e y v e S e b z e Birliğinin ş e m s i y e s i a l t ı n d a şiddetli bir re­
kabet oluşturmaktadır.
İthalatçılar İsveç'te y a ş m e y v e ve s e b z e n i n geleceği açısından iyim­
s e r bir g ö r ü ş e s a h i p t i r . M e y v e t ü k e t i m i n d e d a l g a l a n m a l a r o l m a k l a
b e r a b e r p a t a t e s v e k ö k bitkileri d a h i l kişi b a ş ı n a 1 0 0 , 3 k g ' l a t ü k e t i m
y a v a ş d a o l s a artış g ö s t e r m e y e d e v a m e t m e k t e d i r .
Ülkede yaş meyve ve sebze tüketimini artırma gereği ve bunun
için 1969 y ı l ı n d a k u r u l a n Fruit C o u n c i l ş e m s i y e s i a l t ı n d a birlikte çalı­
ş a r a k talebi arttırmanın teşvik e d i l m e s i , ithalatçılar t a r a f ı n d a n sürekli
v u r g u l a n m a k t a d ı r . B u a r a d a p e r a k e n d e satış y a p a n l a r d a t ü k e t i m i
a r t t ı r m a d a ö n e m l i bir rol o y n a m a k t a d ı r .
İ s v e ç ' i n yıllardır kapalı bir p a z a r g ö r ü n ü m ü a r z e t m e s i , ithalatçıla­
n n d a v r a n ı ş l a n n d a n z i y a d e ü r e t i c i l e r i n baskılarıyla r e s m i k u r u l u ş l a ­
n n u y g u l a d ı k l a n k ı s ı t l a m a l a n n bir s o n u c u d u r .
İsveç G ı d a M a d d e l e r i T ü z ü ğ ü n d e y a p ı l a n değişiklik s o n u c u n d a g ı ­
d a m a d d e l e r i n d e b u l u n a b i l e c e k y a b a n c ı m a d d e l e r i n m i k t a r l a n n ı be­
lirten liste y e n i d e n d ü z e n l e n e r e k 1 O c a k 1985 t a r i h i n d e n itibaren y ü ­
r ü r l ü ğ e girmiştir.
-135Tablo 58.8
İSVEÇ GIDA MADDELERİ T Ü Z Ü Ğ Ü N E GÖRE,
GIDA MADDELERİNDE BULUNABİLECEK
YABANCI MADDELERİN MİKTARLARI
Bazı pestisit v e m e t a b o l i t l e r ile b u n l a r ı n b i l e ş i m i n d e b u l u n a n m a d ­
delerin meyve, sebze ve patates üzerinde v e y a içinde bulunabile­
c e k m a k s i m u m m i k t a r l a r ı : (P ile işaretli o l a n l a r g e ç i c i d i r ) .
MADDE
M a k s i m u m miktar 2 m g / k g
Sebze
ve
Meyve^
P a t a t e s İstisna ve İlaveler
acephate
aldicarb ihtiva eden
sulphoxide ve sulphone
aldrin + dieldrin
2 aminobutane
azinphos-ethyl
azinphos-methyl
binapacryl
1.0
0.2
0.05
3
0.5
0.05
turunçgil meyveleri 0.2 (P)
0.53
0.3
biphenyl
bromide (inorganic)
30
bromophos
bromophos-ethyl
captafol
çaptan
carbaryl
1.0
0.5
3.0
5.04
2.0
0.5
0.1
0.5
carbofuran ihtiva eden
3-hydroxy-corbofuran
carbophenothion
ihtiva eden
-sulphoxide ve
-sulphone
chinomethionat
chlordane
chlorfenson
chlorfenvinphos
turunçgil meyveleri 30
turunçgil meyveleri 1.0
turunçgil meyveleri 1.0
elma, kiraz, üzüm,
armut 0.5
turunçgil meyveleri 110
kayısı, kuru meyveler.
fındık, yerfıstığı 50
0.2
0.2
(P)
havuç 0.5
turunçgil meyveleri 15
turunçgil meyveleri 7.0
kivi 10 (kabuksuz 1.0)
0.2
(P)
0.13
0.2 (P)
0.1
2.0
0.05
0.43
0.1
lahana, havuç 0.5 (P)
turunçgil meyveleri 0.53
turunçgil meyveleri 0.5 (P)
Tablo 58.8 (Devam)
İSVEÇ GIDA MADDELERİ T Ü Z Ü Ğ Ü N E GÖRE,
GIDA MADDELERİNDE BULUNABİLECEK
YABANCI MADDELERİN MİKTARLARI
M a k s i m u m miktar 2 m g / k g
Sebze
ve
P a t a t e s İstisna ve İlaveler
Meyve!
MADDE
chlormequat
chlorobenzilate
chlorothalonil
chlorpropham
chlorpyrifos
cyhexatih
cypermethrin
2,4-D
DDT+DDD + DDE
demeton-S-methyl
ihtiva eden oxydemeton-methyl ve
dematon-S-methyl
sulphone
dialifos
diazinon
dichlobenil
dichlofluanid
2-4-dichiorophenyl
benezen sulphonate
(Genite)
dichlorvos
dicioran
dicofol
dieldrin, bal<. aldrin
dimethoate oxygen
analogue
ihtiva eden
(cf oemthoate)
dioxathion
diphenylamine
diquat
ditalimfos
dithio-ve bis-dithiocar-
3.0
1.0
1.0
0.53
0.1
104
0.05
üzüm, kuru üzüm 1.0
armut 2.0
muz (kabuksuz) 0.05
soyulmuş patates 0.5
elma, armut 1.0 (P)
2.0 (P)
0.1
1.0
0.53
0.5 (P)
0.33
turunçgil meyveleri 2.0
0.2
0.1
0.2
turunçgil meyveleri 3.0 (P)
turunçgil meyveleri 0.53
5.0
2.0 (P)
0.13
5.0
3.0
2.0
0.2
turunçgil meyveleri 3.0
elma, armut 3.0
0.33
0.1
0.1
0.5 (P)
1.0
0.1
havuç 0.5
MADDE
Tablo 58.8 (Devam)
İSVEÇ GIDA MADDELERİ T Ü Z Ü Ğ Ü N E GÖRE,
GIDA MADDELERİNDE BULUNABİLECEK
YABANCI MADDELERİN MİKTARLARI
M a k s i m u m miktar 2 m g / k g
Sebze
ve
Meyve!
P a t a t e s İstisna ve İlaveler
bamates (ferbam,
mancozeb, maneb,
propineb, thiram, zlneb, ziram, tek veya
082 olarak ifade edi­
len kombinasyon ha­
linde (ETU'ya bakın)
dodine
endolsulfan-sulphate
ihtiva eden
endrin
ethiofencarb-sulphoxide
ve sulphone ihtiva eden
ethion
ethoxyguin
ETU (ethylenethiourea
fenchlorphos
fenitrothion
fenson
fensulfothion-sulphone
ithiva eden
fenthion-sulphoxide ve
sulphone ihtiva eden
fenvalerate
fol pet
formothion, bak,
otehnoate
quazatine
heptachlor-ı-heptachlor
epoxide
hexachlorobenzene+
penta chlorobenzene
2.0
0.5
(P)
0.2
0.02
5.0 (P)
0.53
0.5 (P)
turunçgil meyveleri 1.0
elma, armut 0.0
0.05
0.02
0.53
0.53
02
2.0
005
0.05
muz (kabuksuz) 0.02
013
turunçgil meyveleri 1.0
1.0 (P)
5.04
turunçgil meyveleri 10
013
01
005
0.02
turunçgil meyveleri 0.23
turunçgil meyveleri,
kavun 5.0
MADDE
T a b l o 58.8 (Devam)
İSVEÇ GIDA MADDELERİ T Ü Z Ü Ğ Ü N E GÖRE,
GIDA MADDELERİNDE BULUNABİLECEK
YABANCI MADDELERİN MİKTARLARI
M a k s i m u m miktar 2 m g / k g
Sebze
ve
P a t a t e s İstisna ve İlaveler
Meyve^
hexachlorocyclohexane
(BHC, HCH) inci
lindane imazalil
1.0
iprodione
isofenphos
lindane, bak.
hexachlorocyclohexane
malathion
10
0.53
0.1
havuç 0.1
turunçgil meyveleri
5.0 (kabuksuz)
muz (kabuksuz) 0.2
0.5
3.0
nnecarbann
metalaxyl
methamidophos
0.2
0.1
methidathion
0.23
0.02
methoxychlor
metribuzin
mevinphos
monocrotophos
omethoate
oxamyl-oxinne
ihtiva eden
paraquat
parathion
parathion-methyl
pentachlorobenzene,
bak hexachlorobenzene
permethrin
phenthoate
2-phenylphenol
phosalone
phosmet
2.0
1.0
0.1 (P)
0.1
0.05
0.1
0.33
0.13
0.23
2.0 (P)
0.05
0.53
0.1 (P)
0.1
0.1
0.13
turunçgil meyveleri 2.0 (P)
turunçgil meyveleri
(kabuksuz)
turunçgil meyveleri 2.0,
elma, armut 0.53
turunçgil meyveleri 0.23
turunçgil meyveleri 0.53
turunçgil meyveleri 3.0 (P)
turunçgil meyveleri 1.0
turunçgil meyveleri 0.53
2.0 (P)
turunçgil meyveleri 1.0
10
1.0
1.0
0.1
0.02
turunçgil meyveleri 5.0
kivi 10 kabuksuz 1.0
MADDE
Tablo 58.8 (Devam)
İSVEÇ GIDA MADDELERİ T Ü Z Ü Ğ Ü N E GÖRE,
GIDA MADDELERİNDE BULUNABİLECEK
YABANCI MADDELERİN MİKTARLARI
M a k s i m u m miktar 2 m g / k g
Sebze
ve
Meyve^
P a t a t e s İstisna v e İlaveler
phosphamidon
piperon. 1 butoxide
pirimicarb
pirimiphos-methyl
pyrazophos
pyrethrins I ve II
quintozene
pentachloroanilihe
ihtiva eden
sulfotep
tecnazene
tetrachloroaniline
ihtiva eden
tetrachlorvinphos
tetradifon
tetrasul
thiabendazole
thiometon-sulphoxide
İhtiva eden
tolyIfluanid
triadimefon
triadimenol
triazophos
trichlorfon
trichbronat
vinciozolin
0.23
0.2^
8.0
0.5
1.0
1.0
1.0
0.3
0.3
0.05
kivi 2.0
0.2
yeşil salata 1.0
01 (P)
0.5
0.5
2.0
2.0
2.0
6.0
1.0
O.S^
elma, turunçgil meyveleri
armut 10,
muz (kabuksuz) 0.4
0.05
3.0
0.5 (P)
0.1
0.2^
0.43
2.0
turunçgil meyveleri 0.3
.
,
kivi 10,. (kabuksuz
1.0)
1. Bu listede meyve ve sebze kelimeleri; yaş ve kuru meyveleri, yaş ve derin dondu
rulmuş üzümsü meyveleri ve yeşil sebzeler ile kök sebzeleri ifade etmektedir.
2. Aksi belirtilmediği takdirde tüm limitler kabuk ihtiva eden işlenmemiş ürünlere yö
neliktir.
3. Aynca; bu maddelerin rezidülerinin toplamı için 1.0 mg/kg oranında maksimum mikta
şartı uygulanır.
4. Gıda Bakanlığınca bu limitin azaltılması üzerinde durulmaktadır.
4.6.2. T ü r k i y e ' n i n İsveç'e Yaş M e y v e S e b z e İlıracatı
T ü r k i y e ile İsveç a r a s ı n d a y a ş m e y v e s e b z e t i c a r e t i o l d u k ç a sınırlı
o l u p , ü r ü n b a z ı n d a y ı l d a n yıla d a l g a l a n m a l a r g ö r ü l m e k l e birlikte s o n
iki yıldır t o p l a m i h r a c a t t a ö n e m l i bir artış k a y d e d i l m i ş t i r Tablo 2 ' d e n
i z l e n e b i l e c e ğ i g i b i 1983 yılında ç o k az m i k t a r d a ihraç e d i l e n taze pı­
r a s a 1985 yılında yaklaşık 120 ton ve 1986 yılında 210 t o n ' l a t o p l a m
yaş m e y v e s e b z e ihracatındaki artışın nedeni o l m u ş t u r B u a r a d a 1983
yılında 124 t o n l u k ihraç h a c m i n e s a h i p o l a n k u r u s o ğ a n d a h a s o n r a k i
yıllarda o l d u k ç a d ü ş ü k m i k t a r l a r d a sevk e d i l m i ş t i r Dayanıklı ü r ü n ol­
m a s ı a ç ı s ı n d a n İsveç'e o l a n m e s a f e n i n u z a k l ı ğ ı n d a n e t k i l e n m e y e c e ­
ği ve İsveç'in 1984 yılında 15.320 ton ve 1985 yılında 16.915 t o n o l a n
ithalatı d i k k a t e alındığında bu ülkeye k u r u s o ğ a n ihracının o l d u k ç a
avantajlı n l a b i l e c e ğ i görülmektedJrL
" T o p l a m y a ş m e y v e s e b z e i h r a c a t ı n d a ise, g i t t i k ç e a z a l m a g ö z l e n ­
mektedir. 1985 yılında 2 2 3 t o n a u l a ş a n m a n d a l i n a ihracatı g e l e c e k
için u m u t v a a d etmektedir. A y n c a 1983 yılında 337 t o n o l a n l i m o n ih­
racatı d a b u ü l k e n i n t u r u n ç g i l l e r y ö n ü n d e n o l d u k ç a iyi bir p a z a r o l ­
d u ğ u n u işaretlemektedir. ( T a b l o 5 8 . 1 0 )
T ü r k i y e ' n i n İsveç'e m e y v e s e b z e i h r a c ı n d a m e s a f e n i n uzaklığı ta­
ş ı m a c ı l ı k t a s o r u n o l a r a k o r t a y a çıkmaktadır. A n c a k b e n z e r k o n u m ­
d a k i A k d e n i z ü l k e l e r i n i n v e h a t t a denizaşırı b a z ı ülkelerin b u p a z a r a
m a l sevkettiği d i k k a t e alınırsa taşımacılık s i s t e m i n i n iyileştirilmesi ile
ö z e l l i k l e t u r u n ç g i l l e r v e k u r u s o ğ a n gibi dayanıklı ü r ü n l e r i n ihracın­
d a k a y d a d e ğ e r artışlar s a ğ l a n m a s ı m ü m k ü n d ü r . Kalitede s t a n d a r d i z a s y o n u n s a ğ l a n m a s ı , istikrarlı bir fiyat politikası, o l d u k ç a t u t u c u olan
İsveç t ü k e t i c i s i n i n t e r c i h l e r i n i n b i l i n m e s i v e a m b a l a j gibi u n s u r l a r a
d i k k a t e d i l m e s i n i n yanısıra m a l t e d a r i k i n i n d ü z e n l i o l m a s ı , İsveç'i ü l ­
k e m i z a ç ı s ı n d a n y a ş m e y v e ve s e b z e k o n u s u n d a ö n e m l i v e s ü r e k l i
bir p a z a r d u r u m u n a getirecektir.
1
0)
E û
00
^
o
00
lO
CM T - o
o
1^
O)
1-
CD
1-
^J- o
CM 00
LO CD CD
LO CO
1
o
1^
LO
1 00
T-^
1
^ CM o
o
o 00
o
1^ i n LO m
1
CZ) CT) T-' T-"
CM o
CM
^
o
o
^
CJ)
CO
T -
1-
<0
o
o o o o 00 CO LO o
o LO o CM CM o
CM o
CD CD T o ^
CD
cö
CT)
1-^
X
O)
QQ
UJ
00
o
1
1
^
CM
Û
>ö)
O )I
1
O)
q
CM
^ ^ L O T - I - C Ö ^ O )
0) LO O
C M T - I ^ C O l O C M r ^
'O)
00 00
CM CD o CD T 0
Cd CD
' S I - CO ^
1û
CO
CM
<
ü
<
İ2
CO
CO
1^
^
LO CM CO
1 CM
1 CM
1
CD
1
^
1s
CM
T -
LO
CM
00 00
o
1
1-
o CD
LO CO 00
LO
CJ)
1-
'ît
00
O)
Is.?
1
1
1
CD
00
oy
1 o
1 o
1
CO
1 o
1 o
o
CO
LO LO
C3) CM
^ 00
0)
> İS
(fi ^
CM
CD
^
>ö)
CO
o o CD
LO LO 00
^ CO o
CM
00
CM
CD
1 00 CD 1 ^
1 1- 00 1 00
LO CM
LO
T-'
6
CÖ
CM CM
o
O
O
LO
LO
LO
Oi
CO
CM
O
O
CM
1
O 1
1 CD LO 1
T00
CÖ CÖ
CO CM
T—
CC
0
CD 'uy
0
• ^
CO
o C_O C: 0
C
O
>^t:
-9 ?30 c
B ^
N CO
B E S 5 5 E
±5 ,0)
CO o
Û. Q i= CO :9 CO CO 0 o
"V CO
<D û
I
û_ Lj_ CÛ : ^ û . CO CO
^
o
O)
CD
-r—
lO O LO
^ C3) CO
00 C3) CD
CD
OJ
00 Oi LO
CO CO O)
CO O) 1-
CO
1-
CD
CO
CD
00
S § r2
00
CM '"^
CD 0Ü CD CD
-I00 o
lO 00
o C\J
T
—
00
CD
CO
LO 00
<
ü
<
o o o
o
I
^ -«^ 00
CO
d
OJ
OJ
CO o lO CO
O)
lO lO
CO
o lO
X
LU
^
eo <
T-
û
o uj O)
s
o
C\l CO
^
T-
o
o
o
CD
lO
cö
T-
C3)
OJ CO
o 00
^ CO
LO LO LO
LO o6
CO T
—
00
"I-
T-
I
i
I O)
\ Gi
CM
CO
00
C\J
s
1-
lO '"^i-
o
^
LO
CO
00
CD
I I
^
OJ CO
CM
^
O)
00
O)
CO
I ^
CJ)
I
lO
z
O CD
o OJ
LO CO
G) ^
LU
>
1-
00
00
CO
OJ
«i
^
O)
CM
CD
O c:^
q CD
ö ö
Ö
OJ CD
^ OM
1-^
a:
o
3E ^
c
v CD
CO "O
o 5
CL
^
CL
0
N
Co ' "V +^ = CO o
=5 CO
^
0
0
S CO
^ t: 0
'3 <.S--Z) [u < (fym (/) \- ^
Q-CL
CO
O
h-
4.6.3. İ s v e ç ' i n Yaş M e y v e S e b z e . İthalatçıları A d r e s l e r i :
- ASK-Centralen A B
T o r b o r n a v a g e n 13
253 58
HELSINGBORG/SWEDEN
Telex: 7 2 2 6 2 A s k o l a S
- Fruktnorlin A B
Box 9010
212 0 9
JOHANNESHOV/SWEDEN
Telex: 1 9 5 2 8 N o r l i n S
- Frans A.Sanden A B
Box 36051
4 0 0 13
GOTEBORG/SWEDEN
- Sydfrukti m porten A B
I m p o r t ö r v a g e n 5-21
121 73
JOHANNESHOV/SWEDEN
- ICA Eol A B
Nejerigaten 1
412 9 5
GOTEBORG/SWEDEN
Telex: 2 2 4 5 Eol S
• Kooperative Förbundet
Box 1 5 2 0 0
104 6 5
STOCKHOLM/SWEDEN
Telex: 1 9 4 9 0 K o o p S
Metro-Butikerna A B
Strandbergsgatan
7
112 51
STOCKHOLM/SWEDEN
Telex: 19186 M e t r o S
Joh. Bruce A B
Stralgatan 47-49
112 6 3
STOCKHOLM/SWEDEN
Telex: 1 0 0 8 6 J o b r u c e S
• Inhabo A B
B r u n n b y v a g e n 15
121 7 3
JOHANNESHOV/SWEDEN
Telex: 17360 I n h a b o S
- J o h n s s o n a n d Grafford A B
B o x 2169
103 14
STOCKHOLM/SWEDEN
Telex: 19409 J o n g r a f S
- Lundin and Eriksson A B
Box 36025
4 0 0 13
GOTEBORG/SWEDEN
Telex: 2 0 9 8 9 L u n d e r S
- J.S. S a b a A B
Box 9 0 6 5
121 0 9
JOHANNESOV/SWEDEN
Telex: 19005 S a b a S
- Lars N o r d e n s t e d t A B
Norra Hamngatan 36
211 0 6
GOTEBORG/SWEDEN
Telex: 2 1 0 4 0 P o m e l o S
A B K . A . L u n d b l a d h a n d Co.
Bariumgatan 29
213 6 4 M A L M O / S W E D E N
Telex: 3 2 4 2 5 Kalab S
Ahlens AB
Box 16343
10326
STOCKHOLM/SWEDEN
Telex: 10007 T e m p o S
A B Malmö Fruktimport
Gibraltargatan 2
211 2 0
MALMO/SWEDEN
Telex: 32371 M a f r u k t S
A B S.J. N o r m e n ,
Fruktavdelning
Importövagen 4
121 73
JOHANNESHOV/SWEDEN
Telex: 19803 S v e n f r u S
SFI-Sternberg A B
Box 9 0 6 5
121 0 9
JOHANNESHOV/SWEDEN
Telex: 19438 S t a b e n e S
N e p t ü n T r a d i n g Co.
Slanbarsvagen 1
186 0 0
VALLENTUNA/SWEDEN
Telex: 17019 Att: N e p t u n - l m e x
KAYNAK: Euro Friut 9-84
4.6.4. İsveç B a h a r a t Piyasası
İsveçli tüketici ç o k çeşitli b a h a r a t k u l l a n m a k t a d ı r . İsveç p i y a s a s ı n ­
d a b a h a r a t üretimi n i s b e t e n d ü ş ü k o l m a k l a birlikte b i b e r ve t u z d ı ­
ş ı n d a k i b a h a r a t l a r a o l a n t a l e p s ü r e k l i artmaktadır.
1984 yılında t o p l a m b i b e r ithalatı 1600 t o n u b u l m u ş t u r . B u m i k t a ­
rın 767 t o n u H i n d i s t a n ve M a l e z y a ' d a n ithal edilmiştir. B e y a z b i b e r
h a l e n e n b ü y ü k p a y a s a h i p o l m a k l a birlikte k a r a b i b e r için d e a r t a n
bir talep sözkonusudur. Yeşil biber ise, İsveç için o l d u k ç a yeni bir ü r ü n
o l u p , e s a s o l a r a k M a g a d a s k a r ' d a n ithal e d i l m e k t e d i r .
İsveç'te tercih e d i l e n tarçın türleri E n d o n e z y a ' d a n ithal e d i l e n C a s ­
s i a v e r a ile Ç i n v e V i e t n a m ' d a n ithal e d i l e n C a s s i a lignea'dır. 1984'te
t a r ç ı n ithalatı 4 2 0 t o n o l a r a k g e r ç e k l e ş m i ş t i r . İthal e d i l e n t a r ç ı n ö ğ ü ­
t ü l m ü ş o l d u ğ u n d a n d ü ş ü k kalitelidir.
Karanfil e s a s o l a r a k et v e pastacılık m a m u l l e r i n d e k u l l a n ı l m a k t a
ö n e m l i ihracatçı ülkeler Madagaskar, E n d o n e z y a ve Sri L a n k a o l m a k ­
tadır
1984 yılında İ s v e ç ' i n k a k ü l e ithalatı 176 tondur. E n ö n e m l i ihracat­
çılar G u a t e m a l a , E t o p y a v e Yeni Gine'dir. Tüketici ç o k y ü k s e k bir ka­
lite t a l e p e t m e m e k t e , 2 . h a t t a 3. sınıf k a k u l e y i yeterli b u l m a k t a d ı r .
4 . 6 . 5 . T ü r k i y e ' n i n İ s v e ç ' e B a h a r a t İhracatı
B a h a r a t i h r a c a t ı m ı z d a a ş a ğ ı d a k i t a b l o d a n d a g ö r ü l e c e ğ i g i b i , yıl­
d a n yıla a r t m a e ğ i l i m i g ö r ü l m e k t e v e t o p l a m b a h a r a t i h r a c a t ı n d a bir
ö n c e k i yıla k ı y a s l a 1 9 8 4 y ı l ı n d a % 4 8 , 9 6 v e 1 9 8 5 yılının 11 aylık d ö ­
n e m i n d e d e % 6 8 , 9 0 o r a n ı n d a bir artış i z l e n m e k t e d i r . T o p l a m için­
de en yüksek paya sahip olanlar a n a s o n , kimyon ve defne yaprağı­
dır. H e r n e k a d a r T ü r k i y e ' d e n ihraç e d i l e n b a h a r a t l a r p i y a s a d a ha­
k i m o l a n çeşitler d e ğ i l ise d e İsveç'li ithalatçılar y e n i ihracatçılar ile
y a p a c a k l a n kârlı i ş b i r l i ğ i n e o l d u k ç a açık g ö r ü n m e k t e d i r .
İ s v e ç ' i n b a h a r a t l a r l a ilgili özel bir ithalat t ü z ü ğ ü b u l u n m a m a k t a a n ­
c a k , k a l i t e , saflık v e a m b a l a j v . s . k o n u s u n d a bazı s t a n d a r t l a r s ö z k o ­
n u s u o l m a k t a d ı r . B a h a r a t ithalatında h e r h a n g i bir g ü m r ü k vergisi d e
u y g u l a n m a m a k t a d ı r . B u ülkeye y a p ı l a c a k ithalatta pazarın k ü ç ü k , re­
k a b e t i n d e y o ğ u n o l d u ğ u u n u t u l m a m a l ı d ı r . P i y a s a d a yer e d i n e b i l m e k
için fiyat, kalite v e m i k t a r l a ilgili bilgiler d ı ş ı n d a ü r e t i m v e a m b a l a j l a ­
m a şartları v s . h a k k ı n d a d a t ü m d e t a y l a r i t h a l a t ç ı y a ö n c e d e n bildiril­
melidir.
o LO CO o
CD (M O) l O
1 ^ 1- T- 1 ^
O
O
o
O O O
o CO o
o CO LO
o 1- 0 0
CVJ LO
00
00
o
TCO O)
O ) 00
CO CM
CO
00
s
O
O) LO O
O
l O 1 - o> o
CD00CJ>CDC0"^OO
1-TtCDOI^COCOLO
^ 1 - L O I O C O L O C O T 1^
N . o O) 1- CO 1-
<
< ^
LO
00
ü
2
O O O C J O O ' ^ O
l O O O C D i O O O i O
00
o LO o CVİ
o
CO
o l O CO CM 0 0 1-
cvi
1-
100
^ m o
o
CM
LO
CO
1-
C7) 00 CT) CM
00 l O
_
^ CO 1o
CO
h-cocj>r^Nr^ıooo
CM r-. CO
1 ^ 1-
İ ş
i s i
CD
00
CO
CM
1-
00
CM
CD
o
00
o
lO
o o o ol O
o
o C CO
l O C M O O O l - L Oo O O
M CM
CO CO
LO
1- CO
5 m >0) S
^ 0) OT
(O O Q «J
I- lil
0
j
00
o
CO CO 00
lO o
TCM ^ CO CD
I
I
00
1-
CD o LO o
LO o l O o
o CVİ 00 11o 00
1-
o
LO
l O h..
CM CM
o CM
CO
o
CO
LO
o
CD
uy
I
Q
o
o
o
CO
(D
0
0
uy
_c
CO
CO CT3
I
N
CO
0
s -
-
^ . i
OÛ ^
N
c 0
< cr
0
^
^ C <D û_
0 0
Q Q
o
<
z
5. İ T H A L A T V E P A Z A R K U R A L L A R I
5.1. İthalat Kuralları
İsveç o l d u k ç a d ü ş ü k g ü m r ü k tarifeleriyle liberal bir ithalat politika­
sı uygulamaktadır. İthalat lisansı t a r ı m s a l ü r ü n l e r hariç g e n e l l i k l e g e ­
rekli değildir. Tekstil v e özel ç e l i k ithalatı için g ö z e t i m raporları g e ­
reklidir v e İsveçli ithalatçılar t a r a f ı n d a n aranmaktadır. K a d m i y u m içe­
ren b ü t ü n ü r ü n l e r için y a s a k vardır.
İthal g ü m r ü k l e r i , v e r g i l e r v e l i s a n s l a r
H e m e n h e m e n b ü t ü n İthal v e r g i l e r i a d - v a l o r e m s i s t e m i n e d a y a n ­
maktadır. D e ğ e r l e n d i r m e kriteri ithal e d i l e n m a l l a n n ticari m u a m e l e
değeridir. G ü m r ü k v e r g i s i ithalatın G I F fiyatına d a y a n m a k t a d ı r .
İsveç'te yerli ü r e t i m d e o l d u ğ u gibi b ü t ü n ithalat
k a t m a d e ğ e r ver­
g i s i n e , bazı ü r ü n l e r a y n c a özel v e r g i l e r e tabidir.
D ü n y a d a e n d ü ş ü k g ü m r ü k tarife o r a n ı u y g u l a y a n İsveç'te tarife
o r a n l a r ı t a m y a d a yarı m a m u l m a l l a r ü z e r i n d e % 5 y a d a d a h a a z ,
o t o m o b i l l e r ü z e r i n d e % 7,6, ç o ğ u tekstil ü r ü n l e r i n d e % 3-13, g i y i m
eşyaları ü z e r i n d e % 13-17 o l a r a k t e s p i t edilmiştir.
Tarım ü r ü n l e r i , m o t o r l u araçlar, p e t r o l , t ü t ü n , alkollü içecekler, ş e ­
kerlemeler, t u v a l e t m a l z e m e l e r i v e basılmış r e k l a m m a l z e m e s i gibi
b a z ı ü r ü n l e r e k özel v e r g i y e tabidir.
Ç o ğ u h a m m a d d e l e r , t e m e l k i m y a m a d d e l e r i , eczacılığa ait m a d ­
deler, kağıt h a m u r u , ü ç ü n c ü sınıf g a z e t e kağıdı, pik d e m i r , ayrıca ge­
miler v e u ç a k l a r gibi bazı t a m m a m u l m a l l a r v e r g i d e n muaftır.
B i r ç o k m e y v a l a r , s e b z e l e r v e b a h ç e ü r ü n l e r i yılın belirli d ö n e m l e ­
r i n d e d e ğ i ş e n o r a n l a r d a v e r g i y e tabidir. Ö r n e ğ i n yerli ü r ü n l e r i n m e v ­
c u t o l d u ğ u d ö n e m l e r d e bazı vergiler o l d u k ç a yüksektir. İthal v e r g i
o r a n l a r ı sık sık d e ğ i ş m e k t e d i r . Y a b a n c ı i h r a c a t ç ı l a n n b u y ü z d e n ilgili
İsveçli k u r u l u ş l a r d a n vergi o r a n l a n n ı kontrol etmeleri tavsiye e d i l m e k ­
tedir.
İthalat y a s a k l a r ı e l m a ve a r m u t g i b i m e y v a l a r için yılın belirli d ö ­
nemlerinde uygulanmaktadır.
İthalat lisanslan tekstil ve bazı t a n m ürünleri için gereklidir. Lisans,
g e r e k l i o l d u ğ u z a m a n , s i p a r i ş l e r t a m o l a r a k g e ç e r l i hale g e l m e d e n
ö n c e v e İsveçli ithalatçı t a r a f ı n d a n alınmalıdır.
G ü m r ü k Vergisi v e diğer v e r g i l e r i n azaltılması
Belirli şartlar altında, a ş a ğ ı d a k i ithal e d i l e n m a l l a r a , g ü m r ü k ver­
gisi ve d i ğ e r ithal vergisi m u a f i y e t i s a ğ l a n m a k t a d ı r .
— Ticari numuneler
— Fuar y a d a sergiler i ç i n d e k u l l a n ı l a b i l e c e k m a l l a r
— Profesyonel araçlar
—
—
—
—
Kişisel k u l l a n ı m a m a c ı y l a y e r d e ğ i ş t i r m i ş mallar
Hediyeler
Belirli e ğ i t i m m a l z e m e l e r i
D i p l o m a t l a r y a d a belirli uluslararası o r g a n i z a s y o n l a r tarafından
İsveç'e getirilen m a l l a r
— İsveç'te ü r e t i l m e y e n y a d a sınırlı m i k t a r l a r d a üretilen bazı mallar
— Bazı eczacılığa ait hazır ilaçlar, k a u ç u k , b a l ı k a ğ ı , askeri kulla­
nım için s i l a h l a r
— A r a b a ü r e t i m i için gerekli belirli m a l l a r ve m a d d e l e r az bir g ü m ­
rük v e r g i s i o r a n ı n d a , hazır a r a b a l a r d a n ise % 4,5'lik bir d ü z e y ­
d e g ü m r ü k alınmaktadır.
B u n l a r d a n b a ş k a dışarıda y e n i d e n b a k ı m g ö r m ü ş İsveç malları g i ­
bi, ü l k e d e ü r e t i l m i ş m a l l a r y a d a y u r t d ı ş ı n a ihraç e d i l m i ş ve s o n r a
tekrar ithal e d i l m i ş m a l l a r d a g ü m r ü k vergisi m u a f i y e t i n i y a d a azaltıl­
masını g e r e k t i r e n d ü z e n l e m e l e r d e mevcuttur.
Vergiden Geçici M u a f i y e t
Vergiden geçici muafiyet, ülkede geçici olarak kullanılması düşü­
nülen mallar için belirli şartlar a l t ı n d a verilmektedir.
H a s a r a u ğ r a m ı ş m a l l a r için v e r g i l e r d e i n d i r i m
A d valorem gümrük v e r g i s i n d e n b a ş k a vergilerdeki indirimler, (mal­
ların hasara uğradığı) gümrük müsaade b e l g e s i n d e açıklandığı za­
m a n g a r a n t i e d i l m e k t e d i r . Eğer m a l l a r çürük ya d a b o z u k s a bu ka­
bul e d i l m e y e c e k t i r . Bu nedenle i n d i r i m , a n c a k h a s a r d a n dolayı ma­
lın değeri içindeki d ü ş m e durumunda g e ç e r l i o l m a k t a d ı r .
GENERALIZED SYSTEM ÖF PREFERENCES-GSP
(Gelişmekte O l a n Ülkelerin L e h i n d e k i Genelleştirilmiş
Tercihler Sistemi)
G S P sistemi 1972'de İsveç'te tanıtılmıştır.
GSP'ye konu olan mal-
-1 so­
lara miktar sınırlamaları olmaksızın g ü m r ü k muafiyeti izni garanti edil­
mektedir. B u s i s t e m d e n yararlanan 7 7 tercihli ülkenin h e p s i n e d e aynı
kurallar uygulanmaktadır.
B u s i s t e m a l t ı n d a belirli tekstil, g i y i m , a y a k k a b ı ve deri kıyafetler
hariç, ç o ğ u sanayi ürünleri için g ü m r ü k muafiyet izni garanti e d i l m e k ­
tedir.
G ü m r ü k muafiyet izninin garanti edildiği t a n m s a l ürünler ve gıda
m a d d e l e r i a r a s ı n d a b a l , bazı s e b z e l e r v e m e y v a l a r (özellikle t r o p i k
olanlar), çikolata v e ş e k e r l e m e l e r , ç o r b a (et s u y u ) v e s a l ç a (sos), bazı
m e y v a k o n s e r v e l e r i , mısır (tane), b i r a , ş a r a p , içki v e s i g a r a b u l u n ­
maktadır.
Tercih s i s t e m i n d e n y a r a r l a n a n ülkeler v e ü r ü n l e r i n t a m listesi gibi
d a h a f a z l a bilgi a ş a ğ ı d a k i * a d r e s t e n edinilebilir.
* The Swedish Board of Customs (General tullstryrelsen)
Box 2267 S-103 16 STOCKHOLM, SWEDEN
M e n ş e Kuralları
Ü r ü n l e r e t ü m a ç ı k l a m a ve b e l g e l e r l e , ihraç e d i l d i ğ i m e n ş e ülkesi­
ne g ö r e g ü m r ü k m u a f i y e t izni g a r a n t i edilmektedir.
Ü r ü n l e r i n bir ü l k e n i n orijinli o l a r a k d ü ş ü n ü l m e s i için y a o n l a r ı n b ü ­
tün olarak o ülkeden alınması y a da Customs Coorepations Council
N o m e n c l a t u r e ( G ü m r ü k Vergisi İşbirliği K o n s e y i ) n e ait t e r i m l e r (tari­
fe başlığı) adı a l t ı n d a sınıflandırılması v e ö n e m l i ç a p t a i ş l e m (işçilik)
görmesi gerekmektedir.
S ö z e d i l e n ç a l ı ş m a y a d a i ş l e m e e k o l a r a k , bazı m e n ş e kuralları
belirli ü r ü n l e r için u y g u l a n m a k t a d ı r .
Menşe Şahadetnamesi
Ü r ü n l e r i n orijini g e l i ş m e k t e o l a n ülkelerin ihracatçısı t a r a f ı n d a n ,
m e n ş e ş a h a d e t n a m e s i n d e . Form A , İ n g i l i z c e y a d a F r a n s ı z c a o l a r a k
y a z ı l m a l ı ve m e n ş e ü l k e s i n d e k i yetkili otorite t a r a f ı n d a n o n a y l a n m a ­
lıdır. 6.000 S E K d e ğ e r i n i a ş m a y a n m a l t e s l i m l e r i için ihracatçı tara­
fından Form A P R kullanılabilmektedir.
5.2. İsveç'te G ü m r ü k İşlemleri
İsveç'e m a l l a r g ö n d e r i l m e d e n ö n c e y a b a n c ı ihracatçı f i r m a ülke-
d e h a n g i d ö k ü m a n l a n n i s t e n d i ğ i v e m a l l a n g ö n d e r m e n i n e n iyi y o l u ­
n u n nasıl o l d u ğ u n u ithalatçı f i r m a y a danışmalıdır.
İsveç'e ithal e d i l e n m a l l a r g ü m r ü k vergileri i ç i n d e a ç ı k l a n m a k z o ­
rundadır.
G ü m r ü k d a i r e s i ev t e m i z l i k m a d d e l e r i için g ü m r ü k v e r g i s i n i , d i ğ e r
v e r g i l e r i v e ithalat y ü k ü m l ü l ü k l e r i n i z o r u n l u k ı l d ı ğ ı n d a n i t h a l i n e izin
v e r i l e c e k m a l l a n n bir a n l a m d a k o n t r o l ü n ü d e y a p m ı ş olmaktadır.
Ülkeye giren mallar normal olarak geçici depolarda ya da serbest
l i m a n l a r d a d e p o l a n m a k t a d ı r . G e ç i c i d e p o l a m a İsveç'e m a l l a n ulaştı­
ran kişi y a d a n a k l i y e c i t a r a f ı n d a n yapılmaktadır. D a h a s o n r a ithalat­
çıya s e v k i y a t a c e n t a s ı y a d a n a k l i y e c i t a r a f ı n d a n bildirilmektedir.
Mallar, ö r n e k l e r alınmaksızın y a d a paketler açılmaksızın d e ğ i ş m e ­
yen şartlarda depolanmaktadır.
E ğ e r ithalatçının m a l t a l e b i n d e bir a n l a ş m a z l ı k k o n u s u o r t a y a ç ı ­
k a r s a , ilk a d ı m d a ithalatçıyla a n l a ş m a y a çalışılmaktadır. D i ğ e r bir a l ­
ternatif g ü m r ü k o f i s i n e m a l l a r ı m ü z a y e d e y l e s a t m a s ı için b ı r a k m a k ­
tır. E ğ e r b u b a ş a n l ı o l m a z s a m a l l a r y e n i d e n ihraç e d i l m e k t e y a d a
g ü m r ü k ofisi m a l l a n y o k e t m e k l e g ö r e v l e n d i r i l m e k t e d i r .
İthal E d i l e n M a l l a r ı n N e z a r e t e A l ı n m a s ı
Ö n c e l e r i İsveç G ü m r ü k Otoriteleri b ü t ü n ithal m a l l a n n ı g ü m r ü k t e
geçici depolarda kontrol esnasında t u t m a k zorundaydı. Bu sorumlu­
luk d a h a s o n a kaldırılmış v e g e ç i c i d e p o l a r sevkiyatçı a c e n t a l a r tara­
f ı n d a n t u t u l m a y a v e k u l l a n ı l m a y a başlanmıştır.
Malların acil t e s l i m i
Tanınmış, itibarlı ithalatçı f i r m a l a r m a l l a n n ı g ü m r ü k m u a y e n e b e l ­
g e s i n d e n ö n c e mülkiyetleri altına a l m a h a k k ı n a s a h i p o l a b i l m e k t e d i r .
B u t ü r bir izin g ü m r ü k b ö l g e idarecileri y a d a g ü m r ü k heyetleri ta­
r a f ı n d a n g a r a n t i edilmektedir.
H e r h a n g i bir hafta e s n a s ı n d a serbest bırakılan b ü t ü n mallar e n g e ç
d ö k ü m a n l a n n ithalatçıya ulaştırılması g e r e k e n haftadan s o n r a k i ikinci
p e r ş e m b e g ü n ü n e kadar, g ü m r ü k i ş l e m l e r i i ç i n bildirilmelidir.
D e p o l a m a Şekilleri
Geçici d e p o l a r d a d e p o l a m a
D e p o l a m a s ü r e s i 3 0 g ü n o l m a k l a birlikte, m a k s i m u m d i ğ e r bir 3 0
g ü n s ü r e d e izin v e r i l e b i l m e k t e d i r .
Transit depolarda d e p o l a m a
G e ç i c i d ü k k a n l a r için u y g u l a n a n k u r a l l a n n a y n ı s ı , d e p o l a m a s ü r e ­
s i n i n 3 0 g ü n o l m a s ı y e r i n e 2 yıl o l m a s ı n d a n b a ş k a transit d ü k k a n l a r ­
d a d e p o l a m a için d e geçerlidir.
Gümrükte depolama
Tescilli ithalatçılara 2 yıla k a d a r m a l l a n n ı d e p o l a m a izni v e r i l e b i l ­
mektedir.
Erzak depolaması
Y ü k g e m i l e r i y a d a u ç a k l a r ı y l a t a ş ı n m a s ı d ü ş ü n ü l e n malların d e ­
polanması bu dükkanlarda olmaktadır.
S e r b e s t l i m a n l a r a giriş
Tarihi sınırsız bir d ö n e m için d e p o l a m a d ı r . S t o c k h o l m ' d e G ö t e b o r g
v e M a l m ö ' d e s e r b e s t l i m a n l a r vardır.
Transit
Ü l k e i ç i n d e k i yerler a r a s ı n d a g ü m r ü k l e n m e m i ş m a l l a n n akışıdır.
Geçici k a b u l
M a l l a r ı n g e ç i c i o l a r a k ithal e d i l m e s i ve g ü m r ü k v e r g i s i ö d e m e l e ­
rinden başka örneğin test etme, sergileme, onarım gibi amaçlarla tu­
tulmasıdır.
İmha etme
Mallar g ü m r ü k kontrolü altında i m h a edilmektedir.
Sevkiyatçı Firmalar
Ü l k e y e u l a ş a n y a b a n c ı m a l l a r sık sık İ s v e ç ' t e k i sevkiyatçı f i r m a y a
direkt olarak g ö n d e r i l m e k t e d i r . Pratikte b ü t ü n b ü y ü k sevkiyatçı f i r m a -
lar bir y a d a d a h a çok g ü m r ü k m e m u r u n u n çalıştığı k e n d i l e r i n e ait
geçici depolara sahip bulunmaktadır.
Sevkiyatçı f i r m a malların ulaştığını ithalatçıya b i l d i r m e k t e , o n l a r d a
y ü k b o ş a l t m a , g ü m r ü k m ü s a a d e belgesi y a d a kısa süreli malları d e ­
p o l a m a y a d a u l a ş t ı r m a araçlarıyla d a h a ileri d e r e c e d e d a ğ ı t ı m ı y l a
ilgilenmektedir. Sevkiyatçı f i r m a navlun (nakliye ücretini), g ü m r ü k ver­
gisini v e d i ğ e r ithalat ücretlerini d e ö d e m e k t e d i r . B ü t ü n m a l l a n n
% 90'ı rasyonel bir d e p o l a m a y ı s a ğ l a m a k için sevkiyatçı bir f i r m a ara­
cılığıyla hava y o l u y l a taşınmaktadır.
Dokümantasyon
D o k ü m a n l a r üç haftalık d e p o l a m a s ü r e s i n i n b i t m e s i n d e n ö n c e it­
halatçının m a l l a r ı d e p o d a n ç ı k a r a b i l m e s i için hazır ve m e v c u t o l m a ­
lıdır. Malları d e p o l a m a o l d u k ç a masraflıdır.
İthalat g ü m r ü k kaidelerini t e s p i t e t m e k için bir f a t u r a y a d a proform a f a t u r a ve h a z ı r l a n a n e v r a k listesi gereklidir.
* İhracatçıların kendi ticari faturaları kabul e d i l m e k t e d i r ve a y n ay­
rı üç k o p y a h a l i n d e sunulmalıdır.
F O B ve GIF d e ğ e r l e r i n her ikisi d e kullanılmaktadır. M a l l a r ı n a d v a l o r e m g ü m r ü k l e r i n e k o n u o l d u ğ u yerde, faturalar belirli bir alıcı adı­
n a yazılmalıdır. Faturalar k e n d i s i n e m a l g ö n d e r i l e n k i m s e n i n ve satı­
cının adını ve a d r e s i n i , f a t u r a t a r i h i n i , paketlerin ( s a n d ı k , v a r i l , şişe
vs.) sayısını, ağırlıklarını, m a r k a l a n n ı ve m a l l a n n ( C u s t o m s C o o p e ­
ration C o u n c i l C l a s s i f i c a t i o n N u m b e r , G ü m r ü k Birliği Konseyi sınıf­
l a n d ı r m a n u m a r a s ı y l a ) her biri için a n l a ş ı l a n fiyatı. Iskontoları, ülke­
nin m e n ş e ' i n i , p a k e t l e m e t a r i h i n i , sigortasını ve y ü k l e m e m a s r a f l a r ı ­
nı göstermelidir. Ağırlıklar ve ö l ç m e l e r m ü m k ü n o l d u ğ u ö l ç ü d e met­
rik s i s t e m l e yapılmalıdır.
* Eğer g e l i ş m e k t e o l a n ü l k e l e r d e n , EFTA'dan y a d a A E T ' d e n g e ­
len m a l l a r için tercihli bir m u a m e l e y a p ı l m a s ı isteniyorsa m e n ş e şa­
h a d e t n a m e s i d e sunulmalıdır.
* M o v e m e n t Certificates ( d o l a ş ı m b e l g e l e r i ) A E T ve EFTA ülkele­
r i n d e n ithal e d i l e n m a l l a r için ithal g ü m r ü k l e r i n d e u y g u l a n a b i l m e k ­
t e d i r İthalatçının i n d i r i m l e r d e n y a r a r l a n a b i l m e s i için gereklidir.
ATA-Karnesi
A T A karnesi, ticari d e ğ e r e sahip n u m u n e l e r i n fuarlar ve sergiler için
malların, profesyonel teçhizatlann geçici olarak ithal edilmesi için kul­
lanılan u l u s l a r a r a s ı bir g ü m r ü k d o k ü m a n ı d ı r .
A T A k a r n e s i g ü m r ü k l e r e d e p o z i t ü c r e t i n i ulaştırılmaksızın y a d a
farklı dillerde g ü m r ü k f o r m l a n t a m a m l a n m a k s ı z ı n , ülkeye m a l l a n n g e ­
çici girişine izin v e r m e k t e d i r . İsveç'te, o, m a k s i m u m bir yıl y a d a A T A
k a r n e s i n i n g e ç e r l i l i ğ i n e g ö r e d a h a u z u n bir s ü r e için k u l l a n ı l m a k t a ­
dır.
Karneler, IBCC'ye üye olan Ticaret Odalan tarafından basılmak­
tadır.
l ' o s t a Paketleriyle Gönderilen Küçük Sevkiyatlar
Eğer k ü ç ü k sevkiyatlar p o s t a paketleriyle g ö n d e r i l i r s e g ü m r ü k m ü ­
s a a d e b e l g e s i v e e l l e ç l e m e ç o k d a h a u z u n o l m a k t a d ı r . P o s t a Ofisi
Y ö n e t i m i p a k e t i g ü m r ü k l e r i ç i n d e a ç ı k l a m a k t a , o n u ithalatçının m a l ­
ları a l a b i l e c e ğ i v e g ü m r ü k v e r g i s i n i ö d e y e b i l e c e ğ i e n yakın p o s t a ofi­
sine göndermektedir.
G ü m r ü k m ü s a a d e belgesini kolaylaştırmak için, posta paketerini
İsveç'e gönderen yabancı firmaların fatura ve menşe şahadetname­
s i n i n bir k o p y a s ı n ı p a k e t t e k i a d r e s kartına iliştirmeleri ö n e r i l m e k t e ­
dir.
Numuneler
H i ç b i r ticari d e ğ e r e s a h i p o l m a y a n n u m u n e l e r v e r g i d e n m u a f ola­
rak ithal e d i l m e k t e d i r . V e r g i l e r d e n g e ç i c i m u a f i y e t d i ğ e r n u m u n e l e r
için g a r a n t i e d i l e n belirli şartlar a l t ı n d a o l m a k t a d ı r .
5.3. T ü k e t i c i P o l i t i k a l a n
İsveç t ü k e t i c i politikası s a n a y i c i , t ü c c a r l a r v e üreticilere karşı t ü ­
k e t i c i n i n g ü ç s ü z bir d u r u m d a b u l u n d u ğ u v a r s a y ı m ı n a d a y a n m a k t a ­
dır. Yetkililer t ü k e t i c i haklarını g a r a n t i l e y e c e k k u r u l u ş l a r ı k u r m a y l a
v e y a s a l a n u y g u l a m a y l a t a r a f l a r a r a s ı n d a k i b u d e n g e s i z l i ğ i düzelt­
meyi istemektedir.
İsveç t ü k e t i c i politikası i ç i n d e k i iki a n a k a n u n P a z a r l a m a K a n u n u
ve Haksız Sözleşmeleri Yasaklayan Kanun'dur.
B u y a s a l a r , aracıların malları satın a l m a kararları ü z e r i n d e ö n e m l i
bir e t k i y e sahiptir.
T ü k e t i c i politikaları t ü k e t i c i l e r i n bilinçliliğini a r t t ı r m a k t a v e h a k l a r ı ­
nın f a r k ı n d a o l m a l a r ı n ı s a ğ l a m a k t a d ı r . P e r a k e n d e c i satın aldığı y a
d a y e n i d e n sattığı m a l l a r ı n s e b e p o l a c a ğ ı z a r a r l a r d a n s o r u m l u t u t u ­
labileceğini b i l m e k t e d i r . 0 , b u tür olasılıklan ö n l e m e k için her z a m a n
emin olmak istemektedir.
P e r a k e n d e c i d a ğ ı t ı m kanalı i ç i n d e a n l a ş m a z l ı k d u r u m u n d a M a l ­
ların Satışı Y a s a s ı (Sale of G o o d s A c t ) ' n a m ü r a c a a t e t m e k t e d i r .
Bir ithalatçı d a ğ ı t ı l a n m a l l a r ı n h e p s i n i g e r i ç e k e b i l m e k t e d i r . Pratikte ü r ü n l e r d e n e s a s s o r u m l u üretici v e j t h a l a t ç ı d ı r , ,
_
K o n s u m e n t v e r k e t ( N a t i o n a l B o a r d for C o n s u m e r P o l i c i e s ) , t ü k e ­
t i m i ş l e r i n d e n s o r u m l u m e r k e z i bir y ö n e t i m a c e n t a s ı d ı r . H e y e t i n g e ­
nel d i r e k t ö r ü C o n s u m e r O m b u d s m a n , K O ' d u r . A n a p r o g r a m ı t ü k e t i ­
cinin ihtiyaçlarına uygun malları, hizmetleri, pazarlama metodlarını
v e k o n t r a t s ü r e l e r i n i g e r ç e k l e ş t i r m e k için p i y a s a y ı e t k i l e m e k ; d a ğ ı ­
t ı m , e ğ i t i m v e y e r e l faaliyetler gibi t ü k e t i c i t a r a f ı n d a M a r k e t i n g A c t ,
C o n s u m e r C o n t r a c t T e r m s A c t v e C o n s u m e r C r e d i t A c t gibi ü ç y a s a
içinde düzenlenmiş konularda yardımcı olmaktır.
N a t i o n a l B o a r d for C o n s u m e r C o m p l a i n t s ( A l l m â n n a r e k l a m a t i o n s nâmnden), mal ve hizmetlerde bozukluklann düzeltilmesini isteyen
t ü k e t i c i l e r ş i k a y e t l e r i n i b u k u r u l u ş a y a p m a k t a d ı r . B u k u r u l u ş b u tür
şikayetleri i n c e l e m e k l e birlikte alıcı ve üreticilere t a v s i y e l e r d e d e b u ­
l u n m a k t a d ı r . K u r u l u ş u n ü y e l e r i t ü k e t i c i v e i ş l e t m e t e m s i l c i l e r i ara­
s ı n d a eşit o l a r a k b ö l ü n m ü ş t ü r .
Pazarlama K a n u n u (The Marketing Act)
Pazarlama K a n u n u , pazarlama uygulamaları hakkındaki; ürünle­
rin p a z a r l a m a s ı , k o r u n m a s ı ve ürünlerin kullanımı a m a c ı y l a tüketiciye
v e r i l e c e k bilgiler k o n u s u n d a k i yaptırımları i ç e r m e k t e d i r .
T ü k e t i c i politikaları için U l u s a l H e y e t t a r a f ı n d a n y a y ı n l a n a n kıla­
v u z l a r üreticileri v e d i ğ e r t i c a r e t y a p a n l a n e t k i l e m e k için ö n e m l i bir
araçtır. U l u s a l h e y e t i n b a ğ ı m s ı z o l a r a k y a y ı n l a y a b i l e c e ğ i kılavuzlar
ilgili t i c a r i o r g a n i z a s y o n l a r v e ş a h ı s f i r m a l a r ı y l a işbirliği i ç i n d e hazır­
lanmaktadır. Onlar, arzu edilmeyen pazarlama uygulamaları, malın
k o r u n m a s ı için şart k o ş u l a n direktifler, g ü v e n l i k a ç ı s ı n d a n ü r ü n l e r i n
t a s a r ı m ı için s a ğ l a n a n a ç ı k l a m a l a r l a ilgilidir.
Kılavuzlar p a z a r l a m a k a n u n u a l t ı n d a k i ö z e l d u r u m l a n n d e ğ e r l e n ­
dirilmesi için bir t e m e l o l a r a k h i z m e t e t m e k t e d i r . O n l a r k u r a l l a n n k o d ­
ları i ç i n d e h e y e t t a r a f ı n d a n seri o l a r a k y a y ı n l a n m a k t a d ı r .
Haksız K o n t r a t Uygulamalarını Y a s a k l a y a n K a n u n
B u esas o l a r a k p a z a r d a k i s t a n d a r t kontratlarla ilgilidir. B u tür kont­
ratların k u l l a n ı m ı y a y g ı n d ı r v e K a n u n bir t a r a f t a p r o f e s y o n e l satıcı,
d i ğ e r t a r a f t a t ü k e t i c i o l d u ğ u z a m a n u y g u l a n m a k t a d ı r . E ğ e r kontrat­
lar v e kontratların kısımları t ü k e t i c i n i n z a r a n n a taraflar a r a s ı n d a d e n ­
g e s i z l i ğ e s e b e p o l u y o r s a belirli a n l a ş m a l a r ı n d a h a ileri kullanımını
yasaklamaktadır.
Gözetim Organları
Y a s a altında. Heyet ve Consumer O m b u d s m a n Pazarlama Kanu­
nu ve haksız kontrat uygulamalannı izlemek zorundadır. Bu denet­
l e m e ö z e l y a d a h a l k t e ş e b b ü s l e r i t a r a f ı n d a n y ü r ü t ü l e n b ü t ü n ticari
faaliyetlerin hepsini kapsamaktadır.
5.4. Teknik Kurallar
Bir t e k n i k k u r a l , y a s a l a n , d ü z e n l e m e l e r i y a d a y ö n e t s e l k u r a l l a n
i ç e r e n zorlayıcı bir d o k ü m a n d ı r . O, bir ü r ü n ü n y a d a h i z m e t i n g e r e k ­
t i r d i ğ i kalite v e p e r f o r m a n s d ü z e y i n e v e g ü v e n l i ğ i g i b i ö z e l l i k l e r i n e
dayanan standart ya da teknik açıklamalara değinmektedir.
O , t e r m i n o l o j i y i , s e m b o l l e r i , t e s t m e t o d l a r ı n ı , p a k e t l e m e y i v e mar­
k a l a m a şartlarını d a k a p s a m a k t a d ı r .
Bir t e k n i k kuralın a m a c ı sağlık t e h d i t l e r i v e k a z a r i s k i n d e n k o r u n ­
mayı sağlamaktır. Bu t ü r teknik d ü z e n l e m e l e r ö r n e ğ i n elektrikli ü r ü n ­
ler, e l e k t r i k s i z m a k i n a l a r v e aletler, u l a ş ı m a r a ç l a n , m e k a n i k el alet­
leri, i n ş a a t m a l z e m e l e r i , tehlikeli m a d d e l e r , eczacılık ü r ü n l e r i v e y i ­
y e c e k m a d d e l e r i için u y g u l a n m a k t a d ı r .
5.5. S t a n d a r t l a r
Bir t e k n i k d ü z e n l e m e v e s t a n d a r t a r a s ı n d a k i fark: T e k n i k d ü z e n ­
l e m e z o r u n l u d u r . H a l b u k i s t a n d a r t ilgili taraflar (üreticiler, tüketiciler,
r e s m i o r g a n l a r , k u r u l u ş l a r vs.) a r a s ı n d a g ö n ü l l ü v e i s t e ğ e bağlı bir
a n l a ş m a d ı r . F a k a t e ğ e r bir o t o r i t e d ü z e n l e m e i ç i n d e k i s t a n d a r d ı is­
terse zorunlu yapabilir.
M u h t e m e l ihtalatçı/acentalarla yakın ilişkijlgili standartlar üzerin­
d e t a m bilgi a l m a k için g e r e k l i d i r .
5.5.1. STANDARDISERINGSKOMMISSIONEN SVERIGE
-SIS ( S W E D I S H S T A N D A R D S I N S T I T U T I O N ÎSVEÇ S T A N D A R T L A R I ENSTİTÜSÜ)
İsveç s t a n d a r t u y g u l a m a l a r ı n ı n ö n e m l i bir kısmı u l u s l a r a r a s ı s t a n ­
d a r t ç a l ı ş m a l a r ı y l a y a k ı n bir ilişki i ç i n d e y a p ı l m a k t a d ı r .
İsveç'te ulusal standardizasyonu düzenleyen organ SIS'dır.
S t a n d a r d i z a s y o n ç a l ı ş m a s ı n d a s o r u m l u l u k dağıtılmıştır v e a ş a ğ ı ­
d a k i d ö r t k u r u l u ş t a r a f ı n d a n ilgili s a n a y i l e r l e y a k ı n işbirliği i ç i n d e y ü ­
rütülmektedir.
— B S T - B y g g s t a n d a r d i s e r i n g e n (The S w e d i s h B u i l d i n g S t a n d a r t s
Institution)
— M N C - M e t a l l n o r m c e n t r a l e n (The S w e d i s h Metals S t a n d a r d s Ins­
titution)
— S M S - Sveriges Mekanstandardisering (The S w e d i s h Mechani­
cal S t a n d a r d s )
— SIS-STG- Yukarıdaki kuruluşlar tarafından k a p s a n m a y a n stan­
dartlar S I S - S T G s t a n d a r d i z a s y o n g r u b u t a r a f ı n d a n e l e alınmaktadır.
5.5.2. S I S - M A R K
İsveç standartlannı karşılayan belirli mallar için izin, " q u a l i t y m a r k "
(kalite m a r k a ) o l a r a k a d l a n d ı n l a n S I S - M a r k ' ı k u l l a n m a k için alınabi­
lir İthal e d i l e n m a l l a r için u y g u l a m a S I S t a r a f ı n d a n s u n u l a n ö z e l bir
f o r m ü z e r i n d e y a p ı l m a k t a d ı r . B u h e m i t h a l a t ç ı , h e m d e üretici t a r a ­
fından imzalanmak zorundadır.
İ s v e ç ' t e s t a n d a r d i z a s y o n ile ilgili y u k a r ı d a s ö z ü e d i l e n k u r u l u ş l a ­
rın a d r e s l e r i , S I S ' d e n t e m i n edilebilir.
SIS
P.O.Box 3292
8-103 66 Stockholm
SWEDEN
5.6. T a n m s a l Ü r ü n l e r i n v e G ı d a M a d d e l e r i n i n İthalatını v e
Pazarlamasını İlgilendiren Düzenlemeler
A - T a r ı m s a l ü r ü n l e r için l i s a n s d ü z e n l e m e l e r i
T a r ı m ve balık ü r ü n l e r i l i s a n s k o n u l a r ı y l a ilgili v e b u ü r ü n l e r için
ithalat y ü k ü m l ü l ü k l e r i n e b a k a n otorite S t a k e n s J o r d b r u k s n â m n d - T h e
National Agricultural Market Board'dır.
M e n ş e ülkesi d ü ş ü n ü l m e k s i z i n , ithalat lisansı aşağıdaki mallar için
d a i m a gereklidir.
— K a r a , y a b a n s ı ğ ı n , katır
-— Bazı t a z e , d o n d u r u l m u ş , t e m i z l e n m i ş , b ü t ü n y a d a k e s i l m i ş y a
d a a y ı k l a n m ı ş balık
— Bazı karidesler
— E l m a v e a r m u t (yılın belirli d ö n e m l e r i n d e )
— Buğday (unundan makarna yapılan buğdaydan ziyade diğer
buğday)
— Ş e k e r p a n c a r ı v e ş e k e r kamışı (katı)
— Melas
— Şekerli sos
B- T a r ı m s a l ü r ü n l e r için d ü z e n l e m e l e r
L a n t b r u k s s t y r e l s e n , U l u s a l T a r ı m T e ş k i l a t ı , V e t e r i n e r k o n t r o l ü ka­
d a r bitkilerin k o r u n m a s ı için d e s o r u m l u d u r .
Bitkiler ve sebzeler
Bazı v i r ü s l e r d e n z a r a r g ö r m ü ş bitki v e ü r ü n l e r ithal e d i l m e m e k t e ­
dir.
Bazı bitki v e ürünler, T h e Plant P r o t e c t i o n A u t h o r i t y t a r a f ı n d a n y a ­
y ı n l a n a n , b a ş l a n g ı ç t a i t h a l a t a dayalı o l a r a k s u n u l a n A p h y t o s a n i t a r y
(Bitki S a ğ l ı k Sertifikası)nın o l m a s ı ş a r t ı n a dayalı o l a r a k ithal e d i l e b i l nıektejjr^
_
Birkaç sağlık sertifikası aşağıdaki canlı bitki ürünleri için y ı l b o y u n c a ^
g e r e k l i d i r : B u l b s ( ç i ç e k s o ğ a n ı ) , c o r m s (bitki s o ğ a n ı ) , t u b e r s ( y u m r u
k ö k ) , r h i z o m e s ( r i z o m , k ö k g ö v d e ) , a ğ a ç l a r , b u s h e s ( f u n d a ) , roots
(kökler), c u t t i n g a n d s l i p s (aşı k a l e m i ) , c u t f l o w e r s ( k e s i l m i ş ç i ç e k ­
ler), f l o w e r b u n d t s of c a r n a t i o n s (karanfil ç i ç e ğ i ) , r o s e s (güller)
c h r y s a n t h e m u m (kasımpatı, krizantem), potatoes (patates); onions
( s o ğ a n ) , g r e e n o n i o n s (yeşil s o ğ a n ) , c h i v e s (frenk s o ğ a n ı ) , l e t t u c e
(salata), b l a n c h e d c e l e r y ( k e r e v i z ) , a p p l e s ( e l m a l a r ) , p e a r s ( a r m u t ­
lar), q u i n c e s ( a y v a , a y v a a ğ a c ı ) , c h e r r y (kiraz), a p r i c o t (kayısı), p e ­
a c h (şeftali), p l u m (erik), r a s p b e r r y ( a ğ a ç ç i l e ğ i , a h u d u d u ) , g o o s e ­
berry (bektaşi üzümü), currants (frenk ü z ü m ü , kuş üzümü), straw-
b e r r y (çilek), m e l o n ( k a v u n ) v e s u g a r b e e t ( ş e k e r p a n c a r ı ) .
Bitki sağlığı s e r t i f i k a s ı a ş a ğ ı d a k i t a z e bitki ü r ü n l e r i için d e g e r e k l i ­
dir: h a v u ç , y a b a n t u r p u , l a h a n a , J e r u s a l e m (yer e l m a s ı ) , f o d d e r b e ­
e t s ( s a m a n g i b i , h a y v a n y e m i ) , s w e d e s ( İ s v e ç ' t e y e t i ş e n bir çeşit ş a l ­
g a m ) , o t h e r f r e s h f o r a g e roots (diğer t a z e h a y v a n y e m i ) .
1 N i s a n v e 3 0 Eylül a r a s ı n d a bitki sağlığı sertifikası a ş a ğ ı d a k i ü r ü n ­
ler için d e g e r e k l i d i r : C a u l i f l o w e r ( k a r n a b a h a r ) , b r o c c o l i (kıvırcık la­
h a n a ) , t o m a t e o s ( d o m a t e s ) , o u t d o o r c u c u m b e r s (salatalık), s w e e t
p e p p e r (tatlı biber), f e n n e l (rezene), s p i n a c k (ıspanak), e g g - p l a n t (au­
b e r g i n e ) (patlıcan). C i t r u s f r u i t s o t h e r t h a n l e m o n ( l i m o n d a n z i y a d e
turunçgiller).
Bitkiler v e bitkisel ü r ü n l e r i n k o n t r o l ü G ö t e b o r g , H e l s i n b o r g , M a l ­
m ö v e S t o c k h o l m ' d e y a p ı l m a k t a d ı r . K o n t r o l m a s r a f ı ö z e l bitki k o r u ­
ması ücretiyle karşılanmaktadır.
K ö k l ü bitkilerin t o h u m l a n n ı n ithali için N a t i o n a l B o a r d of A g r i c u l ­
t u r e ( U l u s a l T a n m T e ş k i l a t ı ) ' d a n i t h a l a t izni a l m a k g e r e k l i d i r . B u n ­
d a n b a ş k a , y ü k l e m e l e r , m e n ş e e ü l k e s i i ç i n d e k a b u l ü v e k o n t r o l ü yet­
kili bir o t o r i t e t a r a f ı n d a n o n a y l a n m ı ş s e r t i f i k a y l a y a p ı l m a k t a d ı r .
International Seed Testing Association
— ISTA'ya (Uluslararası M e n ş e Test Etme Kuruluşu) bağlı bütün
o r g a n l a r , İsveç Ulusal T a r ı m T e ş k i l a t ı t a r a f ı n d a n k a b u l e d i l m e k t e d i r .
F o r a g e (ot, s a m a n , a r p a g i b i h a y v a n y e m i )
İsveç U l u s a l T a r ı m P a z a r l a m a T e ş k i l a t ı n d a n h a y v a n y e m i ithalat
v e p a z a r l a m a s ı için izin a l m a k g e r e k l i d i r .
V e t e r i n e r Kararı
H a y v a n h a s t a l ı k l a n n d a n k a ç ı n m a k a m a c ı y l a a ş a ğ ı d a k i ürünler için
U l u s a l T a r ı m T e ş k i l a t ı n d a n ithalat izni a l m a k şarttır.
— Canlı ve ölü hayvanlar
— Hayvan ürünleri
— Embriyolar ve e n : mler
— H a y v a n y e m i , artıklar, h a y v a n l a n n b e s l e n m e s i için k u l l a n ı l a n
maddeler
V e t e r i n e r k a r a r ı n a g ö r e i z i n , h a m deri ( i ş l e n m e m i ş ) v e t a r a n m a m ı ş
y ü n için d e g e r e k l i d i r . H a m d e r i için istisnalar belirli d u r u m l a r i ç i n d e
olabilmektedir.
5.6.1. Gıda Düzenlemeleri
G ı d a m a d d e l e r i n i n dağıtımı v e k o r u n m a s ı S t a t e n s L i l s m e d e l s v e r k ' in ( T h e S w e d i s h N a t i o n a l F o o d A d m i n i s t r a t i o n ) k u r a l l a n n a t a b i d i r .
1971 G ı d a K a n u n u ö n c e l i k l e t ü k e t i c i y i k o r u m a y ı v e y a r d ı m c ı o l ­
mayı amaçlamıştır.
P r e n s i p t e , aynı k u r a l l a r h e m ithal e d i l e n , h e m d e y e r l i o l a r a k üre­
t i l e n g ı d a m a d d e l e r i n i h e p s i için u y g u l a n m a k t a d ı r .
İthal e d i l e n m a l l a r için ö z e l d ü z e n l e m e l e r y a l n ı z c a e ğ e r g ü ç l ü n e ­
denler varsa g ü n d e m e getirilmektedir.
İsveç u z u n yıllardır F A O / W H O ' n u n ( D ü n y a Sağlık T e ş k i l a t ı , u l u s ­
lararası g ı d a m a d d e l e r i s t a n d a r t l a r ı n ı b e l i r l e m e y e t k i s i n e s a h i p ) bir
ü y e s i d i r . İsveç s t a n d a r t l a r ı b u u l u s l a r a r a s ı o r g a n ı n t a v s i y e l e r i y l e
u y u m l u o l m a y a yöneliktir. Aynı z a m a n d a K u z e y ülkeleri a r a s ı n d a bazı
d ü z e y l e r d e g ı d a k a n u n l a n n ı k o o r d i n e e t m e k için işbirliği d e vardır.
G ı d a m a d d e l e r i n i n k a l i t e s i , p a k e t l e m e s i , i s i m l e n d i r i l m e s i , sağlık
kontrolü ve korunması hakkındaki düzenlemeler çok geniş kapsam­
lı o l m a k t a d ı r .
S a t ı ş için S u n u m
Gıda maddeleri eğer,
— İ n s a n sağlığı için u y g u n o l m a d ı ğ ı d ü ş ü n ü l ü r s e ,
— Yasaklanmış kimyasal maddeleri içeriyorsa,
— U y g u n bir şekilde etiketlendirilmemişse, satışa s u n u l m a s ı n a izin
verilmemektedir.
Y i y e c e k l e r e katılan k i m y a s a l m a d d e l e r
Ç e ş i t l i k o r u y u c u k i m y a s a l v e boyayıcı m a d d e l e r i n y i y e c e k l e r e k a tılımlan Ulusal G ı d a Y ö n e t i m i t a r a f ı n d a n k a b u l edilmelidir. K a b u l e d i ­
l e n katkıların ö z e l bir listesi yıllık o l a r a k b a s ı l m a k t a d ı r . A n a p r e n s i p
katılan m a d d e n i n t ü k e t i c i n i n y a r a r ı n a y a d a y i y e c e ğ i n k o r u n m a s ı s ü ­
r e s i n i n b e l i r l e n m e s i a m a c ı n a yöneliktir.
Hiçbir boya aşağıdaki yiyeceklere katılmamalıdır.
— Et v e m a m u l l e r
— Süt ve süt ürünleri
— E k m e k u n u , h a m u r işleri
— P a s t a l a r , b i s k ü v i l e r , p e k s i m e t , kızarmış e k m e k , y u f k a , kağıt
helvası.
—
—
—
—
—
—
M e y v a , çilek, k i r a z ,
Sebze konserveleri,
K e t ç a p , biberli d o m a t e s s o s u , d o m a t e s p ü r e s i
Reçel, şekerleme, marmelat,
Komposto ve sup
Vanilyalı d o n d u r m a
— Balık k ö f t e s i , balık p u d i n g i v e bazı balık k o n s e r v e l e r i .
Depolama ve Koruma
Ü r ü n y i y e c e ğ i n t ü k e t i m için zararlı o l m a y a c a ğ ı v e bulaşıcı bir h a s ­
talık riskinin b u l u n m a y a c a ğ ı bir k o n u m d a d e p o l a n m a l ı d ı r .
Paketleme Maddeleri
Paketleme maddeleri yiyeceğe bulaşmamalıdır. Kurşun ve kalay
artıklarına izin v e r i l m e m e k t e d i r . K o n s e r v e g ı d a m a d d e l e r i i ç i n d e ka­
lay içeriği m i l y o n d a 2 5 0 p a r ç a y ı a ş m a m a l ı d ı r . Ü z ü m s u y u v e e l m a
s u y u için limit m i l y o n d a 150 p a r ç a olmalıdır.
Etiketlendirme
Mallar
~ Ürünün çeşidini,
— Ü r ü n ü n içeriğini
belirtecek şekilde etiketlendirilmelidir.
Bir k a r ı ş ı m d a k i k o r u y u c u m a d d e l e r i n , b o y a l a n n v e k i m y a s a l m a d ­
d e l e r i n , liste h a l i n d e içeriği v u r g u l a n a r a k a ç ı k l a n m a l ı d ı r . K a r ı ş ı m d a ­
ki m a d d e l e r ağırlıklarıyla orantılı o l a r a k a z a l a r a k l i s t e l e n d i r i l m e l i d i r .
O r t a l a m a ağırlıklar, et ü r ü n l e r i , balık, e k l e m bacaklılar, y u m u ş a k ç a ­
lar, s e b z e proteini v e p a t a t e s t e o l d u ğ u gibi belirtilmelidir.
S e b z e l e r t o p l u o l a r a k a ç ı k l a n a b i l m e k t e d i r . A ç ı k l a m a ü r ü n ü n 100
g r a m l a ifadesi ş e k l i n d e d i r . B u n u n l a b e r a b e r et v e y a balık s u y u , s a l ­
ç a , s o s , m e y v a ö z ü n d e n yapılmış j e l a t i n l i m a r m e l a t y a d a b u n u n g i ­
bi m a l l a r k e n d i g r u p l a n i ç i n d e l i s t e n e b i l m e k t e d i r .
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞADAMLARI İÇİN YARARLI
BİLGİLER VE ADRESLER
6. Y A R A R L I B İ L G İ L E R
6 . 1 . Ne Z a m a n Gidilir?
En u y g u n iş s e y a h a t i z a m a n ı , Ş u b a t ' t a n M a y ı s ' a v e E y l ü l ' d e n Ka­
sım a y ı n a kadardır.
6.2. Ü l k e y e Giriş Koşulları
V i z e : T ü r k v a t a n d a ş l a n için g e r e k l i d i r . Ç o ğ u A v r u p a ülkeleri v e
bazı d i ğ e r ü l k e l e r i n v a t a n d a ş l a r ı için v i z e a r a n m a m a k t a d ı r . İ s k a n d i ­
n a v ulusları için p a s a p o r t g e r e k m e m e k t e d i r .
P a r a : Ü l k e y e 6.000 İsveç K r o n u s o k u p , çıkarılabilir. Y a b a n c ı pa­
ralar için limit y o k t u r .
S a ğ l ı k : Bulaşıcı hastalık b ö l g e s i n d e n g e l i n m e z ise, aşı sertifikası
i s t e n m e m e k t e d i r . İngilizce ç o ğ u h a s t a n e d o k t o r l a r ı v e d a n ı ş m a n l a r ı
tarafından konuşulmaktadır.
G ü m r ü k : Kişisel e ş y a l a r g ü m r ü k t e n muaftır.
G i r i ş t e A v r u p a ' d a n 5 0 p u r o v e y a 2 5 0 gr. t ü t ü n , 1 litre ş a r a p , 1 lit­
re bira 5 0 0 S E K d e ğ e r i n e k a d a r çeşitli e ş y a s e r b e s t t i r .
A v r u p a d ı ş ı n d a 4 0 0 s i g a r a v e y a 1 0 0 p u r o v e y a 5 0 0 gr. t ü t ü n , 1
litre sert içki v e y a ş a r a p , 2 litre bira, 5 0 0 S E K d e ğ e r i n e k a d a r çeşitli
e ş y a çıkışı serbesttir.
6.3. İ k l i m , M e v s i m l e r ve U y g u n Kıyafet
İklim:
Kışlar ç o k sert v e karlıdır. S t o c k h o l m ' d e kış o r t a l a m a s ı - 4 C ° ' d i r .
Kuzey g ü n e y d e n daha soğuk ve kurudur. Y a z mevsimi kuzeyde 88
g ü n , g ü n e y d e ise 142 g ü n s ü r m e k t e d i r .
Y a z l a r ılık g e ç m e k t e d i r . S t o c k h o l m ' d e y a z sıcaklığı o r t a l a m a s ı
1 7 C ° ' d i r , 21 C ° ' y e ve d a h a y u k a r ı s ı n a d a ç ı k m a k t a d ı r .
Mevsimler
İlkbahar
:
Yaz
:
Sonbahar:
Kış
:
N i s a n d a n Mayıs s o n u n a
H a z i r a n d a n Eylüle
E k i m d e n Kasım ortasına
Kasım ortasından Mart sonuna
U y g u n Kıyafet: Yıl b o y u orta kalınlıkta giysiler, kışın palto ve kürklü
çizme giymek uygundur.
6.4. U l a ş ı m
B ü t ü n a n a ş e h i r l e r l e bağlantılı g ü n l ü k s e f e r l e r vardır.
A B A ( A e r o t r a n s p o r t ) , U l u s l a r a r a s ı Havayolları k u r u l u ş u d u r . Ulusal
bayraklı havayolları SAS-Scandinavian Airlines System, İskandinav
ü l k e l e r i , İsveç, D a n i m a r k a , N o r v e ç t a r a f ı n d a n birlikte s a h i p o l u n a n
havayollandır.
A n a Uluslararası H a v a Limanı: Bütün ana uluslararası havayol­
ları t a r a f ı n d a n d ü z e n l i seferler m e v c u t t u r . A r l a n d a ( A R N ) S t o c k h o l m
ş e h i r m e r k e z i n d e n 41 K m u z a k l ı k t a v e L a n d v e t t e r , G o t h e n b u r g ' d a n
( G O T ) 2 5 k m uzaklıktadır. Diğeri ise, M a l m ö ( M M A ) ' d ü r . K o p e n h a g
h a v a a l a n ı n d a n M a l m ö ' y e s a a t l i k o t o b ü s v e K u z e y A v r u p a ' d a n ülke­
y e b i r k a ç ç e ş i t f e r i b o t y o l u ile u l a ş ı m m ü m k ü n d ü r . N o r v e ç v e F i n ­
l a n d i y a ile d e m i r v e k a r a y o l u b a ğ l a n t ı s ı vardır. H o l l a n d a ' d a n Nort
W e s t E x p r e s s v e H o l l a n d S c a n d i n a via E x p r e s s ; B e l ç i k a ' d a n O s t e n d V i e n n a E x p r e s s v e N o r d E x p r e s s m e v c u t t u r . İ n g i l t e r e ' d e Felixsto­
w e v e N e w c a t l e ' d a n ; H o l l a n d a ' d a A m s t e r d a m ' d a n y a z aylarında ara­
ba taşıyan feribotlar çalışmaktadır.
Ana Limanlar:
Gothenburg, Norrköping, Helsingborg, Malmö, Landskrona, Solvesborg, Stockholm, Trelleborg'dur.
D e m i r y o l u : 1 1 . 0 0 0 k m ' d e n f a z l a u z u n l u ğ a s a h i p d e m i r y o l l a n (%(
6 0 ' ı elektrikli), d e v l e t d e m i r y o l l a n t a r a f ı n d a n i ş l e t i l m e k t e d i r . G e n e l ­
likle h i z m e t l e r kalitelidir. E k s p r e s h i z m e t v e r e n s e f e r l e r için ö n c e ­
d e n yer ayırtılmalıdır. G e m i v e y a k a y ı k l a u l a ş ı m a elverişli iç s u yolla­
rı 2 0 0 0 k m ' d e n fazladır. Feribot ile u l a ş t ı r m a d e v l e t d e m i r y o l l a r ı t a ­
rafından işletilmektedir. Bilet ayırtma gişeleri ve a c e n t a l a r S t o c k h o l m
ve Malmö'de bulunmaktadır.
Şehiriçi Ulaşım:
T a k s i : Bütün ana şehirlerde mevcuttur. Ücreti: SEK 10-ı-SEK 3
k m . b a ş ı n a . T a k s i S t o c k h o l m 1 5 0 0 0 0 no.lu t e l e f o n n u m a r a s ı y l a ç a ğırılabilir. T a k s i y i b e k l e t m e ü c r e t i s a a t t e S E K 1 2 0 ' d i r .
Araba Kiralama
Büyük şehirlerdeki bütün havaalanı ve tren istasyonlannda m ü m ­
k ü n d ü r . A ş ı n s ü r a t v e içkili a r a b a k u l l a n ı m ı n ı y a s a k l a y a n çeşitli y a ­
salar vardır. O t o m o b i l k u l ü b ü M o t o r m a n n e r s R i k s f o r b u n d / K u n g l i a A u ­
t o m o b i l e K u b b e n ( M I K A K ) ' d a n bilgi v e y a r d ı m a l m a k m ü m k ü n d ü r .
Aşağıdaki adreslerden otomobil kiralanabilir.
— Avis Linnegatan 9-11, Stockholm Tel: 46 86 30
— Europcar Birger Jarlsgatan 59 Stockholm
Hertz O d e n g a t a n 32 Stockholm
Tel: 46816009 U5
T l x : 12151
Ş e h i r içi u l a ş ı m d a o t o b ü s , t r a m v a y ve m e t r o d a b u l u n m a k t a d ı r .
6.5. R e s m i T a t i l G ü n l e r i v e Ç a l ı ş m a S a a t l e r i
Resmi Tatil Günleri:
New Year's Day
Twelfth Night
G o o d Friday
Easter M o n d a y (Paskalya Yortusu)
Labor Day
Ascension Day
Whit Monday
M i d s u m m e r ' s Day ( Y a z d ö n ü m ü )
All S a i n t s ' d a y
Chirstmas Day
Boxing Day
1 Ocak
6 Ocak
28 Mart
31 Mart
1 Mayıs
8 Mayıs
19 M a y ı s
Haziran'in 27'sinden önceki
son cumartesi
1 Kasım
25 Aralık
26 Aralık
Resmi tatillerden başka, geleneksel olarak, ç o ğ u işyerleri, Eas­
ter's Day, M i d s u m m e r ' s Day, Christmas Day ve N e w Y e a r ' s Day'de
kapalıdır. Y ı l b a ş ı n d a ( C h r i s t m a s ) ö n c e k i v e s o n r a k i iki h a f t a ile E a s t e r ' d e n ö n c e k i ve s o n r a k i bir h a f t a ; a y r ı c a ç o ğ u tatil i z n i , H a z i r a n v e
A ğ u s t o s ayları d e v r e s i n d e a l ı n d ı ğ ı n d a n , b u t a r i h l e r iş s e y a h a t i açı­
sından uygun değildir.
Çalışma Saatleri
Özel K e s i m : Pazartesi-Cuma 08.30-17.00
(Yaz aylarında 1 saat ö n c e kapatılmaktadır.)
Bankalar
P a z a r t e s i - C u m a 0 8 . 3 0 - 1 5 . 0 0 ( B ü y ü k ş u b e l e r d a h a u z u n s ü r e açık­
tır.)
D ü k k a n l a r v e alışveriş y e r l e r i :
Pazartesi-Cuma 09.00-18.00
1 6 . 0 0 ' y a k a d a r açıktır.
Cumartesi
günleri
14.00
veya
Hükümet Kuruluşları:
Pazartesi-Cuma 09.00-13.00 ve 14.00-17.00, Resmi
09.30-13.00, yaz aylannda 08.00-15.30.
tatillerde
6.6. H a b e r l e ş m e
Uluslararası telefon kodu 46.
Şehirler için ö n n u m a r a : G ö t e b o r g (30), M a l m ö (40), Sundsvall (60),
S t o c k h o l m (8), U p p s a l a (18), u l u s l a r a r a s ı t e l e k s k o d u : 5 4 S
Ü l k e d e b a ş t a n b a ş a v e d ü n y a n ı n ç o ğ u b ö l g e l e r i y l e direkt t e l e f o n ­
la k o n u ş m a k m ü m k ü n d ü r .
T E L E y a d a T E L E B U T I K işaretini g ö s t e r e n d ü k k a n l a r u l u s l a r a r a ­
sı t e l e f o n , t e l e k s v e t e l e f a k s h i z m e t l e r i n i d a h a u c u z s u n m a k t a d ı r .
Teleks
Bazı b ü y ü k o t e l l e r d e v e telgraf o f i s l e r i n d e b u l u n m a k t a d ı r . Ü l k e ­
n i n k o d u 5 4 S'dir.
Telgraf
T e l e f o n y a d a telgraf ofislerinden gönderilebilir.
tarafından da kabul edilmektedir.
B i r k a ç p o s t a ofisi
Posta Hizmetleri
Pul, g a z e t e v e t ü t ü n s a t a n bayilerin ç o ğ u n d a bulunmaktadır. Stock­
h o l m ' d e k i b a ş l ı c a p o s t a ofisleri 0 8 . 0 0 - 2 4 . 0 0 arası açıktır.
6.7. Oteller v e R e s t o r a n l a r
Oteller
R e s m i bir sınıflandırma sistemi yoktur. S t o c k h o l m ' d e tek kişilik oda­
nın g e c e l i k fiyatı y a k l a ş ı k 8 5 0 İsveç K r o n u ' d u r .
S t o c k h o l m ' d e k i b a ş l ı c a otellerin listesi a ş a ğ ı d a v e r i l m i ş t i r .
— A m a r a n t e n H o t e l - K u n g s h o l m s g a t a n 31
( T e l : 5 4 1 0 6 0 , T l x : 17498)
— Hotel Anglais, Humlegardsgatan 23
(Tel: 222240, Tlx: 12487)
— E d e n H o t e l , S t u r e g a t a n 10
( T e l : 2 2 3 1 6 0 , T l x : 10575)
— Flamingo Hotel, Hotellgatan 1 1 , Solna
(Tel: 8 3 0 8 0 0 , T l x : 1 0 0 6 0 )
— Flying Hotel, B r o m m o p l a n
(Tel: 2 6 2 6 2 0 )
— Grand Hotel, PO Box 16424
(Tel: 2 2 1 7 2 0 , T l x : 19500)
— H o t e l K u n g s Hatt, P O B o x 4 7 6
(Tel: 180140, Tlx: 19488)
— H o t e l M a l m e n , G o t g a t a n 49-51
( T e l : 2 2 6 1 8 0 , Tlx: 19489)
— Oden Hotel, Karbergensvagen 24
(Tel: 349340, Tlx: 17151)
P a l a c e H o t e l , S T E r i k g a t a n 115
(Tel: 241220, Tlx: 19877)
Sara Hotel Maranten, P O Box 8050
(Tel: 5 4 1 0 6 0 , T l x : 1 7 4 9 8 )
Sergei Plaza Hotel, Brunkebergstorg g
(Tel: 2 2 5 5 0 0 , T l x : 1 6 7 0 0 0 )
Sheraton, Tegelbacken 6
(Tel: 142600, 3 3 4 8 4 8 4 , Tlx: 17750)
• Strand Hotel, Nybrokajen 9
(Tel: 222820, Tlx: 10504)
- Terminus Hotel, Vasagatan 2
(Tel: 222640, Tlx: 11749)
Gothenburg'da
— Sara Hotel Europa, Köpmansgatan 38
(Tlx: 2 1 3 7 4 H e u r o p a S)
— Sas Park Avenue Hotel, P.O.B. 53233
(Tlx: 2 3 2 0 )
Malmö'de
— S a v o y , N o r r a V a l l g a t a n 6 2 (Tlx: 3 2 3 8 3 )
— Scandinavia Hotel, Drottningatan 21211,
(Tlx: 3 2 2 3 5 )
Restorantlar
S t o c k h o l m ' d e b u l u n a n belli başlı r e s t o r a n t l a r a ş a ğ ı d a b e l i r t i l m e k ­
tedir.
— ALADDIN
B a r n h u s g a t a n 12-14
Tel:
10 0 9 3 2
— ANGLAIS
Humlegardsgatan 23
24 99 00
— ASTI'S
Sturegatan 22
63 79 80
— ATLANTIC
Teatergatan 3
21 8 9 0 7
— BERZELII TERRASSEN
Berzelii P a r k 9
24 06 20
— BOLAGET
R e g e r i n g s g a t a n 113
10 2 0 0 0
— BRANDA TOMTEN
S t u r e p l a n 13
11 4 9 5 9
— BÖRSEN
Jakobsgatan 6
10 16 0 0
— CASINO MONTE CARLO
KungsgxSveavagen
— CENTRALENS RESTAURANG
AND ORIENTEXPRESSEN
Centralstationen
11 0 0 2 5
20 20 49
— COO BLANG
R e g e r i n g s g a t a n 111
11 61 5 3
— DAILY N E W S GAFE
Sverigehuset
21 5 6 5 5
EMBASSY CLUB
Stureg. 10/Humlegârdsg 22
61 6 0 0 7
FASCHING JAZZCLUB
K u n g s g a t a n 63
„
21 6 2 6 7
GLADA LAXEN
Gallerian
21 12 9 0
GLÂDJEHUSET
Hollandargatan 32
31 19 9 5
THE GOLDEN DAYS
Kungsgatan 29
2 3 2 0 15
GREITZBRASSERIE A N D BAR
Vasagatan 50
_
KB RESTAURANT A N D BAR
• HAMLET
Smalandsgatan 7
V a s a g a t a n 8-10
23 48 20
22 02 32
10 10 29
— LA G R E N O U I L L E
G r e v T u r e g a t a n 16
2 0 10 0 0
— LE P A G E
Sveavagen 88
3 2 17 10
— MAI FA
D r o t t n i n g g a t a n 71 C
20 45 63
— MANDARIN HOUSE
Svevagen 33
11 6 3 3 6
— MARTİNİ
Norrmalmstorg 4
20 0 4 2 0
— MAXIM
D r o t t n i n g g a t a n 81
10 3 0 9 0
— MING YUAN
.
Smalandsgatan 22
21 10 0 2
— NK:s R E S T A U R A N G
H a m n g a t a n 18-20
7 6 2 81 61
— PIZZERIA O P E R A
Regeringsgatan 2
11 51 13
— PRINSEN
Master Samuelsgatan 4
— RIGHE
Birger Jarlsgatan 4
— SEIKOEN JAPANESE
Tegelbacken 2
10 13 31
10 7 0 2 2
RESTAURANG
10 0 3 10
— SHT
Kungsgatan 50
—
—
11 51 8 0
STADHUSKÂLLAREN
Stockholms Stadshus
50 54 54
STRÖMSBORG
N ö j e s ö n mitt e m o t S h e r a t o n
21 5 4 0 0
— STUREHOF
Stureplan
14 2 7 5 0
— CAFE TERMINUS
Mittemot Centralstation
22 26 40
— VALENTINO
Birger Jarlsgatan 24
14 27 80
^WALLONEN
Kungsgatan 56
20 33 08
— VIRVELN
D r o t t n i n g g a t a n 112
31 8 3 8 4
— VASTERGÖK ROTISSERIE A N D COCKTAILBAR
Hollandargatan 2
11 9 6 3 6
— AHLENS RESTAURANG A N D CAFE
DrottninggatanxKlarabergsgat
24 60 00
6.8. D i ğ e r Y a r a r l ı Bilgiler
Yerel Saat
İsveç y e r e l s a a t i ü l k e m i z e g ö r e 1 s a a t geridir.
İçme S u y u
Musluk suyu içilmektedir.
E l e k t r i k e v l e r d e 2 0 0 volt A C v v e D C 5 0 c y
Para Birimi
İsveç K r o n u 1 S E K : 100 o e r e
Bahşiş:
Otel müsdahdemi-Bahşiş yok
Lokantalar müstahdemi- Bahşiş yok
T a k s i : % 10
Hamallar: Parça başına 5 S E K
K r e d i Kartı A c c e s s , A m e x , D i n e r s , E u r o c a r d
İş d i l i İ s v e ç ' t e ü l k e n i n a n a dili İ s v e ç ç e ' d e n s o n r a , e n ö n e m l i t i c a r i
dil İ n g i l i z c e o l u p , A l m a n c a bir d e r e c e y e k a d a r k o n u ş u l m a k t a ; F r a n ­
s ı z c a v e İ s p a n y o l c a i s e , İsveçli i ş a d a m l a n n c a ç o k a z k o n u ş u l m a k ­
tadır.
O k u m a Y a z m a Oranı % 99
D i n L ü t h e r c i P r o t e s t a n kilisesi d e v l e t dinidir.
S e r b e s t T i c a r e t B ö l g e l e r i , S t o c k h o l m , G o t h e n b u r g , Malmö'dedir.
Üye Olduğu Uluslararası Kuruluşlar
D A C , E E C , E F T A , I C A O , I C E S , I C O , IDA, I D B , lEA, I F A D , IFC,
IHO, ILO, IMF, IMO, INTELSAT, I N T E R P O L , Uluslararası Kurşun
v e Ç i n k o Ç a l ı ş m a G r u b u , I P O , I S O , I T U , I W C , K u z e y Ülkeleri K o n ­
seyi, O E C D , U N E S C O , U P U , W H O , WIPO, W M O , W S B .
7. Y A R A R L I A D R E S L E R
7.1. İsveç'te Türkiye Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret
Müşavirliğinin Adresi:
TURKISH EMBASSY
Economic and Commercial Counsellor
K a r l a v a g e n 5 6 , 2 n d Floor
11449, S T O C K H O L M
Tel: 61683
Tlx: 12354 Türkofis S
7.2. İ s v e ç ' i n T ü r k i y e ' d e k i B ü y ü k e l ç i l i k A d r e s i :
Katip Ç e l e b i S o k a k , 7
Kavakhdere-ANKARA
T e l . 128 67 35
7.3. İ s v e ç ' i n İ s t a n b u l ' d a B a ş k o n s o l o s l u k A d r e s i :
İstiklâl C a d d e s i , 9 7
Beyoğlu
T e l : 143 5 7 70-3 H a t
7.4. E k o n o m i v e T i c a r e t İle İlgili K u r u l u ş l a r :
— F e d e r a t i o n of C o m m e r c i a l A g e n t s of S w e d e n ,
H a n t v e r k a r g g a t a n 4 6 , 11221 S t o c k h o l m
(Tel: 540975)
F e d e r a t i o n of C o m m e r c i a l A g e n t s of S w e d e n ,
Western Division, Box 36059, 40013 Gothenburg
(Tel: 192045, Tlx: 27080)
F e d e r a t i o n of S w e d i s h I n d u s t r i e s , S t o r g a t a n 19,
11444, Stockholm (Tel: 635020)
F e d e r a t i o n of S w e d i s h W h o l e s a l e r s a n d I m p o r t
Grevgatan 34, Box 5512, 11485 Stockholm
(Tel: 243080)
Handels arbetsgrvareorg (Ticari İşverenler Konfederasyonu,)
Box 1720, 11176 Stockholm
(Tel: 243080)
- H a n d e l s p a r t e m e n t e t ( T i c a r e t Bakanlığı)
Fack 10320 Stockholm
(Tel: 76321000)
- L a n d s o r g a n i s a t i o n e n ( L O ) (İsveç T i c a r e t S e n d i k a s ı )
10553 Stockholm
(Tel: 2 2 8 9 8 0 )
- Stockholm Stock Exchange, Kallagrand 2,
Box 1256, 11182 Stockholm
- S t o c k h o l m T e c h n i c a l Fair ( S t o c k h o l m s m a s s a n A B 9 )
A l v s j o , 125 8 0 S t o c k h o l m
( T e l : 7 4 9 1 100)
- S v e n s k a A r b e t s g i v a r e n f o r e n i n g e n (İşverenler K o n f e d e r a s y o n u )
Sodra Blasieholmshammen 4A, 10330 Stockholm
( T e l : 7 6 2 6 0 0 0 ; T l x : 19923)
- S e v e r i g e s E x p o n t r a d (İsveç İhracat K o n s e y i )
P.O.Box 5513, 11785 Stockholm
(Tel: 630580)
— H a n d e l s k a m m a r ö n for G a v l e b o r g s , K a p p a r b e g o c h u p s a l a Ian
D r o t t n i n g g a t a n 2 5 , S-801 0 4 G a v i e
(Tel: 1 0 5 4 3 0 )
— S w e d i s h T r a d e Fair ( S v e n s k a M a s s a n ) , S k a n e g a t a n 2 6 ,
Box 5222 40224, G o t h e n b u r g
(Tel: 2 0 0 0 0 0 )
— T C O (Ücretli İşçilerin M e r k e z i O r g a n i z a s y o n u ) B o x 5 2 5 2
10245 Stockholm
(Tel: 221760)
7.5. İsveç T i c a r e t O d a l a r ı n ı n A d r e s l e r i
— Stockhalms Handelskammare
Box 16050
103 22 S T O C K H O L M / S W E D E N
Telex: 15638 Chamber S
— Vâstsvenska Handelskammaren
Box 5253
402 25 G O T E B O R G / S W E D E N
Telex: 27430 Gotcham S
— Skanes Handelskammare
Slottsgatan 20
211 33 M A L M O / S W E D E N
Telex: 33388 Chamber S
— H a n d e l s k a m m a r e n : J ö n k ö p i n g s Ian
V Storgatan 6
552 55 J O N K O P I N G / S W E D E N
— Östergötlands and Södermanlands
B o x 1343
600 43 N O R R K O P I N G / S W E D E N
— H a n d e l s k a m m a r e n for Ö r e b r o o c h
V a s t m a n l a n d s Ian
Handelskammare
Köpmangatan 5
7 0 2 10 O R E B R O / S W E D E N
Telex: 73152 Chamber S
— Handelskammaren i Gâvle
Box 296
801 0 4 G A V L E / S W E D E N
— Norrbottens Handelskammare
Storgatan 9 ^
951 35 L U L E A / S W E D E N
— Kalmar Lâns Handelskammare
Stortorget 36
3 9 2 31 K A L M A R / S W E D E N
— Vâsternorriands och Jâmtlands
lâns Handelskammare
Kyrkogatan 26
8 5 2 31 S U N D S V A L L / S W E D E N
— Kronoberge och Blekinge
Handelskammare
Box 14
351 0 3 VAXJO/SWEDEN
— Gotlands Handelskammare
Box 2035
621 02 V I S B Y / S W E D E N
— Vâsterbottens Handelskammare
Expolarishuset
K a n a l g a t a n 73
o
931 34 S K E L L E F T E A / S W E D E N
7.6. S a n a y i v e P r o f e s y o n e l K u r u l u ş l a r
— A C C O U N T A N T S (ASSOCIATION OF PUBLIC) (FORENINGEN
A U K T O R I S E R A D E - R E V I S O R E R ) - P . O . B . 5 6 1 6 , S-114 8 6 ,
Stockholm.
- BUSINESS ECONOMISTS (ASSOCIATION OF GRADUATE)
(FORENINGEN DIPLOMERADE FÖRETAGSEKONOMER)Sandhamnsgatan 25, Stockholm 2 1 .
- CHEMICAL INDUSTRIES (ASSOCIATION O F SWEDISH)
( S V E R G E S K E M I S K A I N D U S T R I K O N T O R ) S t o r g a t a n 19, (Box
5 5 0 1 ) , S-11485 S t o c k h o l m .
-
C O M M E R C I A L A G E N T S (SWEDISH FEDERATION OF)
(SVENSKA H A N D E L S A G E N T E R S FORENING), Hantverkarg a t a n 4 6 , S- 112 21 S t o c k h o l m .
- COTTON TEXTILE MANUFACTURERS (SVENSKA BOMULLS F A B R I K A N T F O R E N I N G E N ) , Biblioteksgatan 6-8, (Box 7374),
S-103 91 S t o c k h o l m .
• ELECTRICAL MANUFACTURERS (SWEDISH ASSOCIATION
OF) (SVERİGES E L E K T R O I N D U S T R I FORENING), Storgatan
19, S-114 8 5 S t o c k h o l m .
- E M P L O Y E R S (FEDERATION O F SWEDISH) (SVENSKA ARB E T S G I V A R E F O R E N I N G ) (SAF), Sodra Blasieholmshamnen
4 A , (Box 16120), S-103 3 0 S t o c k h o l m .
EXPORT COUNCIL (SWEDISH) (SVERİGES EXPORTRAD)S t o r g a t a n 19, ( P . O . B . 5513), S-114 8 5 S t o c k h o l m . T e l e x : 1 9 6 2 0
E X P O R T S.
EXPORT (GENERAL ASSOCIATION OF SWEDEN) (SVERİ­
G E S A L L M A N N A E X P O R T F O R E N I N G ) , D o b e l n s g a t a n 18, S114 85 S t o c k h o l m .
INDUSTRIAL D E S I G N E R S (SWEDISH A S S O C I A T I O N OF)
(FORENINGEN SVENSKA INDUSTRIDESIGNER), Vasterlangg a t a n 4 5 , S t o c k h o l m C.
I N D U S T R I E S ( S W E D I S H F E D E R A T I O N O F ) ( S V E R I G S IND U S T R I F O R B U N D ) S t o r g a t a n 19, (Box 5 5 0 1 ) , S t o c k h o l m . T e ­
lex: 1 9 9 9 0 S w e d i n d S.
— INDUSTRY (ASSOCIATION OF SWEDISH SMALL) (SVENKS
I N D U S T R I - F O R E N I N G ) , T o r s g a t a n 2 , ( B o x 1 1 3 3 ) , S-111 81
Stockholm.
— I R O N W O R K S (SWEDISH C O M M E R C I A L ASSOCIATION OF),
S o d r a B l a s i e h o l m s h a m n e n 4 A , S-111 4 8 S t o c k h o l m .
— METALWORKING INDUSTRIES (SWEDISH ASSOCIATION
O F ) ( S V E R I G E S M E K A N F O R B U N D ) . S t o r g a t a n 19, (Box 5506),
S-114 8 5 S t o c k h o l m .
— PACKAGING (SWEDISH ASSOCIATION OF) (SVENSKA
F O R P A C K N I N G S F O R E N I N G E N ) , Storgatan 38, Stockholm.
— POWER (ASSOCIATION O F SWEDISH) (SVENSKA KRAFTV E R K S F O R E N I N G E N ) , J a r l s g a t a n 41 A , ( P . O . B . 1704), S-111
87 Stockholm.
— PULP A N D PAPER (SWEDISH ASSOCIATION OF) (SVENS­
KA C E L L U L O S A O C H P A P P E R S B R U K S F O R E N I N G E N ) , Villagatan 1, S-114 32 Stockholm.
— TEXTILE MANUFACTURERS (ASSOCIATION OF SWEDISH)
( T E X T I L R A D E T ) , B l a s i e h o l m s g , 5, ( P . O . B . 1 6 1 3 3 ) , S-103 2 3 ,
Stockholm.
— WHOLESALERS A N D IMPORTERS (ASSOCIATION OF SWE­
DISH) ( S V E R I G E S G R O S S i S T F O R B U N D ) , G r e v g a t a n 3 4 , (Box
5 5 1 2 ) , S - 1 1 4 8 5 S t o c k h o l m . T e l e x : 1 9 6 7 3 A l u d o r S.
— W O O D EXPORTERS (ASSOCIATION O F SWEDISH) (SVENS­
K A S A G V E R K S O C H T R A V A R U E X P O R T F O R E N I N G E N ) , Vill a g a t a n 1 , S-114 3 2 S t o c k h o l m .
7.7. P a z a r l a m a v e P a z a r A r a ş t ı r m a O r g a n i z a s y o n l a r ı
— EVAF-SWEDEN
B u k u r u l u ş A v r u p a S a n a y i P a z a r A r a ş t ı r m a K u r u m u n u n İsveç
temsilcisidir.
A d r e s : C/O D a g J a r n e s s , S t o r a K o p p a r b e r g s B e r l a g s A / B , F a c k
791 8 0 F a l u n .
T e l e x : 8 4 0 1 0 s t o r a S.
—
-
FORENINGEN SVENSKA MARKNADSUNDERSOKNINGS
INSTITUT (FEDERATION OF SWEDISH MARKET
RESEARCH INSTITUTES)
Adres: Birg. Jarlsgatan 69 A, Stockholm.
INSTITUTET FOR M A R K N A D S U N D E R S O K N I N G A R A / B
(INSTITUTE FOR M A R K E T R E S E A R C H , INC)
Bu kuruluş genel araştırmalar,tüketici araştırmaları,motivasyon ve reklam araştırmalan alanında hizmetler sunmaktadır.
A d r e s : B o x 1 3 6 7 , S-171 2 7 S o l n a
— MARKETING BO JONSSON A/B
Pazar araştırmasından, ürünleri test etme ve ürün geliştirmeye
k a d a r çeşitli h i z m e t l e r s u n m a k t a d ı r .
A d r e s : Box 5 1 0 , S-162 15 S t o c k h o l m - V a l l i n g b y
— MARKNADSE KONOMISKA FORENING
(MARKETING ECONOMICS ASSOCIATION)
Adres: Holbergsgatan 32, Stockholm.
— SVENSKA ORGANISATION KULSULTERS FORENING
(SWEDISH FEDERATION OF M A N A G E M E N T
CONSULTANTS)
Yönetim danışmanlığı alanında yüksek profesyonel standartla­
rı s ü r d ü r m e y i v e y ö n e t i m t e k n i k l e r i n i g e l i ş t i r m e y i a m a ç l a m a k ­
tadır.
A d r e s : B r a g e v a g e n 9-11 S t o c k h o l m .
— SVERİGES M A R K N A D S F O R B U N D (SWEDISH MARKETING
ASSOCIATION)
İsveç e k o n o m i s i n d e k i m o d e r n p a z a r l a m a t e k n i k l e r i n i n d a h a faz-
la kullanımını h e d e f l e m e k t e ; bilgi h i z m e t l e r i ve e ğ i t i m kursları
s u n m a k t a ; aylık " M a r k n a d e n " i y a y ı n l a m a k t a d ı r .
Adres: Lubvigsbergsgatan 20, Stockholm.
— TIDNINGSSTATISTIK A/B
Basın a r a ç l a r ı h a k k ı n d a bilgiler y a y ı n l a m a k t a , yayın araçları
a r a ş t ı r m a s ı n d a ileri m e t o d l a r ı n ı n kullanımını tanıtmaktadır. T S Boken, TS-Swedish Press Media Rate Book, TS-Swedish Tra­
de Press B o o k ' u yayınlamaktadır.
A d r e s : P . O . B . 1 0 4 0 , S-171 21 S o l n a
7.8. İstatistik K a y n a k l a r ı
— A L M A N M A N A D S S T A T I S T I S K (MONTHLY DIGEST OF
SWEDISH STATISTICS)
Adres: Statistiska Centralbyran, Karlovagen 100, Stockholm.
— STATISTISK A R S B O K FOR SEVERIGELSTATISTICAL
A B S T R A C T OF SWEDEN
Adres: Statiska Centralbyran, Karlovagen 100, Stockholm.
— STATISTISKA MEDDELANDEN (STATISTICAL REPORTS)
Adres: Statistiska Centralbyran, Karlovagen 100, Stockholm.
— SVERIGE RİSKBANK A R S B D K (SWEDISH N A T I O N A L B A N K
YEAR BOOK)
Adres: Sverige Riskbank Statistikgruppen, Stockholm.
7.9. Y a y ı n l a r (Ticaret v e P a z a r l a m a Ü z e r i n e )
— AFFARSEKONOMİ (JOURNAL OF COMMERCE)
R e k l a m c ı l ı k , satış t a n ı t ı m ı , h a l k l a ilişkiler v e u l a ş t ı r m a y ö n e t i m i
k o n u l a r ı y l a ilgilidir. Aylıktır.
A d r e s : F o r l a g s A . B . A f f a r s e k o n o m i , S t o r g a t a n 5 9 , S-115 2 3
Stockholm.
— DEN S V E N S K A M A R K N A D E N (THE SWEDISH MARKET)
Ö z e l İ n g i l i z c e y a y ı n l a r l a İ s v e ç ' t e p a z a r l a m a v e reklamcılık ala-
n ı n d a h a b e r l e r i rapor e t m e k t e d i r . Aylıktır.
A d r e s : S v e n s k a F o r s a l j n i n g s o c h R e k l a m f o r b u n d e t , Nortullsgat a n 12 A , S t o c k h o l m N.
— EXPORT REKLAMCIRKULAR (EXPORT ADVERSITING
CIRCULAR)
Y a b a n c ı p a z a r l a r ı i l g i l e n d i r e n v e r i l e r v e şartlar h a k k ı n d a rapor­
lar h a z ı r l a m a k t a d ı r .
A d r e s : S v e n s k a A n n o n s o r e r s F o r e n i n g , R o s e n l u n d s g a t a n 13
S t o c k h o l m 0.
— KOPMANNEN (THE MERCHANT)
Perakende ticaretin bütün haberlerini kapsamaktadır.
A d r e s : K o p m a n n e n F o r l a g s A . B . K o n g s g a t a n 19, S-105 61
Stockholm.
— MASSFORTECKNINGEN
EXHIBITS)
(SCHEDULE OF FAIRS AND
Her d ö r t a y d a bir b ü t ü n t i c a r e t fuarları v e s e r g i l e r h a k k ı n d a ay­
rıntılı bilgi y a y ı n l a m a k t a d ı r .
A d r e s : E i n a r B e r g s t r o m S t a f n e l i u s y . 3 1 , S t o c k h o l m K.
— NAUTISK TIDSKRIFT (SHIPPING NEWS)
Aylık bir d e r g i d i r .
A d r e s : S k e p p s b r o n 3 2 , S-111 3 0 S t o c k h o l m .
— INDUSTRIFORBUNDENTS TIDSKRIFTLJOURNAL OF THE
FEDERATION OF INDUSTRY
İsveç s a n a y i s i n i i n c e l e y e n aylık bir yayındır.
Adres: Sveriges Industriforbund, Antillerigatan 34, Stockholm.
— NORD EMBALLAGE (NORD PACKAGING)
A d r e s : B o x 2 5 , 162-11 V a l l i n g b y .
— PRESSENS TIDNING (PRESS J O U R N A L )
H a b e r l e r i , r e k l a m l a r ı v e istatistiksel bilgileri r a p o r e t m e k t e d i r .
A y d a iki kez ç ı k m a k t a d ı r .
A d r e s : S v e n s k a T i d n i n g s u t g i v a r e f o r e n i n g e n , D r o t t n i n g g a t a n 16,
Stockholm.
— RAD OCH RON
İsveçli t ü k e t i c i l e r e ü r ü n l e r i n test e d i l m e s i n i r a p o r e t m e k t e d i r .
T ü k e t i c i l e r e h i z m e t l e r v e r e n İsveç T ü k e t i c i K u r u l u ş u n u n bir y a ­
yınıdır.
A d r e s : K o n s u m e n t i n s t i t u t e t , R a l a m b s v a g e n , S t o c k h o l m K.
— SVENSK FARGHANDEL (RETAIL AND WHOLESALE
TRADE)
A d r e s : K u n g s g a t a n 19, S-105 61 S t o c k h o l m .
— SVENSK INDUSTRITIDNING (SWEDISH INDUSTRIAL
REVIEW)
A d r e s : T o r s g a t a n 2 ( B o x 1133), 5 - 1 1 1 8 1 , S t o c k h o l m .
— SVENSK R E K L A M T A X A (SWEDISH DIRECT ADVERTISING
RATES)
O u t d o o r reklamcılık ö z e l l i k l e r i n i , s i n e m a y ı , mail o r d e r , v e d i ­
rekt mail reklamcılığı v e t i c a r e t fuarlarını k a p s a m a k t a d ı r .
A d r e s : T R - T i d n i n g s s t a t i s t i s k A . B . , B o x 1 0 4 0 , S-171 21 S o l n a .
7.10. Bankalar
S i s t e m dört ticari b a n k a n ı n k o n t r o l u n d a o l u p , b u n l a r d a n S K A N DINAVISKA ENSKILDA BANKEN, SVENSKA HANDELSBANKEN
ve G O T A B A N K E N özel, Post-OCH K R E D I T B A N K E N devlet banka­
sıdır. B a n k a l a r v e ilgili k u r u l u ş l a r ı n a d r e s l e r i a ş a ğ ı d a k i gibidir.
Stockholm'de
— Banco (Provmsbankernas Centiala Organisation)
(İsveç b ö l g e s e l b a n k a l a r ı n ı n m e r k e z i o r g a n i z a s y o n u )
Kungsgatan 26, Box 7603, 10394 Stockholm.
— Svenska Bankforeningen (Sedish Bankers' association),
Regeingsgatan 42, Box 7603, 10394 Stockholm.
— S v e n s k a S p a r b a n k s f o r e n i n g e n (İsveç t a s a r r u f b a n k a l a r ı k u r u ­
mu) Box 16426, 10327 Stockholm.
— Sveriges Rıksbank (Merkez Bankası), Box 16283,
1 0 3 2 5 S t o c k h o l m (Tel: 7 8 7 0 0 0 0 , T l x : 19150)
— S v e n s k a H a n d e l b a n k e n (Ticaret B a n k a s ı )
Blasienholmstorg 1 1 , 10328
S t o c k h o l m ( T e l : 7 6 9 1 0 1 0 0 , T l x : 17590)
— S w e d b a n k (Ticaret B a n k a s ı ) B r u n k e b e r g s t o r g
1 0 5 3 4 S t o c k h o l m (Tel: 7 6 2 1 0 0 0 , T l x : 19505)
— Chase Manhattan Overseas Corporation.
Biblioteksgaten 11,5-11146
(Tlx: 1 2 3 4 3 C H A M A N S )
— C i t i b a n k , A r s e n a l s g a t a n , 8 0 , 5-111 4 7
(Tlx: 1 7 5 4 2 CITI R P S . )
— First N a t i o n a l B a n k of C h i c a g o
G u s t a v A d o l f s T o r g 16
(Tlx: 1 1 0 6 8 )
— Post O c h K r e d i t b a n k e n , H a m n g a t a n 12, S-103 71
(Tlx: 1 9 3 1 0 )
— Skandinaviska Enskilda Banken.
Kungstradgardsgatan 8
(Tlx: 1 1 0 0 0 e s s e b k s)
— S p a r a n k e r n a s B a n k , B r u n k e b e r g s t o r g 8,
S-105 3 4 (Tlx: 195 0 5 s p b a n k S)
— Sundsvalls Banken, P.O.B. 7133, S-10387
— S v e n s k a H a n d e l s b a n k e n , B l a s i e h o l m s t o r g 11
S-103 2 8 (Tlx: 11090)
Gothenburg'da
— B o h u s b a n k e n , O H a m n g a t a n 3 2 , S-401 21
(Tlx: 2 7 2 0 0 B O H U S S)
— G o t a b a n k e n , H e a d O f f i c e : O H a m n g a t a n 16,
S - 4 0 5 0 9 (Tlx: 2 1 7 5 0 g o t b a n s )
- - P o s t - O c h K r e d i t b a n k e n , V a s t r a H a m n g a t a n 16,
S - 4 0 3 1 7 (Tlx: 2 5 6 2 p k g o t s )
Linkoping'de
Oestgoetabanken, Storg, 23 (Box 328)
S-581 0 3 (Tlx: 5 0 0 5 2 )
7 . 1 1 . Diğer Yararlı Kuruluşlar
— S A C O / S R (Profesyonel Kurumların Konfederasyonu)
Box 5902, 11489 Stockholm (Tel: 150380)
— Sveriges Turistrad (Turizm Kurumu) Hamnagaten 27,
Box 7473, 10392 Stockholm.
— S w e d i s h A u t o m o b i l e A s s o c i a t i o n ( M o t o r m a n e n s , Rıfksforbund),
Sturegatan 32, 11436 Stockholm s
(Tel: 6 7 0 5 8 0 )
— T h e S w e d i s h Institute, B o x 7 4 3 4 10391 S t o c k h o l m ,
(Tel: 2 2 7 0 0 0 )
— D i t n i n g a r n a s T e l e g r a m b y r a ( H a b e r ajansı)
S v e a v a g e n 17 1 0 5 1 2 S t o c k h o l m .
— T r a f i k S a k a r h e t s v e r k e t ( U l u s a l İsveç G ü v e n l i k Ofisi)
(Tel: 0 2 4 3 7 8 0 0 0 )
8. Y A R A R L A N I L A N
The Europa
Year Book
1986. A World Survey
Doing Business in Sweden.
Exporter's
T.C.
KAYNAKLAR
Information
Guide to Sweden. IMPOD
veloping
Countries.
Stockholm Büyükelçiliği
19.9.1986.
Volume
I.
Guide. Price Waterhouse
Import Promotion
Ekonomi
Office for Products from
ve Ticaret Müşavirliği
Reference Book for World Traders. A Guide for Exporters
lications Incorporated.
Vol. 3.
Direction
of Trade Statistics.
International
Ocak 1987.
Financial Statistics.
Offers Products
and Importers.
Ocak 1987.
Internationalla
and Services for Development
Enheten.
1984/85
Services.
Götebanken
ICC Business
1984/85
1985. Annual
World.
Swedish
International
Report
Dun's Marketing
Economic
January-March
Trade Council.
Financial Statistics
Survey.
1984. Swedish
Annual
Yearbook
Croner
Report.
1985
Gustaf
(S.O.P.A.S.F.D.)
Annual
Encyclopaedia
Stockholm
Pub­
S.466-469
Exchange Arrangements
and Exchange Restrictions.
nal Monetary Fund.
S-468-471.
Exporters'
Dosyası.
Report
Adlerc-
S.49.
1985.
Internatio­
S-1309-1322.
S-14-17.
Survey
S-21.
S-2-5.
S-590-595.
ElU, The Economist Intelligence Unit Analysis of Economic
Quarter Sweden S. Appendix
and Political
Trends.
Every
Swedish Enterprises Operating Abroad. SCB. National Central Bureau of Statistics.
dustry in Sweden-Some Basic Data S. 10-17.
International
Financial Stat ist ics^eUruary
OECD Department
Sweden
Statistical
of Economics
Now 6.1984, Scandinavian
Indicators of Short-Term
December
1985.
De­
S-120
The Swedish Economy Finansdepartementet.
reutz.
1985-11-15.
Sweden
S.3.
In­
1986.
and Statistics
Prespectives,
Economic
Monthly
Statistics
of Foreign
Trade
S-16-21.
Changes in EEC.
Vol. XXVII.
No. 12
The Swedish Economy.
Facts and Figures 1986.
OECD,
Economic
Surveys
OECD,
Economic
Surveys 1984-1985
Nordic
Economic
Outlook.
SGF-Gateway
1983-1984.
Sweden February
1984 S. 7-36.
Sweden May 1985,
December
to the Swedish
S-4-31.
1986. Economic
S-5-25.
Research
Reports
S.47-55
Market
Swedish Export of Systems and Technical Services. Industry and Commerce
in
Sweden.
8-9
Swedish
Trade Council and Trade Offices
SCPF. Annual Report.
Sweden
1983-1984.
Export
Trends in 1983.
The Swedish Pulp and Paper Association.
sion. S.8, 14-15.
Text: Inger Arlemalm.
Translation
Roger
1985-A
Tanner. Swedish
S.6-7
Year of Expan­
Institute.
T.C. Stockholm Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği 1981 yıhnda İsveç'in Ekonomik
rumu ve Türkiye-îsveç
Ticareti Stockholm
1982.
A Uman manadsstatistik
İsveç Hakkmda
İsveç'e
1987: 1. Indices for Consumer
Dökümanter
Bilgiler.
Yapılan Pazar Arama
Heyet Raporu
The Swedish Budget 1986-87. A Summary published
Outlook
on the Swedish Economy.
December
Enstitüsü.
(7-14 Kasım
by the Ministry
1985).
of Finance. S. 7-44.
1985. No. 6 The Swedish Economy
cember 1985 No. 6 The Swedish Economy
1988
Prices S. 47
İsveç'le İlgili Genel Bilgiler. İsveç
Gezisi Hakkında
Du­
in 1985-86 Prospects
De­
for 1987 and
S.2-3.
Outlook
On the Swedish Economy November 1985. No.5 Towards
tes and Higher Unemployment.
S.l.
Outlook
on the Swedish Economy
Sweden Now 5. 1984. Swedish
April
Trade
1985. No.2
Lower Interest
Ra­
S.1-8
surplus.
Sweden Now 5. 1985. Palme back in business
S.3-4.
Sweden Now 6. 1985. Forecasts for 1986 S.l 1-13.
Swedish
Pulp end paper.
EIU. The Economist
Restructuration
Intelligence
for Tomorrow's
Unit Quarterly
Economic
Market
S-22-25.
Review
of Sweden No. 1,
1986 S-2, 11.
Country
Report.
EIU. The Economist
Outlook
on the Swedish Economy
Intelligence
October
Unit
1986.
1985. No. 4 S.1-2
Outlook
on the Swedish Economy
February
1985.
S.1-8
Outlook
on the Swedish Economy
December
Outlook
on the Swedish Economy
June 1984. No. 3 S.1-3.
1984. No.6
in Sweden.
S.1-8
Facts Sheets on Sweden.
Labor Relations
Facts Sheets on Sweden.
The Swedish
Political
Parties.
March
1986.
Facts Sheets on Sweden.
The Swedish
Mining Industry.
March
1985.
Facts Sheets on Sweden.
Energy and Energy Policy
Facts Sheets on Sweden.
Sweden's
Chemical
October
1986.
in Sweden March
Industry.
January
1986.
1986.
Facts Sheets on Sweden. Electrical Engineering and Electronics in Sweden December
Facts Sheets on Sweden.
The Swedish
Metalworking
Facts Sheets on Sweden.
The Distributive
Facts Sheets on Sweden.
The Swedish
Facts Sheets on Sweden.
Agriculture
Facts Sheets on Sweden.
The Swedish
Facts Sheets on Sweden.
Swedish
Facts Sheets on Sweden.
Alfred
Trade in Sweden.
Population
April
December
March
October
1985.
Economy.
January
1985.
Policy.
1985.
1985.
1986.
in Sweden.
Consumer
Nobel
Industry
October
1985.
and the Nobel Prizes August
1984.
1985.
Download

S - ITO