BURHANiYYE
BİBLİYOGRAFYA :
İbnü'l-Esfr. el-Kamil, Xll, 257; Kureşf. e/-Cevahirü '/-muçiiyye, 111, 42 ; İbn Kutluboğa , Ta-
cü 't-teracim, s. 70;
u/am, 1, 734, 739;
Taşköprizacte .
Kara hanlı/ar Devrinde Mavara ' ai-Nahr
islam
Hukukçuları,
Ankara 1976, s. 68, 108-111 ; Bilmen, Kamus, 1, 341; Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh
Alim/eri, A nkara 1990, s. 61-62 ; M. Saghir Hasan Masumi. "Burhan al - Shari'ah's «al- M u hlt al-Burhani>> ", iTED, V/ 4 ( I 973 ), s. 65-73 ;
W. Barthold, "Bürhan Ailesi", iA, ll, 839-840.
M usTAF A
UzuNPOSTALcı
BURHANEDDİN -i GARİB
( '-:--;...}-
.:r.ı...ıl i.:, IA>__,.,
)
Muhammed b. Nasıridd!n
Mahmud el -Hansev!
(ö. 738 / 1337)
Hin distanlı tanınmış
L
sil.fi.
_j
654'te (1256) Doğu Pencap'ta Hansf'de doğdu . Hayatının ilk yıllarını burada
geçirdi; daha sonra Delhi'ye giderek zamanın alimlerinden fıkıh , usul ve Arapça
öğrendi.
parla rdı.
Mevzüatü 'l·
Keş{ü 'z-z unün, 1, 11 , 343344, 345, 564, 568, 823 ; ll, 963 , 1619 -1620,
1954, 1998, 2002; Leknevf. ei-Feva'idü '/-behiyye, s . 24, 85, 98, 149, 189-191 , 205-207;
Brockelmann. GAL, 1, 464; Suppl., 1, 289 , 642 ;
ll , 953; li ahu '/-meknün, ll, 155 ; Hediyyetü '/'ari{fn, ı , 430; ll, 404; Ziriklf. e l-A' lam, V111 , 36 ;
Kehhale, Mu ' ce mü '/-mü' elli{rn, V, 39 ; Xll, 146147; Yusuf Ziya Kavakcı, XI ve XII. As ırla rda
~
ridleri sema sırasında kendilerine has
bir tarzda raksedercesine zikir ayini ya-
Çiştiyye tarikatı şeyhlerinden
Nizameddin Bedaünf'ye intisap etti. Delhi Türk Sultanı Muhammed b. Tuğluk'un
Delhi'nin alim ve ileri gelenlerini yeni baş­
şehir Devletabad 'a göçe mecbur etmesi
üzerine oraya gitti ( 1327) Diğer bir rivayete göre ise Devletabad'a şeyhi tarafından gönderildi. Ömrünün geri kalan
kısmını burada geçirdi. Zeynüddin Davüd b. Hüseyin eş-Şirazi, Feridüddin DevletabildL Kemaleddin el - Kaşani ve Rükneddin el- Kaşani onun en ta n ınmış halif eleridir. Burhaneddin -i Garib Deviet abad'da vefat etti ve Huldabad 'a bağlı
Ravza'ya defnedildi. Bazı kaynaklar vefatını 741 ( 1340-41) olarak kaydetmektedir.
Cezbedici şahsiyetiyle Şeyh Bedaünf'nin müridieri arasında büyük bir şöhret
kazanan Burhaneddin-i Garib, Emir Hüsrev, Mir Hasan ve Mesud Bey gibi şair­
ler, Nasirüddin Çırağ-ı Dehli ve Kirmani
gibi velTierle dost oldu. Kaynaklar onu
aşk ve şevk timsali bir zahid, vaazları
ile kalpleri fetheden vecd sahibi ve sema meclislerine tutkun bir veli olarak
tanıtır. Burhaneddin -i Garib'in ölümünden sonra Burhanller diye anılan mü-
Burhaneddin-i Garib Devletabad 'a giderken uğradığı Dekken'deki Tapti yolu
üzerinde bulunan yerleşim bölgesinin
Farükller'in saltanatı döneminde imar
edileceğini müjdelemişti. Daha sonra bu
bölge Nasir Han el- Farüki (13 99-14 37)
tarafından ihya edilerek Burhaneddin-i
Garib' in adını ebedileştirmek için buraya Burhanpür ismi verilmiştir. Ayrıca
Ravza ·daki türbesine Farükller ta rafın­
dan bir ar azi vakfedilmişti r.
Sefinetü'l- evli ya' müellifi Da ra Şü­
küh, Evrengzib ile Şeyh Nizameddin Bedaünf'nin bazı müridierinin medfun bulunduğu Burhaneddin -i Garib'in türbesi etrafında ölüm yıl dönümlerinde düzenlenen törenlerden birine katıldığını
söyler.
Burhaneddin-i Garib'in veeize ve hikmetli sözlerini Rükneddin el-Kaşani Nefa, isü'l-enfas, kardeşi Hammad el-Kaşani Afısenü 'l-a~vr'ıl, diğer kardeşi Mecdüddin el -Kaşani de Garibü1-keramat
adlarıyla de rlemişlerdir. Mecdüddin Garibü '1 -k eramdt'a Bakıyyetü '1- gara, i b
adlı bir zeyil yazmıştı r (Abdülhay el-Haseni, Il, 140- 141) .
BİBLİYOGRAFYA :
Mirhord. Siyerü 'l-ev liya', Delhi 1302, s. 278 ;
Abdülhak ed-Dihlevi, A l]barü 'l-al]yar, Delhi 1309,
s. 93; Da ra Şüküh. Se{fnetü 'l-ev liya' , Leknev
1872, s. 1Ol ; Gulam Server Lahüri. Ijazfnetü 'lasfiya', Lahare 1284, s. 332; Abdülhay el-Haseni. Nüz hetü ' /- l] avatır, ll, 140-141; Mohammad Shafi. "Burhan al-Din Gharib", EI 2 (İ ng.).
ı,
1
1328-1329.
~ İRFAN GüN DÜ Z
BURHANEDDİN el-HALEBİ
ı
Dara Şüküh, Se{fnetü ' /- evllya', Leknev 1876,
s. 117-118 ; Zebfdf. 'ikd, s. 40-41 ; Abdülhay
el-Haseni, Nüzhe tü 'l-l]a vatır, 111, 101-103; "Bürhaneddin", iA, ll, 840 -841; Mohammad Shafi.
"Burhan al-Din Kutb-ı <Alaın", EI 2 ( İn g.). I,
1329 -1330.
1
L
_j
BURHANEDDİN KUTB-i ALEM
( ~ ~ -,..w ı.r...ıJI.:ı lA>__,.:
ı
Sühreverdiyye tarikatının
Buhariyye kolu şeyhlerinden,
Hintli mutasawıf.
L
1
)
Ebu Muhammed Abdullah b.
Mahmud b. Celalidd!n Hüseyn el-Buhar!
(ö. 857 1 1453)
L
BİBLİYOGRAFYA:
1
(bk. SIBT İBNÜ' l- ACEMi ) .
L
1
Sani-i Mahdüm -i Cihaniyan unvanlarıy­
la tanın ı r. Küçük yaşta babasını kaybetti. On iki yaşında iken annesiyle birlikte
Gucerat'ta Fetten'e (Patan) göç ederek
Mevlana Ali Şir el -Gucerati'den ilim tah sil etti. Sühreverdiyye tarikatı h ı rkasını
. büyük kardeşi Hamid b. Mahmüd el-Hüseyni ve babasının amcası Sadreddin b.
Ahmed el- Uççi' den giydi. Ebü'l- Fütüh
Nüreddin eş-Şirazi, Şehabeddin Ahmed
b. Abdullah, Kemaleddin b. Kıvamüddin
el-Fetteni ve diğer bazı şeyhler vasıta­
sıyla Nakşibendiyye, Kadiriyye ve Kübreviyye tarikatiarına da intisap etti. Ahmed
Şah Gucerati Ahmedabad şehrini kurunca Fetten'den ayrılarak oraya gitti. Bir
süre eski Asaval 'da oturduktan sonra
Ahmedabad 'a 6 mil mesafedeki Batve
köyüne yerleşerek büyük dedesi Celaleddin Ahmer Hüseyin b. Ahmed 'in (ö.
69 ı 1 1292) kurduğu Sühreverdiyye tari katının Buhariyye kolunu yaymaya çalıştı. Gucerat hükümdan kendisine büyük saygı göstererek sarayında barındı r­
dı. Başta oğlu Şah Alem (ö 1495) olmak
üzere pek çok halife ve talebe yetiştir­
di. 8 Zilhicce 857'de (10 Ara lık 1453) Batve'de vefat etti. Hindistan'da Ahmedşii­
hi kazası ileri gelenleri onun için muhteşem bir türbe yaptı rmıştır.
L
1
~
H AS AN K A. Mi L YILM AZ
BURHANEDDİN el-MERGİNANi ı
(bk. MERGiNANi, Burhaneddin).
_j
BURHANEDDİN-i TiRMiZi
(bk. SEYYİD BURHANEDDİN).
_j
BURHANİYYE
(bk. DESÜKIYYE).
_j
BURHANİYYE
( ~IA>._r.l l)
_j
Receb 790'da (Temmuz 1388) Hindistan'da Bahavelpür 'a bağlı Uç'ta doğdu .
Kutb-i Alem ve Mahdüm-i Cihaniyan unvanıyla tanınan dedesi Celaleddin Hüseyi n el- Bu harf'ye (ö 7851 1384) nisbette
Rifaiyye tarikatının
Burhaneddin İbrahim b. Ömer
b. Ali el -Aievi'ye
(ö. VI / XII. yüzyıl)
nisbet edilen bir şub esi
L
(bk. RiFAİYYE ) .
_j
437
Download

TDV DIA - İslam Ansiklopedisi