Kuzey gümüş martı - Larus argentatus - Hering gull
30.01.2014 Samsun
30.01.2014 günü Samsun sahilinde yaptığımız gözlemde martıların yoğun bulunduğu
noktalarda martıları tararken bize farklı görünen bu martıların ilk anda Kuzey gümüş martı olduğunu
tahmin etmemize karşın, ülkemizde kesin kaydı olmadığı için biraz temkinli yaklaşmayı uygun gördük.
Daha sonra kaynaklardan ve tecrübeli gözlemcilerin yorumları ile tanımımız desteklenmiş oldu.
İki birey gözlemlediğimiz martıların erişkin olması tanım için oldukça kolaylık sağlamıştır.
Kuşların erişkin oldukları ayakta durur halde tersiyerlerinin temiz yani gri olması, herhangi bir
kontrastın görülmemesi ve uçarda kanat üstlerinde primer örtücülerinin aynı şekilde kontrastsız gri
olmasından anlaşılmıştır. Erişkin Kuzey Gümüş Martısı vücut proporsiyonu olarak Gümüş martıya
benzetmedir. Gövde, boyun, kafa ve gaganın güçlü bir görüntüsü vardır. Açık renkli göze sahip ve Göz
çevresindeki orbital halka sarı-turuncu renkte olduğu görülüyor. Gümüş martıda ki orbital halka daha
belirgin kırmızı renkte görülmektedir. Bölgede bulunan erişkin büyük martılardan Gümüş Martısı ve
Vangölü martılarının Kış aylarında ayak renkleri sarı olmaktadır. Kuzey Gümüşün ayak rengi pembe
veya pembe-gri tonlarında olabilmektedir. Bölgedeki ayak rengi ile karışabilecek olan Hazar
Martısından ayakları kısadır. Gaga Gümüş martı ile benzer özellik göstermekte, güçlü ve kuvvetli ve
kalın bir görünüme sahiptir. Gony açısı oldukça belirgindir. Hazar martısına göre gaga kısa ve kalındır.
Kuzey Gümüş Martısında Kış ayında kafa kırçıllanması oldukça belirgin ense ve boyunda da
kırçıllanma görülmektedir. Türkiye’deki martılara bakıldığından kış aylarında erişkin olan büyük
martıların (Gümüş, Vangölü ve Hazar) bu şekilde bariz kırçıllanma görülmemektedir. Sadece Van gölü
martısında hafif kırçıllanma kafa arkasında az miktarda olup kafanın büyük bir bölümünde görülmez.
Kanat desenlenmesi gelince kanatlardaki siyah deseneler oldukça dar bir bölümde olması Larus a.
argentatus olduğunu düşündürüyor. Bu türün ellerdeki siyahlığı hazar martısından daha az miktarda
olup, desenlenmeleri Thayer s gull desenleri gibi olup p10’da tür ucunda bölünmeyen büyük beyaz
benek görülmekte ve p9 da siyahlık tüyün eniyle birleşmiyor, sanki bir s harfi çizer gibi bir görüntü
veriyor. Gümüş martıda p5 te siyahlık tüy ucundaki beyazlık ile aynı büyüklükte görülürken bu kuşun
uçarında P5 de ki siyahlık görülmemektedir.
Bu nedenler dolayı kuşumuzun Kuzey Gümüş Martısı olduğunu düşünmekteyiz.
Daha önce Kuzey gümüş martısı görülebileceği ihtimali üzerinde durarak kuşun özelliklerine
çalışılmış olması, kuşu gördüğümüzde hemen farketmemizi sağlamıştır. Ayrıca Nizamettin Yavuz’un
Baltık ve İskandinav ülkelerinde kuşu daha önce bolca gözlemlemiş olması da kuşu kolay fark
etmemizi sağlamıştır.
Daha çok İzlanda, İrlanda, İskandinavya, İngiltere, Fransa ve İspanya ve Rusya'nın kuzey
kıyıları gibi kuzeyde görülen bir martıdır. Soğuk geçen kış aylarında daha güneye indikleri
görülmektedir. Romanya ve Bulgaristan’dan yakın zamanda kayıtları vardır. Türkiye için doğruluğu
kesin olan ilk kaydıdır.
Mutlu Salman- Nizamettin Yavuz
Download

Kuzey Gümüş Martısı