Aylık Emtia Bülteni
Mart 2014
MART 2013
İLKER ŞAHİN

Ukrayna’da yaşanan iç karışıklıklar ve gerginleşen Ukrayna-Rusya ilişkileri, Şubat ayı boyunca gündemin ilk
sıralarındaydı. Öte yandan, gelişmelerin enerji sevkiyatında aksaklığa neden olacak boyuta taşınmaması, doğalgaz
fiyatlarının Avrupa’da sakin seyretmesini sağladı. Ancak, Kuzey Amerika’daki ağır kış koşulları nedeniyle talepteki artışa
ek olarak ABD ve Kanada’da kimi rafinerilerde üretimin aksaması petrol ve doğalgaz fiyatlarının bu ülkelerde dikkat
çekici biçimde yükselmesine neden oldu.

Son dönemde, gelişmiş ülkelerdeki ekonomik toparlanmanın sürdüğü, buna karşın gelişmekte olan ülkelerin büyüme
hızına ilişkin belirsizliklerin arttığı izleniyor. Gelişmiş ülke ekonomilerinde, aşağı yönlü risklerin sürmesine rağmen krizin
etkilerinin azaldığı genel kabul görürken, yetkililerin açıklamalarında bu risklerin büyümeyi olumsuz etkilememesi için
gereken önlemlerin alınacağı belirtiliyor. Diğer taraftan gelişmekte olan ülkelerden gelen makroekonomik veriler,
önümüzdeki dönemde bu ülkelerde büyüme rakamlarının baskı altında kalabileceğine işaret ediyor.

Toplulaştırılmış endeksler bazında bakıldığında, Şubat ayında metal fiyatları hariç tüm emtia endeksleri önceki aya göre
yükselirken, Çin kaynaklı talebin yavaşlayacağı tahminlerine bağlı olarak metal fiyatları geriledi. Tarımsal emtia
endeksindeki yükseliş ağırlıklı olarak içecek fiyatlarındaki artıştan kaynaklanırken, enerji fiyatlarındaki yükselişte
mevsimsel faktörler de etkili oldu.
EMTİA FİYAT ENDEKSLERİ (2010=100)
Enerji
Enerji Dışı
190
140
170
130
120
150
110
130
100
110
90
90
Tarım *
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Kas.08
Haz.09
Nis.08
60
Ey l.07
70
50
Şub.07
70
Ey l.07
80
Metal
130
160
120
140
110
120
100
100
90
80
Kaynak: Dünya Bankası, İktisadi Araştırmalar Bölümü
Mart 2014
Metal *
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Değerli Metal
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Kas.08
Haz.09
40
Nis.08
60
Ey l.07
60
Şub.07
70
Şub.07
80
* Enerji dışı endeksin alt endeksleri arasında yer almaktadır.
1
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA PİYASALARINDA SON GELİŞMELER

Kuzey Amerika’da sert kış koşullarının etkisiyle Şubat ayında bazı rafinelerde üretimin ve lojistik operasyonların aksadığı
izlenirken, enerji talebi arttı. Bu paralelde Batı Teksas (WTI) petrolünün fiyatı Ocak ayına göre %6 yükselirken, ham
petrol fiyatları da küresel ölçekte yükseldi. Ukrayna’da yaşanan siyasi gerilimin yanı sıra mevsimsel etkilerle küresel
talepte yaşanan artış, Dubai ve Brent türü petrol fiyatlarına aylık bazda yaklaşık %1 artış olarak yansıdı. WTI’daki sert
yükseliş, Brent ve Dubai türü petroller ile WTI arasındaki fiyat makasının daralmasına neden oldu.

Kışın normalden daha soğuk geçmesi nedeniyle oluşan talebe ve stoklarda yaşanan düşüşe bağlı olarak ABD’de
doğalgaz fiyatları Şubat ayında hızlı bir yükseliş kaydetti. Avrupa’da ise Ukrayna’da yaşanan gelişmelere karşın,
doğalgaz kontratlarının uzun vadeli olmasının etkisiyle fiyatlarda artış yaşanmadı. Ukrayna ve Rusya arasındaki
gerginliğin sürmesine rağmen bu aşamada doğalgaz sevkiyatında aksama beklenmiyor.

Dünyanın en büyük arabica kahve üreticisi olan Brezilya’da ve robusta üretiminde lider konumdaki Vietnam’da devam
eden kuraklık nedeniyle kahve rekoltesinin 2014 yılında keskin biçimde gerileyeceği tahmin ediliyor. Kahve fiyatları bu
nedenle aylık bazda %31 artarken, içecek fiyatları endeksinde yaşanan %10,4’lük artışta önemli pay sahibi oldu.
Kahve fiyatlarındaki yükseliş tarımsal emtia fiyatları endeksini de yukarı yönlü etkiledi.

Brezilya’daki kuraklık, Şubat ayında şeker arzına dönük kaygılarla birlikte şeker fiyatlarını da yükseltti. Ayrıca, bu yıl
arzın yüksek talebi karşılayamayacağının tahmin edildiği kakao da Şubat’ta fiyatı en hızlı yükselen emtialar arasındaydı.

Kanada ve Arjantin’in azalan ihracatı, ABD’de hasadı düşürmesi beklenen sert kış koşulları ve kuraklık ile Ukrayna-Rusya
gerginliği, buğday ve mısır fiyatlarını görünür biçimde yukarı çekti. Brezilya ve Arjantin’in soya üretiminin de kuraklık
nedeniyle gerilemesi bekleniyor. Üretimindeki düşüş beklentisine karşın ABD’nin yüksek soya talebinin süreceğinin
tahmin edilmesi, fiyatlara yükseliş olarak yansıdı.

Çin’de stoklarda yaşanan güçlü artışların ardından kauçuk fiyatları Şubat ayında %11,7 geriledi. Seçilmiş emtialar
içinde hem aylık hem yıllık bazda fiyatı en hızlı gerileyen emtia kauçuk oldu.

Şubat ayında Çin’de açıklanan makroekonomik veriler, bu ülkenin büyüme hızına ilişkin kaygıları artırdı. Çin’in büyüme
hızının gerilemesinin metal talebinin de düşmesine neden olacağı öngörüsü, Şubat ayında Çin’in metal ithalatının
düşmesiyle doğrulandı. Bu durum metal fiyat endeksi üzerinde oluşan baskının başlıca nedeni oldu.

Çin’in ekonomik performansına ilişkin kaygılarla, geçen yılın aynı ayına göre %21,5 aşağıda bulunan demir cevheri
fiyatları Şubat’ta aylık bazda %5,3 gerileyerek fiyatı en hızlı düşen ana metal oldu. Çin’in artan bakır stokları ise, bakır
fiyatlarını aşağı çekti. Arz koşullarında yaşanan düzelmeyle birlikte alüminyum fiyatlarının da Şubat ayında diğer
metallerle birlikte gerilediği izlendi.

Endonezya’nın işlenmemiş nikel cevheri ihracatını yasaklamasının yanı sıra en büyük ikinci üretici konumundaki
Rusya’nın ihracatının siyasi gerginliğe bağlı olarak sekteye uğrayabileceği kaygıları nikel fiyatlarının Şubat ayında
artmasına neden oldu. Nikel stoklarında yaşanan artış ise fiyatlardaki yükselişi sınırladı.

Altın fiyatlarının, Ocak ayının ardından Şubat’ta da güvenli liman alımlarıyla yükseldiği görüldü. Gümüş fiyatlarındaki
artış da Şubat ayında devam etti.
Mart 2014
2
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA PİYASALARINDA BEKLENTİLER

Global ekonomik krizin altıncı yılında, alınan tüm önlemlere rağmen küresel büyüme ile ilgili aşağı yönlü riskler devam etmektedir.
Gelişmiş ülkelerdeki merkez bankaları tarafından sağlanan likiditenin kademeli olarak azaltılmaya başlanmasının özellikle gelişmekte
olan ülkelerde nasıl bir etki göstereceği belirsizliğini korumaktadır. Bu çerçevede, küresel talebe ilişkin risklerin emtia fiyatları üzerinde
yarattığı baskının sürmesi beklenmektedir.

Orta Doğu ve Doğu Avrupa, enerji arzı açısından siyasi risklerin belirsizlik oluşturduğu başlıca coğrafyalardır. ABD’de devreye giren yeni
petrol sahalarının orta-uzun vadede tek başına fiyatları aşağı çekemeyeceği düşünülmekte olup, Brezilya’da off-shore petrol üretimi
halen arzu edilen düzeye ulaşamamıştır. Öte yandan, Çin’de ivme kaybeden ekonomik performansın enerji talebini orta vadede
azaltabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, Çin kaynaklı talepteki gerilemenin metal fiyatları üzerindeki aşağı yönlü etkisini
sürdüreceği değerlendirilmektedir.

Kuzey Amerika’daki sert geçen kış mevsiminin yanı sıra güney yarım kürede beklentilerden daha şiddetli bir kuraklık yaşanması,
tarımsal emtia fiyatlarının 2014 yılında yüksek seyredeceği beklentisini desteklemektedir. Yılın ilk iki ayında izlenen fiyat gelişmeleri,
bu beklentiyi doğrulamaktadır.
EMTİA FİYATLARI: Gerçekleşme ve Tahminler
Gerçekleşme
Tahmin
2000
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2020
2025
Enerji
Ham Petrol*
USD/varil
28
104
105
104
104
100
99
97
97
Kömür
USD/ton
26
121
96
85
87
90
91
95
100
4
11
12
12
11
11
11
10
9
Doğalgaz (Avrupa) USD/milyon btu
Tarım
Kakao
USD/kg
0,9
3,0
2,4
2,4
2,4
2,3
2,3
2,3
2,2
Kahve
USD/kg
1,9
6,0
4,1
3,1
3,0
3,2
3,2
3,4
3,5
Çay
USD/kg
1,9
2,9
2,9
2,9
2,9
2,9
2,9
3,1
3,2
Soya Yağı
USD/ton
338
1.299
1.226
1.057
1.030
1.020
1.018
1.010
1.000
Mısır
USD/ton
89
292
298
259
225
235
235
233
230
Pirinç
USD/ton
202
543
563
506
460
450
447
435
420
Buğday
USD/ton
114
316
313
312
300
295
293
285
275
Kırmızı Et
USD/kg
1,9
4,0
4,1
4,1
4,0
4,0
3,9
3,9
3,8
Beyaz Et
USD/kg
1,3
1,9
2,1
2,3
2,3
2,2
2,2
2,1
2,0
Şeker
USD/kg
0,2
0,6
0,5
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
Tomruk
USD/metre küp
275
485
451
464
475
480
485
507
535
Pamuk
USD/kg
1,3
3,3
2,0
2,0
2,0
2,0
2,0
2,1
2,3
Kauçuk
USD/kg
0,7
4,8
3,4
2,8
2,7
2,8
2,8
2,8
2,8
Tütün
USD/ton
2.976
4.485
4.302
4.560
4.600
4.400
4.374
4.273
4.150
Aluminyum
USD/ton
1.549
2.401
2.023
1.847
1.800
1.850
1.878
1.994
2.150
Bakır
USD/ton
1.813
8.828
7.962
7.332
7.150
7.100
7.069
6.948
6.800
Demir Cevheri
USD/kuru ton
29
168
128
135
135
137
138
141
145
Kurşun
USD/ton
454
2.401
2.065
2.140
2.120
2.150
2.160
2.199
2.250
Nikel
USD/ton
8.638
22.910
17.548
15.032
14.500
15.000
15.276
16.432
18.000
Kalay
USD/ton
5.436
26.054
21.126
22.283
22.500
22.700
22.920
23.822
25.000
Çinko
USD/ton
1.128
2.194
1.950
1.910
2.000
2.050
2.083
2.218
2.400
Altın
USD/troy ons
279
1.569
1.670
1.412
1.220
1.200
1.190
1.149
1.100
Gümüş
USD/troy ons
5
35
31
24
21
21
21
21
22
Platin
USD/troy ons
545
1.719
1.551
1.487
1.400
1.350
1.340
1.299
1.250
Metal
Kaynak: Dünya Bankası
Mart 2014
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
3
Aylık Emtia Bülteni
Emtia Fiyatlarında Değişim Oranları (Şubat 2014)
Kahve
Şeker
Kakao
Buğday
Mısır
Gümüş
Altın
Soya Yağı
Kalay
Pamuk
Ham Petrol*
Ayçiçek Yağı
Pirinç
Kırmızı Et
Nikel
Tomruk
Tütün
Beyaz Et
Kağıt Hamuru
Çinko
Platin
Zeytinyağı
Kurşun
Aluminyum
Bakır
Doğalgaz
Demir Cevheri
Kömür
Çay
Kauçuk
-40
-35
-30
-25
-20
-15
-10
Yıllık % Değişim
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
Mart 2014
-5
0
5
10
15
20
25
30
35
40
Aylık % Değişim
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
4
Mart 2014
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
45
Gümüş (USD/troy ons)
40
120
30
25
100
20
80
15
10
40
60
5
20
Kahve (USD/kg)
3,6
Kakao (USD/kg)
3,0
3,2
2,6
2,2
1,8
800
5
2,8
700
4
2,4
600
3
2,0
500
2
1,6
Ara.12
Tem.1 3
Şub.14
Ara.12
Tem.1 3
Şub.14
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
35
May.12
Ham Petrol* (USD/varil)
May.12
140
May.12
500
Eki.11
1000
Mar.11
130
Eki.11
1500
Mar.11
2000
Eki.11
2,4
Mar.11
150
Oca.1 0
2500
Ağu.1 0
2,6
Oca.1 0
3500
Ağu.1 0
3000
Oca.1 0
Çinko (USD/ton)
Ağu.1 0
4000
Kas.08
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
1,4
Kas.08
1,6
Haz.09
1,8
Kas.08
Beyaz Et (USD/kg)
Haz.09
2,0
Nis.08
6.000
Nis.08
2,2
Nis.08
2,4
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
1.000
Şub.07
1.500
Ey l.07
Şub.14
2.000
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
2.000
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Oca.1 0
Ağu.1 0
1.200
Şub.07
Şub.14
Ara.12
Tem.1 3
Oca.1 0
Ağu.1 0
Kas.08
Haz.09
3.000
Kas.08
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Kas.08
Aluminyum (USD/ton)
Haz.09
6
Haz.09
2.400
Nis.08
900
Ey l.07
2.200
3.500
Ey l.07
7
Nis.08
2.500
Şub.07
Kağıt Hamuru (USD/ton)
Şub.14
3,4
1.000
Tem.1 3
5
Ara.12
7
Tem.1 3
9
May.12
11
May.12
13
Eki.11
15
Mar.11
Doğalgaz (USD/milyon btu)
Eki.11
17
Mar.11
1,6
Ağu.1 0
1,8
Oca.1 0
2,0
Oca.1 0
2,2
Ağu.1 0
3,0
Oca.1 0
2,8
Ağu.1 0
3,2
Kas.08
Çay (USD/kg)
Haz.09
3,4
Kas.08
Bakır (USD/ton)
Haz.09
2.000
Kas.08
3.000
Şub.07
Altın (USD/troy ons)
Haz.09
4.000
Nis.08
5.000
Nis.08
7.000
Nis.08
9.000
Ey l.07
8.000
Ey l.07
10.000
Nis.08
600
Şub.07
800
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
1.000
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
1.400
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
1.600
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
1.800
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA FİYATLARI - I
Ayçiçek Yağı (USD/ton)
1.800
1.400
1.600
1.000
1.200
800
600
500
Buğday (USD/ton)
400
450
300
350
200
250
100
150
Demir Cevheri (USD/ kuru ton
210
%63,5 demir)
190
170
110
90
50
70
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
5
Mart 2014
Tütün (USD/ton)
Zeytinyağı (USD/ton)
4.500
4.000
4.000
450
3.500
3.500
3.000
3.000
2.500
Nis.08
800
900
600
700
400
500
300
200
Oca.1 0
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Şub.14
Kas.13
Nis.13
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
Pirinç (USD/ton)
Ey l.12
1.000
May.12
Mısır (USD/ton)
Şub.12
Tem.1 1
Ara.10
May.10
Eki.09
Mar.09
Ağu.08
400
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Şub.14
5.000
Şub.14
0,1
Ara.12
0,2
500
Tem.1 3
0,3
700
Ara.12
900
Tem.1 3
1800
Ara.12
Şeker (USD/kg)
Tem.1 3
0,4
May.12
0,5
1.100
May.12
1000
1.300
Eki.11
0,6
Mar.11
1.500
Ağu.1 0
Soya Yağı (USD/ton)
Oca.1 0
0,7
Kas.08
Pamuk (USD/kg)
Haz.09
1.700
Kas.08
50
Oca.08
500
Ey l.07
40
Nis.08
100
Eki.11
500
Kas.06
150
1000
Haz.07
1500
60
Mar.11
4.500
Şub.07
250
200
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
2500
2000
Ağu.1 0
5.000
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Kurşun (USD/ton)
Oca.1 0
350
Kas.08
Kauçuk (USD/kg)
Haz.09
400
350
300
Nis.08
550
3500
3000
Kas.08
Tomruk (USD/metre küp)
Haz.09
4000
Ey l.07
600
Haz.09
6
Şub.07
600
Şub.14
800
Şub.14
1200
Tem.1 3
1600
Tem.1 3
1400
Ara.12
2000
May.12
Platin (USD/troy ons)
Ara.12
2200
May.12
0
May.12
1
0
Eki.11
10.000
Eki.11
2
Eki.11
20.000
Mar.11
3
Mar.11
30.000
Ağu.1 0
4
Mar.11
40.000
Ağu.1 0
5
Ağu.1 0
50.000
Oca.1 0
6
Oca.1 0
Nikel (USD/ton)
Haz.09
60.000
Oca.1 0
80
Haz.09
100
Haz.09
120
Nis.08
Kömür (USD/ton)
Kas.08
0
Kas.08
5.000
Nis.08
1
Kas.08
10.000
Nis.08
Kalay (USD/ton)
Kas.08
2
Ey l.07
15.000
Nis.08
3
Ey l.07
20.000
Nis.08
4
Ey l.07
140
Şub.07
5
25.000
Ey l.07
160
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
30.000
Ey l.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
180
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
200
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
35.000
Şub.07
Şub.14
Tem.1 3
Ara.12
May.12
Eki.11
Mar.11
Ağu.1 0
Oca.1 0
Haz.09
Kas.08
Nis.08
Ey l.07
Şub.07
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA FİYATLARI - II
4,5
Kırmızı Et (USD/kg)
4,0
3,5
3,0
2,5
2,0
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
6
Aylık Emtia Bülteni
Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler
kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı
konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve
değerlendirmeler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan
uzmanların kişisel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve
değerlendirmelerin doğru, değişmez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş
Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor
ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir
şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.
İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir
amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.
Mart 2014
7
Download

Görüntülemek için tıklayınız