Aylık Emtia Bülteni
Eylül 2014
MART 2013
ASLI G. ŞAT SEZGİN

Emtia Fiyatları Genel Endeksi, Ağustos ayında bir önceki aya göre %3,2 oranında geriledi. Bu gelişmede
özellikle enerji ve tarımsal ürün fiyatlarındaki düşüşler etkili oldu.

Enerji fiyatlarındaki gerilemede Ukrayna, Irak ve Libya’daki gelişmeler sonucunda artan jeopolitik risklere
rağmen küresel ekonomideki ivme kaybı ve zayıf talep beklentisi önemli rol oynadı.

İklim koşullarının tarımsal üretim açısından oldukça elverişli seyretmesine bağlı olarak birçok ana ürün
grubunda yüksek hasat beklentisi, birkaç istisna haricinde tarımsal ürün fiyatlarında düşüşün genel olarak
devam etmesini sağlıyor.

Küresel talebe ilişkin endişeler metal fiyatlarını baskı altında tutmaya devam etse de, arz ve talep
koşullarındaki farklılaşma nedeniyle önümüzdeki dönemde metal piyasasında alt kalemlerde fiyatların
seyrinde bir ayrışma yaşanabileceğini tahmin ediyoruz.

Fed’in genişletici para politikasından çıkış takvimine ilişkin gelişmelerle birlikte USD’nin diğer önemli para
birimleri karşısında değer kazanması da Ağustos ayında büyük bölümü USD üzerinden işlem gören emtia
fiyatlarındaki gerilemeyi hızlandıran bir diğer etken oldu.
EMTİA FİYAT ENDEKSLERİ (2010=100)
Emtia Fiyatları Genel Endeksi
Enerji ve Enerji Dışı
150
190
140
170
130
150
120
110
130
100
110
90
90
80
Enerji
70
70
Enerji D ışı
Tarım *
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Metal
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Değerli Metal
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
40
Kas.12
70
Haz.13
60
Nis.12
80
Ey l.11
80
Şub.11
90
Tem.1 0
100
Ara.09
100
May.09
120
Eki.08
110
Mar.08
140
Ağu.07
160
120
Eylül 2014
Şub.11
Metal *
130
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Kas.12
Haz.13
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
50
Ağu.07
60
* Enerji dışı endeksin alt endeksleri arasında yer almaktadır.
1
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA PİYASALARINDA SON GELİŞMELER

Ham petrolün varil fiyatı, Orta Doğu ve Rusya kaynaklı jeopolitik risklere rağmen Ağustos ayında da
gerilemeye devam etti. Bu dönemde ham petrol fiyatlarında aylık bazda gözlenen %4,9’luk gerilemede,
talebin nispeten zayıf, arzın ise güçlü seyretmesi etkili oldu. Süregelen iç çatışmalara karşın Libya’da da
üretimin toparlanmaya başlaması, küresel petrol arzındaki artışa ve fiyatlardaki düşüş eğilimine destek
verdi.

Hava koşulları ve artan stoklar nedeniyle yaz aylarında gerileme eğiliminde olan doğalgaz fiyatları, ABD’de
Ağustos’ta bir önceki aya göre %3’ün üzerinde geriledi. Avrupa’da ise bu dönemde Rusya-Ukrayna
arasındaki gerginliğin tırmanmasının da etkisiyle düşüşün sınırlı kaldığı gözlendi.

Ağustos’ta tarım ürünleri fiyatları, arz koşullarındaki iyileşme paralelinde önceki aya göre hafif geriledi.
Pamuk fiyatları, en büyük ihracatçı konumunda olan ABD’de üretimin artacağı tahminlerine bağlı olarak %12
civarında gerileyerek aylık bazda en sert düşüş kaydeden ürün olarak öne çıktı. Ayçiçek yağı fiyatı küresel
üretimde artış beklentileri paralelinde düşerken, soya ve soya yağı fiyatları da ABD’deki yüksek hasat
beklentisinin etkisiyle aşağı yönlü bir seyir izledi.

Arpa fiyatları Rusya’da üretimin ve ihracatın güçlü seyri paralelinde Ağustos’ta bir önceki aya göre geriledi.
Buğday ve mısır fiyatları yüksek seyreden hasat nedeniyle düşmeye devam ederken, yüksek seyreden
şeker stokları fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmaya devam etti.

Kauçuk fiyatları Ağustos ayında yükselen arz ve Çin’de artan stoklar doğrultusunda düşüş kaydetti. Kauçuk
fiyatlarındaki düşüşün yıllık bazda %30’u aştığı görülüyor.

Kırmızı et fiyatları ABD’de üretimde daralmanın etkisiyle Ağustos’ta aylık bazda yükseldi. Kırmızı et, aylık
%13,9’luk artışla bu dönemde fiyatı en hızlı yükselen emtia oldu.

Yılın ilk birkaç ayında hızlı bir şekilde yükselen ancak sonraki aylarda duraklayan kahve fiyatları Brezilya’daki
olumsuz hava koşulları nedeniyle Ağustos’ta yeniden artarken, fiyatlardaki yıllık artış %60’a yaklaştı.
Kuraklık nedeniyle Nisan ayına kadar hızla yükselen kahve fiyatları, hava koşullarının nispeten düzelmesi
sebebiyle bu tarihten itibaren gerileme eğilimine girmişti. Kahve hasadının son 7 yılın en düşük seviyesinde
gerçekleşeceği beklentisi fiyatlardaki yükselişin devam edeceğine işaret ediyor.

Metal fiyatları, küresel talep görünümüne yönelik endişelerle Ağustos’ta bir miktar gerilerken bu dönemde
en hızlı düşüş demir cevheri fiyatlarında yaşandı. Avustralya’nın üretim kapasitesinde yaşanan ve devam
etmesi beklenen artışın, demir cevheri fiyatlarını 2015-2016 döneminde de baskılayacağı tahmin ediliyor.

Nikel fiyatları, stokların rekor düzeylere çıkmasının etkisiyle aylık bazda geriledi. Öte yandan, Filipinler’in
gündeme aldığı işlenmemiş mineral ihracatına yasak getiren uygulama önergesi, nikel piyasasında bir miktar
dalgalanma yaratsa da söz konusu uygulamanın kısa vadede hayata geçirilmesine ihtimal verilmiyor.

Bakır ve kalay fiyatları arz fazlası paralelinde aylık bazda düşerken, alüminyum ve kurşun fiyatları yükseldi.
Alüminyum fiyatlarındaki artışta stoklardaki azalış ve Çin dışındaki bölgelerde üretimin kısılması belirleyici
oldu.
Eylül 2014
2
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA PİYASALARINDA BEKLENTİLER

Küresel büyüme ile ilgili aşağı yönlü risklerin devam etmesi paralelinde önümüzdeki dönemde küresel talebe
ilişkin belirsizliklerin emtia fiyatları üzerinde yarattığı baskının sürmesi bekleniyor.

Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa enerji arzı açısından siyasi risklerin belirsizlik oluşturduğu başlıca
bölgeler olmaya devam ediyor. Ukrayna’daki siyasi durumun Rusya-Batı ilişkileri üzerindeki yansımaları ve
Libya’da yeniden başlayan çatışmaların petrol üretimini sekteye uğratması ihtimali, enerji jeopolitiği açısından
gündemdeki başlıca konular olarak öne çıkıyor.

Kuzey Amerika’daki sert geçen kış mevsiminin yanı sıra Güney Yarımküre’de yaşanan kuraklığın tahmin edilenden
daha şiddetli olması, yılın ilk yarısında tarımsal emtia fiyatlarının yükselmesinde etkili olmuştu. Ancak, devam
eden aylarda olumlu iklim koşullarının egemen olması paralelinde çok iyi bir hasat dönemi yaşanması ve bu
paralelde tarımsal ürünlerin fiyatlarındaki gerilemenin sürmesi bekleniyor.
EMTİA FİYATLARI: Gerçekleşme ve Tahminler
Gerçekleşme
Tahmin
2000
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2020
2025
Enerji
Ham Petrol*
USD/varil
28
104
105
104
106
104
104
105
108
Kömür
USD/ton
26
121
96
85
77
79
81
89
100
4
11
12
12
11
10
10
10
9
2,5
2,2
3,5
Doğalgaz (Avrupa) USD/milyon btu
Tarım
Kakao
USD/kg
0,9
3,0
2,4
2,4
3,0
2,8
2,7
Kahve
USD/kg
1,9
6,0
4,1
3,1
4,2
3,9
3,9
3,7
Çay
USD/kg
1,9
2,9
2,9
2,9
2,7
2,8
2,8
3,0
3,2
Soya Yağı
USD/ton
338
1.299
1.226
1.057
960
980
982
990
1.000
Mısır
USD/ton
89
292
298
259
215
220
221
225
230
Pirinç
USD/ton
202
543
563
506
410
405
402
392
380
Buğday
USD/ton
114
316
313
312
310
305
302
290
275
Kırmızı Et
USD/kg
1,9
4,0
4,1
4,1
4,2
4,1
4,1
4,0
3,8
Beyaz Et
USD/kg
1,3
1,9
2,1
2,3
2,3
2,2
2,2
2,1
2,0
Şeker
USD/kg
0,2
0,6
0,5
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
0,4
Tomruk
USD/metre küp
275
485
451
464
475
480
485
507
535
Pamuk
USD/kg
1,3
3,3
2,0
2,0
2,0
2,1
2,1
2,2
2,3
Kauçuk
USD/kg
0,7
4,8
3,4
2,8
2,2
2,4
2,4
2,6
2,8
Tütün
USD/ton
2.976
4.485
4.302
4.589
4.800
4.700
4.658
4.496
4.300
Aluminyum
USD/ton
1.549
2.401
2.023
1.847
1.800
1.840
1.869
1.989
2.150
Bakır
USD/ton
1.813
8.828
7.962
7.332
6.900
6.880
6.872
6.840
6.800
Demir Cevheri
USD/kuru ton
29
168
128
135
100
110
113
126
145
Kurşun
USD/ton
454
2.401
2.065
2.140
2.120
2.150
2.160
2.199
2.250
Nikel
USD/ton
8.638
22.910
17.548
15.032
18.500
17.000
17.097
17.493
18.000
Kalay
USD/ton
5.436
26.054
21.126
22.283
22.500
22.700
22.920
23.822
25.000
Çinko
USD/ton
1.128
2.194
1.950
1.910
2.080
2.100
2.128
2.245
2.400
Altın
USD/troy ons
279
1.569
1.670
1.411
1.250
1.230
1.216
1.163
1.100
Gümüş
USD/troy ons
5
35
31
24
20
21
21
21
22
Platin
USD/troy ons
545
1.719
1.551
1.487
1.430
1.400
1.384
1.323
1.250
Metal
Kaynak: Dünya Bankası
Eylül 2014
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
3
Aylık Emtia Bülteni
Emtia Fiyatlarında Değişim Oranları (Ağustos 2014)
Kırmızı Et
Kahve
Pirinç
Aluminyum
Zeytinyağı
Kakao
Kurşun
Çinko
Kömür
Tütün
Beyaz Et
Kağıt Hamuru
Kalay
Altın
Doğalgaz
Bakır
Tomruk
Kauçuk
Nikel
Platin
Mısır
Soya Yağı
Demir Cevheri
Ham Petrol*
Çay
Gümüş
Şeker
Buğday
Ayçiçek Yağı
Pamuk
-35 -30 -25 -20 -15 -10
-5
0
Yıllık % Değişim
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
Eylül 2014
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
Aylık % Değişim
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
4
Eylül 2014
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
Kahve (USD/kg)
3,0
3,2
2,6
2,2
1,8
800
5
2,8
700
4
2,4
600
3
2,0
500
2
1,6
Oca.1 4
Kakao (USD/kg)
Ağu.1 4
3,6
Oca.1 4
5
Ağu.1 4
10
Kas.12
20
Haz.13
25
Kas.12
30
Haz.13
40
Nis.12
Gümüş (USD/troy ons)
Nis.12
45
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
500
Ey l.11
1000
Şub.11
1500
Ey l.11
2000
Şub.11
2500
Ara.09
3000
Tem.1 0
3500
Ara.09
Ara.09
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Beyaz Et (USD/kg)
Tem.1 0
Çinko (USD/ton)
May.09
1,4
May.09
1,6
May.09
1,8
Eki.08
2,0
Eki.08
6.000
Eki.08
2,2
Mar.08
2,4
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
1.000
Mar.08
1.500
Ağu.07
Oca.1 4
Ağu.1 4
2.000
Mar.08
Oca.1 4
Ağu.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
1.200
Ağu.07
Oca.1 4
Ağu.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Ara.09
Tem.1 0
2.000
Ara.09
Oca.1 4
Ağu.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Ara.09
3.000
Tem.1 0
Kağıt Hamuru (USD/ton)
Tem.1 0
Aluminyum (USD/ton)
May.09
6
Eki.08
2.400
Eki.08
900
May.09
2.200
3.500
Mar.08
7
Mar.08
2.500
Ağu.07
3,4
1.000
Oca.1 4
5
Ağu.1 4
7
Kas.12
9
Haz.13
11
Kas.12
13
Haz.13
15
Nis.12
Doğalgaz (USD/milyon btu)
Nis.12
17
Şub.11
1,6
Ey l.11
1,8
Şub.11
2,0
Ey l.11
2,2
Şub.11
2,4
Tem.1 0
2,6
Ara.09
3,0
Ara.09
Çay (USD/kg)
Tem.1 0
2,8
May.09
Bakır (USD/ton)
Ara.09
3,2
Ağu.07
Altın (USD/troy ons)
Tem.1 0
3,4
May.09
2.000
May.09
3.000
May.09
5.000
Eki.08
4.000
Eki.08
7.000
Eki.08
9.000
Mar.08
8.000
Mar.08
10.000
Eki.08
600
Ağu.07
800
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
1.000
Mar.08
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
1.400
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
1.600
Mar.08
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
1.800
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA FİYATLARI - I
Ayçiçek Yağı (USD/ton)
1.800
1.400
1.600
1.000
1.200
800
600
500
Buğday (USD/ton)
400
450
300
350
200
250
100
150
Demir Cevheri (USD/ kuru ton
210
%63,5 demir)
190
150
170
130
110
90
50
70
140
Ham Petrol* (USD/varil)
35
120
100
80
15
40
60
20
* Brent, WTI ve Dubai petrolleri spot fiyatları ortalamasıdır.
5
Eylül 2014
Tütün (USD/ton)
4.500
4.000
450
4.000
3.500
400
3.500
3.000
350
3.000
2.500
1500
200
150
100
1.000
Pirinç (USD/ton)
800
900
600
700
400
500
300
200
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Ağu.1 4
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
250
Kas.12
300
Kas.12
3000
Nis.12
Mısır (USD/ton)
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
350
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Oca.1 4
500
Oca.1 4
4.500
Ağu.1 4
5.000
Oca.1 4
550
Ağu.1 4
Zeytinyağı (USD/ton)
Haz.13
5.000
Kas.12
1800
Haz.13
5.500
Kas.12
Şeker (USD/kg)
Haz.13
600
Nis.12
0,1
Nis.12
0,2
500
Ey l.11
0,3
700
Şub.11
900
Ey l.11
0,4
Şub.11
Soya Yağı (USD/ton)
Tem.1 0
0,5
1.100
Eki.08
Pamuk (USD/kg)
Tem.1 0
1000
1.300
Eki.08
Kurşun (USD/ton)
Ara.09
0,6
Mar.08
Ara.09
Kauçuk (USD/kg)
Ara.09
1.500
May.09
0,7
May.09
1.700
Eki.08
2
Mar.08
3
Eki.08
4
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
2000
Ağu.07
Nis.12
Kas.12
2500
Mar.08
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Ey l.11
Şub.11
3500
Mar.08
Tomruk (USD/metre küp)
Tem.1 0
4000
Ağu.07
600
Tem.1 0
6
Ağu.07
800
Oca.1 4
1200
Ağu.1 4
1600
Oca.1 4
1400
Ağu.1 4
2000
Haz.13
Platin (USD/troy ons)
Haz.13
2200
Nis.12
0
Kas.12
1
0
Nis.12
5.000
Kas.12
15.000
Nis.12
10.000
Ey l.11
20.000
Ey l.11
5
Ey l.11
25.000
Şub.11
30.000
Şub.11
6
Tem.1 0
Nikel (USD/ton)
Şub.11
35.000
Tem.1 0
500
Ara.09
40
Tem.1 0
1000
May.09
60
Ara.09
80
Ara.09
100
May.09
Kömür (USD/ton)
Ara.09
Kalay (USD/ton)
May.09
120
Eki.08
0
May.09
5.000
Eki.08
1
May.09
10.000
Eki.08
2
Eki.08
15.000
Mar.08
3
Mar.08
20.000
Eki.08
4
Mar.08
140
Ağu.07
5
25.000
Mar.08
160
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
30.000
Mar.08
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
180
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
200
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
35.000
Ağu.07
Ağu.1 4
Oca.1 4
Haz.13
Kas.12
Nis.12
Ey l.11
Şub.11
Tem.1 0
Ara.09
May.09
Eki.08
Mar.08
Ağu.07
Aylık Emtia Bülteni
EMTİA FİYATLARI - II
4,5
Kırmızı Et (USD/kg)
4,0
3,5
3,0
2,5
2,0
Kaynak: Dünya Bankası, IMF
6
Aylık Emtia Bülteni
Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler
kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı
konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve
değerlendirmeler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan
uzmanların kişisel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve
değerlendirmelerin doğru, değişmez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş
Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor
ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir
şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.
İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir
amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.
Eylül 2014
7
Download

Aylık Emtia Bülteni Eylül 2014