 ürün ve uygulamalar 
AF Kontaktörler ve Bobin Tüketim Değerleri
ABB
Ozan Gültekin
[email protected]
www.abb.com.tr
■ Elektrik pazarının öncü firması ABB, 2014 senesiyle beraber yeni seri AF kontaktör serisini sektördeki
kullanıcılarının hizmetine sunmuştur. AF kontaktörler,
bobin ve kontak teknolojisindeki getirdiği yenilikler ile pazarda kontaktör anlayışını ve standartlarını farklı boyutlara
taşımıştır. Yeni seri kontaktörlerin teknik olarak getirdiği
yenilikleri kısaca sıralayacak olursak:
- Geniş bobin besleme aralıkları
- Tek bobinde AC/DC çalışabilme özelliği
- Kontrol devresinin elektronik bir bobin ile kontrolü
- Arkları güvenle uzaklaştırmak için yeni kesme bölgeleri
- Yazılım destekli uzun kontak ömrü
- Düşük bobin tüketim değerleri
Bu yazımızda AF kontaktörlerin bobin tüketim değerlerine
göz atıp, eski seri ile kıyaslandığında kullanıcıya ne gibi
artılar kazandıracağına değineceğiz.
Kontaktörün kontrol devresi yaylı bir sistem ile çalışan
elektromanyetizmadan oluşur. Manyetizma bobin üzerinden akan akımla harekete geçer ve iki manyetizma birbirine
yaklaşır. Bu hareket iki manyetizmayı kapatır. Dolayısıyla
ana kontaklar da kapanır ve yük beslenmiş olur. Kontrol
akımı kesildiğinde kontaklar açılır ve ana akım kesilerek
yük enerjisiz bırakılır. Yukarıdaki çalışma şekli göz önüne
alındığında kontaktörün kapatabilmesi ve kapalı durumda
tutulabilmesi için bobinin enerjilenmesi yani sistemden
enerji çekmesi gereklidir.
Kontaktörler birçok uygulamada saatlerce kapalı durumda
kalan devre elemanlarıdır; dolayısıyla bobinin çektiği bu
enerji miktarı azaltılabilirse enerji verimliliği açısından
ciddi bir maliyet tasarrufu sağlanabilir. Kontakları açık
durumda olan bir kontaktör kontaklarını kapadıktan sonra
bu kontakları kapalı durumda tutabilmek için çok düşük bir
tutuş enerjisine ihtiyaç duyar. Ancak düşük tutuş enerjisini
AC çalışan eski seri kontaktörler ile sağlamak mümkün
değildir.
Peki neden?
Yeni seri AF kontaktörlerde bobinin iç devresi her zaman
DC ile kontrol edilir. Yani kontaktör bobinine AC uygulansa
bile içyapısındaki invertörler ile DC’ ye çevrilir ve bobin DC
ile kontrol edilir. AC ‘de akımın dalga şekli sinüsoidal yapılı
olduğundan özellikle sıfır geçiş noktalarında bobin, üzerindeki enerji kaybını karşılayabilmek için şebekeden her sefer-
Endüstri otomasyon / 42
inde fazla enerji çeker. DC kontrolde ise kontakları kapalı
durumda tutabilmek daha kolaydır çünkü DC doğrusaldır,
bobin tam ihtiyacı olan enerji ile beslenir ve kontaklar kapalı
durumda tutulur. AC’ de olduğu gibi sıfır geçiş kayıpları
oluşmaz ve gereksiz enerji çekilmez.
Düşük bobin tüketim değeri de yukarıda anlatılan elektronik kontrollü bobinin DC ile kontrol edilmesi sonucunda
sağlanır. Yeni seri AF kontaktörlerin hepsi elektronik bobinlidir ve bir önceki seri kontaktörlere ve sektördeki rakipleriyle karşılaştırıldığında önemi miktarlarda enerji tasarrufu yapmanıza olanak verir. Bu yapılan enerji tasarrufunun
daha iyi anlaşılabilmesi için aşağıda verilen tablolarda
ABB’nin eski seri A kontaktörleri ile yeni seri AF kontaktörlerinin bobin tüketim karşılaştırmasına bir göz atalım.
Tablo1: Bobin 50 Hz’de 230 VAC ile besleniyor. Cos
fi=1 kabul edilip, 1kW elektriğin enerji maliyeti 0,22 TL
olarak alınmıştır. (Elektrik birim kW maliyeti ortalama
alınmış bir değerdir. Sayaç tipine göre işletme tipine
göre değişiklik gösterebilir)
Tablo2: Bobin 24 VDC ile besleniyor. 1kW elektriğin
enerji maliyeti 0,22 TL olarak alınmıştır. (Elektrik birim
kW maliyeti ortalama alınmış bir değerdir. Sayaç tipine
göre işletme tipine göre değişiklik gösterebilir)
Yukarıdaki tablolarda günde 12 saat çalışan bir fan motoruna kontaktör ile yol verildiği varsayılmıştır. Kontaktör
kontakları 12 saat boyunca kapalı kalacaktır. Çekme
değerleri ani değerler olduğundan hesaba katılmamıştır.
Önemli olan kontaktörün kapalı kaldığı durumda çekeceği
enerjidir ve maliyetler de kapalı kaldığı durumlar için
hesaplanmıştır.
Görüldüğü gibi özellikle AC değerlerde yıllık kazanç önemsenmesi gereken miktarlarda fazladır. Özellikle bazı MCC
projelerinde yüzlerce ve daha büyük ölçekli işlerde binlerce
irili ufaklı kontaktör kullanılabilmektedir. Bu tip projeler göz
önüne alındığında toplam enerji maliyetleri çok çok önem
arz edecektir. Yukarıdaki örneklerde kontaktörün günde
ortalama 12 saat kapalı kaldığı varsayılmıştı. Eğer kontaktör
12 saatin üzerinde kapalı kalması gereken bir uygulamada
kullanılacaksa tasarruf daha da arttırılabilir.
AF serisi, blok kontaktörün standartlarını değiştirmiş,
müşterilerine üstün özelliklerle donatılmış pazardaki
en verimli ürün portföyünü sunmuştur. Bobin ve kontak yapısındaki yapılan yenilikler ile ürün sadeleştirilip,
güçlendirilmiş ve servis ömrü uzatılmıştır.
Download

AF Kontaktörler ve Bobin Tüketim Değerleri