Laf ler/ Laflar (Palavralar)'
TAK
Yusufcanqızıq:
- Marğılannin yeri hob yer-de, bir baş üzümi
ikki zember keledi-ya!
Memecanmahsum:
- Takini Andicanden perhiş qılıb alıb kelgendirsizde!
BAR,BEREKETAP
/ ASMA
.
.
Yusufcan Kızık:
- Margilan'ın yeri güzel ve bir baş üzümü iki zembil gelir.
Memecan Mahsum:
-Asmasını Endican'dan bir ucunu ekip getirmişsinizdir.
/ HAYIRLI OLSUN
Keçe bazarden bir qoy satıb aluvdim, soysam,
içiden altıte "bar, bereke tap" çıqdı.
YANĞAQMAĞZIVETÜYELER
Bir lafçinin eşeği yağır bolıb qalıbdi. Unge
birav, yanğaq mağzıni qoyin, debdi. Yanğaq mağzmi qoygen eken, mağız kökerib deraht bolıb ketibdi, sığıl meve qılıbdi. Yanğaqlarni qaqış üçün
kesek atsa, kesekler sıra yerge tüşmes emiş. Bir kün
çıqıb qarasa, kesekler tarvuz türibdi. Bir tarvuzni piçaqlagen eken, özi içige tüşib ketipti. U yaq - bu
yaqqa qarasa, bir lâfçi onte tüyeni yetekleb keleyatgen emiş. Nime qılıb yüribsiz, deb sorebdi.
- Bultur yüzte tüye yoqatgen edim, endi ontesini tapdim. Siz nime qılıb yüribsiz?
- Piçaq yoqatdim, deb cevab beripti heliği lâfçi.
- Yüzte tüyemni tapalmayapmenu, siz piçaq
tapa alasızmi, depti keyingi lâfçi.
Gece pazardan bir koyun satın aldım, kessem içinden altı tane "Hayırlı olsun" çıktı.
/ CEVİZ ÇEKİRDEĞİ VE DEVELER
Bir hazırcevabın eşeği yağır olmuştu. Ona biri
ceviz çekirdeği koyun, demiş. Ceviz çekirdeğini koymuşmuş. Çekirdek göğerip ağaç olup gitmiş, yaprak
meyve vermiş. Cevizlerini vurmak için kesek atsa, kesekler hiç yere düşmezmiş. Bir gün çıkıp baksa ki, kesekler karpuz örtmüş. Bir karpuzu kesecekmiş, kendi
içinde düşüp kalmış. O yana, bu yana baksa, bir palavracı on tane deveyi yedekleyip geliyormuş. Ne yapıyorsun, diye sormuş.
- Geçen yıl yüz tane deve kaybetmiştim, şimdi on
tanesini buldum. Siz ne yapıyorsunuz?
- Bıçak kaybettim, diye cevap vermiş o palavracı.
- Yüz tane devemi bulamıyorum, siz bıçağı bu
labilir misiniz, demiş sonraki palavracı.
* Bu palavralar "Askıya" (G.Gulam Edebiyat ve Sanat Neşriyatı, Taşkent 1970) kitabının 111-122. sayfalarından alındı.
GURUÇYÜKLEGENHORAZ / PİRİNÇ YÜKLENEN HOROZ
Andicanlik bir lâfçi Qoqanlik lâfçini mat qılamen deb, eteyleb Qoqange kelib, dostınin eşiğini
qaqsa, lâfçinin qızı çıqıbdi. "Dedeniz qanı" deb sorasa, "İkki qap guruçni dekeni horazlarige yükleb
Hocendge ketdiler", deb cevab beribdi. "Heli qızıdan şunaqa cevab eşitsem, öziden Hüdâ saqlasin",
deb nefesini çiqarmay, Andicange cöneb qalıbdi heliği lâfçi.
Endicanlı bir palavracı Hokantlı bir palavracıyı
mat ederim diye iddialaşarak Hokant'a gelmiş. Dos
tunun kapısını çalınca, palavracının kızı çıkmış. "Ba
banız nerede" diye sorunca, "İki kap pirinci döğüş ho
rozlarına yükleyip Hocend'e gitti" diye cevap vermiş.
"Eğer kızından böyle cevap işitirsem, kendinden Allah
korusun" deyip sesini çıkarmadan Endican'a dönmüş, o
palavracı.
YETTİ MÜÇEL / YEDİ BURÇ
Bir lâfçi ikkinçi bir lâfçinin üyini taqıllatdi. Lâfçi
çıqıbsoradi:
- Men bilen çendişemen deysen, yasin neçede?
- Âdem ataden yetti muçel kettemen, deb cevab
berdi çaqınb kelgen lâfçi. Bu cevabden ikkinçi lâfçi
höngreb yığlay başladi.
- Nege munçelik tolıb yığlayabsiz?
- Sen tuğılgan yılı menin bir üylik-caylik oğlım
ölgen edi, şu esimge tüşib ketdi, dedi ikkinçi lâfçi.
Bir palavracı ikinci bir palavracının kapısını tık
ladı. Palavracı sordu:
- Benimle atışayım, diyorsun, yaşın kaç?
- Adem atadan yedi burç büyüğüm, diye bağırarak
cevap verdi gelen palavracı. Bu cevap üzerine ikinci pa
lavracı hüngür hüngür ağlamaya başladı.
- Niçin böyle fena ağlıyorsun?
- Senin doğduğun yıl, benim evli barklı bir oğlum
ölmüştü. O aklıma düştü, dedi ikinci palavracı.
QİLKÖPRİK / KIL KÖPRÜ
Bir lâfçi ikkinçi bir lâfçige Sofi Allayarnin quyidegi şe'rini oqıb berib, ma'qulmi deb soradı:
Cehennem üzre bir köprik erür, ah,
Oşal köprik sırat atlik güzergâh
Qılıçdan tez erür, qıldin ingiçke
Günahkârler oşal kün tüşgey içge.
ikkinçi lâfçi cevab berdi:
- Yalğan hem evi bilen-de! Umerbay bir köprik
qıldi - tört at ötedi, Qulmetbay bir köprik qıldi - bir
yola on min qoy ötedi, Nurmetbay bir köprik qıldi tört arava ötedi. Huda şunday kette bola turib, qıldan köprik qıladımi!
Bir palavracı, ikinci bir palavracıya Sufi Allahyar 'in
aşağıdaki şiirini okuyup, makul mu, diye sordu.
Cehennem üzre bir köprü var, ah
O köprü sırat atlı güzergâh
Kılıçtan keskindir, kıldan ince
Günahkârlar o gün düşecek içine.
İkinci palavracı cevap verdi:
- Yalan da usulüyle. Ömerbay bir köprü yaptırdı,
dört at geçer. Kulmatbay bir köprü yaptırdı, bir kerede on
bin koyun geçer, Nurbetbay bir köprü yaptırdı, dört araba
geçer. Allah o kadar büyük ki, kıldan köprü yapar mı!
SERETANDAPOSTİNKİYGENLAQMA / YAZIN POSTUNU GİYEN ALIK
Taşkentden bir meşhur lâfçi Andicandegi dostinikige kelib, uni lâf bilen mat qılmaqçi boladi. Eşiğini taqıllatsa, heliği dosti üstige postin, başige telpek, ayağıge etik kiyib çıqıb qarşı aladi.
- He seretanda bu nime qılgenift, deb soradı
Taşkentlik lâfçi.
- Senbilen boladigen suhbet qızıb ketib, şu bilen
qışge kirib qalsaq, savqatıb qalmay deb, bir yole kiyinib çıqdım, deb cevab beripti.
Taşkent'ten meşhur bir palavracı Endican'daki
dostumun evine gidip onu palavrayla mat etmek ister.
Kapısını tıkılasa, o dostu üstüne kürkünü, başına kalpağım, ayağına çizmesini giyip karşıladı.
- Hey yazın bu yaptığın ne? diye sordu Taşkentli
palavracı.
- Seninle olacak sohbet sarıp uzar da kışa girersek,
üşümeyeyim diye bu sefer giyinip çıktım, diye cevap
vermiş.
EYNİGENHİLİDENEKEN / BOZULAN CİNSİNDEN İMİŞ
Bir lâfçi ikkinçi lâfçige dedi:
- Keçegi çarşenbe bazarda bir sığır aldım deng,
Bir palavracı, ikinci palavracıya dedi:
-Geçen çarşamba pazarda bir sığır aldım ya; ye-
yeğeni quruq heşegü, sütige qaşıq batmaydi, şundakkine qaymaq.
İkkinçi lâfçi bepervalik bilen cevab qıldı:
- Undan çıqdı, algen sıgırifiiz ötgen hafta men
herid qılgen sıgırnin eynigen hiliden eken. Biz sıgırimiznifi yeliniden derce açıb, künige tört yarım
kilodan saryağ qırqıb alyapmiz.
MESTTUGILGENÇAQALAQ
- Ali serteraşnin hatıni oğıl tuqqan edi. Bala tuğıla sahb aşule aytıb yubarsa boladımi?
- Şuyem çaqalaq boptımi. Biznifi sertaraş bir
ferzend kördi, qâyil qalıb, yaqafiizni uşlaysiz. Tuğılgen zehatı daye qolige alsa, çaqalaq qıp-qızıl
mest. Oşa küniyaq uni huşyarhanege alıb ketişdi.
diği kuru ot, sütüne kaşık batmaz, o derece kaymak.
İkinci palavracı pervasızca cevap verdi.
- Ondan çıktı, aldığınız sığır geçen hafta benim
sattığını sığırımın bozulan cinsinden imiş. Bizim sı
ğırımızın memesinden kapı açıp, her gün dört buçuk
kilo tereyağ kesiyoruz.
/ MEST D OĞAN BEBEK
Berber başının hanımı oğlan doğurmuştu. Çocuk
doğarken şarkı söylese olur mu?
- Bu bebekte oldu. Bizim berber bir çocuk gördü.
Görseniz şaşıp kalırsınız. Doğan sabiyi dadı eline alsa,
bebek körkütük sarhoş. O günden beri onu ne
zarethaneye götürdüler.
TELEVİZORD AGİ AŞULEÇİLERGE ÇAY TUTİŞ / TELEVİZYONDAKİ ŞARKICILARA ÇAY TUTMA
- Bir televizor aidim deng, artistler huddi tirik
adamdek körinedi. - E, bunaqa bemeze televizorni
satıb yubarin. Televizor köremen deseniz, biznikige
kelin. Aşule ayteyatgen artistlerge çay tutsefiiz, alıb
içedi, içib bolıb, rahmet hem deydi. Keyin aşulesini
qalgen cayiden aytib keteveredi.
- Bir televizyon aldım, artistler tıpkı canlı adamlar
gibi görünüyor.
- Eh böyle tatsız televizyonu satın gitsin. Televizyon
göreyim derseniz, bizimkine gelin. Şarkı söyleyen ar
tistlere çay tutsanız, alıp içiyor, içince teşekkür de edi
yorlar. Sonra şarkısına kaldığı yerden devam ediyor.
HÜRREKHAQ1DATELEFONQAQIŞ / HORULTU HAKKINDA TELEFON ETME
- Kence oğllm yaman hürrek tartadigen çıqdide. Hürregiden qonı-qoşniler hem uyğanib ketedi.
- Menin neveremge ohşagen çıqıbdi. U hürrek
tartgende Andican, Qarşı, Semerqandden telefon
qılıb hürrek hem evi bilen-de, deb hafa bolişedi.
YARMIDANLEBYÜRGEN ÖRDEK
Bir lâfçi maqtandı:
- Keçe biznikige yarımte ördek uçıb keldi. Heç
tutqıç bermeydi, heli hem tamımizge qonıb turıbdi.
Başqa lâfçi şaşıb qaldi:
- Hay, hay! Unge teğmen! U biznifi ördek boladi-ya! Yarmını qavurib yegenmiz, yarmı danleb
tursin, deb qoyvargenedik.
TARVUZGEOHŞAGENMAŞ
İkki lâf çi Uçreşib qalışdi.
- Bu yıl qışlağımiz dehqanleri rasa bayıb ke
tişdi. Her bir tarvuz ellik kilodan ağır keledi, dedi
biri.
- Biznifi qışlaqda bunaqa tarvuzlarni maş deyişedi, dedi ikkinçisi.
-Küçük oğlum çok kötü horlayıa çıktı. Horultusundan konu komşu bile uyanıyor.
- Benim torunum gibiymiş. O, horlayınca Endican, Karşı ve Semerkant'tan telefon edip horultu da
usulü ile, deyip kızıyorlar.
/ YARIMI YEMLENMEKTE OLAN ÖRDEK
Bir palavracı övündü:
- Gece bize yarım ördek uçup geldi. Hiç tutamadık.
Halen damımızda duruyor.
Diğer palavracı şaşırıp kaldı:
- Aman aman ona dokunmayın. O bizim ördek ola
cak, yarımını kavurup yemiştik. Yarımı yemlensin diye
koyuvermiştik.
/ KARPUZA BENZEYEN FASULYE
İki palavracı karşılaştılar:
- Bu yıl köyümüzün çiftçileri iyice zenginleşti. Her
bir karpuz elli kilodan ağır geliyor, dedi biri.
- Bizim köyde böyle karpuzlara fasulye derler, dedi
ikincisi.
Download

Lafler/Laflar(Palavralar) - e