ÖZ
Karadeniz bölgesinde üretilen petekli balların yapısını ortaya koymak ve gıda
güvenliği bakımından Türk Gıda Kodeksi, FAO-WHO CODEX ile Avrupa Birliği (EU)
standartlarına uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, bölgeden alınan
209 petekli bal örneği biyokimyasal özellikler, mineral madde ve ağır metal içerikleri,
antibiyotik, pestisit ve naftalin kalıntıları açısından araştırılmıştır.
Biyokimyasal analizler sonucunda ortalama kül, nem, pH, asitlik, diastaz, HMF,
elektriksel iletkenlik, invert şeker ve sakkaroz değerleri sırasıyla; % 0.200.01, % 16.66
0.12, 5.42±0.02, 24.970.27 meq kg–1, 10.45 0.26, 8.86±0.38 mg kg–1, 0.480.03 mS
cm –1, % 67.54±0.49 ve % 3.620.13 olarak belirlenmiştir.
Yapılan mineral madde analizleri sonucunda ise Cu (0.18±0.01 ppm),
Zn
(0.16±0.01 ppm), Cd (0.07±0.00 ppm), Fe (1.656± 0.04 ppm), Ba (1.02 ± 0.03 ppb), Ni
(0.14± 0.01 ppm), Bor ( 0.71 ± 0.04 ppb), Cr (6.58 ± 0.28 ppb), Pb (6.99± 0.31 ppb), Al
(0.021± 0.00 ppm), Ca (4.83± 0.33 ppm), Mg (19.97± 0.88 ppm), ), Na (10.75 ± 0.23
ppm), Mn (0.34±0.05 ppm ve K (195.29±5.28 ppm), elementlerinin miktarları tespit
edilmiştir.
Proje kapsamında incelenen tüm bal örneklerinde sülfonamid, tetracycline ve
streptomycine grubu antibiyotiklerden en az bir tanesini içerenlerin oranı %32.5, bal
mumu örneklerinde ise %59.8 olarak belirlenmiştir. Amitraz ve flumetrin grubu pestisit
kalıntısı birçok örnekte tespit edilebilir düzeyde bulunmamış, tespit edilebilenler de
amitraz için standartlarda belirtilen (200ppb) eşik değerin altında çıkmıştır. Bal
örneklerin %9.47’ sinde ise standartların belirlediği maksimum bulunma limitinin (10
ppb) üzerinde naftalin kalıntısı saptanmıştır.
2010, 96 sayfa
Anahtar Kelimeler: Bal, Balmumu, Biyokimyasal, Pestisit, Antibiyotik, Ağır Metal,
Naftalin
ABSTRACT
Concerning food safety, in the study which was conducted with the aim of figuring
out the structure of comb honey samples in Black Sea Region and determining the
eligibility of the honey samples to European Union (EU) standards, Turkish Food Codex,
FAO-WHO Codex, 209 comb honey samples obtained from the region were examined in
term of biochemical characters, mineral matter and heavy metal contents, antibiotic,
pesticide and naphthalene residues.
As a result of biochemical analysis, average ash, moisture, pH, acidity, diastase,
HMF, electrical conductivity, invert sugar and saccharose values were found out as
0.200.01%, 16.66 0.12%, 5.42±0.02, 24.970.27 meq kg–1, 10.45 0.26, 8.86±0.38 mg
kg–1, 0.480.03 mS cm–1, % 67.54±0.49 and 3.620.13 %, respectively.
In the mineral analysis, Cu (0.18±0.01 ppm), Zn (0.16±0.01 ppm), Cd (0.07±0.00
ppm), Fe (1.656± 0.04 ppm), Ba (1.02 ± 0.03 ppb), Ni (0.14± 0.01 ppm), Bor ( 0.71 ±
0.04 ppb), Cr (6.58 ± 0.28 ppb), Pb (6.99± 0.31 ppb), Al (0.021± 0.00 ppm), Ca (4.83±
0.33 ppm), Mg (19.97± 0.88 ppm), Na (10.75 ± 0.23 ppm), Mn (0.34±0.05 ppm and K
(195.29±5.28 ppm) were examined.
In the all examined honey samples in the frame of the project, the rate of the
antibiotics of sulphonamid, tetracycline and streptomycin groups containing at least one
of those were 32.5% and 59.8% in beeswax. According to pesticide analysis, the
pesticide residues belonging to amitraz and flumetrin groups were not in the degree of
determinable amount in many samples. Determined pesticides in some samples were
below the threshold (200 ppb) for amitraz. However, naphthalene residues were found in
the 9.47 of honey samples over the maximum limit (10 ppb).
2010, 96 pages
Key words: Honey, Beeswax, Biochemical , Pesticide, Antibiotic, Heavy Metal,
Naphthalene
II
ÖZET
Bu araştırmada Karadeniz bölgesinde üretilen petekli balların biyokimyasal
içerikleri, veteriner ilacı, naftalin kalıntısı ile mineral madde ve ağır metal içeriklerinin
belirlenerek gıda güvenliği bakımından TGK Bal Tebliği, FAO-WHO CODEX ile
Avrupa Birliği (EU) standartlarına uygunluğunu belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada
Karadeniz bölgesini oluşturan 18 ilin 209 bal üreticicisinden alınan 209 petekli bal
örneğinin analiz sonuçları bölgedeki balın ve balmumunun yapısını ortaya koymuş ve
bölge arıcısının mesleki bilgi seviyeleri ile hijyenik davranışlarını belirlemeye yardımcı
olmuştur.
Bal örneklerinin biyokimyasal analizlerinin yapımı, TSE 3036 Bal standardına
göre, mineral ve ağır metal analizleri, AAS cihazında NMKL metodu, antibiyotik
analizleri CHARM ll Tarama metodu, Pestisit analizleri GC/MS cihazıyla İn house
metodu kullanılarak ve Naftalin Analizi ise GC/MS cihazında SPME metodu
kullanılarak yapılmıştır. Araştırma tesadüf parselleri deneme desenine göre planlanmış
ve verilerin istatistiki analizlerinde SPSS Win 16 ve MİNİTAB paket programı,
ortalamaların karşılaştırılmasında da Duncan ve nonparamatrik karşılığı Dunn testi
kullanılmıştır.
Biyokimyasal analizler sonucunda ortalama kül (0.200.01), nem (% 16.66
0.12), pH (5.42±0.02), asitlik (24.970.27 meq kg–1), diyastaz (10.45 0.26), HMF
(8.86±0.38 mg kg–1), elektriksel iletkenlik (0.48  0.03 mS cm–1), invert şeker %
67.54±0.49 ve sakkaroz (%3.620.13) değerleri tespit edilmiştir. Bölgenin ortalama
biyokimyasal değerleri standartlara uygun olmasına rağmen, bal örneklerinin yaklaşık
%24’ünün diyastazı, %8’nin invert şekeri ve %12’sinin sakarozu standartlara uygun
bulunmamıştır. Ayrıca, HMF, asitlik ve sakkaroz dışında diğer parametrelerlerin illere
göre ortalamaları arasındaki fark istastiki olarak önemli çıkmıştır.
Yapılan mineral madde analizleri sonucunda; Cu (0.18±0.01 ppm), Zn
(0.16±0.01 ppm), Cd (0.07±0.00 ppm), Fe (1.66± 0.04 ppm), Ba (1.02 ±0.03 ppb), Ni
(0.14± 0.01 ppm), Bor ( 0.71 ± 0.04 ppb), Cr (6.58 ± 0.28 ppb), Pb (6.99± 0.31 ppb), Al
(0.021± 0.00 ppm), Ca (4.83± 0.33 ppm), Mg (19.97± 0.88 ppm), Na (10.75 ± 0.23
ppm), Mn (0.34± 0.05 ppm ve K (195.29±5.28 ppm), elementlerinin değerleri tespit
edilmiştir. Uygulanan istatistiki analizlerde Cu, Zn, Fe, Mg, Na, Mn ve K miktarlarının
iller ortalamaları arasındaki fark istatistiki olarak anlamlı (P<0.01 ve P<0.05), Cd, Ba,
Ni, B,Cr, Pb, Al, Ca miktarları arasında ise anlamsız bulunmuştur (P>0.01). Karadeniz
III
ballarında bakılan elementlerin belirlenen miktarları, ballarda mineral ve ağır metal
tespiti yapan araştırmacıların sonuçlarından ve CODEX’ te yer alan ( Fe, Cu ,Zn, Pb)
elementlerin limit değerlerinden düşük veya normal değerler arasında yer almıştır. Bu
nedenle bölge ballarının ağır metal içeriği bakımından güvenli ballar içinde yer aldığı
değerlendirilmektedir.
Bölgeden toplanan bal örneklerinde yapılan antibiyotik analizlerinde % 28.2
oranında sülfonamid, % 3.4 oranında tetracycline, % 6.2 oranında streptomycine
kalıntıları içerdiği belirlenmiştir. Analizi yapılan 209 bal örneğinde Streptomycine,
Sulfonamid ve Tetracyline grubu antibiyotiklerinden yalnızca birisi bulunabildiği gibi,
ikisini veya üçünü de içeren ballara rastlanmıştır. En az bir antibiyotik içeren balların
oranı %32.5 olmuştur. Özellikle Sulfonamid grubu antibiyotiklerin diğer 2 grup
antibiyotiğe göre bulunma oranı oldukça yüksek bulunmuştur.
Bal mumunda ise streptomisin kalıntısına %27.3, sulfonamid kalıntısına 37.3
ve Tetracyline kalıntısına % 30.1 oranında rastlanmıştır. Balmumlarında en az bir (biri,
ikisi veya üçünü birden) antibiyotik kalıntısı tespit edilenlerin oranı %59.8 çıkmıştır.
Karadeniz bölgesinde amitraz ve flumetrin grubu pestisit kalıntısı birçok
örnekte tespit edilebilir düzeyde bulunmamış, tespit edilebilenler de amitraz için
standartlarda belirtilen(200 ppb) eşik değerin altında çıkmıştır. Naftalin kalıntısı ise
ortalama 4.040.48 ppb tespit edilmiştir. Çalışmada araştırılan Pestisitler açısından
Karadeniz Bölgesi balları güvenli görünürken
naftalin hala balda %10’a yakın
bulunma oranı ile insan sağlığını tehdit etmektedir.
Bu projenin sonucunda, Karadeniz Bölgesi petekli ballarının biyokimyasal
yapısı ile ağır metal ve mineral içeriği ve pestisit kalıntıları yönünden genel olarak
FAO-WHO CODEX, EU standartları ve TGK bal tebliğine uygun olduğu, ancak
antibiyotik kalıntısı açısından ise örneklerin yaklaşık %60’nın uygun olmadığı, bununla
birlikte Naftalin kalıntısı açısından her ne kadar bölge ortalaması olarak eşik değerin
altında olsa da örneklerin %10’ unun risk oluşturduğu görüşüne varılmıştır.
IV
SUMMARY
This study was carried out to determine the acceptability of comb honey
samples to European Union (EU) standards, Turkish Food Codex, FAO-WHO Codex,
by revealing the biochemical contents, veterinary drug - naphthalene residues, mineral
matter – heavy metal contents. In the study, analysis results of 209 comb honey
samples obtained from 209 honey producers from 18 provinces of Black Sea Region
asserted the structure of honey and beeswax and helped to determine the farmers’
profession levels and their hygienic behaviors.
Analysis of honey samples were done according to different methods: for
biochemical analysis - TSE 3036 honey standards (Turkish Standards Institute), for
mineral and heavy metal analysis – NMKL method with AAS device, for antibiotic
analysis CHARM II scanning method, for pesticide analysis – in house method with
GC/MC device, for naphthalene analysis - SPME method with GC/MS device. The
experiment was arranged according to randomized complete blocks. Data statistics
were analyzed using SPSS Win 16 and MINITAB package program. Dunn test
corresponding Duncan and nonparametric was used to compare means.
At the end of the biochemical analysis, average ash (0.200.01), moisture (%
16.66 0.12), pH (5.42±0.02), acidity (24.970.27 meq kg–1), diastase (10.45 0.26),
HMF (8.86±0.38 mg kg-1), electrical conductivity (0.48  0.03 mS cm-1), invert sugar
7.54±0.49% and saccharose (%3.620.13) values were found out. In general, average
biochemical values of the region were acceptable to the standards, yet approximately
24% of honey samples for diastase, 8% of samples for invert sugar and 12% of samples
for saccharose were found inconvenient to standards. In addition, statistically
significant differences were found among the means of parameters belonging to
provinces except for HMF, acidity and saccharose.
According to mineral matter analysis, Cu (0.18±0.01 ppm), Zn (0.16±0.01
ppm), Cd (0.07±0.00 ppm), Fe (1.656± 0.04 ppm), Ba (1.02±0.03 ppb), Ni (0.14± 0.01
ppm), Bor (0.71 ± 0.04 ppb), Cr (6.58 ± 0.28 ppb), Pb (6.99± 0.31 ppb), Al (0.021±
0.00 ppm), Ca (4.83± 0.33 ppm), Mg (19.97± 0.88 ppm), Na (10.75 ± 0.23 ppm), Mn
(0.34± 0.05 ppm) and K (195.29± 5.28 ppm) values were figured out. In the statistical
analysis, statistically significant differences were found among values of the elements
Cu, Zn, Fe, Mg, Na, Mn and K considering means of provinces (P<0.01 and P<0.05)
V
but insignificant in Cd, Ba, Ni, B,Cr, Pb, Al, Ca (P>0.01). the amount of the examined
elements in honey samples were lower than many stated research results of mineral and
heavy metals or situated between normal values. Therefore, the honey samples
collected from the region were convenient considering heavy metal contents.
In the antibiotic analysis of all honey samples from provinces of the Black Sea
Region, sulphonamid (28.2%), tetracycline (3.4%) and streptomycin (6.2%) residues
were determined. in The examined 209 honey samples, either one or more (two or
three) antibiotic group of Sulphonamid, tetracycline and streptomycin were found.
Even some honey samples contained all three groups of antibiotics. The rate of honey
samples containing only one antibiotic group was 32.5%. Especially the antibiotics of
sulphonamid group were found more common compared to the rest of two antibiotic
groups.
In the beeswax, sulphonamid (37.3%), tetracycline (30.1%) and streptomycin
(27.3%) residues were determined. The determined antibiotic residue rate of the
samples (at least one or two or three) was 59.8% in the beeswax. According to pesticide
analysis, the pesticide residues belonging to amitraz and flumetrin groups were not in
the degree of determinable amount in many samples in the region. Determined
pesticides in some samples were below the threshold (200 ppb) for amitraz.
Naphthalene residue rate was at 4.040.48 ppb in average. Pesticide residue does not
pose a risk in the Black Sea Region, but naphthalene has threatened the human health
with presence rate 10% in honey.
In conclusion, biochemical structure, heavy metal, mineral content and
pesticide residues of Black Sea Honeys were eligible for European Union (EU)
standards, Turkish Food Codex, FAO-WHO Codex honey declaration. However, the
honey samples of 60% were not suitable regarding antibiotic contents. Although
average naphthalene residue content of the honey samples was found below the
threshold, 10% of the samples had naphthalene content over the limit which poses a
risk.
VI
Download

Karadeniz Bölgesinde Üretilen Petekli Balların Yapısı Bal ve