TÜRKİYE ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜ
Üç Aylık Pazar Verileri Raporu
2014 Yılı 2. Çeyrek
Nisan – Mayıs – Haziran
Sektörel Araştırma ve Strateji Geliştirme
Dairesi Başkanlığı
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
Ağustos 2014, Ankara
İÇİNDEKİLER
YÖNETİCİ ÖZETİ ................................................................................................................................. I
2014 2. ÇEYREK ÖZET BİLGİLERİ ...........................................................................................................I
KISALTMALAR ................................................................................................................................. IX
1
GENEL PAZAR VERİLERİ ........................................................................................................... 1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
2
YETKILENDIRME VE HIZMET TÜRLERINE GÖRE IŞLETMECI SAYILARI ............................................................ 1
IŞLETMECILERIN GELIR VE KÂRLARI..................................................................................................... 2
IŞLETMECI YATIRIMLARI .................................................................................................................. 5
TOPLAM TRAFIK ............................................................................................................................ 6
TÜKETICI ŞIKÂYETLERI ..................................................................................................................... 9
SABİT PAZAR VERİLERİ .......................................................................................................... 11
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
2.10
SABIT PAZARDA GELIRLER .............................................................................................................. 13
SABITTEN ARAMA GELIRLERI........................................................................................................... 15
SABIT PAZARDA TRAFIK HACMI ....................................................................................................... 17
KISA NUMARALAR ........................................................................................................................ 22
EN ÇOK TRAFIK GÖNDERILEN VE ALINAN ÜLKELER ............................................................................... 22
AYLIK KULLANIM MIKTARI (MOU) ................................................................................................... 23
ABONE BAŞINA ORTALAMA ÇAĞRI BAŞLATMA .................................................................................... 23
ABONE BAŞINA AYLIK GELIR (ARPU) ................................................................................................. 24
SABIT NUMARA TAŞINABILIRLIĞI ..................................................................................................... 24
SABIT PAZARDA YATIRIM ............................................................................................................... 24
3
İNTERNET VE GENİŞBANT VERİLERİ ....................................................................................... 26
4
MOBİL PAZAR VERİLERİ ......................................................................................................... 35
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9
4.10
5
ABONE SAYISI VE PENETRASYON...................................................................................................... 35
MOBIL ABONE PROFILI .................................................................................................................. 38
MOBIL TRAFIK HACMI ................................................................................................................... 44
EN ÇOK TRAFIK GÖNDERILEN VE ALINAN ÜLKELER ............................................................................... 47
KISA NUMARALAR ........................................................................................................................ 47
SMS VE MMS .............................................................................................................................. 48
MOBIL GELIR .............................................................................................................................. 50
ABONE BAŞINA AYLIK GELIR (ARPU) ................................................................................................. 53
AYLIK KULLANIM MIKTARI (MOU) ................................................................................................... 55
MOBIL YATIRIM ........................................................................................................................... 56
DİĞER HİZMETLER ................................................................................................................. 58
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6
5.7
ALTYAPI HIZMETLERI .................................................................................................................... 58
KABLOLU YAYIN HIZMETLERI........................................................................................................... 59
UYDU HABERLEŞME HIZMETLERI ..................................................................................................... 60
UYDU PLATFORM HIZMETLERI ........................................................................................................ 61
GMPCS HIZMETLERI...................................................................................................................... 62
REHBERLIK HIZMETLERI ................................................................................................................. 63
OKTH HIZMETLERI ........................................................................................................................ 64
ŞEKİLLERİN LİSTESİ
ŞEKİL 1-1 TOPLAM GELİRİN İŞLETMECİLER ARASINDA DAĞILIMI, 2013, MİLYAR ¨ * ........................ 2
ŞEKİL 1-2 İŞLETMECİLERİN TOPLAM GELİRDEN ALDIĞI PAY, 2013, % ............................................ 3
ŞEKİL 1-3 TOPLAM YILLIK ARAMA TRAFİK MİKTARLARI, MİLYAR DAKİKA ........................................ 7
ŞEKİL 1-4 TOPLAM ÜÇ AYLIK ARAMA TRAFİK MİKTARLARI, MİLYAR DAKİKA ................................... 7
ŞEKİL 1-5 TRAFİK DAĞILIMI, MİLYON DAKİKA................................................................................ 8
ŞEKİL 1-6 TRAFİK DAĞILIMI, % .................................................................................................... 8
ŞEKİL 1-7 01.08.2012 – 08.08.2014 ARASI DÖNEME İLİŞKİN TÜKETİCİ ŞİKÂYETLERİ ..................... 9
ŞEKİL 1-8 TÜKETİCİ ŞİKÂYETLERİNİN SEKTÖR BAZINDA DAĞILIMI .................................................. 9
ŞEKİL 2-1 SABİT ABONE SAYISI VE PENETRASYON ..................................................................... 11
ŞEKİL 2-2 TÜRK TELEKOM’UN YILLIK SABİT GELİRİNİN DAĞILIMI, % ............................................. 14
ŞEKİL 2-3 TÜRK TELEKOM’UN ÜÇ AYLIK GELİRİNİN DAĞILIMI, %.................................................. 14
ŞEKİL 2-4 TÜRK TELEKOM ARAMA GELİRLERİNİN DAĞILIMI, MİLYON ¨*........................................ 15
ŞEKİL 2-5 STH–TT ARAMA HİZMET GELİRLERİNE GÖRE PAZAR PAYLARI, % * ............................. 16
ŞEKİL 2-6 STH–TT TELEFON HİZMETLERİ GELİRLERİNE GÖRE PAZAR PAYLARI, % * ................... 16
ŞEKİL 2-7 TÜRK TELEKOM TRAFİK DAĞILIMI, % .......................................................................... 18
ŞEKİL 2-8 STH–TT ÇAĞRI BAŞLATMA (ŞEHİRİÇİ) TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % ................................ 18
ŞEKİL 2-9 STH–TT ÇAĞRI BAŞLATMA (ŞEHİRLERARASI) TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % ...................... 19
ŞEKİL 2-10 STH–TT ÇAĞRI BAŞLATMA (MOBİLE DOĞRU) TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % .................... 19
ŞEKİL 2-11 STH–TT ÇAĞRI BAŞLATMA (YURTDIŞINA DOĞRU) TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % .............. 20
ŞEKİL 2-12 STH–TT SABİTTE SONLANDIRILAN ULUSLARARASI ÇAĞRI TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % .. 20
ŞEKİL 2-13 STH–TT MOBİLDE SONLANDIRILAN ULUSLARARASI ÇAĞRI TRAFİĞİ KIYASLAMASI, % . 21
ŞEKİL 2-14 STH-TT SABİTTEN BAŞLATILAN TOPLAM TRAFİKTEKİ PAYLARI, % ............................. 21
ŞEKİL 2-15 SABİT MOU, DAKİKA ............................................................................................... 23
ŞEKİL 2-16 SABİT ABONE ORTALAMA ÇAĞRI BAŞLATMA, DAKİKA ................................................ 23
ŞEKİL 2-17 SABİT ARPU, ¨ ...................................................................................................... 24
ŞEKİL 2-18 TÜRK TELEKOM’UN YILLIK YATIRIM MİKTARI, MİLYON ¨ ............................................. 25
ŞEKİL 2-19 TÜRK TELEKOM’UN ÜÇ AYLIK YATIRIM MİKTARI, MİLYON ¨ ........................................ 25
ŞEKİL 3-1 GENİŞBANT İNTERNET ABONE SAYISI ......................................................................... 26
ŞEKİL 3-2 TOPLAM XDSL ABONE SAYISI.................................................................................... 28
ŞEKİL 3-3 OECD ÜLKELERİNDE SABİT GENİŞBANT İNTERNET PENETRASYON ORANLARI,% ......... 29
ŞEKİL 3-4 HIZLARA GÖRE SABİT GENİŞBANT İNTERNET ABONELERİNİN DAĞILIMI, 2014-2 ............ 30
ŞEKİL 3-5 MOBİL BİLGİSAYARDAN İNTERNET ABONELERİNİN KULLANIMA GÖRE DAĞILIMI.............. 31
ŞEKİL 3-6 MOBİL CEPTEN İNTERNET ABONELERİNİN KULLANIMA GÖRE DAĞILIMI ......................... 31
ŞEKİL 3-7 SABİT GENİŞBANT ABONELERİNİN TEKNOLOJİ VE İŞLETMECİ BAZINDA DAĞILIMI, % ....... 32
ŞEKİL 3-8 OECD ÜLKELERİNDE SABİT-MOBİL GENİŞBANT İNTERNET YAYGINLIĞI, % ................... 33
ŞEKİL 3-9 “.TR” UZANTILI ALAN ADLARININ DAĞILIMI (ADET) ........................................................ 33
ŞEKİL 3-10 IP ADRESİ ÜLKE BİLGİSİ .......................................................................................... 34
ŞEKİL 4-1 TOPLAM MOBİL ABONE SAYISI VE NÜFUSA GÖRE PENETRASYON ................................ 35
ŞEKİL 4-2 M2M ABONE SAYISI, MİLYON .................................................................................... 35
ŞEKİL 4-3 MOBİL ABONE SAYISI VE 0-9 YAŞ HARİÇ NÜFUSA GÖRE PENETRASYON ...................... 36
ŞEKİL 4-4 ÖN ÖDEMELİ VE FATURALI MOBİL GENİŞBANT ABONE SAYILARI, BİN ........................... 37
ŞEKİL 4-5 TÜRKİYE VE BAZI AVRUPA ÜLKELERİNİN MOBİL PENETRASYON ORANLARI, % .............. 37
ŞEKİL 4-6 ÖN ÖDEMELİ VE FATURALI MOBİL ABONE ORANLARI, %.............................................. 38
ŞEKİL 4-7 BAZI AVRUPA ÜLKELERİ VE TÜRKİYE’DE ÖN ÖDEMELİ/FATURALI ABONE ORANLARI, % 38
ŞEKİL 4-8 3G ÖN ÖDEMELİ VE FATURALI MOBİL ABONE ORANLARI, % ........................................ 39
ŞEKİL 4-9 MOBİL İŞLETMECİ BAZINDA TOPLAM ABONE SAYILARI, MİLYON.................................... 39
ŞEKİL 4-10 TOPLAM MOBİL NUMARA TAŞIMA SAYILARI ............................................................... 40
ŞEKİL 4-11 MNT KAPSAMINDA MOBİL İŞLETMECİLERİN NET GELEN ABONE SAYILARI, BİN ........... 40
ŞEKİL 4-12 MOBİL İŞLETMECİLERİN ABONE SAYISINA GÖRE PAZAR PAYLARI, % .......................... 41
ŞEKİL 4-13 MOBİL İŞLETMECİLERİN ABONE KAYIP ORANLARI (CHURN RATE), %.......................... 42
ŞEKİL 4-14 MOBİL İŞLETMECİ BAZINDA ÖN ÖDEMELİ / FATURALI ABONELERİN DAĞILIMI, % .......... 42
ŞEKİL 4-15 ÖN ÖDEMELİ ABONELERİN DAĞILIMI, % ................................................................... 43
ŞEKİL 4-16 FATURALI ABONELERİN DAĞILIMI, % ........................................................................ 43
ŞEKİL 4-17 MOBİL ABONELERİN BİREYSEL-KURUMSAL BAZDA AYRIMI, % .................................... 44
ŞEKIL 4-18 MOBİL İŞLETMECİLERİN DÖNEMLERE GÖRE TOPLAM TRAFİKLERİ, MİLYAR DAKİKA ...... 45
ŞEKİL 4-19 MOBİL İŞLETMECİLERİN TRAFİĞE GÖRE PAZAR PAYLARI, % ...................................... 45
ŞEKİL 4-20 MOBİL TRAFİK DAĞILIMI, %...................................................................................... 46
ŞEKİL 4-21 MOBİL TRAFİK DAĞILIMI, MİLYON DAKİKA ................................................................. 46
ŞEKİL 4-22 YILLARA GÖRE MOBİL SMS VE MMS MİKTARI, MİLYON ADET *................................. 49
ŞEKİL 4-23 YILLAR İTİBARİYLE MOBİL HİZMETLERDEN ELDE EDİLEN GELİR, MİLYAR ¨................... 50
ŞEKİL 4-24 MOBİL HİZMETLERDEN ELDE EDİLEN ÜÇ AYLIK GELİRLER, MİLYAR ¨ .......................... 51
ŞEKİL 4-25 MOBİL İŞLETMECİLERİN GELİRE GÖRE PAZAR PAYLARI, % ........................................ 51
ŞEKİL 4-26 MOBİL İŞLETMECİLERİN GELİR DAĞILIMI, % .............................................................. 52
ŞEKİL 4-27 MOBİL İŞLETMECİLERİN İŞLETMECİ BAZINDA GELİR DAĞILIMI, %, 2014-2 ................... 53
ŞEKİL 4-28 MOBİL ARPU, ¨ ...................................................................................................... 53
ŞEKİL 4-29 ÖN ÖDEMELİ MOBİL ARPU, ¨ .................................................................................. 54
ŞEKİL 4-30 FATURALI MOBİL ARPU, ¨ ....................................................................................... 54
ŞEKİL 4-31 TÜRKİYE VE AB’DE MOBİL ARPU, €......................................................................... 55
ŞEKİL 4-32 MOBİL İŞLETMECİ BAZINDA MOU DEĞERLERİ, DK/AY................................................. 55
ŞEKİL 4-33 AB VE TÜRKİYE’DE MOBİL ABONE BAŞINA ORTALAMA GÖRÜŞME, DK/AY.................... 56
ŞEKİL 4-34 YILLIK MOBİL YATIRIM, MİLYON ¨ .............................................................................. 56
ŞEKİL 4-35 İŞLETMECİ BAZINDA YILLIK MOBİL YATIRIM, MİLYON ¨ ............................................... 57
ŞEKİL 4-36 ÜÇ AYLIK MOBİL YATIRIM, MİLYON ¨......................................................................... 57
ŞEKİL 5-1 KABLO İNTERNET ABONE SAYISI ................................................................................ 60
ÇİZELGELERİN LİSTESİ
ÇİZELGE 1-1 HİZMET TÜRLERİNE GÖRE YETKİLENDİRME SAYILARI ................................................ 1
ÇİZELGE 1-2 TÜRK TELEKOM VE MOBİL İŞLETMECİLERİN YILLIK NET SATIŞ GELİRLERİ, ¨ * ............. 2
ÇİZELGE 1-3 TÜRK TELEKOM VE MOBİL İŞLETMECİLERİN ÜÇ AYLIK NET SATIŞ GELİRLERİ, ¨ * ........ 3
ÇİZELGE 1-4 TÜRK TELEKOM VE MOBİL İŞLETMECİLERİN YILLIK NET KÂR DEĞERLERİ, ¨ * .............. 4
ÇİZELGE 1-5 DİĞER İŞLETMECİLERİN ÜÇ AYLIK GELİR BİLGİLERİ,¨ * .............................................. 4
ÇİZELGE 1-6 DİĞER İŞLETMECİLERİN YILLIK GELİR BİLGİLERİ, ¨ * .................................................. 5
ÇİZELGE 1-7 TÜRK TELEKOM VE MOBİL ŞEBEKE İŞLETMECİLERİNİN ÜÇ AYLIK YATIRIMLARI, ¨ ........ 5
ÇİZELGE 1-8 TÜRK TELEKOM VE MOBİL İŞLETMECİLERİN TOPLAM YILLIK YATIRIMI, ¨ * ................... 6
ÇİZELGE 1-9 DİĞER İŞLETMECİLERİN ÜÇ AYLIK YATIRIM BİLGİLERİ, ¨* ........................................... 6
ÇİZELGE 1-10 DİĞER İŞLETMECİLERİN TOPLAM YILLIK YATIRIMI, ¨ * .............................................. 6
ÇİZELGE 1-11 TÜKETİCİ ŞİKÂYETLERİNİN KONUSU İTİBARİYLE DAĞILIMI....................................... 10
ÇİZELGE 2-1 STH İŞLETMECİLERİNİN KULLANICI SAYILARI .......................................................... 12
ÇİZELGE 2-2 STH İŞLETMECİLERİNİN KULLANICI SAYISINA GÖRE PAZAR PAYLARI, 2014-2 ........... 12
ÇİZELGE 2-3 STH İŞLETMECİLERİ TOPLAM ÖN ÖDEMELİ KART SATIŞ ADEDİ................................ 12
ÇİZELGE 2-4 STH İŞLETMECİLERİNİN KART SATIŞI SAYISINA GÖRE PAZAR PAYLARI, 2014-2........ 13
ÇİZELGE 2-5 STH İŞLETMECİLERİNİN NET SATIŞ GELİRLERİ ....................................................... 15
ÇİZELGE 2-6 TÜRK TELEKOM’UN EBITDA MARJI ....................................................................... 17
ÇİZELGE 2-7 TÜRK TELEKOM TRAFİK DAĞILIMI, MİLYON DAKİKA ................................................. 17
ÇİZELGE 2-8 SABİT TELEFONLARDAN EN SIK ARANAN KISA NUMARALAR, 2014-2 ....................... 22
ÇİZELGE 2-9 EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER, 2014-2 ................................... 22
ÇİZELGE 3-1 TOPLAM İNTERNET ABONE SAYILARI ...................................................................... 27
ÇİZELGE 3-2 YÖNTEMLER BAZINDA DİĞER İNTERNET ABONE SAYILARI........................................ 27
ÇİZELGE 3-3 İSS PAZAR PAYLARI, 2014-2 ................................................................................ 28
ÇİZELGE 3-4 İSS YILLIK HİZMET GELİRLERİ,¨ ............................................................................ 29
ÇİZELGE 3-5 İSS HİZMET GELİRLERİ,¨ ...................................................................................... 29
ÇİZELGE 3-6 ELEKTRONİK VE MOBİL İMZA .................................................................................. 34
ÇİZELGE 4-1 3G HİZMETİ KULLANICI VERİLERİ ........................................................................... 36
ÇİZELGE 4-2 EN FAZLA TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER, 2014-2 ................................. 47
ÇİZELGE 4-3 AVEA, EN SIK ARANAN KISA NUMARALAR, 2014-2 ................................................ 47
ÇİZELGE 4-4 VODAFONE, EN SIK ARANAN KISA NUMARALAR, 2014-2 ..................................... 48
ÇİZELGE 4-5 TURKCELL, EN SIK ARANAN KISA NUMARALAR, 2014-2....................................... 48
ÇİZELGE 4-6 DÖNEMLERE GÖRE SMS VE MMS MİKTARI, MİLYON ADET* ................................... 49
ÇİZELGE 4-7 İŞLETMECİ BAZINDA SMS VE MMS MİKTARI (2014-1/2014-2) ................................ 50
ÇİZELGE 5-1 ALTERNATİF İŞLETMECİLERİN FİBER UZUNLUKLARI ................................................. 58
ÇİZELGE 5-2 ALTYAPI İŞLETMECİLERİNİN PAZAR PAYLARI ........................................................... 58
ÇİZELGE 5-3 ALTYAPI HİZMETLERİNE İLİŞKİN GELİR, TL .............................................................. 59
ÇİZELGE 5-4 KABLOLU YAYIN HİZMETLERİ ................................................................................. 59
ÇIZELGE 5-5 UYDU HABERLEŞME HIZMETLERINE ILIŞKIN ABONE SAYISI VE GELIR........................ 60
ÇIZELGE 5-6 UYDU İŞLETMECILERININ ABONE SAYISINA GÖRE PAZAR PAYLARI, % ...................... 61
ÇIZELGE 5-7 ABONE VE KULLANICI SAYILARI .............................................................................. 61
ÇIZELGE 5-8 UYDU PLATFORM HIZMETI GELIRLERI, TL .............................................................. 62
ÇIZELGE 5-9 GMPCS HIZMETINE ILIŞKIN ABONE SAYISI VE GELIRLER ........................................ 62
ÇIZELGE 5-10 GMPCS İŞLETMECILERININ PAZAR PAYLARI, % ................................................... 62
ÇIZELGE 5-11 REHBERLIK HIZMETLERI ...................................................................................... 63
ÇIZELGE 5-12 REHBERLIK HIZMETI İŞLETMECILERININ PAZAR PAYLARI........................................ 64
ÇİZELGE 5-13 OKTH HİZMETLERİ ............................................................................................. 64
YÖNETİCİ ÖZETİ
2014 2. ÇEYREK ÖZET BİLGİLERİ
2014 yılı ikinci üç aylık dönem (Nisan-Mayıs-Haziran) sonu itibarıyla Türkiye
elektronik haberleşme pazarında yaşanan gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.
Genel Pazar Verileri
 11 Ağustos 2014 itibarıyla elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren
işletmeci sayısı 616 olup bu işletmecilere verilen yetkilendirme sayısı 1015’dir.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin
net satış gelirleri yaklaşık 6,8 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
 Diğer işletmecilerin net satış gelirleri 2014 yılı ikinci çeyrekte yaklaşık 1,8 milyar
TL olarak gerçekleşmiştir.
 2014 yılı ikinci çeyrekte Türk Telekom ve mobil işletmecilerin toplam yatırım
miktarı yaklaşık 649 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
 Diğer işletmeciler tarafından 2014 yılı ikinci çeyreğinde yaklaşık 361 milyon TL
yatırım gerçekleştirilmiştir.
 2014 yılı ikinci çeyrekte toplam mobil trafik miktarı 52,1 milyar dakika olurken
sabit trafik miktarı ise 3,7 milyar dakika olarak gerçekleşmiştir. Bir önceki üç
aylık döneme göre mobil trafik miktarı yaklaşık %10,3 oranında artarken sabit
trafik miktarı ise yaklaşık %1,6 oranında azalmıştır. Trafiğin büyük bir kısmını
(%88,7) mobilden mobile giden trafik oluşturmaktadır.
 01/08/2012 ile 08/08/2014 tarihleri arasında Kuruma gelen toplam şikayet sayısı
129.666 olup; bu şikâyetlerin 124.795 tanesi cevaplanmış, 133 tanesi Kurum
içinde başka birimlere yönlendirilmiş, 2.176 tanesi işleme konulmuş fakat
sonuçlanmamış ve 2.061 tanesi ise reddedilmiştir. Bu dönemde en fazla
şikâyetin yaklaşık %49 oranında GSM hizmetleri ile ilgili olarak yapıldığı
görülmektedir.
Sabit Pazar
 2014 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla 13.010.147 sabit telefon abonesi bulunan
Türkiye’de penetrasyon oranı bir önceki çeyreğe göre %2,1 azalarak yaklaşık
i
%16,97 seviyesine düşmüştür. Türkiye’de ortalama hanehalkı büyüklüğünün
3,69 olduğu göz önünde bulundurulduğunda sabit telefon hizmetleri pazarında
Türkiye’nin önemli bir kesimine ulaşıldığını söylemek mümkündür.
 2014 yılının ikinci çeyreği itibarıyla kullanıcı bilgilerine bakıldığında, taşıyıcı ön
seçimi kullanıcı sayısının 206.535, arama bazında taşıyıcı seçimi kullanıcı
sayısının ise 81.650 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Diğer yöntemlerle STH
işletmecilerini kullanarak arama yapan kullanıcı sayısı ise 1.716.398’dir.
İşletmecilerin toplam ön ödemeli kart satış adedi ise 3.165.354’tür.
 2014 yılının ikinci çeyreğinde PSTN gelirleri toplam gelirin %41,08’ini teşkil
ederken erişim gelirleri toplam gelirin %43,20’sini oluşturmuştur.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönem itibarıyla Türk Telekom’un sabit telefon gelirleri
yaklaşık 847 milyon TL olarak gerçekleşmiş olup bir önceki senenin aynı
dönemine göre %23,3 oranında azalırken bir önceki döneme göre de %7,5
oranında azalmıştır.
 Yaklaşık 2 milyon kullanıcı sabit telefon hizmetlerinde alternatif işletmecilerden
hizmet almış olup, bu işletmecilerin üç aylık dönem için tüm STH hizmetlerinden
elde ettikleri gelirler 292 milyon TL civarında gerçekleşmiştir.
 Türk Telekom’un trafik dağılımı incelendiğinde; bir önceki yılın aynı döneminde
%80,57 olan şebeke içi trafiğin toplam trafik içindeki payının 2014 yılı ikinci üç
aylık döneminde %72,43 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bununla birlikte bir
önceki yılın aynı döneminde toplam trafiğin %16,06’sını oluşturan mobile doğru
trafik 2014 yılının ikinci çeyreğinde toplam trafiğin %22,64’ünü teşkil etmiştir.
 2013 yılının birinci çeyreğinde yaklaşık 3,4 milyar dakika olan Türk Telekom’un
ses trafiği, 2014 yılının ikinci çeyreğinde %17,1 oranında azalarak yaklaşık 2,7
milyar dakika olarak gerçekleşmiştir.
 Şehiriçi trafikte STH işletmecilerinin payı %14,41 olarak gerçekleşirken Türk
Telekom’un payı %85,59 olarak gerçekleşmiştir.
 Şehirlerarası arama trafik miktarındaki STH işletmecilerinin pazar payı %28,71
olarak gerçekleşirken Türk Telekom’un pazar payı ise %71,29 olarak
gerçekleşmiştir.
 Mobile doğru çağrı trafiğinde STH işletmecilerinin payı %43,32 olarak
gerçekleşirken Türk Telekom’un payı %56,68 olarak gerçekleşmiştir.
ii
 Yurtdışına doğru çağrı başlatma trafiğinde Türk Telekom’un payı %55,21 olarak
gerçekleşirken STH işletmecilerinin payı %44,79 olarak gerçekleşmiştir.
 Sabit şebekede sonlandırılan uluslararası çağrı trafiğinde Türk Telekom’un payı
%30,69 olarak gerçekleşirken STH işletmecilerinin payı %69,31 olarak
gerçekleşmiştir.
 Mobil
şebekelerde
sonlandırılan
uluslararası
çağrı
trafiğinde
STH
işletmecilerinin payı %67,15 olarak gerçekleşirken Türk Telekom’un payı
%32,85 olarak gerçekleşmiştir.
 Sabit şebekede başlatılan toplam trafikte STH işletmecilerinin payı %26,27
olarak gerçekleşirken Türk Telekom’un payı %73,73 olarak gerçekleşmiştir.
 Türk Telekom şebekesinden en çok aranan kısa numara 112 (Sıhhi İmdat)
olmuştur.
 2014 yılı ikinci çeyrekte de sabit şebekeden en fazla trafik gönderilen ve alınan
ülke Almanya’dır.
 2014 yılı ikinci üç aylık döneminde 153 dakika olarak gerçekleşen sabit MoU, bir
önceki yılın aynı dönemine göre %4 azalırken bir önceki döneme göre %2,2
oranında artmıştır.
 2014 yılı ikinci çeyreğinde Türk Telekom’un abone başına aylık geliri 22,67 TL
olarak gerçekleşmiştir.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde 140 milyon TL olarak gerçekleşen Türk
Telekom’un sabit yatırım tutarı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %57,9
oranında azalırken bir önceki döneme göre %80 oranında artmıştır.
İnternet ve Genişbant
 2008 yılında 6 milyon genişbant internet abonesi bulunurken, yaklaşık altı yıllık
bir sürede altı kata yakın artışla 2014 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla 37 milyona
yaklaşmıştır.
 2014 yılının ikinci çeyreğinde toplam internet aboneliğinde bir önceki üç aylık
döneme göre %5,8 artış gerçekleşmiş olup, mobil ve özellikle fiber internet
abonelerinin artmasıyla birlikte internet abone sayısındaki genel artış eğilimi
devam etmiştir. Toplam internet abone sayısının yıllık artış oranı ise %23,8
olarak gerçekleşmiştir.
iii
 2011 yılı üçüncü çeyreğine kadar artış gösteren xDSL abone sayısı bu
dönemden sonra düşüş eğilimine geçmiş ve bu düşüş 2012 yılı dördüncü
çeyreğinde yerini tekrar artışa bıraksa da bundan sonraki süreçte yatay bir
eğilim göstererek, 2014 yılı ikinci çeyrekte 6,7 milyona yaklaşmıştır.
 Kablo internet abone sayısı önceki üç aylık döneme göre %0,8 oranında artarak
496.038’e çıkmıştır.
 2014 yılı ikinci çeyrekte internet servis sağlayıcılığına ilişkin toplam gelir
yaklaşık 1,18 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
 Türkiye’deki sabit genişbant abonelerinin yaklaşık %61’i 4-8 Mbit/sn hızda
bağlantı sunan paketleri tercih ettikleri görülmektedir.
 Mobil bilgisayardan internet abonelerinin kullanım miktarına bakıldığında 100
MB üzeri kullanımı olan abonelerin oranının %83 olduğu anlaşılmaktadır. En az
kullanımı gösteren 0-50 MB aralığında ise abonelerin yaklaşık %14’ü
bulunmaktadır. Mobil cepten internet abonelerinden 100 MB üzerin kullanımı
olan abonelerin oranı ise %56, 0-50 MB aralığında kullanımı olan abonelerin
oranı da yaklaşık %38’dir.
 Alternatif işletmecilerin xDSL teknolojisi ile sundukları hizmetin genişbant
pazarındaki payı 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla %11,8 olarak gerçekleşirken bu
dönemde özellikle fiber genişbantın etkisi ile birlikte TTNet’in genişbant
pazarındaki xDSL payı gerilemeye devam ederek %66,1 seviyelerine inmiştir.
Bunun
yanında
alternatif
işletmecilerin
6,7
milyona
yaklaşan
xDSL
abonelerindeki payı ise %15 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ayrıca toplam
genişbant pazarında kablo internet hizmeti sunan işletmecinin pazar payı %5,8
olurken fiberin pazar payı %15,6 olarak gerçekleşmiştir.
 Türkiye’de nüfusa göre sabit genişbant penetrasyon oranı %11,2 iken OECD
ülkeleri penetrasyon ortalaması %27’dir. Mobil genişbant penetrasyon oranı
Türkiye’de %37,1 iken OECD ortalaması %72,4’dür.
 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla “Nic.tr” kayıtlarında 353.724 adet “.tr” uzantılı
alan adı bulunmaktadır. Bu alan adlarının %74,2’si “com.tr”, %8,1’i “gen.tr”,
%3,6’sı “gov.tr”, %3,2’si ise “web.tr” uzantısına sahiptir.
 2005 yılında 3 (üç), 2006 yılında ise 1 (bir) adet olmak üzere toplam 4 (dört)
adet elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı hâlihazırda yetkilendirilmiş olup 2014
iv
Haziran sonu itibarıyla 1.088.082 elektronik imza ve 312.631 mobil imza olmak
üzere toplam 1.400.713 elektronik sertifika oluşturulmuştur.
Mobil Pazar
 Haziran 2014 itibarıyla Türkiye’de yaklaşık %92,31 penetrasyon oranına karşılık
gelen toplam 70.791.075 mobil abone bulunmaktadır. 0-9 yaş nüfus hariç olmak
üzere mobil penetrasyon oranı %110’un üzerine çıkmaktadır.
 2014 yılı ikinci çeyrekte 3G abone sayısı 53.385.739’a ulaşırken; 3G hizmetiyle
birlikte mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant
abone sayısı da 28.445.663’e yükselmiştir. 2014 yılı ikinci çeyrekte toplam
mobil internet kullanım miktarı ise 61.913 TByte olarak gerçekleşmiştir.
 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla M2M abone sayısı 2,3 milyon civarındadır.
 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla faturalı mobil genişbant abone sayısı 14.883.203
olarak, ön ödemeli mobil genişbant abone sayısı ise 13.532.460 olarak
gerçekleşmiştir.
 2014 yılı ikinci üç aylık döneme bakıldığında mobil abonelerin yaklaşık
%57,7’sini ön ödemeli abonelerin oluşturduğu, son bir yıl içerisinde faturalı
abonelerin oranının %39,8’den %42,3’e çıktığı görülmektedir.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde numara taşıma işlem sayısı bir önceki üç aylık
döneme göre %3,6 oranında artarak yaklaşık 3.476.395 olarak gerçekleşmiştir.
18 Ağustos 2014 tarihi itibariyle de toplam 72.379.514 numara taşıma işlemi
gerçekleştirilmiştir.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönem itibarıyla abone sayısına göre Turkcell’in %48,92;
Vodafone’un %28,78; Avea’nın ise %22,3’lük paya sahip olduğu görülmektedir.
 2014 yılı ikinci çeyrek dönem itibarıyla gelire göre pazar payları incelendiğinde
Turkcell’in pazar payının %46,2 , Vodafone ve Avea’nın ise sırasıyla %32,55 ve
%21,25 seviyelerinde olduğu görülmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrekte gelire göre
pazar payları 2013 yılının aynı dönemi ile kıyaslandığında Turkcell’in pazar
payının yaklaşık 2,5 puan azaldığı, Avea’nın pazar payının 0,1 puan
Vodafone’un pazar payının ise 2,4 puan arttığı görülmektedir.
1
31 Aralık 2013 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusu 76.667.864 kişidir (TÜİK).
v
 2014 yılı ikinci çeyreği itibariyle Avea abonelerinin %45,7’inin, Turkcell
abonelerinin %41,9’unun, Vodafone abonelerinin ise %40,2’sinin faturalı
abonelerden oluştuğu görülmektedir.
 Toplam mobil abonelerin yaklaşık %90,7’sini bireysel, %9,3’ünü ise kurumsal
aboneler oluşturmaktadır.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönemi trafik bilgileri bir önceki üç aylık dönemle
kıyaslandığında toplam trafiğin %10,30 oranında arttığı, geçen senenin aynı
dönemi ile kıyaslandığında ise %9,08 oranında arttığı görülmektedir. İşletmeci
bazında incelendiğinde ise bir önceki döneme göre Turkcell’in trafiğinin %7,51
oranında, Vodafone’un trafiğinin %8,48 oranında; Avea’nın trafiğinin ise %17,28
oranında arttığı görülmektedir.
 2014 yılı ikinci çeyrekte de mobil şebekelerden en fazla trafik gönderilen ve
alınan ülke Almanya’dır.
 Avea, Vodafone ve Turkcell hatlarından en çok aranan kısa numara 182
(Hastane Randevu)’dir.
 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde SMS sayısının yaklaşık 31.979 milyon
civarında gerçekleştiği, 2011 yılında işletmecilerin başlattığı kampanyalar ile
hızlı bir yükseliş yaşayan MMS sayısının ise yaklaşık 33,5 milyona düştüğü
görülmektedir.
 İşletmeci bazında gönderilen SMS ve MMS sayıları incelendiğinde 2014 yılı
ikinci üç aylık döneminde bir önceki çeyreğe göre Avea’nın SMS sayısı %8,31;
MMS sayısı %18,97 artmış; Turkcell’in SMS sayısı %18,04; MMS sayısı %2,31
azalmış ve Vodafone’un SMS sayısı %7,32 azalmış; MMS sayısı %18,89
artmıştır.
 Konuşma gelirleri Turkcell’in gelirlerinin %68,2’sini Vodafone’un gelirlerinin
%65,74’ünü ve Avea’nın gelirlerinin %54,73’ünü oluşturmaktadır. SMS+MMS
gelirleri Turkcell’in gelirlerinin %7,77’sini, Vodafone’un gelirlerinin %11,31’ini ve
Avea’nın gelirlerinin %12,24’ünü oluşturmaktadır. Data gelirleri ise Turkcell’de
%19,31, Vodafone’da %21 ve Avea’da %29,22’lik paya sahiptir.
 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla Turkcell için abone başına aylık gelir 22,07TL,
Vodafone için 21,66 TL, Avea için ise 21,70 TL’dir.
 Haziran 2014 itibarıyla Turkcell’in MoU değeri 299 dakika, Vodafone’un 412
dakika ve Avea’nın ise 437 dakika olarak gerçekleşmiştir.
vi
 2014 ikinci çeyreğinde 364 dakika olan ortalama aylık mobil kullanım süresi ile
Türkiye, raporda yer verilen Avrupa ülkelerine kıyasla en fazla mobil telefonla
görüşme yapan ülke olmuştur.
Diğer Hizmetler
 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla alternatif işletmecilerin toplam fiber uzunluğu
51.579 km’dir. Türk Telekom’un ise 183.930 km fiber altyapısı bulunmaktadır.
Bunun yaklaşık 123.572 km’si omurga, geri kalan kısmı erişim amaçlı
kullanılmaktadır.
 Alternatif altyapı işletmecilerinin elde ettikleri toplam gelir yaklaşık 167,4 milyon
TL seviyesindedir.
 Türksat’ın 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla toplam kablo TV abone sayısı
1.150.463 olup Teledünya markasıyla sunulan sayısal kablo TV abone sayısı
609.236 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, kablo telefon hizmetinden yararlanan
45.474 Türksat abonesi bulunmaktadır.
 Uydu haberleşme hizmetleri konusunda yetkilendirilmiş işletmeciler 2014 yılı
ikinci çeyreği itibarıyla 10.629 aboneye uydu yer istasyonlarıyla uluslararası
internet bağlantıları, video konferans, noktadan noktaya uluslararası uydu data
devreleri gibi hizmetleri sağlamaktadır. Bu hizmete ilişkin toplam gelirler ise
yaklaşık 68 milyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
 Uydu Platform hizmet grubundan “İmzalanan Abonelik Sözleşmesi ile Hizmet
Alan Kullanıcı Sayısı” 2014 yılı ikinci çeyreği için toplam 4.980.562’dir. Bu
hizmete ilişkin toplam gelirler ise yaklaşık 362 milyon TL seviyesinde
gerçekleşmiştir.
 GMPCS Mobil Telefon hizmet grubunda toplam abone sayısı 2014 yılı ikinci
çeyreği için 6.087’dir. GMPCS hizmetlerine ilişkin gelir ise yaklaşık 3,76 milyon
TL olarak gerçekleşmiştir.
 Rehberlik hizmeti kapsamında 2014 yılı ikinci çeyreğinde toplam çağrı sayısı
9.938.552 olup toplam çağrı süresi 15.742.307 dakikadır. Numara ile sorgulama
hizmeti 2011 yılı üçüncü çeyreğinde sunulmaya başlanmış ve bu kapsamda
2014
yılı
ikinci
çeyreğinde
4.950.492
adet
numara
ile
sorgulama
gerçekleştirilmiştir. Yine bu çeyrekte toplam 20.354.155 adet isim ile sorgulama
vii
yapılmıştır. Yapılan sorgulamaların 15.538.287 adedinde bireysel numara ve
7.697.563 adedinde kurumsal numara sorgulanmıştır. Rehberlik hizmeti sunan
işletmecilerin
üç
aylık
gelirleri
ise
yaklaşık
16,8
milyon
TL
olarak
gerçekleşmiştir.
 Ortak kullanımlı telsiz hizmeti sunan işletmecilerin toplam abone sayısı 2.295 ve
kullanıcı sayısı 69.449 olarak gerçekleşmiştir. 2014 yılı ikinci çeyrekte bu
hizmetlerden sağlanan gelir yaklaşık 5 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
viii
KISALTMALAR
Rapor kapsamında
verilmektedir.
adı
geçen
işletmeciler
ve
kısaltmalarına
İŞLETMECİ ADI
aşağıda
yer
KISALTMA
1 NET TELEKOM VE İLETİŞİM HİZM. PAZ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
1Net
ADDRES BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Addres
AKAR TELEKOM VE İLETİŞİM HİZMETLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.
Akar Telekom
ASSİSTT REHBERLİK VE MÜŞTERİ HİZM. A.Ş.
AssisTT
AT&T GLOBAL İLETİŞİM SERVİSLERİ LTD. ŞTİ.
AT&T Global
AVEA İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş.
Avea
AVENCOM TELEKOM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
Avencom
BALSES İLETİŞİM TEKNOLOJİ BİLGİSAYAR HİZ. İTH. İHR. TİC. LTD. ŞTİ.
Balses
BEŞTEK TELEKOMÜNİKASYON İLETİŞİM HİZMETLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Beştek
BİZFONİK TELEKOMÜNİKASYON HİZM. A.Ş.
Bizfonik
BN TELEKOM HABERLEŞME TİCARET A.Ş.
BN Telekom
BT BİLİŞİM HİZM. A.Ş.
BT Bilişim
BT TELEKOM HİZM. A.Ş.
BT Telekom
BULUTFON TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. AŞ
Bulutfon
CALLTÜRK TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Callturk
DEKSARNET TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
Deksarnet
DİGİTAL PLATFORM TENOLOJİ HİZMETLERİ A.Ş.
Digital Platform (Digiturk)
DİLEK TELEKOM İLETİŞİM VE BİLİŞİM HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ.
Dilek Telekom
DOĞAN İLETİŞİM ELEKTRONİK SERVİS HİZMETLERİ VE YAYINCILIK A.Ş.
Doğan İletişim
DOĞAN TV DİGİTAL PLATFORM İŞLETMECİLİĞİ A.Ş.
Doğan TV Digital (D-Smart)
DORUK İLETİŞİM VE OTOMASYON SAN. VE TİC. A.Ş.
Doruknet
DURU TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Duru Telekom
ELFE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ TİC. LTD. ŞTİ.
Elfe İletişim
ESER TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. A.Ş.
Eser Telekom
ESKİŞEHİR BİLİŞİM İLETİŞİM SAN. VE TİC. AŞ
Eskişehir
EQUANT İSTANBUL TELEKOM A.Ş.
Equant İstanbul
FIRAT TELEKOM TİC. LTD. ŞT
Fırat Telekom
FLYNET TELEKOMÜNİKASYON HAB. TİC. LTD. ŞTİ.
Flynet
FONİVA TELEKOMÜNİKASYON HİZ. A.Ş.
Foniva
FORTİS TELEKOMÜNİKASYON SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Fortis Telekom
GLOBAL TEKNOLOJİ TELEKOMÜNİKASYON HİZM. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Global Telekom
GLOBALSTAR AVRASYA UYDU SES VE DATA İLETİŞİMİ A.Ş.
Globalstar
GRİD TELEKOMÜNİKASYON HİZM. A.Ş.
Grid Telekom
GÜVEN TELEKOM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Güven Telekom
HAKAY TELEKOMÜNİKASYON TİC.LTD.ŞTİ.
Hakay Telekom
HİMNET İLETİŞİM HİZM. LTD. ŞTİ.
Himnet
ix
İŞLETMECİ ADI
KISALTMA
INFOLINE REHBERLİK VE ÇAĞRI MERKEZİ HİZM. A.Ş.
Infoline
IPC TELEKOMÜNİKASYON TİC. LTD. ŞTİ.
IPC Telekom
İKON İLETİŞİM TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
İkon İletişim
İŞ NET ELEKTRONİK BİLGİ ÜRETİM DAĞITIM TİC. VE İLETİŞİM HİZM. A.Ş.
İş Net
JAN İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
KOBİKOM İLETİŞİM BİLİŞİM HİZMETLERİ ELEKTRİK ELEKTRONİK SANAYİ VE
TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
KOMSHU İLETİŞİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
Jan İletişim
KULE HİZMET VE İŞLETMECİLİK A.Ş.
Kule Hizmetleri
MEDİTERRANEAN NAUTİLUS TELEKOMÜNİKASYON HİZM. TİC. A.Ş.
Mednautilus
MEGA ULUSLARARASI TELEKOMÜNİKASYON HİZM. A.Ş.
Mega Telekom
METRONET İLETİŞİM TEKNOLOJİ A.Ş.
Metronet
MİKROTEL İLETİŞİM VE TELEKOMÜNİKASYON TİC. LTD. ŞTİ.
Mikrotel
MİLLENİCOM TELEKOMÜNİKASYON HİZM. A.Ş.
Millenicom
MLT TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
MLT Telekom
MOBİLJET TELEKOMÜNİKASYON LTD. ŞTİ.
Mobiljet
MOBİLKOM ELEKTRONİK SANAYİ VE TİC. LTD. ŞTİ.
Mobilkom
MTCTR MEMOREX TELEKOMÜNİKASYON SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
MTCTR Memorex
MUTLU TELEKOMÜNİKASYON HİZM. TİC. LTD. ŞTİ.
Mutlu Telekom
NETGSM İLETİŞİM VE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ A.Ş.
NetGSM
NETONLİNE İLETİŞİM HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
Netonline
NETSA YAZILIM LTD. ŞTİ.
Netsa
OMS BİLİŞİM VE TELEKOMÜNİKASYON HİZM. DIŞ TİC. LTD. ŞTİ
OMS Telekom
OYAK TELEKOMÜNİKASYON HİZM. AŞ
Oyak
PASİFİK TELEKOM LTD. ŞTİ
Pasifik Telekom
PLUSS TELEKOM İLETİŞİM TİC. LTD. ŞTİ
Pluss Telekom
REHBERLİK HİZMETLERİ SERVİSİ A.Ş.
Rehberlik Hizmetleri Servisi
ROİTEL TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
Roitel
SAHRA TELEKOM TİC. LTD. ŞTİ.
Sahra Telekom
SİNERJİ TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
Sinerji
SKYNET İLETİŞİM HİZMETLERİ AŞ
Skynet
SUPERONLİNE İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş.
Superonline
T SYSTEMS TELEKOMÜNİKASYON LTD. ŞTİ.
T-Systems
TEKNOMOBİL UYDU HABERLEŞME A.Ş.
Teknomobil
TEKNOTEL TELEKOMÜNİKASYON SANAYİ VE TİCARET A.Ş.
Teknotel
TELEKUTU İLETİŞİM HİZM. LTD. ŞTİ.
Telekutu
TELNET TELEKOM HİZM. A.Ş.
Telnet
TELSAM TELEKOMÜNİKASYON YAZILIM SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
Telsam
TESCOM TELE. VE İLT. HİZ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Tescom
TSM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HİZM. TİC. VE SAN. A.Ş.
TSM Bilişim
TTM TEL. VE İLETİŞİM HİZM. SAN. VE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.
TTM Telekom
TTNET A.Ş.
TTNET
TURKCELL İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş.
Turkcell
Kobikom
Komshu
x
İŞLETMECİ ADI
KISALTMA
TURKNET İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş.
Turknet
TÜRK TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
Türk Telekom
TÜRKSAT UYDU HABERLEŞME KABLO TV VE İŞLETME A.Ş.
Türksat
UNİVERSAL BİLİŞİM VE HABERLEŞME HİZM. LTD. ŞTİ.
Universal Bilişim
ÜNİVERSAL TELEKOMÜNİKASYON İLETİŞİM SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ.
Üniversal Telekom
VASTECH İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
Vastech
VATANNET TELEKOM BİLİŞİM HİZM. LTD. ŞTİ.
Vatannet
VERİMOR TELEKOMÜNİKASYON TİCARET LTD. ŞTİ.
Verimor Telekom
VERİTA İLETİŞİM HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ.
Verita
VERİZON ULUSLARARASI TELEKOMÜNİKASYON TİC. LTD. ŞTİ.
Verizon
VODAFONE ALTERNATİF TELEKOM HİZM. A.Ş.
Vodafone Alternatif
VODAFONE NET İLETİŞİM HİZMETLERİ A.Ş.
Vodafone Net
VODAFONE TELEKOMÜNİKASYON A.Ş.
Vodafone
VOİP TELEKOMÜNİKASYON HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.
Voip Telekom
VOYS TELEKOMÜNİKASYON HİZMETLERİ A.Ş.
Voys Telekom
YENİ TELEKOM İNTERNET HİZM. LTD. ŞTİ.
Yeni Telekom
xi
1
GENEL PAZAR VERİLERİ
Bu rapor, Türkiye elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren işletmecilerin
Kurumumuza göndermiş oldukları veriler esas alınarak hazırlanmış olup rapor
kapsamında 2014 yılı ikinci üç aylık dönemine (Nisan-Mayıs-Haziran) ait veriler
önceki dönemler ile kıyaslamalı olarak incelenmektedir.
1.1
YETKİLENDİRME VE HİZMET TÜRLERİNE GÖRE İŞLETMECİ SAYILARI
11 Ağustos 2014 itibarıyla elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren
işletmeci sayısı 616 olup bu işletmecilere verilen yetkilendirme sayısı 1015’dir.
Çizelge 1-1’de hizmet türlerine göre yetkilendirme sayılarına yer verilmektedir.
Çizelge 1-1 Hizmet Türlerine göre Yetkilendirme Sayıları
Yetkilendirme
Türü
Hizmetler
Yetkilendirme
Sayısı
Görev
Sözleşmesi
Uydu ve Kablo TV Hizmetleri
1
GSM Hizmeti
IMT-2000/UMTS Hizmeti
Çeşitli Telekomünikasyon Hizmetleri
Uydu Haberleşme Hizmeti
Uydu Platform Hizmeti
Altyapı İşletmeciliği Hizmeti
İnternet Servis Sağlayıcılığı Hizmeti
Sabit Telefon Hizmeti
Kablolu Yayın Hizmeti
GMPCS Mobil Telefon Hizmeti
Hava Taşıtlarında GSM 1800 Mobil Telefon
Hizmeti
Sanal Mobil Şebeke Hizmeti
GMPCS Mobil Telefon Hizmeti
Ortak Kullanımlı Telsiz Hizmeti
Altyapı İşletmeciliği Hizmeti
Sabit Telefon Hizmeti
Rehberlik Hizmeti
Sanal Mobil Şebeke Hizmeti
TOPLAM
3
3
1
33
14
128
303
46
20
7
İmtiyaz
Sözleşmesi
Bildirim
Kapsamında
Hizmet Veren
İşletmeciler
Kullanım Hakkı
Kapsamında
Hizmet Veren
İşletmeciler
4
52
3
79
9
276
8
25
1015
1
1.2
İŞLETMECİLERİN GELİR VE KÂRLARI
Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin 2009 yılından itibaren yıllık net satış
gelirlerine Çizelge 1-2’de yer verilmektedir. 2013 yılında toplam net satış gelirleri bir
önceki yıla göre %5 artışla 25 milyar TL’ye yaklaşmıştır.
Çizelge 1-2 Türk Telekom ve Mobil İşletmecilerin Yıllık Net Satış Gelirleri, ¨ *
Net Satış*(¨)
2009
2010
T.Telekom
Turkcell
Vodafone
Avea
TOPLAM
7.700.260.858
8.025.025.237
2.584.989.000
2.406.805.292
20.717.080.387
7.340.362.030
7.991.150.227
3.349.822.000
2.497.421.759
21.178.756.016
2011
2012
2013
7.374.599.666 7.253.226.575 7.237.240.887
8.332.040.983 8.828.290.710 9.123.141.855
3.741.607.933 4.380.371.258 4.773.658.515
2.906.743.653 3.354.467.547 3.808.180.931
22.354.992.235 23.816.356.090 24.942.222.187
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği kesinleşmiş yıllık gelir tabloları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Şekil 1-1’de 2013 yılı sonu itibarıyla işletmecilerin gelir dağılımı gösterilmektedir.
Pazarda Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecileri haricindeki işletmecilerin net
satış gelirleri toplamı 6,36 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 1-1 Toplam Gelirin İşletmeciler Arasında Dağılımı, 2013, Milyar ¨ *
10
9
8
7
6
5
4
9,12
7,24
6,36
3
4,77
2
3,81
1
0
Türk Telekom
Turkcell
Vodafone
Avea
Diğer İşletmeciler
*Şebeke işletmecilerine ait gelirler, Kurumumuza gönderilen kesinleşmiş yıllık gelir tabloları dikkate
alınarak, diğer işletmecilere ait gelirler ise işletmeci veri formları kapsamında Kurumumuza gönderilen
gelir bilgileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
2
Şekil 1-2’de 2013 yılında elde edilen toplam gelirin işletmeciler arasında yüzdesel
dağılımına yer verilmektedir. 2013 yılında toplam gelirlerin yaklaşık %29,15’ini
Turkcell, %23,12’sini Türk Telekom, %15,25’ini Vodafone, %12,17’sini Avea ve
%20,31’ini diğer işletmeciler elde etmiştir.
Şekil 1-2 İşletmecilerin Toplam Gelirden Aldığı Pay, 2013, %
35
30
25
20
15
10
29,15
23,12
20,31
15,25
5
12,17
0
Türk Telekom
Turkcell
Vodafone
Avea
Diğer
İşletmeciler
Çizelge 1-3’te Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin üç aylık net satış
gelirlerine yer verilmekte olup söz konusu değerler işletmecilerin Kurumumuza
bildirdiği kesinleşmemiş gelir bilgilerini içermektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde
Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin net satış gelirleri yaklaşık 6,8 milyar
TL olarak gerçekleşmiştir.
Çizelge 1-3 Türk Telekom ve Mobil İşletmecilerin Üç Aylık Net Satış Gelirleri, ¨ *
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Net Satış (¨)
Türk Telekom
1.788.565.271 1.820.648.427 1.810.509.445 1.817.517.743 1.841.304.824 1.864.910.968
Turkcell
2.200.788.251 2.317.718.611 2.365.114.942 2.239.520.050 2.204.904.252 2.295.798.874
Vodafone
1.334.624.206 1.434.203.722 1.468.827.698 1.496.734.109 1.584.537.273 1.617.740.772
Avea
917.101.360 1.004.947.022 972.605.176
943.458.183
957.083.201 1.055.891.809
TOPLAM
6.241.079.088 6.577.517.782 6.617.057.261 6.497.230.085 6.587.829.551 6.834.342.423
* 2014-2’inci çeyrek verileri tüm işletmecilerin IFRS (International Financial Reporting Standards)
sistemi aracılığıyla hesaplayarak Kurumumuza göndermiş oldukları üç aylık net satış rakamları dikkate
alınarak hazırlanmıştır. Kesinleşmiş net satış bilgileri değildir.
Çizelge 1-4’te Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin 2008-2013 yılları
arasında elde ettikleri net kâr rakamlarına yer verilmektedir.
3
Çizelge 1-4 Türk Telekom ve Mobil İşletmecilerin Yıllık Net Kâr Değerleri, ¨ *
2008
2009
2010
Net Kar (¨)
T.Telekom 2.610.791.956
2.746.613.306 2.956.000.797
Turkcell
3.045.492.807
2.237.697.000 2.154.605.000
Vodafone
-582.206.309
-1.397.657.291 -239.277.770
Avea
-514.343.382
-1.240.086.183 -962.938.607
*Net kâr rakamları işletmecilerin yıllık olarak gönderdikleri
hazırlanmaktadır.
2011
2012
2013
2.468.971.871 2.995.771.673 1.277.260.000
2.262.195.067 2.421.010.843 2.365.193.056
-696.907.047
-91.669.117
40.981.479
-1.054.556.808 -752.521.475 -726.954.492
kesinleşmiş gelir tabloları dikkate alınarak
Çizelge 1-5’te Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecileri haricindeki işletmecilerin
2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla gelir bilgilerine yer verilmektedir. Yetkilendirme türleri
arasında gelir kırılımını sağlayamayan işletmecilerin gelir bilgilerine ana faaliyet
alanında yer verilmiştir. Bu çerçevede, aşağıda belirtilen yetkilendirme türleri
kapsamında sektörde faaliyet gösteren diğer işletmecilerin toplam gelirleri 2014 yılı
ikinci çeyreğinde 1,8 milyar TL düzeyinde gerçekleşmiştir.
Çizelge 1-5 Diğer İşletmecilerin Üç Aylık Gelir Bilgileri,¨ *
YETKİLENDİRME TÜRÜ
2013-1
2013-2
İSS
976.794.050
988.293.846
STH
191.119.715
237.485.184
278.027.268
266.149.367
269.898.385
292.080.183
ALTYAPI
112.987.068
125.530.861
134.931.694
141.024.831
156.914.030
167.370.274
UYDU HABERLEŞME
48.954.252
54.084.774
61.849.689
75.567.418
64.058.866
67.719.903
REHBERLİK
19.174.708
20.253.150
21.358.769
18.785.663
15.459.780
16.803.773
KABLO TV
69.604.030
77.838.960
89.827.987
100.501.499
110.534.588
105.148.267
GMPCS
3.261.483
1.657.564
3.882.222
3.508.254
2.143.905
3.755.230
OKTH
2.160.565
3.382.550
3.458.719
3.332.752
4.400.977
5.099.146
TOPLAM
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
1.035.472.403 1.186.313.849 1.151.274.415 1.178.104.243
1.424.055.871 1.508.526.889 1.628.808.751 1.795.183.633 1.774.684.947 1.836.081.019
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği 3 aylık gelir bilgileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Çizelge 1-6’da Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecileri haricinde aşağıda
belirtilen yetkilendirme türleri kapsamında hizmet sunan işletmecilerin, 2011, 2012 ve
2013 yıllarında sahip oldukları yetkilendirmeler kapsamında işletmeci veri formları ile
Kurumumuza sundukları gelir bilgilerine yer verilmektedir.
4
Çizelge 1-6 Diğer İşletmecilerin Yıllık Gelir Bilgileri, ¨ *
YETKİLENDİRME TÜRÜ
2011
İSS
3.305.337.762
STH
464.843.229
701.727.609
972.781.534
ALTYAPI
465.599.939
571.059.398
514.474.454
UYDU HABERLEŞME
154.548.388
250.182.548
240.456.133
REHBERLİK
76.607.221
82.667.281
79.572.290
KABLO TV
199.984.148
354.650.923
337.772.475
GMPCS
15.319.180
14.943.831
12.309.523
OKTH
7.513.069
9.752.793
12.334.586
TOPLAM
4.689.752.936
2012
2013
4.301.963.631 4.186.874.148
6.286.948.014 6.356.575.144
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği 3 aylık gelir bilgilerinden elde edilmiştir.
1.3
İŞLETMECİ YATIRIMLARI
Çizelge 1-7 ve Çizelge 1-8’de sırasıyla Türk Telekom ve mobil şebeke
işletmecilerinin 2014 yılı ikinci çeyrek yatırım bilgilerine ve 2009-2013 yılları
arasındaki toplam yıllık yatırım miktarlarına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci
çeyreğine bakıldığında Türk Telekom ve mobil şebeke işletmecilerinin toplam yatırım
miktarının yaklaşık 649 milyon TL olarak gerçekleştiği görülmektedir.
Çizelge 1-7 Türk Telekom ve Mobil Şebeke İşletmecilerinin Üç Aylık Yatırımları, ¨
Yatırım (¨)
2013-1
2013-2
Türk Telekom
151.766.407
332.298.461
402.530.519
485.434.072
77.722.674
140.024.451
Turkcell
117.122.974
208.048.203
232.362.342
500.220.136
230.186.595
173.944.324
Vodafone
228.069.441
103.264.677
131.810.688
158.267.567
235.363.218
242.557.663
Avea
60.177.546
112.190.741
255.435.882
277.902.727
124.684.946
92.361.855
TOPLAM
557.136.368
755.802.082 1.022.139.431 1.421.824.502
667.957.434
648.888.294
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Çizelge 1-8’de yer alan toplam yıllık yatırım bilgilerine bakıldığında 2013 yılı sonunda
bir önceki yıla kıyasla Türk Telekom’un yatırımında %4,1 oranında bir azalma
görülmektedir. Aynı dönemler için Turkcell’in yatırımları %11,7 oranında artarken
Vodafone yatırımları %5,6 artmış Avea yatırımları ise %6,7 oranında azalmıştır.
5
Çizelge 1-8 Türk Telekom ve Mobil İşletmecilerin Toplam Yıllık Yatırımı, ¨ *
Yatırım (¨)
2009
T.Telekom
1.214.950.018
Turkcell
1.823.087.000
779.323.342
894.292.037
947.118.055 1.057.753.655
Vodafone
1.556.997.971
1.043.320.000
799.790.150
588.602.244
621.412.373
Avea
1.208.795.929
838.780.574
799.871.481
756.699.109
705.706.896
2010
2011
2012
2013
1.099.376.770 1.371.661.333 1.430.588.567 1.372.029.459
TOPLAM
5.803.830.918 3.760.800.686 3.865.615.001 3.723.007.975 3.756.902.383
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği kesinleşmiş yıllık gelir tabloları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Çizelge 1-9’da pazarda faaliyet gösteren diğer işletmecilerin 2014 yılı ikinci çeyrek
yatırım bilgilerine yer verilmektedir. Buna göre, 2014 yılının ikinci çeyreğinde diğer
işletmeciler tarafından yaklaşık 361 milyon TL yatırım gerçekleştirilmiştir.
Çizelge 1-9 Diğer İşletmecilerin Üç Aylık Yatırım Bilgileri, ¨*
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Yatırım (¨)
Diğer
494.764.280 394.793.348 358.760.988 457.181.021 367.433.755 361.365.315
İşletmeciler
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği 3 aylık yatırım bilgileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Diğer işletmecilerin 2011, 2012 ve 2013’te gerçekleştirdikleri toplam yıllık yatırım
miktarlarına ise Çizelge 1-10’da yer verilmektedir.
Çizelge 1-10 Diğer İşletmecilerin Toplam Yıllık Yatırımı, ¨ *
Yatırım (¨)
2011
2012
2013
Diğer İşletmeciler
1.735.048.428 2.038.541.346 1.705.499.637
* İşletmecilerin Kurumumuza gönderdiği 3 aylık yatırım bilgileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
1.4
TOPLAM TRAFİK
Şekil 1-3 ve Şekil 1-4’te Türkiye elektronik haberleşme sektöründe sabit ve mobil
işletmecilerin oluşturduğu toplam trafik miktarına ve dağılımına yer verilmektedir.
Toplam trafiğin dağılımına bakıldığında yıllar itibarıyla mobil arama trafik miktarı
artarken sabit arama trafik miktarının düştüğü görülmektedir. 2013 yılında, bir önceki
yıla göre toplam trafik miktarı %7 artarak 202,6 milyar dakikaya ulaşırken bu trafiğin
yaklaşık %92’sini mobil trafik oluşturmuştur.
6
Şekil 1-3 Toplam Yıllık Arama Trafik Miktarları, Milyar Dakika
220
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
202,6
189,2
168,9
149,5
132,2
16,7
19,4
21,8
23,6
23,9
147,1
125,8
108,2
2009
2010
2011
Mobil
Sabit
185,9
169,8
2012
2013
Toplam
Şekil 1-4’te 2012 yılı başından itibaren üçer aylık dönemler halinde sabit ve mobil
toplam trafik miktarları verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrekte toplam mobil trafik
miktarı 52,1 milyar dakika olurken sabit trafik miktarı ise 3,7 milyar dakika olarak
gerçekleşmiştir. Bir önceki üç aylık döneme göre mobil trafik miktarı %10,3 oranında
artarken sabit trafik miktarı ise yaklaşık %1,6 oranında azalmıştır. 2013 yılı ikinci
çeyrekte yaklaşık 52,2 milyar dakika olan toplam trafik miktarı, 2014 yılı ikinci
çeyrekte yaklaşık 55,8 milyar dakika olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 1-4 Toplam Üç Aylık Arama Trafik Miktarları, Milyar Dakika
60
52,2
55
50
45
40
48,5
44,4
48,5
47,7
4,4
51,1
4,0
3,8
47,8
48,0
47,2
47,2
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
47,2
5,0
4,5
4,6
43,5
44,1
43,1
42,9
2012-2
2012-3
2012-4
2013-1
51,0
52,0
4,0
55,8
3,7
4,3
5,3
35
30
25
20
39,1
52,1
15
10
5
0
2012-1
Mobil
Sabit
2014-2
Toplam
7
Türkiye elektronik haberleşme sektöründe sabit ve mobil işletmecilerin oluşturduğu
trafiğin yönlere göre dağılımı üçer aylık dönemler halinde aşağıdaki şekillerde
kıyaslanmaktadır. 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde mobilden mobile trafik miktarı bir
önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %9,5 oranında artarken sabitten sabite
arama trafik miktarı yaklaşık %8,2 oranında azalmıştır. Bir önceki dönemle
kıyaslandığında ise mobilden mobile trafik miktarı yaklaşık %10,8 oranında artarken
sabitten sabite arama trafik miktarı yaklaşık %5 oranında azalmıştır.
Şekil 1-5 Trafik Dağılımı, Milyon Dakika
2014-2
49.493
2.610 2.503 1.198
2014-1
44.652
2.587 2.633 1.128
2013-4
44.559
2.610 2.800 1.171
2013-3
45.392
2.636 2.735 1.247
2013-2
45.199
2.565 2.727 1.347
2013-1
40.484
2.428 3.303
1.025
2012-4
40.611
2.515 3.522
1.061
1.024
2012-3
41.476
2.583 3.453
2012-2
41.055
2.436 4.038
2012-1
36.770
0%
10%
20%
Mobil-Mobil
30%
40%
Mobil-Diğer
4.362
2.308
50%
60%
70%
80%
90%
Sabit-Sabit
Sabit-Diğer
993
948
100%
Toplam trafiğin büyük bir kısmını (%88,7), mobil işletmecilerin kendi şebekelerinde
gerçekleşen ve aynı zamanda diğer mobil şebekelere doğru yapılan aramalardan
oluşan mobilden mobile giden trafik oluşturmaktadır (Şekil 1-6).
Şekil 1-6 Trafik Dağılımı, %
2014-2
88,7
4,7 4,5 2,1
2014-1
87,6
5,1 5,2 2,2
2013-4
87,1
5,1 5,5 2,3
2013-3
87,3
5,1 5,3 2,4
2013-2
87,2
4,9 5,3 2,6
2013-1
85,7
5,1
7,0 2,2
2012-4
85,1
5,3
7,4 2,2
2012-3
85,5
2012-2
84,6
2012-1
5,3
82,8
0%
10%
20%
Mobil-Mobil
30%
40%
Mobil-Diğer
7,1 2,1
5,0
5,2
50%
60%
Sabit-Sabit
70%
80%
8,3 2,0
9,8
90%
2,1
100%
Sabit-Diğer
8
1.5
TÜKETİCİ ŞİKÂYETLERİ
01/08/2012 ile 08/08/2014 tarihleri arasında Kuruma gelen toplam şikayet sayısı
129.666 olup; bu şikâyetlerin 124.795 tanesi cevaplanmış, 133 tanesi Kurum içinde
başka birimlere yönlendirilmiş, 2.176 tanesi işleme konulmuş fakat sonuçlanmamış
ve 2.061 tanesi ise reddedilmiştir2.
Şekil 1-7 01.08.2012 – 08.08.2014 Arası Döneme ilişkin Tüketici Şikâyetleri
140.000
124.795
129.666
120.000
100.000
80.000
60.000
40.000
20.000
133
501
2.061
2.176
Yönlendirilen
Diğer
Reddedilen
Açık
0
Cevaplanan Toplam Şikayet
Toplam şikâyetlerin sektör bazında dağılımına bakıldığında, en fazla şikâyetin
yaklaşık %49 oranında GSM hizmetleri ile ilgili olarak yapıldığı görülmektedir.
Şekil 1-8 Tüketici Şikâyetlerinin Sektör Bazında Dağılımı
Sabit Telefon; 8.728 ;
6,96%
Kablo TV; 553 ;
0,44%
Uydu Platform;
15.256 ; 12,16%
GSM; 60.788 ;
48,45%
İnternet; 40.149 ;
32%
Gerekli kontrolleri yapılarak ilgili işletmeciye iletilmiş ancak henüz sonuçlanmamış şikayetler “açık” adı altında
gösterilmektedir.
2
9
Yapılan
şikâyetlerin
konusu
itibarıyla
değerlendirilmesine
aşağıdaki
çizelge
kapsamında yer verilmekte olup en fazla şikâyete konu hususun faturalara ilişkin
olarak gerçekleştiği görülmektedir. Sektörler bazında alınan şikâyetlerin içinde en
fazla yer tutan şikâyet konularının yüzdesel dağılımına aşağıda yer verilmektedir.
Çizelge 1-11 Tüketici Şikâyetlerinin Konusu İtibariyle Dağılımı
01 Ağustos 2012 - 08 Ağustos 2014
İlgili Sektörde En Fazla Şikâyet Edilen Konunun
İlgili Sektördeki Toplam Şikâyet içindeki Payı
GSM
Faturalar  %33,61
İnternet Servis Sağlayıcılığı
Faturalar  %18,67
Uydu platform
Fesih/geçici durdurma  %47,21
Sabit telefon
Bağlantı Sorunu  %21,98
Kablo TV
Fesih/geçici durdurma  %20,22
10
2
SABİT PAZAR VERİLERİ
2014 yılı ikinci çeyrek sonu itibarıyla 13.010.147 sabit telefon abonesi bulunan
Türkiye’de penetrasyon oranı bir önceki çeyreğe göre %2,1 azalarak yaklaşık
%16,97 seviyesine düşmüştür
3
büyüklüğünün
göz
3,69
4
olduğu
(Şekil 2-1). Türkiye’de ortalama hanehalkı
önünde
bulundurulduğunda
sabit
telefon
hizmetlerinin Türkiye’nin önemli bir kesimine ulaştığını söylemek mümkündür.
Şekil 2-1 Sabit Abone Sayısı ve Penetrasyon
28
24,50
22,81
22,30
16
24
20,63
18,33
14
17,68
17,34
16,97
12
13,01
13,29
13,55
13,86
6
15,21
16,20
16,53
8
16
17,49
Milyon
10
20
4
12
Yüzde,(%)
18
8
4
2
0
0
2008
2009
2010
2011
Abone Sayısı
2012
2013
2014-1
2014-2
Penetrasyon
Sabit telefon hizmetleri (STH) sunan işletmecilerin 5 2014 yılının ikinci çeyreği
itibarıyla kullanıcı bilgilerine bakıldığında, taşıyıcı ön seçimi kullanıcı sayısının
206.535, arama bazında taşıyıcı seçimi kullanıcı sayısının ise 81.650 olarak
gerçekleştiği görülmektedir. Diğer yöntemlerle STH işletmecilerini kullanarak arama
yapan kullanıcı sayısı ise 1.716.398’dir.
2013 yılı ikinci çeyreği itibarıyla veri formlarında değişikliğe gidilmiştir. Sabit telefon abone sayısı ilgili dönemin
veya çeyreğin sonu itibariyle aktif sabit hat sayısı (analog telefon hat sayısı, ISDN ses kanalı dengi sayısı, VoIP
abonelikleri sayısı gibi unsurların) toplamını kapsamaktadır.
4 TÜİK 2012 verisidir.
5 STH yetkilendirmesine sahip olan işletmecilerden 70 âdetine ait verilerden elde edilmiştir.
3
11
Çizelge 2-1 STH İşletmecilerinin Kullanıcı Sayıları
Yöntem
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Taşıyıcı Ön Seçimi
356.285
212.871
211.949
212.636
202.056
206.535
Arama Bazında Taşıyıcı Seçimi
190.287
93.334
93.075
90.920
88.135
81.650
Diğer Erişim Yöntemleri
876.109
TOPLAM
Çizelge
1.077.760 1.303.710 1.510.217 1.630.681 1.716.398
1.422.681 1.383.965 1.608.734 1.813.773 1.920.872 2.004.583
2-2’de
tüm
yöntemlerle
ulaşılan
kullanıcı
sayısı
açısından
STH
işletmecilerinin pazar payları yer almaktadır. Buna göre ilk üç sırada TTNet,
Superonline ve Turknet yer almaktadır.
Çizelge 2-2 STH İşletmecilerinin Kullanıcı Sayısına göre Pazar Payları, 2014-2
İşletmeci
Pazar Payı (%)
TTNet
51,37
Superonline
17,37
Turknet
9,12
İş Net
7,31
Millenicom
6,50
Vodafone Net
4,52
TTM Telekom
1,81
NetGSM
1,45
Diğer
0,54
STH işletmecileri ön ödemeli kartlar ile de son kullanıcılara arama hizmetleri
sunmaktadır. STH işletmecilerinin 2014 yılının ikinci çeyreği itibarıyla sattıkları toplam
ön ödemeli kart adedi 3.165.354 olarak gerçekleşmiştir (Çizelge 2-3).
Çizelge 2-3 STH İşletmecileri Toplam Ön Ödemeli Kart Satış Adedi
Dönem
Satılan Kart Miktarı
2013 - 1
3.106.429
2013 - 2
2.265.299
2013 - 3
2.315.831
2013 - 4
2.561.537
2014 - 1
3.279.862
2014 - 2
3.165.354
12
2014 yılı ikinci çeyreği itibarı ile, kart satışlarına göre işletmecilerin pazar payları
Çizelge 2-4’te gösterilmektedir. Bu çerçevede, 2014 yılının ikinci çeyreğinde kart
satış adedine göre en yüksek paya sahip ilk üç işletmeci sırasıyla TTM Telekom, İkon
İletişim ve EMN Telekom olmuştur.
Çizelge 2-4 STH İşletmecilerinin Kart Satışı Sayısına göre Pazar Payları, 2014-2
İşletmeci
2.1
Pazar Payı (%)
TTM Telekom
27,78
İkon İletişim
16,67
EMN Telekom
16,18
IPC Telekom
14,15
Superonline
9,48
Millenicom
5,32
Mega Telekom
4,97
Vip
3,80
Istelia
1,33
Diğer
0,32
SABİT PAZARDA GELİRLER
Şekil 2-2’de sabit pazarda Türk Telekom’un yıllık gelirlerinin dağılımına yer
verilmektedir. 2013 yılında sabit telefon (PSTN) hizmetleri ile kiralık devre gelirlerinin
toplam gelirdeki payının bir önceki yıla göre azaldığı, erişim ve diğer hizmetlerden
elde edilen gelirlerin payının ise arttığı görülmektedir. 2009 yılında toplam gelirlerin
%61,37’sini oluşturan PSTN hizmetlerinin 2013 yılında toplam gelirlerdeki payı
%47,67’ye düşmüştür. Buna karşın, 2009 yılında toplam gelir içinde %24,29’luk bir
paya sahip olan erişim hizmetleri 2013 yılında toplam gelir içindeki payını %38,52’ye
çıkarmıştır. 2013 yılına bakıldığında kiralık devre gelirleri, toplam sabit gelirlerin
%4,29’u iken; arabağlantı, yurtdışı hesaplaşma, teleks-teleteks vb. gelirlerin
oluşturduğu diğer gelirlerin ise toplam sabit gelirlerin %9,52’sini oluşturduğu
görülmektedir.
13
Şekil 2-2 Türk Telekom’un Yıllık Sabit Gelirinin Dağılımı, %
2013
47,67
2012
4,29 9,52
38,52
56,60
31,60
5,26 6,54
2011
60,62
27,03
6,44 5,91
2010
60,50
27,14
6,90 5,46
2009
61,37
24,29
0%
20%
40%
PSTN
Erişim
60%
7,57
6,76
80%
Kiralık Devre
100%
Diğer
Şekil 2-3’te 2013 yılı birinci çeyrekten itibaren üçer aylık dönemler halinde Türk
Telekom’un sabit gelirlerinin dağılımı yer almaktadır. Görüleceği üzere, 2014 yılının
ikinci çeyreğinde PSTN gelirleri toplam gelirin %41,08’ini teşkil ederken erişim
gelirleri toplam gelirin %43,20’sini oluşturmuştur. 2013 yılının aynı dönemi ile
kıyaslandığında, PSTN ve kiralık devre gelirlerinin toplam gelir içindeki payının
azaldığı, buna karşın erişim hizmetlerinden elde edilen gelirlerin payının arttığı
gözlenmektedir.
Şekil 2-3 Türk Telekom’un Üç Aylık Gelirinin Dağılımı, %
2014-2
41,08
43,20
3,845,27
6,61
2014-1
42,25
41,56
3,97 4,88
7,35
2013-4
44,40
41,98
3,97 4,93
4,72
2013-3
46,36
39,52
4,25 5,16 4,71
2013-2
46,94
38,96
4,25 5,26
4,60
4,66 3,92
4,87
2013-1
52,33
0%
20%
PSTN
34,22
40%
Erişim
60%
Kiralık Devre
80%
Arabağlantı
100%
Diğer
14
2.2
SABİTTEN ARAMA GELİRLERİ
2014 yılı ikinci üç aylık dönem itibarıyla sabit telefon gelirleri yaklaşık 847 milyon TL
olarak gerçekleşmiş olup, bir önceki senenin aynı dönemine göre %23,3 oranında
azalırken bir önceki üç aylık döneme göre de %7,5 oranında azalmıştır.
Şekil 2-4 Türk Telekom Arama Gelirlerinin Dağılımı, Milyon ¨*
1.200
1.000
1.039
1.001
916
847
400
1.105
600
1.102
800
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
200
0
* Brüt satışlar üzerinden hesaplanmıştır.
Çizelge 2-5’te 2013 yılı birinci çeyrek itibarıyla STH işletmecilerinin elde ettikleri net
satış gelirleri toplamına yer verilmektedir. Yaklaşık 2 milyon kullanıcı sabit telefon
hizmetlerinde alternatif işletmecilerden hizmet almış olup, bu işletmecilerin üç aylık
dönem için tüm STH hizmetlerinden elde ettikleri gelirler 292 milyon TL civarında
gerçekleşmiştir.
Çizelge 2-5 STH İşletmecilerinin Net Satış Gelirleri
Dönem
Net Satış Geliri, ¨
2013 - 1
191.119.715
2013 - 2
237.485.184
2013 - 3
278.027.268
2013 - 4
266.149.367
2014 - 1
269.898.385
2014 - 2
292.080.183
Şekil 2-5’te STH işletmecilerinin arama gelirleri ile Türk Telekom’un arama
hizmetlerine ilişkin gelirlerine göre pazar paylarına yer verilmektedir. STH
işletmecilerinin ilgili hizmetlerdeki gelir bakımından 2013 yılı birinci üç aylık dönemde
pazar payları %15 olurken 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde ise söz konusu pazar
payları %42 olarak gerçekleşmiştir.
15
Şekil 2-5 STH–TT Arama Hizmet Gelirlerine göre Pazar Payları, % *
100%
50%
15
85
17
28
27
32
42
72
73
68
58
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
83
0%
2013-1
2013-2
TT
STH
* Şekil 2-5; STH işletmecilerinin Kurumumuza göndermiş olduğu üçer aylık gelir bilgileri ile Türk Telekom’un aynı
dönemlerde Kurumumuza bildirmiş olduğu şehiriçi, şehirlerarası, uluslararası ve mobile giden aramalardan elde
edilen gelir bilgileri kullanılarak elde edilmiştir. 2013 yılında güncellenen yeni veri formlarıyla birlikte STH
işletmecilerinin gelir bilgileri ayrıştırılmaya başlanmış olup, göstergelerinin iyileştirilmesi çalışmaları kapsamında
2013 yılı başından itibaren STH işletmecilerinin sadece arama gelirleri esas alınmaktadır. Daha önceki üçer aylık
raporlarda, Türk Telekom’un arama gelirleri ile, STH işletmecilerinin toplam gelirleri karşılaştırılmış olduğundan,
daha önceki raporlarda yer alan pazar payı verileri ile bu rapordaki pazar payı veriler arasında farklılık görülebilir.
Şekil 2-6’da STH işletmecileri ile Türk Telekom’un telefon hizmetlerine ait gelirlerine
göre
pazar
paylarına
yer
verilmektedir.
Söz
konusu
gelirlere
göre
STH
işletmecilerinin ve Türk Telekom’un pazar payları 2013 yılı birinci çeyreğinde
sırasıyla %6 ve %94 iken söz konusu pazar payları 2014 yılının ikinci üç aylık
döneminde sırasıyla %14 ve %86 olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 2-6 STH–TT Telefon Hizmetleri Gelirlerine göre Pazar Payları, % *
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
6
12
12
11
12
14
94
88
88
89
88
86
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
TT
STH
* Türk Telekom’un şehiriçi, şehirlerarası, yurtdışı ve mobil aramaları ile sabit ücret, bağlantı-nakil ücretlerini içeren
gelirlerini kapsamaktadır. 2013 yılında güncellenen yeni veri formlarıyla birlikte STH işletmecilerinin gelir bilgileri
ayrıştırılmaya başlanmış olup, 2013 yılı başından itibaren STH işletmecilerinin bağlantı-nakil, sabit ücret ve arama
gelirleri esas alınmaktadır. Daha önceki üçer aylık raporlarda, Türk Telekom’un telefon hizmet gelirleri ile, STH
işletmecilerinin toplam gelirleri karşılaştırılmış olduğundan, daha önceki raporlarda yer alan veriler ile bu rapordaki
veriler arasında farklılık görülebilir.
16
Çizelge 2-6’da Türk Telekom’un EBITDA marjına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci
çeyreği için Türk Telekom’un EBITDA marjı %49,8 olarak gerçekleşmiştir.
Çizelge 2-6 Türk Telekom’un EBITDA Marjı
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
49,4
49,7
49,3
49,6
55,6
49,8
EBITDA (%)
2.3
SABİT PAZARDA TRAFİK HACMİ
2013 yılının birinci çeyreğinde yaklaşık 3,4 milyar dakika olan Türk Telekom’un ses
trafiği, 2014 yılının ikinci çeyreğinde 2,7 milyar dakika olarak gerçekleşmiş ve bir
önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık olarak %17,1 oranında azalmıştır. 2014
yılının birinci çeyreği ile karşılaştırıldığında ise Türk Telekom trafiğinin %2,5 oranında
azaldığı görülmektedir.
Çizelge 2-7 Türk Telekom Trafik Dağılımı, Milyon Dakika
Trafik
dağılımı
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Şebeke içi
2.793
2.659
2.242
2.232
2.094
1.982
Uluslararası
48
44
62
54
49
52
Mobil
472
530
701
638
582
620
Dial-up
1
-
-
-
-
-
STH
72
67
66
96
81
83
Toplam
3.385
3.301
3.072
3.021
2.806
2.736
Üçer aylık dönemler itibarıyla trafik dağılımının seyrinin gösterildiği aşağıdaki şekilde,
bir önceki yılın aynı döneminde %80,57 olan şebeke içi trafiğin toplam trafik içindeki
payının
2014
yılı
ikinci
üç aylık
döneminde
%72,43
olarak
gerçekleştiği
görülmektedir. Bununla birlikte bir önceki yılın aynı döneminde toplam trafiğin
%16,06’sını oluşturan mobile doğru trafik 2014 yılının ikinci çeyreğinde toplam
trafiğin %22,64’ünü teşkil etmiştir.
17
Şekil 2-7 Türk Telekom Trafik Dağılımı, %
2014-2
72,43
1,90
22,64
3,03
2014-1
74,63
1,75
20,74
2,87
2013-4
73,88
1,80
21,12
3,19
2013-3
72,99
2,03
22,83
2,15
2013-2
80,57
2013-1
1,32
82,50
0%
20%
40%
Şebeke içi
60%
Uluslararası
Mobil
16,06
2,04
1,41 13,94
2,12
80%
100%
STH
STH işletmecilerinin internet şebekesi üzerinden ses taşıma (VoIP) yöntemini etkin
bir şekilde kullandıkları görülmekte olup STH işletmecilerinden giden çağrıların
toplam süresi içinde VoIP’in payı %66,8’i bulmaktadır. Şekil 2-8’de STH işletmecileri
ve Türk Telekom’un şehir içi trafiğine ait payları karşılaştırılmaktadır. Bir önceki üç
aylık dönemde söz konusu trafikten %13,61 oranında pay alan STH işletmecilerinin
2014 yılı ikinci üç aylık dönemdeki payları %14,41 olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 2-8 STH–TT Çağrı Başlatma (Şehiriçi) Trafiği Kıyaslaması, %
100
Yüzde (%)
80
89,06
88,82
86,98
85,59
86,99
86,39
13,01
13,61
14,41
2014-1
2014-2
60
40
20
10,94
11,18
13,02
0
2013-1
2013-2
2013-3
TT
2013-4
STH
Şekil 2-9’da STH işletmecileri ve Türk Telekom’un şehirlerarası trafikteki payları 2013
yılı birinci çeyreğinden itibaren karşılaştırılmaktadır. Buna göre 2014 yılının ikinci üç
aylık döneminde şehirlerarası trafikte STH işletmecilerinin pazar payı %28,71 olarak
gerçekleşirken Türk Telekom’un pazar payı ise %71,29 olarak gerçekleşmiştir.
18
Şekil 2-9 STH–TT Çağrı Başlatma (Şehirlerarası) Trafiği Kıyaslaması, %
100
Yüzde (%)
80
79,14
79,16
75,56
60
40
20
20,86
20,84
24,44
71,29
71,08
70,04
28,92
29,96
28,71
2014-1
2014-2
0
2013-1
2013-2
2013-3
TT
2013-4
STH
Şekil 2-10’da STH işletmecilerinin ve Türk Telekom’un mobile doğru çağrı trafiğine
ilişkin pazar payları karşılaştırılmaktadır. STH işletmecilerinin 2013 yılının ikinci üç
aylık döneminde söz konusu pazardan aldığı pay %44,48 iken 2014 yılının ikinci üç
aylık döneminde aldıkları pay %43,32’ye düşmüştür. Türk Telekom’un pazar payı ise
aynı dönemde %55,52’den %56,68’e yükselmiştir.
Şekil 2-10 STH–TT Çağrı Başlatma (Mobile doğru) Trafiği Kıyaslaması, %
80
Yüzde (%)
60
40
50,68
49,32
55,52
44,48
62,12
59,88
37,88
40,12
56,71
56,68
43,29
43,32
2014-1
2014-2
20
0
2013-1
2013-2
2013-3
TT
2013-4
STH
Şekil 2-11’de STH işletmecilerinin ve Türk Telekom’un yurtdışına doğru çağrı
trafiklerine ait pazar payları karşılaştırılmaktadır. 2013 yılının ikinci üç aylık
döneminde söz konusu pazarda Türk Telekom’un %58,97 olan payı 2014 yılı ikinci
19
çeyrek sonunda %55,21’e düşmüş, aynı dönemde STH işletmecilerinin payı ise
%41,03’den %44,79’a yükselmiştir.
Şekil 2-11 STH–TT Çağrı Başlatma (Yurtdışına doğru) Trafiği Kıyaslaması, %
80
Yüzde (%)
60
40
58,97
55,66
52,71
47,29
44,34
41,03
55,22
44,78
52,11
55,21
47,89
44,79
2014-1
2014-2
20
0
2013-1
2013-2
2013-3
TT
Şekil
2-12’de
STH
işletmecilerinin
2013-4
STH
ve
Türk
Telekom’un
sabit
şebekede
sonlandırdıkları uluslararası çağrı trafiğine ait pazar paylarına yer verilmektedir. 2014
yılının ikinci üç aylık dönemi 2013 yılının ikinci üç aylık dönemi ile kıyaslandığında;
Türk Telekom’un söz konusu trafikten aldığı pay %30,05’den %30,69’a yükselirken,
STH işletmecilerinin payı ise aynı dönemde %69,95’ten %69,31’e düşmüştür.
Yüzde (%)
Şekil 2-12 STH–TT Sabitte Sonlandırılan Uluslararası Çağrı Trafiği Kıyaslaması, %
80
70
60
50
40
30
20
10
0
65,72
69,95
34,28
30,05
2013-1
2013-2
67,21
68,46
67,33
69,31
32,79
31,54
32,67
30,69
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
TT
STH
Şekil 2-13’te STH işletmecilerinin ve Türk Telekom’un mobil şebekelerde
sonlandırdıkları uluslararası çağrı trafiğine ait pazar payları karşılaştırılmaktadır.
20
2013 yılı ikinci üç aylık döneminde ilgili pazardan %69,14 pay alan STH
işletmecilerinin 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde pazar payı %67,15’e düşmüştür.
Türk Telekom’un ilgili trafiğe ilişkin pazar payı ise aynı dönemde %30,86’dan
%32,85’e yükselmiştir.
Şekil 2-13 STH–TT Mobilde Sonlandırılan Uluslararası Çağrı Trafiği Kıyaslaması, %
80
63,79
69,14
68,13
62,60
64,43
67,15
Yüzde (%)
60
40
36,21
20
30,86
31,87
37,40
35,57
32,85
0
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
TT
2014-1
2014-2
STH
Şekil 2-14’te STH işletmecilerinin ve Türk Telekom’un sabit şebekede başlatılan
toplam trafik miktarındaki paylarına yer verilmektedir. 2013 yılı ikinci çeyreğinde STH
işletmecilerinin söz konusu trafikteki payı %23,52 iken 2014 yılı ikinci çeyreğinde
%26,27’ye çıkmış, Türk Telekom’un payı ise aynı dönemde %76,48’den %73,73’e
gerilemiştir.
Şekil 2-14 STH-TT Sabitten Başlatılan Toplam Trafikteki Payları, %
100
Yüzde (%)
80
78,28
76,48
75,69
74,95
74,23
73,73
60
40
21,72
25,05
23,52
24,31
25,77
26,27
20
0
2013-1
2013-2
2013-3
TT
2013-4
2014-1
2014-2
STH
21
2.4
KISA NUMARALAR
Çizelge 2-8’de 2014 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında Türk Telekom hatlarından
en sık aranan (arama sayısına göre) beş kısa numaranın ortalama çağrı sürelerine
yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık döneminde en sık aranan kısa numara 112
(Sıhhi İmdat) olmuştur. Aynı dönemde 182 (Hastane Randevu), 186 (Elektrik Arıza),
155 (Polis İmdat) ve 121 (Telefon Arıza) en sık aranan diğer kısa numaralar arasında
yer almaktadır.
Çizelge 2-8 Sabit Telefonlardan En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2014-2
2.5
Kısa Numara
Ortalama Çağrı Süresi
(sn)
112
26,0
182
143,9
186
92,8
155
52,9
121
71,6
EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER
Çizelge 2-9’da 2014 yılı ikinci üç aylık döneminde sabit şebekelerden en fazla trafik
gönderilen ve sabit şebekelere en fazla trafiğin geldiği ülkelere yer verilmektedir.
Gerek alınan gerekse gönderilen trafik bakımından Almanya ilk sırayı alırken,
Gürcistan, KKTC, Türkmenistan ve İngiltere en fazla trafik gönderilen diğer ülkeler
olmuştur. Bununla birlikte en fazla trafik alınan ülkeler Almanya’dan sonra, Fransa,
İngiltere, Hollanda ve İtalya’dır.
Çizelge 2-9 En Çok Trafik Gönderilen ve Alınan Ülkeler, 2014-2
En Çok Trafik Gönderilen Ülke
En Çok Trafik Alınan Ülke
Almanya
Almanya
Gürcistan
Fransa
KKTC
İngiltere
Türkmenistan
Hollanda
İngiltere
İtalya
22
2.6
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU)
Şekil 2-15’te 2013 yılı başından itibaren üçer aylık dönemler itibarıyla sabit telefon
abonelerine ait MoU (Minutes of Usage-Abone başına aylık ortalama kullanım
miktarı) değerleri gösterilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık döneminde 153 dakika
olarak gerçekleşen sabit MoU6, bir önceki yılın aynı dönemine göre %4 azalırken bir
önceki döneme göre %2,2 oranında artmıştır.
Şekil 2-15 Sabit MoU, Dakika
250
188
200
160
158
155
150
153
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
150
100
50
0
2013-1
2.7
ABONE BAŞINA ORTALAMA ÇAĞRI BAŞLATMA
Sabit abonelerin ortalama çağrı başlatma trafiğine (sabit telefondan yaptığı arama
miktarına) dönemler itibarıyla Şekil 2-16’da yer verilmektedir. 2013 yılı ikinci
çeyreğinde sabit abonelerin gerçekleştirdikleri ortalama trafik miktarı 104 dakika iken
2014 yılı ikinci çeyrekte 95 dakikaya düşmüştür.
Şekil 2-16 Sabit Abone Ortalama Çağrı Başlatma, Dakika
140
120
101
104
100
98
95
95
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
100
80
60
40
20
0
Türk Telekom ve STH işletmecilerine ait trafikler dikkate alınmıştır. MoU sabit abonenin telefonu kullanma
miktarı olup hem giden hem de gelen trafik miktarları dikkate alınmaktadır. Başka bir ifadeyle, sabit abonenin
sabit telefonu ortalama ne kadar kullandığını (aradığı + arandığı süreyi) göstermektedir.
6
23
2.8
ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU)
Şekil 2-17’de Türk Telekom’un ses hizmetlerine ilişkin 2013 yılından itibaren üçer
aylık dönemler itibarıyla aylık bazda ortalama ARPU (Average Revenue per User:
Abone Başına Ortalama Gelir) rakamlarına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrek
verilerine göre Türk Telekom’un abone başına aylık geliri 22,67 TL olarak
gerçekleşmiştir.
Şekil 2-17 Sabit ARPU, ¨
25
20
22,53
23,07
22,53
22,57
22,67
10
22,11
15
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
5
0
2.9
SABİT NUMARA TAŞINABİLİRLİĞİ
2014 yılı ikinci çeyreğinde Türk Telekom net olarak 49.342 abone kaybederken
Superonline net olarak 43.784 abone kazanmıştır. Sabit hatlarda numara
taşınabilirliği uygulamasının başladığı 10 Eylül 2009 tarihinden 13 Ağustos 2014
tarihine kadar toplam 673.493 adet numara taşıma işlemi gerçekleştirilmiştir.
2.10
SABİT PAZARDA YATIRIM
Şekil 2-18’de 2009-2013 yılları arasında Türk Telekom’un toplam yatırımları
incelenmektedir. 2009 yılında 1,2 milyar TL civarında olan yatırım miktarı, 2013
yılında 1,37 milyar TL seviyelerinde gerçekleşmiştir. 2013 yılındaki toplam yatırım
miktarı ise bir önceki yıla göre %4,1 oranında azalmıştır.
24
Şekil 2-18 Türk Telekom’un Yıllık Yatırım Miktarı, Milyon ¨
1.400
1.200
1.000
800
600
1.214
1.099
2009
2010
1.372
1.431
1.372
2011
2012
2013
400
200
0
Şekil 2-19’da Türk Telekom’un üçer aylık yatırımları incelenmektedir. Türk Telekom,
2014 yılı ikinci üç aylık dönemde 140 milyon TL olarak gerçekleşen sabit yatırım bir
önceki yılın aynı dönemine kıyasla %57,9 azalırken bir önceki döneme göre %80
oranında artmıştır.
Şekil 2-19 Türk Telekom’un Üç Aylık Yatırım Miktarı, Milyon ¨
600
500
400
78
140
485
152
100
332
200
403
300
2014-1
2014-2
0
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
25
3
İNTERNET VE GENİŞBANT VERİLERİ
2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla genişbant pazarında fiber ve mobil kaynaklı artış
devam etmektedir. 2014 yılı ikinci çeyreğinde genişbant abonesinin bir önceki
çeyreğe göre %5,8 oranında arttığı görülmektedir. Ayrıca fiber abone sayısındaki
artış oranı da bu dönemde %4,2 seviyelerinde gerçekleşmiştir. Şekil 3-1’de 2008
yılından bugüne kadar olan süreçte Türkiye’deki toplam genişbant internet abone
sayılarına yer verilmektedir. 2008 yılında 6 milyon genişbant internet abonesi
bulunurken yaklaşık altı yıllık bir sürede altı kata yakın artışla 2014 yılı ikinci çeyrek
sonu itibarıyla 37 milyona yaklaşmıştır7.
Şekil 3-1 Genişbant İnternet Abone Sayısı 8
40.000.000
34.951.079
32.566.534
35.000.000
27.589.309
30.000.000
22.299.794
25.000.000
14.332.900
20.000.000
15.000.000
10.000.000
36.986.164
8.849.779
5.986.101
5.000.000
0
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014-1
2014-2
Çizelge 3-1’de Türkiye’de bağlantı çeşidine göre internet abone sayısı ile çeyrek ve
yıllık bazda artış oranlarına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla
Türkiye’deki çevirmeli internet dâhil toplam internet abone sayısı 37 milyonu aşmıştır.
2014 yılının ikinci çeyreğinde toplam internet aboneliğinde bir önceki üç aylık
döneme göre %5,8 artış gerçekleşmiş olup, mobil ve fiber internet abonelerinin
artmasıyla birlikte internet abone sayısındaki genel artış eğilimi devam etmiştir.
Toplam internet abone sayısının yıllık artış oranı ise %23,8 olarak gerçekleşmiştir.
Mobil genişbant abone sayısı hesaplamasında bir aydan kısa süreli paket kullanan ve hiç paket kullanmaksızın
internete erişen abone sayısı dikkate alınarak 2009-2013 rakamları revize edilmiştir.
8 Sabit, mobil, kablo, fiber vb. tüm genişbant internet erişim yöntemleri dahil olup, çevirmeli (dial up) internet
hariçtir.
7
26
Çizelge 3-1 Toplam İnternet Abone Sayıları
xDSL
Mobil Bilgisayardan İnternet
Mobil Cepten İnternet
Kablo İnternet
Fiber
Diğer
TOPLAM
Çeyrek Büyüme
Oranı
(2014-1...2014-2)
Yıllık Büyüme
Oranı
(2013-2...2014-2)
6.655.076
1.379.300
-0,2%
-10,5%
0,16%
-21,04%
24.902.577
27.066.363
492.288
1.277.711
112.808
34.998.256
496.038
1.330.922
105.103
37.032.802
8,7%
0,8%
4,2%
-6,8%
5,8%
35,07%
0,85%
54,60%
-17,13%
23,82%
2013-2
2014-1
2014-2
6.644.571
1.746.814
6.671.447
1.541.425
20.038.053
491.852
860.871
126.824
29.908.985
Çizelge 3-1’de yer alan ”Diğer” kaleminin açılımına Çizelge 3-2’de yer verilmektedir.
2014 ikinci çeyrek itibarıyla 15.636 ISDN, 10.629 uydu, 11.942 PLC abonesi
bulunmaktadır. Ayrıca 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla Türkiye’de 46 binin üzerinde
çevirmeli bağlantı yapan abone bulunmakta olup buradaki düşüş devam etmektedir.
Çizelge 3-2 Yöntemler Bazında Diğer İnternet Abone Sayıları
2013-2
Çevirmeli Bağlantı (Dial Up)
Tümleşik Hizmet Sayısal Ağı (ISDN BA ve PA)
Uydu Haberleşme
Metro Ethernet
Elektrik Hatları Üze.Gen.Erişimi (PLC, BPL)
Çerçeve Röle (Frame Relay)
Eşzamanlı İletim Modu (ATM)
Diğer
TOPLAM
2014-1
49.007 47.177
16.507 15.994
10.493 10.506
8.615 11.403
33.745 18.495
94
80
30
25
8.333
9.128
126.824 112.808
2014-2
46.638
15.636
10.629
11.636
11.942
115
17
8.490
105.103
Şekil 3-2’de xDSL abone sayısının üçer aylık dönemler itibarıyla gelişimine yer
verilmektedir. 2011 yılı üçüncü çeyreğine kadar artış gösteren xDSL abone sayısı bu
dönemden sonra düşüş eğilimine geçmiş ve bu düşüş 2012 yılı dördüncü çeyreğinde
yerini tekrar artışa bıraksa da bundan sonraki süreçte yatay bir eğilim göstererek,
2014 yılı ikinci çeyrekte 6,7 milyona yaklaşmıştır. Ülkemizde xDSL abonelerine
ağırlıklı olarak ADSL, G.SHDSL ve VDSL teknolojileri ile hizmet sunulmaktadır.
27
Şekil 3-2 Toplam xDSL Abone Sayısı
7.000.000
6.000.000
6.776.036
6.736.138
6.632.661
6.602.030
6.643.299
6.678.907
6.644.571
6.662.999
6.644.543
6.671.447
6.655.076
2011-4
2012-1
2012-2
2012-3
2012-4
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
6.792.013
6.726.981
2011-2
3.000.000
6.700.198
4.000.000
2011-1
5.000.000
2.000.000
1.000.000
2011-3
0
Çizelge 3-3’te internet servis sağlayıcıların abone sayısı bakımından pazar paylarına
yer verilmektedir. Buna göre pazarda en büyük paya sahip işletmeci TTNet olup onu
Superonline, Doğan TV Digital, Millenicom ve Turknet izlemektedir.
Çizelge 3-3 İSS Pazar Payları9, 2014-2
İşletmeci
TTNet
Superonline
Doğan TV Digital
Millenicom
Turknet
Vodafone Net
Metronet
İşnet
Telnet-Turcom
Teknotel
Diğer
TOPLAM
%
78,42
13,41
4,50
1,23
1,04
1,03
0,16
0,06
0,03
0,02
0,09
100
İnternet servis sağlayıcılığı alanında 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla 45-50 arası
işletmeci aktif olarak hizmet vermektedir. Çizelge 3-4’te internet servis sağlayıcılığı
hizmetine ilişkin son 3 yıllık gelir bilgilerine yer verilmektedir. İSS’lerin 2013 yılı
gelirleri bir önceki yıla göre %2,7’lik azalışla 4,2 milyar TL seviyesinde
gerçekleşmiştir.
Kablo ve ISDN hariç diğer sabit internet (xDSL, Fiber, Metro, FR, PLC, ATM v.b.) bağlantılarını kapsamaktadır.
Mobil internet dahil değildir.
9
28
Çizelge 3-4 İSS Yıllık Hizmet Gelirleri,¨
Gelir, ¨
2011
2012
2013
3.305.337.762 4.301.963.631 4.186.874.148
Çizelge 3-5’te internet servis sağlayıcılığı hizmetine ilişkin üç aylık gelir bilgilerine yer
verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrekte internet servis sağlayıcılığına ilişkin toplam
gelir yaklaşık 1,2 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
Çizelge 3-5 İSS Hizmet Gelirleri,¨
Gelir, ¨
2013-1
976.794.050
2013-2
988.293.846
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
1.035.472.403 1.186.313.849 1.151.274.415 1.178.104.243
Şekil 3-3’te Türkiye ve OECD ülkelerinde sabit genişbant internet penetrasyon
oranları
temel
bağlantı
teknolojilerine
göre
verilmektedir.
OECD
ortalama
penetrasyon oranları Aralık 2013 itibarıyla DSL için %13,9 kablo için %8,4 ve fiber
için %4,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. Türkiye’de ise Haziran 2014 itibarıyla sabit
genişbant internet penetrasyon oranlarının DSL için %8,7, kablo için %0,6 ve fiber
için %1,7 seviyesinde olduğu görülmektedir.
Şekil 3-3 OECD Ülkelerinde Sabit Genişbant İnternet Penetrasyon Oranları10,%
45,0
40,0
35,0
30,0
25,0
20,0
15,0
10,0
5,0
0,0
27,9
13,2 3,4
18,6
18,7
3,2
20,7
11,5 7,8
34,2
2,6
0,8
3,7 9,6
24,2
15,7
11,6
9,7
27,8
0,0 7,9
24,7
6,9 3,7
28,2
6,2 0,3
16,8
17,6 0,0
13,5
18,8 1,1
26,8
3,4 2,2
14,0 6,0 12,4
18,9
5,8 0,9
28,3
1,5
0,5
9,8
17,3
2,4
3,74,8
19,6
20,3
4,61,4
26,2
0,0
0,0
17,6
8,2 0,3
21,2
4,1 0,7
10,7 5,8
8,6
16,0
9,10,0
12,3 7,5 5,2
16,9
7,4 0,1
4,4
10,5 9,3
8,0 11,6 3,5
21,7 0,0
0,5
9,2 4,93,3
7,7 5,7 0,6
8,1 2,6 4,9
5,5 6,6 0,3
8,2 2,40,7
8,7 0,6 1,7
13,9
8,4 4,5
50,0
DSL
Kablo
Fiber
Kaynak: OECD Genişbant Portalı
10
OECD ülkelerinin verileri Aralık 2013, Türkiye verileri ise Haziran 2014 tarihlidir.
29
2009 yılı Temmuz ayında kullanılmaya başlanan ve bu yılın ikinci çeyreği itibarıyla
beş yıla yaklaşan bir süredir 3G hizmetlerini sunan mobil işletmecilerden elde edilen
verilere göre, mobil bilgisayardan ve cepten internet abone sayısı bir önceki çeyreğe
göre yaklaşık %7,6 oranında artmış ve 28.445.663’e ulaşmıştır. Bu dönem içerisinde
toplam mobil internet kullanım miktarı ise bir önceki çeyreğe göre yaklaşık %18
oranında artarak 61.913 TByte olmuştur.
2014 yılı ikinci çeyreğinde kablo internet dahil toplam sabit genişbant internet
kullanım (indirme ve yükleme) miktarı ise yaklaşık 964.787 TByte olarak
gerçekleşmiştir. Bu kullanımın yaklaşık %90’ı veri indirme, %10’u veri yükleme
şeklinde gerçekleşmiştir.
Şekil 3-4’te sabit genişbant internet abonelerinin hızlara göre dağılımına yer
verilmektedir. Buna göre 2014 yılı ikinci çeyrekte Türkiye’deki sabit genişbant
abonelerinin yaklaşık %61’i 4-8 Mbit/sn arası hızda bağlantı sunan paketleri tercih
ettikleri görülmektedir. 1 Mbit/sn hızdan düşük hız tercih eden abonelerin oranı %5,3
olup, 10-30 Mbit/sn arası hızlardaki bağlantıları tercih eden abonelerin oranı ise
%27’ye yaklaşmıştır.
Şekil 3-4 Hızlara Göre Sabit Genişbant İnternet Abonelerinin Dağılımı, 2014-2
%61,2
%1,7
%0,7
%5,3
%0,1
%0,0
%26,7
%3,4
%0,9
x≤1 Mbps
1 Mbps < x ≤2 Mbps
2 Mbps < x ≤4 Mbps
4 Mbps < x ≤8 Mbps
8 Mbps < x ≤10 Mbps
10 Mbps < x ≤30 Mbps
30 Mbps < x ≤50 Mbps
50 Mbps < x ≤100 Mbps
100Mbps<x
2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla sabit genişbant internet abonelerinin yaklaşık %94’ü
bireysel aboneliğe sahiptir. Geriye kalan %6 ise kurumsal abonelerdir.
30
Şekil 3-5’te mobil bilgisayardan internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı
verilmektedir. Şekil incelendiğinde 100 MB üzeri kullanımı olan abonelerin oranının
%83 olduğu anlaşılmaktadır. En az kullanımı gösteren 0-50 MB aralığında ise
abonelerin %14’ü bulunmaktadır.
Şekil 3-5 Mobil Bilgisayardan İnternet Abonelerinin Kullanıma Göre Dağılımı
5,91
14,46
2,75
19,79
5,51
16,68
34,91
0-50 Mb
250Mb-1 Gb
50-100 Mb
1 Gb-4Gb
100-250 Mb
4G-8G
Şekil 3-6’da ise mobil cepten internet abonelerinin kullanım miktarına göre dağılımı
verilmektedir. Buradaki abone dağılımında ise %29’luk oran ile 0-5 MB arasında
yoğunlaşma gözükmektedir.
Şekil 3-6 Mobil Cepten İnternet Abonelerinin Kullanıma Göre Dağılımı
2,14
0,37
21,46
28,52
1,99
23,32
5,67
9,47
3,45
3,61
0-5 Mb
5-10 Mb
10-25 Mb
25-50 Mb
50-100 Mb
100-250 Mb
250Mb-1 Gb
1 Gb-4Gb
4Gb-8Gb
>8Gb
31
Şekil 3-7’de ise Türkiye’deki sabit genişbant abonelerinin genişbant teknolojisi
bazında dağılımına yer verilmektedir. xDSL teknolojisi ile hizmet sunan alternatif
işletmecilerin toplam sabit genişbant pazarı içindeki payı 2014 yılı ikinci çeyrek
itibarıyla %11,8 olarak gerçekleşirken bu dönemde özellikle fiber genişbantın etkisi ile
birlikte TTNet’in sabit genişbant pazarındaki xDSL pazar payı gerilemeye devam
ederek %66,1 seviyelerine inmiştir. Kablo internet hizmeti sunan işletmecinin pazar
payı %5,8 olurken fiber internet sunan işletmecilerin toplam sabit genişbant pazarı
içindeki payı %15,6 olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 3-7 Sabit Genişbant Abonelerinin Teknoloji ve İşletmeci Bazında Dağılımı, %
2014-2
66,1
11,8
5,8
15,6
0,7
2014-1
66,9
11,5
5,8
15,0
0,8
2013-4
68,1
5,8
14,2
0,8
11,1
2013-3
70,5
2013-2
71,5
2013-1
72,7
2012-4
73,6
2012-3
74,9
2012-2
76,3
2012-1
10,9
10,8
10
20
30
xDSL TTNet
40
10,6
xDSL Diğer İSSler
Kablo
Fiber
1,0
9,3
1,0
8,2
1,0
7,1
1,1
6,3
6,1
1,0
6,3
4,9 1,0
90
100
6,4
9,5
70
10,7
6,4
10,2
60
0,9
6,3
10,8
50
11,8
6,1
10,8
78,2
0
5,9
80
Diğer
xDSL teknolojisi ile hizmet sunan alternatif işletmeciler Türk Telekom’dan toptan
seviyede xDSL Al-Sat (yeniden satış), IP Seviyesinde Veri Akışı Erişimi (VAE) ve
Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim (Yerel Ağın Paylaşıma Açılması-YAPA) hizmetleri
almaktadır. Haziran 2014 itibarıyla YAPA abone sayısı 3.451 olarak gerçekleşirken
bunların 2.410’u tam erişim, 1.041’i ise paylaşımlı erişim aboneleri oluşturmaktadır.
Aynı dönem itibarıyla xDSL Al-Sat (yeniden satış) yöntemiyle hizmet sunulan abone
sayısı 54.033 olarak gerçekleşmiştir. Diğer xDSL abonelerine hizmet sunumunda
VAE yöntemi tercih edilmektedir
Şekil 3-8’de OECD ülkeleri ve Türkiye’de nüfusa göre sabit ve mobil genişbant
penetrasyon oranlarına yer verilmektedir. Türkiye’de nüfusa göre sabit genişbant
penetrasyon oranı %11,2 iken OECD ülkeleri penetrasyon ortalaması %26,7’dir.
32
Mobil genişbant penetrasyon oranı Türkiye’de %37,1 iken OECD ortalaması
%72,4’dür.
Şekil 3-8 OECD Ülkelerinde Sabit-Mobil Genişbant İnternet Yaygınlığı, %
180,0
160,0
140,0
100,0
80,0
60,0
40,0
20,0
0,0
30,5
123,3
39,7
107,3
32,3
109,8
37,1
103,8
25,6
114,4
27,8
111,8
29,3
100,7
36,6
90,4
32,7
86,1
24,8
90,8
29,5
85,9
34,9
77,2
35,1
76,5
43,8
64,2
40,0
64,2
25,3
68,5
37,0
55,9
23,3
69,2
25,6
64,7
22,4
65,3
32,8
53,3
34,0 46,0
34,5 45,1
17,0 62,5
15,4 61,3
25,0 50,5
15,2 55,3
24,8 42,4
24,7 36,2
23,2 37,5
22,3 27,7
12,8 35,8
11,2 37,1
11,914,0
26,7
72,4
120,0
Sabit
Mobil
Kaynak: OECD Genişbant Portalı11
Şekil 3-9’da “.tr” alan adlarının dağılımına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrek
itibarıyla “Nic.tr” kayıtlarında 353.724 adet “.tr” uzantılı alan adı bulunmaktadır. Bu
alan adlarının %74,2’si “com.tr”, %8,1’i “gen.tr”, %3,6’sı “gov.tr”, %3,2’si ise “web.tr”
uzantısına sahiptir.
11OECD
2
3
21
38
56
73
479
350
569
2.260
1.955
2.827
3.162
3.776
4.554
4.783
3.732
10.071
11.240
12.694
28.763
250000
225000
200000
175000
150000
125000
100000
75000
50000
25000
0
262.316
Şekil 3-9 “.tr” Uzantılı Alan Adlarının Dağılımı (adet)
ülkelerinin verileri Aralık 2013, Türkiye verileri ise Haziran 2014 tarihlidir.
33
Şekil 3-10’dan görüleceği üzere bu alan adlarını kullanan internet sitelerinin %80’i
Türkiye’de, %9’u ABD’de, %4’ü Almanya’da, %2’si Hollanda’da, %1'i İngiltere’de ve
%4’ü diğer ülkelerde barındırılmaktadır.
Şekil 3-10 IP Adresi Ülke Bilgisi
9%
1%
4% 2%
4%
Türkiye
ABD
Almanya
Hollanda
İngiltere
Diğer
80%
2005 yılında 3 (üç), 2006 yılında ise 1 (bir) adet olmak üzere, hâlihazırda toplam 4
(dört) adet elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı yetkilendirilmiş olup Çizelge 3-6’da
görüleceği üzere bu elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının 2014 Haziran sonu
itibarıyla oluşturdukları toplam sertifika sayısı, 1.088.082’si elektronik imza ve
312.631’i mobil imza olmak üzere toplam 1.400.713’dür.
2014 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki döneme göre elektronik imza sayısında
%29,9 mobil imza sayısında ise %3,3 oranında artış gerçekleşmiştir.
Çizelge 3-6 Elektronik ve Mobil İmza
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Çeyrek Dönemlik
Artış %
Elektronik İmza
Mobil İmza
587.318
258.187
657.036
266.187
700.131
292.084
770.570
297.996
837.794
302.545
1.088.082
312.631
29,9
3,3
TOPLAM
845.505
923.223
992.215 1.068.566 1.140.339 1.400.713
22,8
34
MOBİL PAZAR VERİLERİ
4
4.1
ABONE SAYISI VE PENETRASYON
Haziran 2014 itibarıyla Türkiye’de yaklaşık %92,3 12 penetrasyon oranına karşılık
gelen toplam 70.791.075 mobil abone bulunmaktadır. Temmuz 2009’da sunulmaya
başlanan 3G hizmeti Haziran 2014 itibarıyla 53.385.739 aboneye ulaşmıştır. Şekil 41’de 2G ve 3G mobil abone sayısı ile penetrasyon oranları yıllar itibarıyla
karşılaştırılmaktadır.
Milyon
Şekil 4-1 Toplam Mobil Abone Sayısı ve Nüfusa Göre Penetrasyon
80
70
60
50
40
30
20
10
0
92,1%
70.791.075
86,5%
83,8%
87,4%
33,9
65,8
55,7
7,1
2008
89,5%
25,9
90,9%
20,4
91,5%
92,3%
19,1
17,4
100%
80%
60%
42,4
19,4
31,4
41,8
51,0
49,3
53,4
40%
20%
0%
2009
2010
2G Abone Sayısı
2011
2012
2013
3G Abone Sayısı
2014-1 2014-2
Mobil Penetrasyon
Diğer hizmetlere göre göreceli olarak daha yeni bir hizmet olan makineler arası
iletişim (M2M) elektronik haberleşme sektöründe yavaş yavaş önemli bir yer tutmaya
başlamış olup Şekil 4-2’de 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ek olarak 2014 yılı 1. çeyrek
ve 2014 yılı 2. çeyrek bazında toplam M2M abonesi sayıları gösterilmektedir.
Şekil 4-2 M2M Abone Sayısı, Milyon
3
2,113
2,191
2,324
2014-1
2014-2
1,692
2
1,200
1
0
2011
12
2012
2013
M2M Abone Sayısı
31 Aralık 2013 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusu 76.667.864 kişidir (TÜİK).
35
Mobil cihazların genellikle 9 yaş üstü kişiler tarafından kullanıldığı varsayımından
hareketle Şekil 4-3’de 0-9 yaş nüfus hariç olmak üzere mobil penetrasyon oranları
hesaplanmıştır.
Buna
göre
mobil
penetrasyon
oranının
%110.3’e
13
çıktığı
görülmektedir.
Şekil 4-3 Mobil Abone Sayısı ve 0-9 Yaş Hariç Nüfusa Göre Penetrasyon
111,2
104,3
104,6
100,6
108,5
107,0
109,2
110,3
60
100
50
80
40
30
65,8
62,8
61,8
69,7
67,7
65,3
70,1
70,8
60
40
20
Penetrasyon , %
Milyon
70
20
10
0
0
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014-1
2014-2
Abone sayısı
Çizelge 4-1’de 3G hizmetlerine ilişkin veriler yer almaktadır. 2014 yılı ikinci çeyrekte
3G abone sayısı 53.385.734’e ulaşırken; 3G hizmetiyle birlikte mobil bilgisayardan ve
cepten internet hizmeti alan mobil genişbant
14
abone sayısı da 28.445.663’e
yükselmiştir. 2014 yılı ikinci çeyrekte toplam mobil internet kullanım miktarı ise
61.913 TByte olarak gerçekleşmiştir.
Çizelge 4-1 3G Hizmeti Kullanıcı Verileri
3G Abone Sayısı
2013-2
2013-315
2013-4
2014-1
2014-2
45.341.769
47.533.786
49.266.163
51.023.960
53.385.734
1.742.995
1.701.014
1.541.425
1.379.300
21.099.677
22.472.129
24.902.577
27.066.363
38.944
43.686
52.359
61.913
Mobil
Bilgisayardan
1.745.497
İnternet
Mobil Cepten İnternet
20.038.163
Mobil İnternet Kullanım
31.297
Miktarı, TByte
31 Aralık 2013 tarihi itibarıyla 0-9 yaş nüfus hariç olmak üzere Türkiye nüfusu 64.190.215 kişidir (TÜİK).
Mobil genişbant: 3G veya daha üstündeki mobil standartları kullanan internet erişimi. Mobil genişbant hizmetine
tahsisli veri cihazları (modem, kart veya USB cihazları) veya 3G ve daha üzeri mobil standartlara imkân veren cep
telefonları ile erişilebilmektedir. Mobil bilgisayardan internet abone sayısı içinde; tahsisli veri cihazları ile
bilgisayardan internete erişen, mobil cepten internet abone sayısında ise cep telefonları üzerinden internete
erişen toplam abone sayısı dikkate alınmaktadır. Mobil genişbant abone sayısı hesaplamasında bir aydan kısa
süreli paket kullanan aboneler, hiç paket kullanmaksızın internete erişen aboneler ve bir aydan uzun süreli paket
kullanan aboneler dikkate alınmaktadır.
15 2013-3 mobil bilgisayardan ve cepten internet abone sayıları Vodafone’un güncellemesi nedeniyle düzeltilmiştir.
13
14
36
Şekil 4-4’te faturalı-ön ödemeli ayrımında mobil genişbant internet abone sayılarına
yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla faturalı mobil genişbant abone
sayısı 14.883.203, ön ödemeli mobil genişbant abone sayısı ise 13.562.460 olarak
gerçekleşmiştir.
Şekil 4-4 Ön Ödemeli ve Faturalı Mobil Genişbant Abone Sayıları, Bin
14.883
15.000
13.562
12.000
9.000
6.000
3.000
0
Ön Ödemeli Mobil Genişbant
Faturalı Mobil Genişbant
Şekil 4-5’te Türkiye ve bazı Avrupa ülkelerine ait mobil penetrasyon oranları
karşılaştırılmaktadır. 2014 ikinci çeyreği itibarıyla Avrupa ülkeleri içinde en yüksek
mobil penetrasyon oranına sahip ülkeler Finlandiya, Portekiz, Avusturya, İsveç ve
Danimarka olarak görülmektedir. İncelenen ülkelerin ortalama mobil penetrasyon
oranı %136’dır. Türkiye’de ise Haziran 2014 itibariyle mobil penetrasyon oranı
yaklaşık %92 seviyesindedir.
92
98
103
114
116
117
130
136
137
138
147
154
155
155
157
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
183
Şekil 4-5 Türkiye ve Bazı Avrupa Ülkelerinin Mobil Penetrasyon Oranları, %
*Kaynak: Wireless Intelligence, 2014-2. Çeyrek, BTK.
37
4.2
MOBİL ABONE PROFİLİ
Şekil 4-6’da Türkiye’deki mobil abonelerin abonelik türlerine göre dağılımına yer
verilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık döneme bakıldığında mobil abonelerin yaklaşık
%57,7’sini ön ödemeli abonelerin oluşturduğu, son bir yıl içerisinde faturalı
abonelerin oranının %39,8’den %42,3’e çıktığı görülmektedir.
Şekil 4-6 Ön Ödemeli ve Faturalı Mobil Abone Oranları, %
100%
80%
63,6
62,6
62,1
61,6
60,9
60,2
60,1
59,5
58,8
57,7
36,4
37,4
37,9
38,4
39,1
39,8
39,9
40,5
41,2
42,3
60%
40%
20%
0%
2012-1 2012-2 2012-3 2012-4 2013-1 2013-2 2013-3 2013-4 2014-1 2014-2
Ön Ödemeli
Faturalı
Şekil 4-7’de bazı Avrupa ülkeleri ve Türkiye’de ön ödemeli ve faturalı mobil abone
oranları karşılaştırılmaktadır. Avrupa ülkelerinde ön ödemeli abone oranı %40
seviyelerinde iken Türkiye’de %58 civarındadır.
50
58
17
83
47
30
50
41
70
53
40
33
60
32
Ön ödemeli
67
68
59
42
67
33
69
31
77
23
68
83
17
32
78
22
8
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
92
Şekil 4-7 Bazı Avrupa Ülkeleri ve Türkiye’de Ön Ödemeli/Faturalı Abone Oranları, %
Faturalı
Kaynak: Wireless Intelligence, 2014-2. Çeyrek, BTK.
38
Şekil 4-8’de işletmeci bazında ön ödemeli ve faturalı 3G abonelerinin dağılımına yer
verilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık dönemi itibarıyla faturalı 3G abone oranının
Avea’da %46,13; Turkcell’de %43,33 ve Vodafone’da ise %38,49 olduğu
görülmektedir.
Şekil 4-8 3G Ön Ödemeli ve Faturalı Mobil Abone Oranları, %
100%
46,13
75%
38,49
43,33
61,51
56,67
50%
53,87
25%
0%
Avea
Vodafone
3G Ön ödemeli
3G Faturalı
Turkcell
Şekil 4-9’da mobil şebeke işletmecilerinin üçer aylık dönemler itibarıyla toplam abone
sayıları verilmiştir. 2014 yılının ikinci üç aylık döneminde, önceki üç aylık döneme
göre abone sayıları bakımından Avea’da %3,22 artış, Vodafone’da %1,70 artış,
Turkcell’de ise %0,45 oranında azalış yaşanmıştır.
Şekil 4-9 Mobil İşletmeci Bazında Toplam Abone Sayıları, Milyon
80
70
67,91
68,03
68,91
69,66
70,12
70,79
34,85
34,66
34,99
35,20
34,79
34,64
19,32
19,47
19,81
19,93
20,03
20,37
13,73
13,89
14,12
14,53
15,29
15,78
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Vodafone
Turkcell
60
50
40
30
20
10
0
Avea
Toplam
39
Şekil 4-10’da üç aylık dönemler içinde başarılı bir şekilde gerçekleştirilen numara
taşıma sayılarına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde numara taşıma
işlem sayısı bir önceki üç aylık döneme göre %3,6 oranında artarak yaklaşık
3.476.395 olarak gerçekleşmiştir. 18 Ağustos 2014 tarihi itibariyle 72.379.514
numara taşıma işlemi gerçekleştirilmiştir.
3.355.104
3.476.395
2014-2
2.711.912
2013-4
2014-1
2.549.241
2013-3
3.527.190
2013-2
3.688.569
2013-1
3.153.838
3.616.690
2012-1
2012-4
3.385.525
2011-4
3.000.278
3.450.795
2011-3
2012-3
3.433.940
2011-2
3.789.552
3.534.492
2011-1
2012-2
3.267.737
2010-4
4.425.667
3.443.119
2010-2
2010-3
3.662.738
3.063.363
2009-4
2010-1
3.015.291
2.054.328
2009-2
2009-3
1.309.935
2009-1
2008-4
5.000.000
4.500.000
4.000.000
3.500.000
3.000.000
2.500.000
2.000.000
1.500.000
1.000.000
500.000
0
653.362
Şekil 4-10 Toplam Mobil Numara Taşıma Sayıları
Şekil 4-11’de numara taşınabilirliği ile mobil işletmecilere gelen net abone sayılarına
üçer aylık dönemler halinde yer verilmektedir. Mobil numara taşınabilirliği (MNT)
hizmeti ile 2014 yılı ikinci üç aylık dönemde Avea yaklaşık 384 bin abone kazanırken,
Vodafone yaklaşık 31 bin abone kazanmış, Turkcell ise yaklaşık 415 bin abone
kaybetmiştir.
Şekil 4-11 MNT Kapsamında Mobil İşletmecilerin Net Gelen Abone Sayıları, Bin
698
Gelen Net Abone Sayısı, (Bin)
800
600
400
200
0
277
139
2013-1
384
304
202
101
2013-2
-200
-303
-400
-600
133
42
2013-3
-175
31
2013-4
-112
-192
2014-1
2014-2
-119
-415
-416
-579
-800
Avea
Vodafone
Turkcell
40
Şekil 4-12’de mobil işletmecilerin abone sayılarına göre pazar paylarına yer
verilmektedir. 2014 yılı ikinci üç aylık dönem itibarıyla abone sayısına göre Turkcell’in
%48,92; Vodafone’un %28,78; Avea’nın ise %22,30’luk paya sahip olduğu
görülmektedir.
Şekil 4-12 Mobil İşletmecilerin Abone Sayısına Göre Pazar Payları, %
100%
19,67
19,66
19,66
19,93
20,22
20,42
20,48
20,86
21,81
22,30
27,83
27,86
28,00
28,17
28,45
28,62
28,75
28,61
28,57
28,78
52,50
52,48
52,34
51,90
51,33
50,96
50,77
50,53
49,62
48,92
80%
60%
40%
20%
0%
2012-1 2012-2 2012-3 2012-4 2013-1 2013-2 2013-3 2013-4 2014-1 2014-2
Avea
Vodafone
Turkcell
Şekil 4-13’te 2014 yılının ikinci çeyreğini de kapsayacak şekilde son 12 ay için mobil
işletmecilerin abone kayıp oranlarına yer verilmektedir. Abone kayıp oranı 16 farklı
tarifeler, hizmet çeşitliliği ve hizmet kalitesi açısından yoğun rekabet yaşanan mobil
telekomünikasyon hizmetleri sektöründe yaygın olarak kullanılan bir göstergedir.
2014 yılı Mart ayı itibarıyla Turkcell, Vodafone ve Avea’nın abone kayıp oranları
sırasıyla %2,77; %3,25; ve %3,06 olarak gerçekleşmiştir.
Abone kayıp oranı işletmeciler tarafından kaybedilen müşterilerin miktarını ölçmek için kullanılan bir orandır.
Abone kayıp oranı belli bir dönemde işletmeciden aldığı hizmeti sona erdiren abonelerin sayısının o dönemdeki
mevcut ortalama abone sayısına bölünmesiyle hesaplanmaktadır. Özellikle abone kitlesine sahip sektörler için
kullanılan bir ölçüttür. Genellikle yıllık, çeyrek ve aylık olarak hesaplanmaktadır. Abone kayıp oranı işletmecinin
tüm abone kitlesi için bilgi veren bir ölçüttür. Eğer abone kayıp oranı, yeni aboneliklerin gelişim oranını aşarsa o
işletmecinin abone sayısı düşüyor demektir. Abone kayıp oranındaki yükselme işletmecinin rekabetçiliğindeki
düşüşe işaret etmektedir. İşletmeciler abone kayıp oranını azaltma yönünde stratejiler geliştirmektedir. Bununla
birlikte pazardaki düzenlemelerin (örn. MNT) abone kayıp oranının gelişimi üzerinde etkileri bulunmaktadır.
16
41
Şekil 4-13 Mobil İşletmecilerin Abone Kayıp Oranları (Churn Rate), %
5%
4,51%
4,06%
4%
3,70%
3,38%
3,05% 3,25%
3,18%
3,14%
3,14%
3,07% 2,98% 3,01% 2,97% 2,93%
2,68%
3,39%
2,80% 2,77% 2,84% 2,91% 2,59% 2,75%
3,06%
3,02% 2,94% 2,67%
2,47%
2,96%
2,89%
2,86% 2,77%
2,66% 2,56% 2,65% 2,70% 2,61%
2,68%
2,71%
2,52%
2,51%
2,21%
2,16% 2,25%
1,99%
3,29%
3%
2%
1%
0%
Nis.13 May.13 Haz.13 Tem.13 Ağu.13 Eyl.13 Eki.13 Kas.13 Ara.13 Oca.14 Şub.14 Mar.14 Nis.14 May.14 Haz.14
Avea
Vodafone
Turkcell
Şekil 4-14’te mobil işletmecilerin 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla abone profiline (2G
ve 3G toplam) yer verilmektedir. Şekil incelendiğinde oransal olarak en fazla faturalı
aboneye Avea’nın sahip olduğu ve Avea’nın abonelerinin %45,7’sinin faturalı
abonelerden oluştuğu görülmektedir. Avea’yı %41,9 ile Turkcell ve %40,2 ile
Vodafone takip etmektedir.
Şekil 4-14 Mobil İşletmeci Bazında Ön Ödemeli / Faturalı Abonelerin Dağılımı, %
100%
75%
45,7
40,2
41,9
54,3
59,8
58,1
Avea
Vodafone
Turkcell
50%
25%
0%
Ön ödemeli
Faturalı
42
Aşağıdaki iki şekilde (Şekil 4-15 ve Şekil 4-16) ise ön ödemeli ve faturalı abonelerin
mobil işletmeci bazında dağılımına yer verilmektedir. Şekil 4-15’te 2012 yılı ilk
çeyrekten itibaren ön ödemeli abonelerin işletmeci bazında dağılımı incelenmektedir.
2014 yılı ikinci üç aylık dönemi itibarıyla ön ödemeli abonelerde Turkcell’in %49,2;
Vodafone’un %29,8; Avea’nın ise %21,0 pazar payına sahip olduğu görülmektedir.
Şekil 4-15 Ön Ödemeli Abonelerin Dağılımı, %
100%
18,6
19,0
19,0
19,2
20,2
21,0
29,7
29,9
29,8
29,7
29,6
29,8
51,7
51,1
51,2
51,1
50,2
49,2
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
80%
60%
40%
20%
0%
Avea
Vodafone
Turkcell
Faturalı abonelerin pazar payı dağılımında ise Turkcell’in %48,5; Vodafone’un
%27,4; Avea’nın ise %24,1 pay aldığı görülmektedir (Şekil 4-16).
Şekil 4-16 Faturalı Abonelerin Dağılımı, %
100%
22,7
22,6
22,7
23,2
24,1
24,1
26,6
26,7
27,1
27,0
27,1
27,4
50,7
50,7
50,2
49,8
48,8
48,5
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
80%
60%
40%
20%
0%
Avea
Vodafone
Turkcell
43
Şekil 4-17’de mobil işletmecilerin abone portföyü bireysel (özel kişilik)/kurumsal (tüzel
kişilik) ayrımında incelenmektedir. Toplam mobil abonelerin yaklaşık %90,7’si
bireysel, %9,3’ü ise kurumsaldır.
Şekil 4-17 Mobil Abonelerin Bireysel-Kurumsal Bazda Ayrımı, %
9,3
Bireysel Abone
Kurumsal Abone
90,7
4.3
MOBİL TRAFİK HACMİ
2014 yılı ikinci çeyrekte toplam mobil trafik hacmi 52,10 milyar dakika olarak
gerçekleşmiştir. 2014 yılı ikinci üç aylık dönemi trafik bilgileri bir önceki üç aylık
dönemle kıyaslandığında toplam trafiğin %10,30 oranında arttığı, geçen senenin aynı
dönemi ile kıyaslandığında ise %9,08 oranında arttığı görülmektedir. İşletmeci
bazında incelendiğinde ise bir önceki döneme göre Turkcell’in trafiğinin %7,51
oranında, Vodafone’un trafiğinin %8,48 oranında; Avea’nın trafiğinin ise %17,28
oranında arttığı görülmektedir. Geçen senenin aynı dönemine göre kıyaslandığında
Turkcell’in trafik hacminde %0,30, Vodafone’un trafik hacminde %9,54 ve Avea’nın
trafik
hacminde
%24,57
oranında
artış
olduğu
görülmektedir.
Mobil
trafik
hacmindeki17 bu değişim dönemler itibarıyla Şekil 4-18’de verilmektedir.
Mobil işletmecilerin toplam trafik miktarları toplam giden trafik ve şebeke içi trafiğin toplanması ile elde
edilmektedir.
17
44
Şekil 4-18 Mobil İşletmecilerin Dönemlere göre Toplam Trafikleri, Milyar Dakika
60
52,10
47,76
50
48,03
47,17
47,24
42,91
40
30
20,48
18,58
20
16,13
14,25
10
11,15
10,08
20,48
16,42
19,61
16,23
11,13
11,33
20,55
17,67
19,11
16,28
11,84
13,89
0
2013-1
2013-2
Avea
2013-3
2013-4
Vodafone
Turkcell
2014-1
2014-2
Toplam
Mobil işletmecilerin dönemler itibarıyla toplam mobil trafiğinden aldıkları pazar payları
Şekil 4-19’da gösterilmektedir. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla trafiğe göre
Vodafone’un payı %33,77’den %33,91’e yükselirken Avea’nın pazar payı %23,35’den
%26,66’ya yükselmiş, Turkcell’in pazar payı ise %42,89’dan %39,43’e düşmüştür. Bir
önceki dönemle kıyaslandığında ise, Turkcell’in pazar payının %40,45’den %39,43’e
Vodafone’un pazar payının ise %34,47’den %33,91’e düştüğü; Avea’nın pazar
payının %25,07’den %26,66’ya yükseldiği görülmektedir.
Şekil 4-19 Mobil İşletmecilerin Trafiğe Göre Pazar Payları, %
100%
23,49
23,35
23,17
24,02
25,07
26,66
33,20
33,77
34,19
34,41
34,47
33,91
43,31
42,89
42,64
41,57
40,45
39,43
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
80%
60%
40%
20%
0%
Avea
Vodafone
Turkcell
45
Şekil 4-20’de mobil işletmeciler tarafından üretilen toplam trafiğin dağılımına yer
verilmektedir. Şekilde görüleceği üzere, söz konusu trafiğin büyük bir kısmını
(%58,94) mobil işletmecilerin kendi aboneleri arasındaki trafiği ifade eden şebeke içi
trafik oluşturmaktadır. Mobil işletmecilerden diğer mobil işletmecilere doğru giden
trafik ise toplam trafiğin %36,05’ini oluşturmaktadır.
Şekil 4-20 Mobil Trafik Dağılımı, %
2014-2
58,94
36,05
4,59 0,42
2014-1
59,47
35,06
5,06 0,42
2013-4
59,75
34,72
5,09 0,44
2013-3
59,94
34,60
5,03 0,43
2013-2
60,89
33,77
4,94 0,40
2013-1
60,52
33,97
5,12 0,38
0%
20%
Şebeke içi
40%
Diğer mobil işletmecilere
60%
Sabit
80%
100%
Yurtdışı+Rehberlik+Uydu+Diğer
Toplam mobil şebeke içi trafik miktarı 2014 yılı ikinci çeyrekte bir önceki üç aylık
döneme göre yaklaşık %9,31 oranında artarak yaklaşık 30,7 milyar dakika, diğer
mobil işletmecilere doğru trafik miktarı ise %13,43 oranında artarak yaklaşık 18,8
milyar dakika olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 4-21 Mobil Trafik Dağılımı, Milyon Dakika
2014-2
30.708
18.785
2.390 220
2014-1
28.092
16.560
2.388 199
16.375
2.400 210
2013-4
28.184
2013-3
28.782
16.610
2.415 207
2013-2
29.072
16.127
2.359 191
2013-1
26.545
14.901
2.246 168
0%
20%
40%
60%
80%
Şebeke içi
Diğer mobil işletmecilere
Sabit
Yurtdışı+Rehberlik+Uydu+Diğer
100%
46
4.4
EN ÇOK TRAFİK GÖNDERİLEN VE ALINAN ÜLKELER
Çizelge 4-2’de 2014 yılı ikinci çeyreğinde mobil şebekelerden en fazla trafik
gönderilen ve alınan ilk beş ülkeye yer verilmektedir. Bu üç aylık dönemde en çok
trafik gönderilen ülkeler Almanya, Türkmenistan, Rusya, İngiltere ve Suriye olmuştur.
Mobil şebekelere en fazla çağrı gönderen ülkeler ise Almanya, KKTC, Rusya, Irak,
Suudi Arabistan şeklinde sıralanmaktadır.
Çizelge 4-2 En Fazla Trafik Gönderilen ve Alınan Ülkeler, 2014-2
4.5
En Çok Trafik Gönderilen Ülke
En Çok Trafik Alınan Ülke
Almanya
Türkmenistan
Rusya
İngiltere
Suriye
Almanya
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Rusya
Irak
Suudi Arabistan
KISA NUMARALAR
Çizelge 4-3’te 2014 yılı ikinci çeyreğinde Avea hatlarından en sık aranan (arama
sayısına göre) beş kısa numaraya ve ortalama çağrı sürelerine yer verilmektedir.
Çizelge incelendiğinde 2014 yılı ikinci çeyrekte en sık aranan kısa numaralar 182
(Hastane Randevu), 112 (Sıhhi İmdat), 186 (Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. Çağrı
Merkezi), 155 (Polis İmdat) ve 11880 (BN Telekom) numaralarının yer aldığı
görülmektedir. En sık aranan kısa numara 182 (Hastane Randevu) için ortalama
çağrı süresi 25 saniye seviyelerindedir.
Çizelge 4-3 AVEA, En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2014-2
Kısa Numara
182
112
186
155
11880
Ortalama Çağrı
Süresi (sn)
25
109
32
63
40
47
Çizelge 4-4’te 2014 yılı ikinci çeyreğinde Vodafone hatlarından en sık aranan (arama
sayısına göre) beş kısa numaraya ve ortalama çağrı sürelerine yer verilmektedir.
Çizelge incelendiğinde 2014 yılı ikinci çeyrekte en sık aranan kısa numaralar
arasında 182 (Hastane Randevu), 112 (Sıhhi İmdat), 186 (Boğaziçi Elektrik Dağıtım
A.Ş. Çağrı Merkezi), 170 (Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi) 1880 (BN
Telekom), ve 155 (Polis İmdat) numaralarının yer aldığı görülmektedir. En sık aranan
kısa numara 182 (Hastane Randevu) için ortalama çağrı süresi yaklaşık 25 saniyedir.
Çizelge 4-4 VODAFONE, En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2014-2
Kısa Numara
182
112
186
170
11880
Ortalama Çağrı
Süresi (sn)
25
122
34
14
37
Çizelge 4-5’te 2014 yılı ikinci çeyreğinde Turkcell hatlarından en sık aranan (arama
sayısına göre) beş kısa numaraya ve ortalama çağrı sürelerine yer verilmektedir.
Çizelge incelendiğinde 2014 yılı ikinci çeyrekte en sık aranan kısa numaralar
arasında 182 (Hastane Randevu), 112 (Sıhhi İmdat), 11880 (BN Telekom) 186
(Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. Çağrı Merkezi), ve 144 (Aile ve Sosyal Politikalar
İletişim Hattı (Polis İmdat) numaralarının yer aldığı görülmektedir. En sık aranan kısa
numara 182 (Hastane Randevu) için ortalama çağrı süresi yaklaşık 24 saniyedir.
Çizelge 4-5 TURKCELL, En Sık Aranan Kısa Numaralar, 2014-2
Kısa Numara
182
112
11880
186
144
4.6
Ortalama Çağrı
Süresi (sn)
24
136
38
40
29
SMS VE MMS
2008 yılından itibaren toplam yıllık SMS ve MMS sayısına Şekil 4-22’de yer
verilmektedir. Buna göre SMS sayısının 2008 yılından 2013 yılına kadar yaklaşık
%128’lik artışla 177,6 milyar adet seviyesine yükseldiği görülmektedir.
48
Şekil 4-22 Yıllara Göre Mobil SMS ve MMS Miktarı, Milyon Adet *
200.000
147.999
150.000
100.000
161.419
174.882
177.629
128.219
77.837
50.000
191
99
98
155
2008
2009
2010
2011
0
SMS
296
198
2012
2013
MMS
SMS ve MMS sayıları çeyrekler itibariyle incelendiğinde; 2014 yılı ikinci üç aylık
dönemde SMS sayısı yaklaşık 31.979 milyon, MMS sayısı ise yaklaşık 33,5 milyon
civarında gerçekleşmiştir.
Çizelge 4-6 Dönemlere Göre SMS ve MMS Miktarı, Milyon Adet*
SMS
MMS
2014-1
34.452
30,9
2014-2
31.979
33,5
* Herhangi bir Türkçe karakter içeren 1 SMS’in arabağlantı sisteminde birden fazla SMS olarak
görülmesi ve bazı işletmeciler tarafından SMS sayılarının arabağlantı sisteminden çekilerek
raporlanması nedeniyle, İşletmecilerle birlikte gerçekleştirilen bir yıllık veri iyileştirme süreci
neticesinde; 2014 yılı birinci çeyrekte SMS sayıları tüm işletmecilerin faturalandırma sisteminden
alınmıştır. SMS sayısında 2013 yılındaki değerlere göre düşüş görülmesinin; bu durumun SMS
sayısında yarattığı etki ve veri (data) hizmetlerinin SMS ve MMS hizmetlerinin yerini alan alternatifler
sunmasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
49
İşletmeci bazında gönderilen SMS ve MMS sayıları incelendiğinde 2014 yılı ikinci üç
aylık döneminde bir önceki çeyreğe göre Avea’nın SMS sayısı %8,31; MMS sayısı
%18,97 artmış; Turkcell’in SMS sayısı %18,04; MMS sayısı %2,31 azalmış ve
Vodafone’un SMS sayısı %7,32 azalmış; MMS sayısı %18,89 artmıştır. Mobil
aboneler tarafından gönderilen toplam SMS ve MMS sayısının işletmeciler bazında
dağılımı Çizelge 4-7’de gösterilmektedir.
Çizelge 4-7 İşletmeci bazında SMS ve MMS Miktarı (2014-1/2014-2)
2014-1
Avea
Turkcell
Vodafone
4.7
SMS
(milyar adet)
8,94
12,58
12,92
2014-2
MMS
(milyon adet)
9,13
15,26
6,49
SMS
(milyar adet)
9,68
10,31
11,98
MMS
(milyon adet)
10,86
14,91
7,72
MOBİL GELİR
Şekil 4-23’te 2008 yılından bu yana mobil telekomünikasyon hizmetlerinden elde
edilen gelir bilgilerine yıllık olarak yer verilmektedir. Yıllar itibarıyla artış eğiliminde
olan mobil gelirler 2012 yılında 16,56 milyar TL olarak gerçekleşirken 2013 yılında bir
önceki yıla göre %8,2 oranında artış göstererek 17,92 milyar TL’ye yükselmiştir.
Şekil 4-23 Yıllar İtibariyle Mobil Hizmetlerden Elde Edilen Gelir, Milyar ¨
21
18
Milyar TL
15
12
9
6
14,98
17,92
13,17
13,68
16,56
12,65
2008
2009
2010
2011
2012
2013
3
0
*2009-2013 yılları için işletmecilerin Kurumumuza gönderdiği Vergi Usul Kanunu uyarınca kesinleşmiş
yıllık gelir tabloları dikkate alınarak hazırlanmıştır. 2008, 2009 ve 2010 yılları işletmecilerce gönderilen
veriler ışığında güncellenmiştir.
50
Şekil 4-24’te işletmecilerin mobil telekomünikasyon hizmetlerinden elde ettiği gelirler
2013 yılı başından itibaren üçer aylık dönemler halinde gösterilmektedir. 2014 yılı
ikinci üç aylık dönemde söz konusu mobil gelirler yaklaşık 4,97 milyar TL olarak
gerçekleşmiştir.
Şekil 4-24 Mobil Hizmetlerden Elde Edilen Üç Aylık Gelirler, Milyar ¨
5
4
3
2
4,45
4,76
4,81
4,68
4,75
4,97
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
1
0
* İşletmecilerin IFRS (International Financial Reporting Standards) sistemi aracılığıyla
hesaplayarak Kurumumuza göndermiş oldukları üç aylık gelir rakamları dikkate alınarak
hazırlanmıştır. Kesinleşmiş gelir bilgileri değildir.
Şekil 4-25’te mobil işletmecilerin üçer aylık net satış gelir verilerine göre hesaplanan
pazar paylarına yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrek dönem itibarıyla gelire göre
pazar payları incelendiğinde Turkcell’in pazar payının %46,20; Vodafone ve Avea’nın
ise sırasıyla %32,55 ve %21,25 seviyelerinde olduğu görülmektedir. 2014 yılı ikinci
çeyrekte gelire göre pazar payları 2013 yılının aynı dönemi ile kıyaslandığında
Turkcell’in pazar payının yaklaşık 2,5 puan azaldığı, Avea’nın pazar payının 0,1 puan
Vodafone’un pazar payının ise 2,4 puan arttığı görülmektedir.
Şekil 4-25 Mobil İşletmecilerin Gelire Göre Pazar Payları, %
100%
20,60
21,13
20,24
20,16
20,17
21,25
29,97
30,15
30,56
31,98
33,38
32,55
49,43
48,72
49,21
47,86
46,45
46,20
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
80%
60%
40%
20%
0%
Turkcell
Vodafone
Avea
51
Şekil 4-26’da mobil işletmecilerin 2008 yılından itibaren toplam gelirlerine ait dağılıma
yer verilmektedir. Şekilde görüleceği üzere, 2008 yılında mobil işletmecilerin
gelirlerinin %80,94’ünü konuşma gelirleri oluştururken bu oran 2013 yılında %65,60’a
gerilemiştir. Data gelirlerinin payı 2008 yılında %1,26 iken 2013 yılında %19,03’e
yükselmiştir.
SMS+MMS
gelirleri
2013
yılında
toplam
gelirin
%9,78’ini
oluşturmaktadır.
Şekil 4-26 Mobil İşletmecilerin Gelir Dağılımı, %
100%
80%
8,50
7,88
7,37
4,09
1,26
9,30
2,34
9,07
4,36
9,97
7,31
11,61
6,20
5,59
14,06
19,03
10,94
9,78
60%
40%
80,94
80,71
78,31
76,99
68,81
65,60
2012
2013
20%
0%
2008
2009
Katma Değerli Hizmetler
2010
Data
2011
SMS+MMS
Konuşma
Şekil 4-27’de her bir mobil işletmecinin 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla toplam
gelirlerine ait dağılıma karşılaştırmalı olarak yer verilmektedir. Konuşma gelirleri
Turkcell’in gelirlerinin %68,20’sini Vodafone’un gelirlerinin %65,74’ünü ve Avea’nın
gelirlerinin %54,73’ünü oluşturmaktadır. SMS+MMS gelirleri Turkcell’in gelirlerinin
%7,77’sini, Vodafone’un gelirlerinin %11,31’ini ve Avea’nın gelirlerinin %12,24’ünü
oluşturmaktadır. Data gelirleri ise Turkcell’de %19,31, Vodafone’da %21 ve Avea’da
%29,22’lik paya sahiptir18.
18
2014 yılı 2. Dönem itibariyle M2M gelirleri Data gelirlerine dâhil edilmiştir.
52
Şekil 4-27 Mobil İşletmecilerin İşletmeci Bazında Gelir Dağılımı, %, 2014-2
100%
90%
80%
70%
60%
50%
4,73%
1,95%
19,31%
21,00%
7,77%
11,31%
3,81%
29,22%
12,24%
40%
68,20%
30%
20%
65,74%
54,73%
10%
0%
Turkcell
Konuşma
4.8
Vodafone
SMS+MMS
Data
Avea
Katma Değerli Hizmetler
ABONE BAŞINA AYLIK GELİR (ARPU)
Abone başına elde edilen aylık gelir anlamına gelen “ARPU” bilgisi, bir işletmecinin
ortalama olarak bir ayda; bir aboneden ne kadar gelir elde ettiğinin, diğer bir ifade ile
de abonelerin ortalama olarak mobil hizmetlere bir ayda ne kadar harcama yaptığın
en belirgin göstergelerinden biridir. Şekil 4-28’de Türkiye’de hizmet veren mobil
işletmecilerinin 2013 yılından itibaren üç aylık ortalama ARPU rakamlarına yer
verilmektedir. 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla Turkcell için abone başına aylık gelir
22,07TL, Vodafone için 21,66 TL, Avea için ise 21,70 TL’dir.
Şekil 4-28 Mobil ARPU, ¨
25
20
21,70
21,66
22,07
20,75
20,74
21,03
Avea
21,21
21,46
21,28
22,52
21,90
22,67
23,51
22,50
22,26
10
21,88
20,98
20,97
15
Vodafone
Turkcell
5
0
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
53
Şekil 4-29’da 2014 yılı ikinci üç aylık dönem için mobil işletmecilerin Kurumumuza
bildirmiş olduğu ön ödemeli ARPU rakamlarına yer verilmektedir. Ön ödemeli ARPU
rakamları incelendiğinde 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla Turkcell’in ön ödemeli
ARPU’sunun 11,78 TL, Vodafone’un 12,63 TL ve Avea’nın 13,75 TL olduğu
görülmektedir.
Şekil 4-29 Ön Ödemeli Mobil ARPU, ¨
15
14,67
13,99
12,20
13,33
13,72
12,33
13,10
12,94
11,26
12,75
11,88
10,75
13,75
12,63
11,78
5
12,88
12,37
11,46
10
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Avea
Vodafone
Turkcell
0
Şekil 4-30’da ise 2014 yılı ikinci çeyreği için mobil işletmecilerin Kurumumuza
bildirmiş olduğu faturalı ARPU değerleri incelenmektedir. 2014 yılı ikinci çeyreği
itibarıyla Turkcell’in faturalı ARPU’su 36,76 TL olurken, Vodafone’un 35,35 TL,
Avea’nın 30,14 TL olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 4-30 Faturalı Mobil ARPU, ¨
50
40
30
33,64
37,87
37,91
31,92
36,35
38,47
30,19
36,23
36,54
29,49
34,79
36,32
30,14
35,35
36,76
10
32,66
36,84
36,44
20
Avea
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Vodafone
Turkcell
0
Şekil 4-31’de
Batı Avrupa
ülkeleri ile
Türkiye’nin
mobil ARPU rakamları
kıyaslanmaktadır. Şekilde incelenen Batı Avrupa ülkelerinde ortalama ARPU 19,78
Avro seviyelerinde iken Türkiye’de 2014 yılı ikinci çeyrek için ise 7,52 Avro
seviyelerindedir.
54
Kaynak: Wireless Intelligence, 2014-1 Çeyrek, BTK.
* Avro Kuru her çeyrek için ilgili aylardaki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası günlük döviz satış
kurlarının ortalaması kullanılarak hesaplanmıştır. 2013-Q1 için 1 Avro = 2,3592 TL, 2013-Q2 için 1
Avro = 2,4025 TL, 2013-Q3 için 1 Avro = 2,6075 TL, 2013-Q4 için 1 Avro = 2,7614 TL, 2014-Q1 için 1
Avro = 3,0411, 2014-Q2 için 1 Avro = 2,9017 TL’dir.
4.9
AYLIK KULLANIM MİKTARI (MOU)
MoU, mobil telefon kullanım seviyesinin ölçümünde yaygın olarak kullanılan bir
gösterge olup bir abonenin aylık ortalama konuşma süresi olarak tanımlanmaktadır.
Şekil 4-32’de mobil işletmecilerin 2013 yılı Nisan ayından itibaren gerçekleşen bir
yıllık MoU değerleri aylık bazda verilmektedir. Haziran 2014 itibarıyla Turkcell’in MoU
değeri 299 dakika, Vodafone’un 412 dakika ve Avea’nın ise 437 dakika olarak
gerçekleşmiştir.
Şekil 4-32 Mobil İşletmeci Bazında MoU Değerleri, dk/ay
500
461
416
450
400
350
402
388
403
373
399
393 394
398
403
389
392 391
381
389 400
382 386
366
391
295
272
428
437
441
407
412
401
355
300
250
425
399
307
289
287 290
284
277 271 275
200
Avea
Vodafone
275
287
284
299
250
Turkcell
* MoU değerleri aktif kullanıcıların görüşme süresi ortalamasını dakika olarak veren bir değer olduğu için değerler
toplam hat sayısından ses hizmetine açık olmayan mobil hatlar (M2M hatları ve mobil bilgisayardan internet
hatları gibi yalnızca veri iletmek amaçlı kullanılan hatlar) düşülerek hesaplanmaktadır.
55
€ 7,52
€ 6,85
€ 7,72
€ 8,58
€ 9,47
€ 9,02
€ 10,86
€ 10,66
€ 12,58
€ 13,59
€ 14,18
€ 17,77
€ 17,00
€ 18,53
€ 17,59
€ 19,78
€ 21,23
€ 21,52
€ 21,36
€ 24,61
€ 30,23
€ 30,02
40
35
30
25
20
15
10
5
0
€ 33,77
Euro
Şekil 4-31 Türkiye ve AB’de Mobil ARPU, €
Şekil 4-33’de bazı Avrupa ülkeleri ile Türkiye’deki ortalama mobil telefon kullanım
sürelerine yer verilmektedir. 2014 ikinci çeyreğinde 364 dakika olan ortalama aylık
mobil kullanım süresi ile Türkiye, yer verilen Avrupa ülkelerine kıyasla en fazla mobil
telefonla görüşme yapan ülke olmuştur.
Şekil 4-33 AB ve Türkiye’de Mobil Abone Başına Ortalama Görüşme, dk/ay
400
364
350
300
289
267
263
233
250
200
218
198
193
182
174
168
150
145
136
122
101
100
50
0
*Kaynak: Wireless Intelligence, 2014-1. Çeyrek, BTK.
4.10
MOBİL YATIRIM
Şekil 4-34’de üç mobil işletmecinin 2008-2013 yılları arasındaki toplam yıllık yatırım
bilgilerine yer verilmektedir. 2009 yılı, 3G yetkilendirmelerinin de etkisiyle mobil
yatırımlar bakımından yaklaşık 4,6 milyar TL ile en fazla yatırım yapılan yıl olurken
2013 yılında ise yaklaşık 2,4 milyar TL yatırım yapılmıştır.
Şekil 4-34 Yıllık Mobil Yatırım, Milyon ¨
5.000
4.000
3.000
4.589
2.000
1.000
1.992
2.664
2.494
2.292
2.385
2010
2011
2012
2013
0
2008
2009
56
Şekil 4-35’te mobil işletmecilerin gerçekleştirdikleri yıllık yatırım değerlerine yer
verilmektedir. 2013 yılında Vodafone 621 milyon TL, Avea 706 milyon TL, Turkcell
1.058 milyon TL yatırım yapmıştır.
Şekil 4-35 İşletmeci Bazında Yıllık Mobil Yatırım, Milyon ¨
2.000
1.823
1.800
1.557
1.600
Milyon TL
1.400
1.209
1.200
1.000
839
800
600
1.058
1.043
958
782
800 800
947
894
757
587
706
589
621
2012
2013
447
400
200
0
2008
2009
2010
Avea
2011
Vodafone
Turkcell
Şekil 4-36’da, üçer aylık çeyrek dönemler itibarıyla mobil işletmecilerin yatırım
miktarları gösterilmektedir. Buna göre, 2014 yılının ikinci çeyreğinde Turkcell 174
milyon TL, Avea 92 milyon TL ve Vodafone 243 milyon TL düzeyinde yatırım
gerçekleştirmiştir.
Şekil 4-36 Üç Aylık Mobil Yatırım, Milyon ¨
550
500
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
500
255
228
117
208
112
103
278
132
174
158
125
60
2013-1
2013-2
Avea
2013-3
Vodafone
243
235230
232
2013-4
2014-1
92
2014-2
Turkcell
57
5
5.1
DİĞER HİZMETLER
ALTYAPI HİZMETLERİ
Türkiye’de Ağustos 2014 tarihi itibarıyla bildirim kapsamında 128 ve kullanım hakkı
kapsamında 9 adet altyapı işletmecisi bulunmaktadır. 2014 yılı ikinci çeyrek itibarıyla
alternatif işletmecilerin sahip olduğu fiber optik kablo uzunluğuna Çizelge 5-1’de yer
verilmektedir.
Çizelge 5-1’de yer alan uzunluklar işletmecilerin kendi altyapılarının yanı sıra
kiraladıkları omurga ve erişim şebekelerini de kapsamaktadır. 2014 yılı ikinci çeyreği
itibarıyla, alternatif işletmecilerin toplam fiber uzunluğu 51.579 km’dir. Türk
Telekom’un ise 183.930 km fiber altyapısı bulunmaktadır. Bunun yaklaşık 123.572
km’si omurga, geri kalan kısmı erişim amaçlı kullanılmaktadır.
Çizelge 5-1 Alternatif İşletmecilerin Fiber Uzunlukları
İşletmeciler
TOPLAM
Kendisine
Ait Toplam
Uzunluk
Kiralık
Toplam
Uzunluk
Omurga
Toplam
Uzunluk
Erişim
Toplam
Uzunluk
Genel Toplam
Uzunluk (km)
40.475
11.103
41.970
9.609
51.579
Çizelge 5-2’de 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla altyapı işletmecilerinin altyapı
hizmetinden elde ettikleri net satış gelirlerine göre pazar paylarına yer verilmektedir.
Bu verilere göre ilk beş işletmecinin pazar payı %84’ü geçmektedir.
Çizelge 5-2 Altyapı İşletmecilerinin Pazar Payları
İşletmeciler
Superonline
Kule Hizmetleri
Vodafone Net
İş Net
Mtctr Memorex
T-Systems
Metronet
AT&T Global
Turknet
BT Bilişim
Mednautilus
Equant İstanbul
Diğer
TOPLAM
Altyapı Net Satışlarına Göre
Pazar Payları (%)
33,76
20,39
18,67
4,55
6,93
3,90
1,52
2,16
2,16
1,80
1,08
1,27
1,82
100,00
58
Çizelge 5-3’te altyapı işletmeci grubuna ilişkin gelir bilgilerine yer verilmektedir.
İşletmecilerin son dönemde altyapı hizmetinden elde ettikleri toplam gelir yaklaşık
167 milyon TL seviyesindedir.
Çizelge 5-3 Altyapı Hizmetlerine ilişkin Gelir, TL
Dönemi
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
5.2
Gelir, ¨
112.987.068
125.530.861
134.931.694
141.024.831
156.914.030
167.370.274
KABLOLU YAYIN HİZMETLERİ
Kurumumuzdan kablolu yayın hizmeti işletmeciliği lisansı alan 20 işletmeci
bulunmakla birlikte sadece Türksat aktif olarak faaliyet göstermektedir. 2014 yılı ikinci
çeyreği itibarıyla bu alanda yetkilendirilmiş diğer işletmecilerden TTNet 302.130,
Superonline ise 1.448 aboneye sadece IPTV hizmeti sunmaktadır. Görev Sözleşmesi
kapsamında kablolu yayın hizmeti sunan Türksat’ın 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla
toplam kablo TV abone sayısı 1.150.403 olup Teledünya markasıyla sunulan sayısal
kablo TV abone sayısı 609.236 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, kablo telefon
hizmetinden yararlanan 45.474 Türksat abonesi bulunmaktadır (Çizelge 5-4).
Çizelge 5-4 Kablolu Yayın Hizmetleri
Dönem
Kablo TV
Abone Sayısı
2012-1
2012-2
2012-3
2012-4
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
1.274.355
1.260.378
1.248.640
1.251.097
1.236.016
1.213.517
1.191.652
1.181.907
1.166.268
1.150.403
Kablo İnternet Kablo Telefon
IPTV
Abone Sayısı Abone Sayısı Abone Sayısı
483.981
485.531
492.633
500.658
501.201
491.818
482.991
486.497
492.288
495.907
72.949
70.159
66.417
63.469
60.805
58.401
52.633
48.156
43.931
45.474
51.485
96.260
119.158
155.895
175.681
213.695
241.975
286.304
308.315
303.578
59
Kablo internet abone sayısının seyri Şekil 5-1’de gösterilmekte olup önceki üç aylık
döneme göre yaklaşık %0,74 artış gösteren kablo internet abone sayısı 495.907’ye
yükselmiştir.
Şekil 5-1 Kablo İnternet Abone Sayısı
510.000
501.201
492.288
495.907
500.658
Abone Sayısı
490.000
491.818
482.991
470.000
486.497
460.451
450.000
2011
2012
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Yıl-Dönem
5.3
UYDU HABERLEŞME HİZMETLERİ
Bildirim
kapsamında uydu
haberleşme hizmetleri konusunda
yetkilendirilmiş
işletmeciler 2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla 10.629 aboneye uydu yer istasyonları
üzerinden uluslararası internet bağlantıları, video konferans, noktadan noktaya
uluslararası uydu data devreleri gibi hizmetler sunmaktadır.
Uydu haberleşme hizmeti sunan işletmecilerin abone ve gelir bilgilerine Çizelge 55’te, söz konusu işletmecilerin abone sayılarına göre pazar paylarına ise Çizelge 56’da yer verilmektedir. Bu hizmete ilişkin toplam gelir 2014 yılı ikinci çeyreği için
yaklaşık 68 milyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
Çizelge 5-5 Uydu Haberleşme Hizmetlerine ilişkin Abone Sayısı ve Gelir
Dönem Abone Sayısı
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
10.487
10.494
10.627
10.580
10.506
10.629
Gelir, ¨
48.954.252
54.084.774
61.849.689
75.567.418
64.058.866
67.717.903
60
Bu alanda hizmet sunan işletmecilerin abone sayısına göre pazar payları
incelendiğinde Eser Telekom’un payının %39,57 olduğu, onu sırasıyla İş Net,
Superonline ve Türksat’ın izlediği görülmektedir.
Çizelge 5-6 Uydu İşletmecilerinin Abone Sayısına Göre Pazar Payları, %
İşletmeci
2014-1 2014-2
EserTelekom 40,63 39,57
İş Net
26,18 25,26
15,93 18,00
Superonline
7,71
7,98
Türksat
9,46
Diğer
9,28
5.4
UYDU PLATFORM HİZMETLERİ
Digitürk ve D-Smart uydu platform hizmetleri kapsamında aktif olarak faaliyet
gösteren işletmecilerdir. Söz konusu işletmecilerin abone sayıları “imzalanan
abonelik sözleşmesi sayısı” ve “imzalanan abonelik sözleşmesi ile hizmet alan
kullanıcı sayısı” olmak üzere iki alt kırılım halinde yurtiçi ve yurtdışı ayrımında Çizelge
5-7’de gösterilmektedir. Ayrıca, uydu platform hizmetleri kapsamında elde edilen
aylık dönemsel gelirler ile bağlantı/kurulum, hat tesisi, iptal, nakil vb. işlemlerden elde
edilen gelirlerin toplamına da yurtiçi/yurtdışı ayrımında Çizelge 5-8’de yer
verilmektedir.
Çizelge 5-7 Abone ve Kullanıcı Sayıları
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi Sayısı*
DİGİTÜRK
Yurtiçi
D-SMART
Yurtdışı
Yurtiçi
Yurtdışı
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi ile Hizmet
Alan Kullanıcı Sayısı**
Ödemeli TV Abone
Sayısı***
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi Sayısı*
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi ile Hizmet
Alan Kullanıcı Sayısı**
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi Sayısı*
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi ile Hizmet
Alan Kullanıcı Sayısı**
Ödemeli TV Abone
Sayısı***
İmzalanan Abonelik
Sözleşmesi Sayısı*
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
2.603.571
2.599.565
2.676.119
2.679.894
2.666.395
2.655.593
2.869.292
2.877.170
2.957.884
2.963.161
2.956.344
2.957.205
2.869.292
2.877.170
2.957.884
2.963.161
2.956.344
2.957.205
82.494
80.546
83.508
82.982
83.070
80.809
349.506
346.189
344.126
365.349
348.176
319.128
1.518.597
1.539.570
1.587.937
1.631.850
1.644.249
1.656.836
1.523.009
1.544.058
1.592.722
1.636.762
1.649.191
1.669.284
908.522
938.467
1.000.459
1.036.429
1.032.710
1.018.799
33.364
33.453
33.745
33.869
33.754
34.945
61
İmzalanan Abonelik
33.368
33.465
33.759
33.887
33.773
Sözleşmesi ile Hizmet
Alan Kullanıcı Sayısı**
* İmzalanan Abonelik Sözleşmesi Sayısı, abonelerle imzalanan sözleşme sayısını ifade etmektedir.
34.945
** İmzalanan Abonelik Sözleşmesi ile Hizmet Alan Kullanıcı Sayısı; imzalanan abonelik sözleşmesi sayısı ile abonelik
sözleşmeleri kapsamında kullanıcı sayısının belirtildiği ve belirtilen bu kullanıcıların ayrı ayrı faturalandırıldığı kullanıcı
sayısının toplamını ifade etmektedir.
*** Ödemeli TV Abone Sayısı; işletmeciler ile ekonomik anlamda ilişki halinde bulunan ücretli tüketici (abone) sayılarını
ifade etmektedir.
Çizelge 5-8 Uydu Platform Hizmeti Gelirleri, TL
GELİR, TL
Yurtiçi Toplam Gelir
Yurtdışı Toplam Gelir
5.5
2014-1
2014-2
342.470.368
361.065.995
624.160
727.022
GMPCS HİZMETLERİ
2014 yılı ikinci çeyreği itibarıyla yetkilendirilmiş 7 işletmeciden 3 tanesi aktif olarak
GMPCS Mobil Telefon hizmeti sunmaktadır. Söz konusu hizmete ilişkin üç aylık gelir
ve abone bilgilerine Çizelge 5-9’da yer verilmektedir. Bu hizmet grubunda toplam
abone sayısı 2014 yılı ikinci çeyreği için 6.087’dir. GMPCS hizmetlerine ilişkin gelir
2014 yılı ikinci çeyreğinde yaklaşık 3,76 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
Çizelge 5-9 GMPCS Hizmetine ilişkin Abone Sayısı ve Gelirler
Dönem
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Abone
Sayısı
6.490
6.338
6.041
6.085
6. 082
6. 087
Gelir, ¨
3.261.483
1.657.564
3.882.222
3.508.254
2.143.905
3.755.230
Çizelge 5-10 GMPCS İşletmecilerinin Pazar Payları, %
İşletmeci
Teknomobil
Globalstar
Mobilkom
2014-1 2014-2
65,41
65,66
33,21
32,89
1,38
1,45
62
Bu alanda faaliyet gösteren işletmecilerin abone sayısına göre pazar paylarına
bakıldığında Teknomobil’in pazar payının %65,41, Globalstar’ın pazar payının
%33,21 ve Mobilkom’un pazar payının %1,38 olduğu görülmektedir.
5.6
REHBERLİK HİZMETLERİ
Rehberlik hizmeti lisansı almış 8 adet işletmeci aktif olarak faaliyet göstermektedir.
Bu işletmecilerin 2014 yılı ikinci çeyreğinde toplam çağrı sayısı 9.938.552 olup
toplam çağrı süresi 15.742.307 dakikadır. Numara ile sorgulama hizmeti 2011 yılı
üçüncü çeyreğinde sunulmaya başlanmış ve bu kapsamda 2014 yılı ikinci çeyreğinde
4.950.492 adet numara ile sorgulama gerçekleştirilmiştir. Yine bu çeyrekte toplam
20.954.155 adet isim ile sorgulama yapılmıştır. Yapılan sorgulamaların 15.538.287
adedinde bireysel numara ve 7.697.563 adedinde kurumsal numara sorgulanmıştır19.
Rehberlik hizmeti sunan işletmecilerin üç aylık gelirleri ise yaklaşık 16,8 milyon TL
olarak gerçekleşmiştir (Çizelge 5-11).
Çizelge 5-11 Rehberlik Hizmetleri
Dönem
Çağrı
Sayısı
Çağrı
Süresi
(Dakika)
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
12.342.167
12.756.810
12.935.357
10.875.624
9.480.153
9.938.552
18.966.179
22.270.930
21.931.933
18.177.077
14.885.822
15.742.307
İsim İle
Numara İle
Sorgulama Sorgulama
Sayısı
Sayısı
27.358.042
25.910.355
24.444.443
19.508.154
21.170.018
20.954.155
6.235.829
5.959.289
5.744.247
4.842.756
5.061.184
4.950.492
Bireysel
Numara
Sorgulama
Sayısı
17.796.497
16.459.118
14.321.993
12.947.914
15.955.479
15.538.287
Kurumsal
Numara
Sorgulama
Sayısı
11.774.982
11.769.529
12.180.394
8.883.774
7.741.595
7.697.563
Gelir
(¨)
19.174.708
20.253.150
21.358.769
18.785.663
15.459.782
16.803.773
Çizelge 5-12’de rehberlik hizmeti işletmecilerinin çağrı sayısına göre pazar paylarına
ve ortalama çağrı sürelerine yer verilmektedir. Rehberlik hizmetlerinde BN
Telekom’un çağrı sayısına göre pazar payı %78,43 olup onu sırasıyla AssisTT, Plus
Telekom, Jan İletişim, Infoline, Mega, Rehberlik Hizmetleri Servisi ve Callturk
izlemektedir.
Numara ile sorgulamada bireysel/kurumsal numara ayrımı yapamayan işletmecilerin verileri bireysel numara
sorgulama olarak kabul edilmiştir.
19
63
Çizelge 5-12 Rehberlik Hizmeti İşletmecilerinin Pazar Payları
5.7
İşletmeci
%
BN Telekom (11880 – 11810 -11844)
AssisTT (11818-11820)
Plus Telekom (11870 – 11890 – 11899)
Jan İletişim (11860)
Infoline (11824)
Mega (11881-11883)
Rehberlik Hizmetleri Servisi (11819-11850)
Callturk (11858)
78,43
17,47
2,25
0,91
0,61
0,23
0,10
0,01
Ortalama Çağrı
Süresi (dk)
1,51
1,77
2,66
1,86
1,25
1,13
1,08
1,71
OKTH HİZMETLERİ
Kullanım hakkı kapsamında ortak kullanım hizmeti sunmak üzere yetkilendirilmiş
işletmeci sayısı 79’dur. Bu alanda faaliyet gösteren işletmecilerin abone sayısı,
kullanıcı sayısı ve gelir bilgilerine Çizelge 5-13’de yer verilmektedir. 2014 yılı ikinci
çeyrekte bu hizmetlerden sağlanan gelir yaklaşık 5 milyon TL olarak gerçekleşmiştir.
Çizelge 5-13 OKTH Hizmetleri
Dönem
2013-1
2013-2
2013-3
2013-4
2014-1
2014-2
Abone
Sayısı
1.752
2.244
2.288
2.346
2.350
2.295
Kullanıcı
Sayısı
44.650
61.439
62.781
67.145
68.213
69.449
Gelir, (¨)
2.160.565
3.382.550
3.458.719
3.332.752
4.400.977
5.099.146
64
Download

Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü