İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Deniz Hukuku Anabilim Dalı
Deniz Ticareti Hukuku
-6.
17-18/11/2014
Tek, Çift ve II. Öğretim Lisans Dersleri
Kaynakça - 1
§ 4. Gemi Üzerinde Mülkiyet ve
Diğer (Sınırlı) Aynî Haklar
• Ders Kitabı:
• Rayegân Kender / Ergon Çetingil / Emine
Yazıcıoğlu, Deniz Ticareti Hukuku, Temel Bilgiler,
Cilt I, 14. Baskı, İstanbul 4/2014, s. 69-92.
Kaynakça - 2
• Ek Kaynakça (Yürürlükteki TTK):
• Şeker-Öğüz, Zehra, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununda Gemi
Mülkiyetinin Devrine İlişkin Getirilen Esaslar, Prof. Dr. Mustafa
Dural’a Armağan, İstanbul 4/2013, s. 847-853
• Sözer, Bülent, Deniz Ticareti Hukuku - I (Ders Kitabı): Giriş - Gemi Donatan ve Navlun Sözleşmeleri, 2. Bası, İstanbul 2013, s. 91-114
• Günay, M. Barış, Deniz Ticareti Hukukunda Güncel Gelişmeler ve
Muhtemel Sorunlar: Gemi Üzerindeki Mülkiyet Hakkı, Hukuk
Biliminin Güncel Sorunları III. Uluslararası Kongre Bildiri Kitabı, Cilt:
2, Ankara 2012, s. 269-278
• Yılmaz, Serpil, Türk Bayrağını Çekme Hakkı ve Gemi Mülkiyetinin
Sözleşme İle Kazanılmasına İlişkin Mevcut Türk Ticaret Kanunu ile
Yeni Hazırlanan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Hükümlerinin
Mukayesesi, Denizcilik Dergisi 2007, Yıl: 6, Sayı: 30, s. 36-42
Kaynakça - 3
• Ek Kaynakça (6762 sayılı mülga TTK):
• Akıncı, Sami, Gemi Mülkiyeti, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Mecmuası 1958, Cilt: XXIII, Sayı: 3-4, s. 291-367
• Şeker, Zehra, Taşınmaz Mülkiyetiyle Karşılaştırmalı Olarak Sicile
Kayıtlı Gemi Mülkiyetinin Hukuki İşlem Yoluyla Kazanılması, Prof.
Dr. Tahir Çağa’nın Anısına Armağan, İstanbul 2000, s. 465-482;
• Şeker-Öğüz, Zehra, Sicile Kayıtlı Olmayan Geminin Mülkiyetinin
İktisabı (Karar Tahlili), Prof. Dr. Necip Kocayusufpaşaoğlu İçin
Armağan, Ankara 2004, s. 635-639
• Atamer, Kerim, TTK m. 867-871 Hükümlerinin Tarihçesi ve Gemi
Satım Sözleşmelerine Uygulanması, Prof. Dr. Turgut Kalpsüz’e
Armağan, Ankara 2003, s. 357-389
• Atamer, Kerim, MÖHUK Reformu Hakkında, Milletlerarası Hukuk ve
Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 2003, Yıl: 23, Sayı: 1-2 (Prof. Dr.
Gülören Tekinalp’e Armağan), s. 89-113 (MÖHUK m. 22 hakkında)
Kanunlar İhtilâfı Kuralı - 1/15
•
•
•
•
•
•
I. Genel Olarak
A) Kanunlar İhtilâfı Kuralı
5718 sayılı MÖHUK m. 22:
“Menşe ülke” =
“Aynî hakların tescil edildiği sicil yeri” =
MGS, YPS, TUGS ve BLK’ya kayıtlı
gemiler üzerinde aynî haklar = Türk
Hukuku!
Uygulanacak Hükümler - 2/15
• B) Türk Hukuku’nda Uygulanacak Hükümler
• 1. MGS, YPS ve TUGS’ye Kayıtlı Gemiler ve
Yapılar
• TTK m. 996 f. 1 ve m. 1011 f. 1 uyarınca:
• TTK m. 998-1009.
• 2. YPS’ye Kayıtlı Olmayan Yapılar
• TTK m. m. 1010 f. 1 ve m. 997 f. 1 uyarınca:
• Türk Medenî Kanunu’nun “taşınırlara ilişkin
hükümleri”.
Uygulanacak Hükümler - 3/15
• 3. BLK’ya Kayıtlı Gemiler ve Diğer Su
Araçları
• BLK Uygulama Yönetmeliği (RG T:
25/9/2014, Sayı: 29130) m. 14
• Ve ???:
• TTK m. 998-1009 kıyasen mi, yoksa
• TTK m. 997 f. 1 uyarınca Türk Medenî
Kanunu’nun “taşınırlara ilişkin hükümleri”
mi?
Mülkiyet - 4/15
• II. Gemi Mülkiyeti
• A) MGS/YPS/TUGS’ye Kayıtlı Gemiler
• 1. TMK m. 683-703 (Mülkiyet - Genel
Hükümler): Niteliği uygun düştüğü ölçüde
uygulanır.
• 2. Gemilere İlişkin Özel Hükümler:
• a) Doğal ürünler: TMK m. 685 f. 2 = hukuki
ürünler = kazanç → TTK m. 1002 f. 3:
mülkiyet devrinin kapsamında
Mülkiyet - 5/15
• b) Eklentiler (TMK m. 686 = TTK m. 1002
f. 1-2): mülkiyet devrinin kapsamında
• c) Paylı mülkiyet (TMK m. 688) = donatma
iştiraki (TTK m. 1064); “gemi payı” ve
“iştirak payı” üzerinde aynî haklara ilişkin
özel kurallar (örn. TTK m. 1006, m. 1007 f.
2-3) → uygulaması yok!
Mülkiyet - 6/15
• d) Kazanılması = Özel Hükümler:
• aa) “Sahipsiz gemi”: yalnızca Devlet malik
olabilir (TTK m. 998 f. 1; karş. TMK m.
767) → uygulaması yok (deniz kirliliği,
enkaz kaldırma yükümlülüğü vs.)
• bb) Kazandırıcı ZA: TTK m. 999-1000
(karş. TMK m. 712-713) → uygulaması
yok
Mülkiyet - 7/15
• cc) Devren Kazanılması (!):
• Yeni: TTK m. 1001
• [1] “Anlaşma”: Yazılı VE imzalar noter /
sicil onaylı → Uyg.: Bill of Sale (BOS)
• [2] VE Zilyetliğin devri
• Sorun: “alıcı” imzası / çözüm: MÖHUK m.
22 → yalnızca MGS/TUGS/YPS gemileri
• Dikkat: f. 3 → TTK m. 11 f. 3 saklı...
Mülkiyet - 8/15
• e) Kaybedilmesi
• aa) Zıya: “Gemi” niteliğinin yitirilmesi (örn.
TTK m. 1003 f. 1 c. 1 → TMK m. 717 f.
1’de 2. seçenek)
• Dikkat: “enkaz” üzerinde mülkiyet devam!
• bb) Terk: MGS/YPS/TUGS’ye feragat
beyanı (TTK m. 1004): uygulaması yok
• cc) Kazandırıcı ZA: uygulaması yok
• dd) Devir: yukarıda (d) altında (cc).
Mülkiyet - 9/15
• B) BLK’ya Kayıtlı Gemiler
• BLK Uygulama Yönetmeliği (RG T:
25/9/2014, Sayı: 29130) m. 14:
• Mülkiyetin devri için:
• Noter / Liman Bşk. işlem (geçerlilik şartı) +
• Tescil
• Diğer hususlar: “TTK mı, TMK mı” sorunu!
Sınırlı Aynî Haklar: Giriş - 10/15
•
•
•
•
•
•
•
•
II. Sonrası – III. Öncesi EK:
Gemiler Üzerinde Sınırlı Aynî Haklar
Sistematik Giriş:
1. Yararlanma (İrtifak) Hakları
Yalnızca: İntifa (TTK m. 1059-1060)
2. Teminat (Rehin) Hakları
a) Kanundan doğan rehin hakları
b) Sözleşmeyle kurulan rehin hakları
Sınırlı Aynî Haklar: Giriş - 11/15
• a) Kanundan Doğan Rehin Hakları
• aa) Tersanecinin kanuni ipoteği (TTK m.
1013 ve TMK m. 895-897)
• Dikkat: “kanuni”
• MGS ve TUGS’ye kayıtlı gemiler
• YPS’ye kayıtlı yapılar
• Dikkat: BLK yok → büyük sorun!
Sınırlı Aynî Haklar: Giriş - 12/15
• bb) Hapis hakkı (TMK m. 950):
• BLK gemileri ve yabancı bayraklı gemiler?
• cc) Gemi alacaklısı(nın [kanuni] rehin)
hakkı (TTK m. 1320 f. 3):
• MGS/TUGS/BLK Türk gemileri VE
• Türkiye’de yargıya konu olan yabancı
bayraklı gemiler.
Sınırlı Aynî Haklar: Giriş - 13/15
• b) Sözleşmeyle Kurulan (Akdî) Rehin
Hakları
• aa) Deniz ödüncü alacaklısının rehin hakkı
(E-TTK’da vardı; TTK’da yok) → yabancı
bayraklı gemiler: MÖHUK m. 22!
• bb) Taşınır rehni (TMK m. 939) → BLK
gemileri (YÖN m. 10)
Sınırlı Aynî Haklar: Giriş – 14/15
• cc) Gemi ipoteği (TTK m. 1014-1053) →
MGS/TUGS gemileri (yabancı bayraklı
gemiler: 1926/1993 RehinMS ve MÖHUK
m. 22)
• Dahil: Yapı ipoteği (TTK m. 1054-1058) →
Yapı siciline (TTK m. 986-992) kayıtlı
yapılar = gemi ipoteği hükümleri.
İntifa - 15/15
•
•
•
•
III. Gemi İpoteği (Haftaya)
IV. Yararlanma (İrtifak) Hakkı: İntifa
MÖHUK m. 22: Sicil Hukuku
Türkiye’de sicile kayıtlı gemiler = Yalnızca
MGS ve TUGS gemileri (TTK m. 996 f. 1)
• E-TTK: sınırlı uygulama alanı
• TTK m. 1059-1060: serbest
• TMK hükümleri uygulanır.
Download

DENİZ TİCARET HUKUKU DERSİ 17