İçİndekİler
Önsöz xiii
K I S I M
I G e n e l
Bir Bakış
1 Psikolojik Test ve Değerleme 1
Test ve Değerleme 1
Psikolojik Test ve Değerleme 1
Psikolojik Değerleme Araçları 5
Testler 5
Görüşme 7
Portfolyo 9
Vaka Geçmişi Verisi 10
Davranışsal Gözlem 10
Rol Yapma Testleri 11
Araç Olarak Bilgisayarlar 12
Diğer Araçlar 14
Kim, Ne, Neden, Nasıl ve Nerede? 15
Değerleme Ekibinde Kimler Bulunur? 15
Değerlemeler Ne Tür Ortamlarda ve Nasıl Yapılır? 20
Değerleme Nasıl Yapılır? 24
Güvenilir Bilgi Nerede Aranmalı: Referans Kaynakları 30
Öz Değerleme 34
2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35
Tarihsel Bakış Açısı 35
Antik Çağdan On Dokuzuncu Yüzyıla 35
Yirminci Yüzyıl 39
Kültür ve Değerleme 42
Kültürle İlgili Konulara Yönelik İlginin Artması 42
Kültür ve Değerleme ile İlgili Bazı Konular 47
Testler ve Grup Üyeliği 51
Yasal ve Etik Konular 53
Halkın Kaygıları 54
Mesleki Kaygılar 61
Test Uygulanan Kişinin Hakları 66
Öz Değerleme 70
v
K I S I M
II P s i k o l o j i k
Ölçme Bilimi
3 İstatistik Bilgilerini Tazeleme 71
Ölçme Ölçekleri 72
Sınıflama/Adlandırma (Nominal) Ölçekleri 74
Sıralama (Ordinal) Ölçekleri 74
Aralık (Interval) Ölçekleri 75
Oran (Ratio) Ölçekleri 76
Psikolojide Ölçme Ölçekleri 76
Verinin BETİMLENMESİ 77
Frekans Dağılımları 78
Merkezi Eğilim Ölçüleri 80
Değişkenlik Ölçüleri 87
Çarpıklık 91
Basıklık 92
Normal Eğri 93
Normal Eğrinin Altındaki Alan 93
Standart Puanlar 96
z Puanları 96
T Puanları 97
Diğer Standart Puanlar 97
Öz Değerleme 100
4 Testler ve Sınama 101
Psikolojik Test ve Değerlemeye İlişkin Bazı Varsayımlar 101
Varsayım 1: Psikolojik Özellikler ve Durumlar Vardır 101
Varsayım 2: Psikolojik Özellikler ve Durumlar
Sayısallaştırılabilir ve Ölçülebilir 103
Varsayım 3: Testle İlgili Davranış, Testle İlgili Olmayan
Davranışı Haber Verir 104
Varsayım 4: Testlerin ve Diğer Ölçme Tekniklerinin
Güçlü ve Zayıf Yönleri Vardır 105
Varsayım 5: Çeşitli Hata Kaynakları Değerleme Sürecinin Bir Parçasıdır 105
Varsayım 6: Test ve Değerleme Tarafsız ve Yansız Bir Biçimde Yapılabilir 106
Varsayım 7: Test ve Değerleme Topluma Yararlıdır 106
“İyi Test” Nedir? 107
Güvenirlik 107
Geçerlik 108
Diğer Hususlar 108
Normlar 111
Norm Geliştirmek İçin Örnekleme Yapma 112
vi İçindekiler
Norm Türleri 118
Sabit Referans Grup Puanlama Sistemleri 121
Norm Dayanaklı Değerlemeye Karşı Ölçüt Dayanaklı Değerleme 122
Korrelasyon ve Çıkarım 124
Korelasyon Kavramı 124
Pearson r 126
Spearman Rho 128
Korelasyonun Grafik Gösterimleri 129
Regresyon 133
Ölçümden Yapılan Çıkarsama 136
Meta-Analiz 137
Kültür ve Çıkarsama 137
Öz Değerleme 138
5 Güvenirlik 139
Güvenirlik Kavramı 139
Hata Varyansının Kaynakları 140
Güvenirlik Kestirimleri 143
Test-Tekrar Test Güvenirlik Kestirimleri 143
Paralel Formlar ve Alternatif Formlar Güvenirliği Kestirimleri 144
İki Yarı Güvenirlik Kestirimleri 145
İç Tutarlılığı Kestirmede Kullanılan Diğer Yöntemler 147
Puanlayıcılar Arası Güvenirlik Kestirimleri 150
Güvenirlik Katsayısının Kullanılması ve Yorumlanması 151
Güvenirlik Katsayısının Amacı 151
Testin Doğası 152
Gerçek Puan Modeline Yönelik Alternatifler 155
Güvenirlik ve Bireysel Puanlar 160
Ölçmenin Standart Hatası 160
İki Puan Arasındaki Farkın Standart Hatası 168
Öz Değerleme 171
6 Geçerlik 172
Geçerlik Kavramı 172
Görünüş Geçerliği 174
Kapsam Geçerliği 176
Ölçüt Dayanaklı Geçerlik 180
Ölçüt Nedir? 181
Eşzamanlı Geçerlik 182
Yordama Geçerliği 182
İçindekiler vii
Yapı Geçerliği 193
Yapı Geçerliği Kanıtları 194
Geçerlik, Yanlılık ve Yansızlık 199
Test Yanlılığı 199
Test Yansızlığı 203
Öz Değerleme 207
7 Kullanışlılık 208
Kullanışlılık Nedir? 209
Bir Testin Kullanışlılığını Etkileyen Faktörler 209
Kullanışlılık Analizi 215
Kullanışlılık Analizi Nedir? 215
Kullanışlılık Analizi Nasıl Yapılır? 216
Bazı Pratik Düşünceler 224
Kesme Puanı Belirleme Yöntemleri 227
Angoff Yöntemi 229
Bilinen Gruplar Yöntemi 229
MTK’ya Dayanan Yöntemler 230
Diğer Yöntemler 231
Öz Değerleme 232
8 Test Geliştirme 233
Testin Kavramsallaştırılması 233
Test Geliştirme Sürecine İlişkin Bazı Önsel Sorular 234
Pilot Çalışma 236
Testin Yapılandırılması 237
Ölçekleme 237
Madde Yazımı 244
Maddelerin Puanlanması 253
Testin Ön Denemesi/Testin Pilot Uygulaması 254
İyi Bir Madde Nedir? 254
Madde Analizi 255
Madde Güçlük İndeksi 255
Madde Güvenirlik İndeksi 256
Madde Geçerlik İndeksi 257
Madde Ayırt Edicilik İndeksi 258
Madde Karakteristiği Eğrileri 260
Madde Analizinde Diğer Önemli Durumlar 263
Nitel Madde Analizi 265
Testin Yeniden Gözden Geçirilmesi 267
Yeni Testlerin Geliştirilmesinde Testin Yeniden Düzenlenme Basamağı 268
Mevcut Bir Testin Geliştirilme Döngüsünde Testin Yeniden Düzenlenmesinin Rolü 269
Testlerin Oluşturulmasında ve Yeniden Gözden Geçirilmesinde MTK’nın Kullanımı 273
Öz Değerleme 275
viii İçindekiler
K I S I M
III Z e k â n ı n
Değerlemesi
9 Zekâ ve Ölçülmesi 277
Zekâ Nedir? 277
Zekânın Tanımlanması: Halkın Bakış Açısı 278
Zekânın Tanımlanması: Akademisyenlerin ve Test Uzmanlarının Görüşleri 279
Faktör Analitik Zekâ Kuramları 283
Bilgi-İşleme Yaklaşımı 288
Zekânın Ölçülmesi 289
Zekâ Testlerinde Kullanılan Görevlerin Türleri 289
Zekâ Testi Geliştirmede ve Yorumlamada Kuram 291
Zekâ: Bazı Konular 292
Yetiştirmeye Karşı Soyaçekim 292
Zekânın Kalıcılığı 295
Zekâ Testlerinin Yapı Geçerliği 297
Diğer Unsurlar 299
Bir Bakış Açısı 308
Öz Değerleme 309
10 Zekâ Testleri 310
Stanford-Binet Zekâ Ölçekleri 311
Stanford-Binet Zekâ Ölçekleri: Beşinci Sürümü 314
Wechsler Testleri 319
Wechsler Yetişkinler Zekâ Ölçeği-Dördüncü Sürüm (WYZÖ-IV) 321
Wechsler Çocuklar Zekâ Ölçeği-Dördüncü Sürüm (WÇZÖ-IV) 325
Wechsler Okul Öncesi ve Birinci Sınıf Zekâ Ölçeği Üçüncü Sürüm (WOBZÖ-III) 327
Wechsler, Binet ve Kısa Form 330
Bütün Olarak Wechsler Testleri 331
Diğer Zekâ Ölçümleri 335
Münferit Uygulama İçin Tasarlanmış Testler 335
Grup Uygulamasına Yönelik Geliştirilmiş Testler 336
Özel Zihinsel Yetenek Ölçüleri 341
Öz Değerleme 344
11 Okul Öncesinde ve Eğitimde Değerleme 345
Okul Öncesi Değerleme 345
Okul Öncesi Değerleme Araçları 346
Başarı Testleri 351
Genel Başarı Ölçüleri 352
Özel Konu Alanlarında Başarının Ölçüleri 353
Yetenek Testleri 357
İlköğretim Düzeyi 359
Ortaöğretim Düzeyi 360
İçindekiler ix
Yükseköğretim Düzeyi ve Sonrası 361
Dinamik Değerleme 363
Tanılayıcı Testler 366
Okuma Testleri 366
Matematik Testleri 367
Diğer Tanılayıcı Testler 368
Psikoeğitimsel Test Bataryaları 368
Kaufman Çocuklar Değerleme Bataryası (K-DBÇ) ve Kaufman Çocuklar Değerleme
Bataryası İkinci Sürüm (KDBÇ-II) 368
Woodcock-Johnson III (WJ III) 371
Eğitimde Kullanılan Diğer Değerleme Araçları 373
Performans, Portfolyo ve Otantik Değerleme 373
Akran Değerleme Teknikleri 375
Çalışma Alışkanlıklarının, İlgilerin ve Tutumların Ölçülmesi 376
Öz Değerleme 377
K I S I M
IV K i ş i l i ğ i n
Değerlemesi
12 Kişilik Değerlemesi: Genel Bir Bakış 378
Kişilik ve Kişilik Değerlemesinin Tanımı 378
Kişilik 378
Kişilik Değerlemesi 379
Ayırıcı Özellik, Tür ve Durumlar 379
Kişilik Değerlemesi: Bazı Temel Sorular 383
Kim? 385
Ne? 389
Nerede? 391
Nasıl? 391
Kişilik Değerleme Araçlarının Geliştirilmesi 400
Mantık ve Muhakeme 401
Kuram 401
Veri İndirgeme Yöntemleri 402
Ölçüt Grup 404
Kişilik Değerlemesi ve Kültür 418
Kültürleşme ve İlişkili Faktörler 419
Öz Değerleme 423
13 Kişilik Değerleme Yöntemleri 424
Objektif Yöntemler 424
Projektif Yöntemler 426
Projektif Uyaran Olarak Mürekkep Lekeleri 427
Projektif Uyaran Olarak Resimler 432
x İçindekiler
Projektif Uyaran Olan Sözcükler 440
Projektif Uyaran Olarak Sesler 443
Şekil Çizimlerinin Üretimi 444
Projektif Yönteme Bakış 448
Davranışsal Değerleme Yöntemleri 452
Kim, Ne, Ne Zaman, Nerede, Neden ve Nasıl 454
Davranışsal Değerleme İçin Yaklaşımlar 457
Davranışsal Değerlemelerdeki Sorunlar 464
Bir Bakış Açısı 467
Öz Değerleme 468
K I S I M
V U y g u l a m a d a
Değerleme
Test ve
14 Klinik ve Danışmanlık Amaçlı Değerleme 469
Genel Bakış 469
Akıl Sağlığı Bozukluklarının Tanısı 471
Klinik Değerlemede Görüşme 473
Vaka Geçmişi Verisi 479
Psikolojik Testler 480
Kültürel Yönden Haberdar Psikolojik Değerleme 482
Görüşmenin Kültürel Yönleri 486
Kültürel Faktörler ve Bakım Sistemi 487
Klinik Ölçümlerin Özel Uygulamaları 488
Bağımlılık ve Madde Kullanımına Yönelik Değerleme 488
Adli Psikolojik Değerleme 490
Velayet Değerlendirmeleri 498
Çocuk İstismarı ve İhmali 502
Psikolojik Rapor 505
Barnum Etkisi 506
Mekanik Kestirime Karşı Klinik Kestirim 508
Öz Değerleme 510
15 Nöropsikolojik Değerleme 512
Sinir Sistemi ve Davranış 512
Nörolojik Hasar ve Organiklik (Organisite - Uzviyet) Kavramı 513
Nöropsikolojik İnceleme 517
Geçmiş Alma, Vaka Geçmişi ve Vaka Çalışmaları 519
Görüşme 521
Fiziki İnceleme 522
Nöropsikolojik Testler 524
Genel Yetenek Testleri 524
İçindekiler xi
Soyutlama Yeteneğini Ölçen Testler 525
Yönetici Fonksiyon Testleri 526
Algısal, Motor ve Algısal-Motor Fonksiyon Testleri 530
Sözel Fonksiyon Testleri 533
Bellek Testi 534
Nöropsikolojik Test Bataryaları 538
Diğer Nörolojik Değerleme Araçları 543
Öz Değerleme 544
16 Değerleme, Kariyer ve İş 545
Kariyer Seçimi ve Kariyer Geçişi 545
İlgilerin Ölçümü 546
Yetenek ve Yeterlik Ölçümleri 548
Kişiliğin Ölçülmesi 555
Diğer Ölçümler 558
Tarama, Seçim, Sınıflama ve Yerleştirme 560
Özgeçmiş ve Başvuru Mektubu 561
Başvuru Formu 561
Referans Mektupları 562
Görüşme 563
Portfolyo Ölçümü 563
Performans Testleri 563
Fiziksel Testler 567
Verimlilik, MOTİVASYON, Tutum ve Örgüt Kültürü 570
Bilişsel Yeteneğin Ölçümü 570
Verimlilik 571
Motivasyon 575
Tutum 577
Örgütsel Kültür 578
Ölçme Araçlarının Diğer Uygulamaları 581
Tüketici Psikolojisi 581
Tutumların Ölçülmesi 582
Anketler 584
Motivasyon Araştırma Yöntemleri 586
Öz Değerleme 591
Kaynaklar 593
İsim Dizini 621
Sözlük/Dizin 629
xii İçindekiler
Download

İçİNDEKİLER