Ek-5
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansı Gereklilikleri
A. Amaç
SHY-66 hava aracı tip listesinde yer almayan havaaraçları üzerinde çalışan personelin,
eğitim ve sınavlarının yapılan işe uygun olarak yerine getirilmesi ve yetkilendirilmesini
sağlamaktır.
Söz konusu havaaracı tipi Tip Listesine yazıldıktan sonra ulusal lisanstan çıkartılır ve
ilgilendirilen grup gereklerine tabi tutulur.
B. Kapsam
SHY-66 Havaaracı tip listesinde yer almayan hava araçları üzerinde bakım, servis, kontrol,
revizyon, tadilat ve uçuşa elverişlilik kontrolü yapabilmek üzere yetkilendirilmiş kuruluş ve bu
amaçla çalışan personeli kapsar.
C. Lisans ve Havaaracı Kategorileri
SHY-66 tip listesinde yer almayan havaaraçları üzerinde bakım, servis, kontrol, revizyon,
tadilat ve uçuşa elverişlilik kontrolü yapabilmek üzere yetkili kuruluşlarda çalışacak personel
aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır.
1. Mekanik
2. Aviyonik
Ulusal Havaaracı
sınıflandırılmıştır.
1.
2.
3.
4.
Bakım
Lisansı
kapsamındaki
havaaraçları
ise
Uçak
Helikopter
IHA
Balon
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansı
Mekanik
Aviyonik
Kategori
Havaaracı Tipi
Küçük
Büyük
Uçak
Helikopter
IHA
Balon
aşağıdaki
gibi
Ç. Kategori İmtiyazları
1. Mekanik Kategorisi sahibine uçak, helikopter ve IHA’ların motor türüne göre gövde,
motor, mekanik ve elektrik sistemlerine ait bakım, servis ve kontrol yapabilme ve
kendisine verilen yetkiler çerçevesinde planlı veya plansız bakım işlemleri sonrasında
uçuşa elverişlilik sertifikası yayınlayabilme yetkisi verir.
2. Aviyonik Kategorisi sahibine uçak, helikopter ve IHA’ların motor ve gövde türüne göre
elektrik/elektronik sistemlerine ait bakım, servis ve kontrol yapabilme ve planlı veya
plansız bakım işlemleri sonrasında uçuşa elverişlilik sertifikası yayınlayabilme yetkisi
verir.
D. Yetki Seviyeleri
Yetki seviyeleri uçak, helikopter ve IHA’ların ağırlıkları dikkate alınarak belirlenir. İlgili ağırlık
sınırları aşağıda verilmiştir.
1. Uçak
2. Helikopter
3. IHA
: 5700 kg
: 3175 kg veya birden fazla motoru bulunan helikopterler
: 150 kg
Bu sınır altında kalan havaaraçlarına “Küçük” üstünde kalan havaaraçlarına ise “Büyük”
havaaracı yetkisi verilir. Balonlar için ağırlık yetkilendirme sınırı yoktur.
Büyük Havaaraçları örnekleri aşağıda verilmiştir.
•
•
Azami Kalkış Kütlesi (MTOM) 5,700 kg. ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk
kapasitesi on dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için
sertifikalandırılmış olan veya turbo jet motor veya motorlara sahip olan veya birden
fazla turboprop motora sahip uçaklar,
Azami Kalkış Kütlesi (MTOM) 3,175 kg. ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk
kapasitesi dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için
sertifikalandırılmış olan veya birden fazla motoru bulunan helikopterler,
Küçük havaaraçları örnekleri aşağıda verilmiştir.
•
•
•
Tek motorlu uçak veya helikopterler
Motorlu veya motorsuz havaaraçları
SHY-M kapsamında olmayıp, SHY-M, Ek-1’de belirtilen motorlu paraşüt, planör,
gyrocopter, gyroplane, vb gibi çok küçük havaaraçları
E. Başvuru ve Lisanslandırma
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansına başvuru ve yetki kullanma yaşı 21’dir.
SHY-66 lisansı almış olan kişiler aynı zamanda kategorisine paralel olarak Ulusal Bakım
Lisansını hak etmiş sayılır. SHY-66 lisansı olmayanların ulusal lisans alabilmesi için sorumlu
oldukları modül sınavları ve ilgili deneyim süresi veya eğitimini tamamlamış olmalıdır.
Deneyimin yarısı güncel olmalı ve başvurudan önceki 2 yıllık sürede tamamlanmış olmalıdır.
Geride kalan süre 10 yıllık sürede tamamlanmış olmalıdır. Bu sürenin gösterilebilmesi için
her bir personelin Deneyim Kayıt Defteri tutması gereklidir. Bu kayıtlar bakım kayıtları ile
birbirine uyumlu olmalı ve istenildiğinde gösterilebilmelidir. Kayıtların doğruluğundan
personel sorumludur. Deneyim Kayıt Defterleri başvuru esnasında Genel Müdürlüğe sunulur
ve personelin kişisel dosyasında saklanır.
Ulusal Bakım Lisansı sahibi personel tek kategori ile sınırlı değildir. Her bir ilave kategori için
ilgili gereklilikler sağlanarak kategori ilavesi yapılabilir. Aynı anda birden fazla kategori
müracaatı yapılamaz. Yeni bir kategori işlemi için önceki kategori işlemleri tamamlanmış
olmalıdır.
F. Deneyim
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansına mekanik olmak için başvuran kişiler aşağıdaki şartlara
sahip olmalıdır;
1. Büyük havaaraçları için;
a) Herhangi bir teknik eğitime sahip olmayan kişiler için operasyondaki hava aracı
üzerinde 2 yıllık bakım deneyimi olması,
b) Genel Müdürlük tarafından tanınan motor, makine, mekatronik, vb. mekanik konulu
alanlarda teknik bir eğitim almış ve operasyondaki hava aracı üzerinde 1 yıllık bakım
deneyimi olması,
2. Küçük havaaraçları için;
Bu süreler %50 azaltılarak uygulanır. Çok küçük hava araçlarında tip eğitimi almış olmak
yeterlidir.
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansına aviyonik olmak için başvuran kişiler aşağıdaki şartlara
sahip olmalıdır;
1. Büyük havaaraçları için;
a) Herhangi bir teknik eğitime sahip olmayan kişiler için operasyondaki hava aracı
üzerinde 2 yıllık bakım deneyimi olması,
b) Genel Müdürlük tarafından tanınan elektrik/elektronik konulu alanlarda teknik bir
eğitim almış ve operasyondaki hava aracı üzerinde 1 yıllık bakım deneyimi olması,
2. Küçük havaaraçları için;
Bu süreler %50 azaltılarak uygulanır. Çok küçük hava araçlarında tip eğitimi almış olmak
yeterlidir.
G. Modül Sorumlulukları
Hava aracı Ulusal Bakım Lisansı için her bir kategori modül sorumluluklarını gösteren tablo
aşağıda verilmiştir. Bu tabloda söz konusu kategoriler için geçerli konular SHY-66’da verilen
modül içerikleri ve seviyesindedir. Sınav soru sayıları ve içerikleri ilgili kategoriyle birebir
aynıdır.
Ulusal Havaaracı Bakım Personeli Lisansı Modül Sorumluluk Tablosu
Kategoriler
Modüller
Mekanik
Küçük
Uçak
Aviyonik
Büyük
Büyük
Küçük
Uçak Helikopter Helikopter
Küçük
Uçak
Büyük
Küçük
Büyük
Uçak Helikopter Helikopter
1 Matematik
_
_
_
_
_
_
_
_
2 Fizik
_
_
_
_
_
_
_
_
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
4 Temel Elektronik
_
_
_
_
A1
A1
A1
A1
5 Dijital Teknik/ Elektronik Alet
Sistemleri
_
_
_
_
_
_
_
_
6 Malzeme ve Donanım
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
7 Bakım Uygulamaları
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
8 Temel Aerodinamik
A2
A1
A4
A3
A2
A1
A4
A3
9 İnsan Faktörleri
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
10 Havacılık Kuralları
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
A1
_
A1
_
_
_
_
_
_
A2
_
_
_
_
_
_
_
_
_
A4
A3
_
_
_
_
_
_
_
_
Kısmi B2
B2
Kısmi B2
B2
_
_
_
_
Kısmi B2
B2
Kısmi B2
B2
15 Gaz Türbinli Motorlar
A1
A1
_
_
_
_
_
_
16 Pistonlu Motorlar
A2
B3
_
_
_
_
_
_
17 Pervane
A1
A1
_
_
_
_
_
_
3 Temel Elektrik
11A Türbin Motorlu Uçak Aerodinamiği,
Yapı ve Sistemleri
11B Piston Motorlu Uçak Aerodinamiği,
Yapı ve Sistemleri
12 Helikopter Aerodinamiği,
Yapı ve Sistemleri
13 Hava Aracı Aerodinamiği,
Yapı ve Sistemleri
14 İtki
Modül sorumluluklarının tamamının yerine getirilmesi mümkün olmayan durumlarda gerekleri
yerine getirilmeyen konularda sınırlama yapılır. Bu konular aşağıda verilmiştir.
•
•
•
•
•
•
•
•
Kabini basınçlandırılabilen havaaraçları
Metal yapılı havaaraçları
Kompozit yapılı havaaraçları
Ahşap yapılı havaaraçları
Kumaş ile kaplı metal tüp yapısına sahip havaaraçları
Piston Motorlu Havaaraçları
Türbin Motorlu Havaaraçları
Pervaneli Havaaraçları
Örneğin pervanesi olmayan bir motor için tip ilavesi söz konusu olursa “Pervane” sınırlaması
konulur. Yani “Pervane” sınırlaması olan bir personel pervaneli uçakların motorlarında yetki
kullanamaz. Gereklilik yerine getirildiğinde sınırlandırma kaldırılır.
Ğ. Tip Eğitimi
Çok küçük (hafif) hava araçları hariç Tip Eğitimi şartları SHY-66’da verilen grup durumuna
göre değerlendirilir. Grup durumunun belirlenebilmesi için Genel Müdürlüğe yapılacak uçuş
başvurusu sonrasında değerlendirme yapılır ve değerlendirme sonucu ilgili hava aracının
hangi grup içinde kabul edileceğine dair bilgi yayınlanır.
Çok küçük havaaraçları için Genel Müdürlük’ten önceden izin almak şartıyla üreticiden
alınacak teorik ve pratik eğitim, kategorisine uygun gövde, motor, pervane veya aviyonik
sistemlerini içermelidir. Süresi 10 iş gününden az olamaz.
Tip kursları için kredilendirme yapılamaz. Yani fark kursu verilerek tip kursunun
tamamlanması kabul edilmez
I. Tip Eğitimlerinin Ulusal Havaaracı Bakım Lisansına İşlenmesi
Ulusal lisansına tip işletmek isteyen bir kişi;
•
•
Büyük havaaraçları için;
o ilgili havaaracına ait tip eğitimini başarıyla tamamlamış olmalı
o İlk tip için en az bir aylık işbaşı eğitimi yapmış olmalıdır.
Küçük hava araçları için;
o ilgili havaaracına ait tip eğitimini başarıyla tamamlamış veya tip sınavını geçmiş
ve en az 3 ay pratik tecrübe yapmış olmalı
o İlk tip için tip eğitimini başarıyla tamamlamış olmalıdır.
Küçük hava araçları için benzer kategorideki havaaraçlarında aynı tür, teknoloji ve
özelliklerden oluşan en az 3 havaaracı tipi işli olanlara aynı tür, teknoloji ve özellikli bütün
havaaraçları için grup olarak yetkilendirme yapılabilir.
Herhangi bir tip kursu başladığı günden itibaren 3 yıl içinde lisansa işlenmezse yok sayılır.
Lisansa ilk tip işlenmesi için gerekli olan iş başı eğitimi içeriği ilgili havaaracının bakım el
kitabı bölüm başlıklarına uygun şekilde hazırlanıp başvuru esnasında Genel Müdürlüğe
sunulmalıdır. Sonraki tipler için tip eğitiminin tamamlanması yeterlidir.
İş başı eğitiminde yapılacak işlemler en az iki defa yetkilendirilecek personele yaptırılmalı ve
sonunda bu işi yapıp yapamayacağı konusunda değerlendirme yapılmalıdır. Başarısız
olunan durumlarda eğitim ve değerlendirme tekrarlanmalıdır.
İ. Ulusal Havaaracı Bakım Lisansından SHY-66 Lisanslarına Geçiş
Ulusal Bakım Lisansından SHY-66 lisansına geçilmesi için Ulusal Havaaracı Bakım Lisanslı
personel imtiyazlarını en az bir yıl kullanmış olmak, talep edilen kategoriye ait modül
sınavlarının geçilmesi ve deneyim gereklerinin yerine getirilmesi gerekir. Bu durumda tip
kursları hariç ulusal lisans kategorisinde kullanılan modüller kredilendirilir ve ilgili personel
kalifiye personel olarak kabul edilir.
Ulusal Havaaracı Bakım Lisansından SHY-66 Lisanslarına Geçiş Tablosu
Varolan Kategori
Geçiş Yapılacak
Kategori
Uçak
Mekanik
Aviyonik
A/ B3
B2
Helikopter
Uçak
Helikopter
Havaaracı Tipi
IHA
Türbin Motorlu
Küçük
Büyük
Piston Motorlu
A2
A1
Balon
A3
N/A
A4
B3
N/A
N/A
Download

Ek-5 Ulusal Havaaracı Bakım Lisansı Gereklilikleri