Hyper-V Virtual Hard Disk Küçültme Genişletme Dönüştürme ve Sıkıştırma İşlemleri
Merhabalar Hyper-V ile disk işlemleri konusunda yazılarımı daha önceden tek tek başlıklar halinde yazmıştım.
Bu yazıları farklı farklı bir şekilde yayınlamaktansa hepsini bir çatı altında toplayarak yayınlamayı uygun gördüm.
Makalemizin başlığından da anlaşılacağı üzere makalemizin konusu Virtual Hard Disk Küçültme Genişletme
Dönüştürme ve Sıkıştırma İşlemleri Hyper-V kullanarak sanallaştırma yapıyorsanız muhakkak sizlerde Virtual Disklerle
haşir neşir olmuşsunuzdur. Tabii virtual diskler üzerinde bir takım işlemler yaparken acaba şunu da yapıyor mu acaba
bunu da yapıyor mu ? gibi tereddütler de kaldığınız olmuştur. Peki nedir bu Virtual Hard Disk Küçültme Genişletme
Dönüştürme ve Sıkıştırma İşlemleri Hyper-V ile sanallaştırma yapıyorsak virtual diskler üzerinde çok esnek
aksiyonlarda buluna biliyoruz. Virtual Diskler üzerinde yapabildiğimiz işlemleri şöyle bir sıralayacak olursak ;
-
Compact (Sıkıştırmak)
Convert (Dönüştürmek)
Shrink (Küçültmek)
Expand (Genişletmek)
Yukarıda görüldüğü gibi Hyper- V Virtual Hard Diskler üzerinde çok esnek bir şekilde hareket etmemizi
sağlamaktadır. Gelin isterseniz Bu başlıkları uygulamalar halinde birlikte inceleyelim.
Önemli not : İşlem yapacağımız virtual disklere ait sanal makineler muhakkak kapalı olmalıdır.
Compact Virtual Hard Disk (Sıkıştırmak)
Compact Türkçe karşılığı sıkıştırmak olan compact disk vhd ve Windows Server 2012 yani Hyper-V 3.0 ile
birlikte gelen vhdx dinamik sanal disklerimizi sıkıştırmamızı sağlamaktadır. Örnek verecek olursak dinamik olarak
oluşturmuş olduğumuz bir sanal disk zamanla boyutlarını aşmaya başlaya bilir buda zamanla storage alanımızı
kısıtlamaktadır. Storage (Depolama Alanı) ndan tasarruf edebilmemiz için sanal diskimizi compact etmemiz gerekebilir.
Compact Disk işlemini her hangi bir vender veya üçüncü party bir yazılıma ihtiyaç duymadan Hyper-V üzerinden
yapmamız mümkün Windows Server 2008 de olduğu gibi Windows Server 2012 üzerinde compact disk yerleşik olarak
gelmektedir.
Birazda yapımızdan bahsedelim. Şuan elimde Windows Server 2012 yüklü bir sunucum ve Hyper-V 3.0 enable
edilmiş durumda ve üzerinde çalışmakta olan Windows 8 isimli bir sanal makinem mevcut yine bu sanal makinemin
virtual diski (sanal) vhdx olarak belirlenmiş durumda zaten Hyper-V üzerinde bir Virtual Machine oluşturduğumuzda
sanal diski default olarak vhdx formatında gelmektedir. Aklınıza şu gelebilir artık Hyper-V 3.0 üzerinde vhd disklerimizi
çalışmayacak mı ? tabii ki hayır hatırlarsanız Windows Server 2008 R2 üzerinde sanal makineye bağladığımız sanal
diskimizin boyutu maxsimum 2 TB kadar arttırabiliyorduk Windows Server 2012 ile sanal diskimizin boyutunu 64 TB
kadar arttırabilmekteyiz. Bu da eskisine nazaran 32 kat arttırılmış durumda yine performans bakımından daha hızlı ve
daha güçlü ilerleyen zamanlarda sizlerin de artık vhdx disk formatına geçmeniz yüksek bir ihtimal diyebiliriz aslında
anlatılacak çok şey var ama sizleri de sıkmadan uygulamamıza başlamak istiyorum.
Compact Disk Virtual Hard Disk-01
Hyper-V manager açalım ve Actions kısmında Inspect disk (Disk denetlemek) tıklayalım.
Compact Disk Virtual Hard Disk -02
Yukarıda ki şekilde verilen dişin içerinden sanal diskimizi seçelim ve Open tıklayalım.
Compact Disk Virtual Hard Disk -03
Virtual Hard Disk Properties (Sanal hard Disk Özellikleri) ekranı açılacaktır. Current File Size (Mevcut Dosya Boyutu)
değerine baktığımızda sanal diskimizn boyutu 9.25 GB tır. Şimdi bu diskimize compact işlemini uygulamaya
başlayabiliriz. Close tıklayarak Virtual Hard Disk Properties penceresini kapatabiliriz.
Compact Disk Virtual Hard Disk -04
Not : Eğer sanal makinemiz açık bir durumda ise ve compact işlemi yapmak istersek yukarıda ki hata penceresi
açılacaktır. Compact Disk işlemine başlamadan önce sanal makinemizi kapatmanız gerekmektedir. Şimdi Hyper-V
Manager konsolumuza tekrar dönelim ve actions kısmında Edit Disk (Disk Düzenle) tıklayalım.
Compact Disk Virtual Hard Disk -05
Karşımıza Edit Virtual Hard Disk Wizard (Sanal Hard Disk Düzenleme Sihirbazı) gelecektir. Gerekli açıklamaları
okuduktan sonra Next diyelim.
Compact Disk Virtual Hard Disk -06
Next dedikten sonra Locate Virtual Hard Disk (Sanal Sabit Diski Bulun ) penceresine erişmiş olacağız. Bu bölümde
location (konum) kısmına sanal diskimizi göstermemiz gerekmektedir. Bunun için Browse tıklayarak sanal diskimizin
bulunduğu konumu gösterelim. Gösterme işleminden sonra ilerlemeye devam edelim.
Compact Disk Virtual Hard Disk -07
Choose Action (Eylem Seç) bu pencerede 4 başlık bulunmaktadır bunlar;
Compact : Sanal Diski Sıkıştırmamıza sağlar
Convert : Sanal diski dönüştürmemizi sağlar vhd-vhdx
Expand : Sanal Diski genişletmeyi sağlar.
Shrink : Sanal diski küçültmemizi sağlamaktadır.
Bizim amacımız virtual diskimizi sıkıştırmak olduğu içinn compact seçerek Next diyelim.
Compact Disk Virtual Hard Disk -08
Summary özet ekranında be gibi işlemler yaptığımızı görebiliriz. Compact işlemini başlatmak için artık Finsh diyebiliriz.
Compact Disk Virtual Hard Disk -09
Compact işlemi başlamış durumda bu işlem disk boyutumuza göre değişkenlik gösterecektir.
Compact Disk Virtual Hard Disk -10
Artık compact işlemi bitmiş durumda bakalım disk boyutumuzda ne gibi bir değişiklik oldu. Hyper-V Manager
konsolumuza tekrar dönelim ve Actions kısmından Inspect Disk tıklayarak disk boyutumuza bakalım.
Compact Disk Virtual Hard Disk -11
Virtual Hard Disk Properties penceresine baktığımızda Current file Size 8.91 GB olduğunu görebiliriz. Hatırlarsanız şekil03 den disk boyutumuz 9.25 GB dı. Aklınıza şu gelebilir bu kadarcık bir sıkıştırma oranı için bu işleme deymez
dilebilirsiniz. Yazımızın başında belirttiğim gibi sanal makinemi yeni oluşturduğum ve üzerinde hiçbir işlem yapılmadığı
için compact işlemi bana fazla bir sonuç vermedi. Şöyle düşünün sizin disklerinizin boyutları daha yüksek olabilir ve
sanal disklerinize compact işlemi yaptığınızda sizi çok büyük sıkıntılardan kurtarabilir. Yine Storage alanlarınızdan
tasarruf etmenizi sağlayabilir.
Convert Virtual Hard Disk (Dönüştürmek)
VHD uzantılı bir sanal diski nasıl vhdx formatına dönüştüreceğimizden bahsetmeye çalışacağım.
Düşünün ki Windows Server 2008 R2 üzerinde çalışan sanal makineleriniz var. Bu makinalarınızın diskleri vhd
tipinde siz Windows server 2012’e geçmeyi planlıyorsunuz, ve databaseleriniz sürekli genişlemekte her 2040
GB da bir yeni sanal diskler oluşturacak ve disklerinizin parçalanmasına iş kaybına ve performans kaybına
uğrayacaksınız bunu engellemek için fiziksel diskleriniz üzerinde yeni sanal diskler oluşturacağız ve bu sanal
disklerin boyutları fiziksel disklerinizin boyutuna göre büyüyebilecek ne kadar güzel bir yenilik isterseniz bunu
bir uygulama ile pekiştirelim.
Convert Virtual Hard Disk -01
İlk önce convert edeceğimiz diskimizi bir inceleyelim bunun için yukarıda ki ekrana dikkat edecek olursak
Inspect disk tıklıyoruz.
Convert Virtual Hard Disk -02
İncelemek istediğim sanal diskimi seçerek openı tıklayalım.
Convert Virtual Hard Disk -03
Yukarıda görüldüğü gibi convert yapacağımız diskimiz vhd uzantılı 1 GB büyüklüğünde ve fixed olarak
oluşturulmuş bir sanal disk bu bilgileri öğrendikten sonra close diyerek ekranı kapatalım.
Convert Virtual Hard Disk -04
Artık dönüştüreceğimiz sanal disk bilgilerini öğrendikten sonra edit disk diyerek diskimizi düzenlemeye
başlayabiliriz.
Convert Virtual Hard Disk -05
Before you begin (başlamadan önce) bize bir takım bilgilendirmeler yapmakta okuduktan sonra next diyerek
ilerleyelim.
Convert Virtual Hard Disk -06
Locate disk (diskinizi bulun) ekranında ise convert edeceğimiz diskimizi Browse tıklayarak diskimizin kayıtlı
olduğu lokasyonu bulduktan sonra diskimizi seçerek next diyelim.
Convert Virtual Hard Disk -07
Choose action ekranında ise yapmak istediğimiz eylemi seçmemizi istiyor. Bizim amacımız vhd uzantılı olan
diskimizi vhdx olarak convert etmek eğer expand seçersek mevcut sanal diskimizi genişleteceğiz bizim
amacımız diskimizi genişletmek değil dönüştürmek olduğu için convert seçerek next diyelim.
Convert Virtual Hard Disk -08
Choose Disk Format ekranında ise seçtiğimiz sanal diski neye dönüştürmek istediğimizi soruyor. Önceden
belirttiğimiz gibi bizim amacımız vhd uzantılı olan sanal diskimizi vhdx formatına dönüştürmek şunu da
söylemek istiyorum. Bu demek oluyor ki vhdx uzantılı sanal diskimizi vhd formatına da convert edebiliriz.
VHDX seçtikten sonra next ile convert işlemimize devam edelim.
Not : Convert Virtual Hard Disk-08 VHDX seçeneği içerisinde supported maximum of 16 TB görebilirsiniz. 29 Şubat tarihinde ise Beta sürümü
ile VHDX virtual disk formatı 64 TB kadar yükseldi.
Convert Virtual Hard Disk -09
Choose Disk type ekranında ise convert edeceğimiz sanal diskimizin disk tipi ne olacak hatırlarsanız benim
disk tipim fixed dı. Şimdi ise Dynamically disk tipine dönüştürmek istiyorum. Dynamically disk tipimi seçtikten
sonra next diyerek convert yani dönüştürme işlemine davam edelim.
Convert Virtual Hard Disk -10
Yukarıda ki ekrana dikkat edecek olursak bizden dönüştürdüğümüz yani convert ettiğimiz sanal diski nereye
kaydetmek istediğimizi soruyor browse tıklayarak uygun location seçtikten sonra tabii oluşturulacak olan disk
adını da yazdıktan sonra save diyerek vhdx uzantılı virtual diskimizi (sanal disk) kayıt edelim.
Convert Virtual Hard Disk -11
Şekil-10 yaptığımız işlemi şekil-11 de görebiliriz. Oluşturduğumuz sanal diskimizi Disk_C.vhdx olarak
belirlediğim lokasyon içerisine kayıt edecek. Next diyerek ilerleyelim.
Convert Virtual Hard Disk -12
Summary ekranında ise yaptığım aksiyon ile ilgili olarak özetleri görmekteyiz. Yani biz bu aksiyonda bir
convert işlemi yapmış bulunmaktayız. Finish diyerek işlemimizi sonlandırabiliriz.
Convert Virtual Hard Disk -13
Dönüştürme işlemi disk tipinize ve disk boyutlarınıza göre zaman değişikliği gösterecektir. Convert işlemi
bittikten sonra vhdx uzantılı diski kayıt ettiğimiz lokasyona bakarak işlemin doğru sonuçlandığından emin
olabiliriz. Ayrıca convert ettiğimiz bu diskimizi yeni oluşturduğumuz veya var olan bir sanal makinemize
maunt (takmak) edebiliriz.
Shrink Virtual Hard Disk (Küçültmek)
Bazı durumlarda storoge kaynaklarımız o kadar dar boğaza gelir ki 1 GB alan bile bizim için çok büyük bir yer
teşkil etmektedir. Yapınız içerisinde Hyper-V ile sanallaştırma yapıyorsanız ve sanal makinelerinize atamış olduğunuz
sanal disklerin kullanılmayan alanlarından tasarruf etmek isteyebilirsiniz. Bu durumda yapmanız gereken işlem sanal
disklerinizi shrink etmek olacaktır. Yani sanal disklerinizi küçültmek Hyper-V manager üzerinde çalışan sanal
makinelerin disklerini shrink etmek hiçte zor değil tek yapmanız gereken çalışan sanal makinenizi kapatmak olacaktır.
Aksi taktirde shrink işlemini gerçekleştiremeyeceksiniz.
Not : Shrink yapacağımız sanal makineyi kapatmayı unutmayalım. Tüm sanal makineleri değil sadece sanal diski üzerinde işlem
yapacağımız sanal makineyi kapatmamız yeterli olacaktır. Hemen uygulamamıza geçebiliriz.
Shrink Virtual Hard Disk-01
Yukarıda ki şekle dikkat edecek olursak 1 ve 2 gibi rakamlar kullandım. Burada anlatılmak istenen aynı image yi iki defa
koymaktansa bir kere koyup Hyper-V manager üzerinde işlem yapacağımız yerleri göstermektir. -1 Inspect Disk ile disk
özelliklerini kontrol etmemiz gerekiyor. Bunun için Inspect Disk tıklayarak işlem yapacağımız sanal diskin bulunduğu
dizini gösterelim.
Shrink Virtual Hard Disk -02
Inspect Disk seçtikten ve sanal diskimizin bulunduğu dizini gösterdikten sonra yukarıda ki ekran karşımıza gelecektir.
Maximum Disk Size baktığımızda sanal diskimiz 250 GB alan kaplamaktadır. (Burada şunu önemle belirtmek isterim.
Fixed diskler disk size kadar fiziksel diskler üzerinde yer tutmaktadır. Ben yapım içerisinde dinamik disk kullandığım için
böyle bir durum söz konusu değildir. Dinamik diskler ise içerisinde ki data kadar yer kaplamaktadır.) Şimdi bu diski
fixed bir disk gibi düşünelim. Bu diskin fiziksel disk üzerinde kapladığı alan 250 GB benim acil olarak 100 GB lık bir alana
ihtiyacım bulunmakta uygulamamıza Close diyerek devam edebiliriz.
Shrink Virtual Hard Disk -03
Şekil-01 den hatırlayacağınız üzere -2 Edit Disk seçeneği işaretliydi şimdi edit disk’e tıklayalım. Karşımıza her zaman ki
gibi başlamadan önce ekranı gelecektir. Gerekli açıklamaları okuduktan sonra next diyebiliriz.
Shrink Virtual Hard Disk -04
Locate disk ekranı geldikten sonra burada shrink yapacağımız sanal diskimizi göstermemiz gerekmektedir. Bunun için
browse tıklayarak sanal diskimizin bulunduğu dizini gösteriyoruz. Sanal diskimizin bulunduğu dizini gösterdikten sonra
next diyelim.
Shrink Virtual Hard Disk -05
Choose action (eylem seçiniz) burada yapmak istediğimiz eylemi seçmemizi istemektedir. Bizim amacımız sanal
diskimizi shrink etmek olduğu için yani küçültme işlemi yapacağımızdan ötürü shrink seçerek next diyoruz.
Shrink Virtual Hard Disk -06
Son olarak karşımızda summary yani özet ekranı gelmektedir. Bu ekranda Finish diyerek işlemi sonlandıralım. Shrink
işlemi fixed bir disk üzerinde yaptığımızda disk boyutlarına göre işlem süresi değişecektir.
Shrink Virtual Hard Disk -07
Şimdi tekrar Hyper-V manager konsolumuz üzerinde döndüğümüzde Inspect Disk tıklayalım ve shrink yaptığımız sanal
diski gösterdiğimizde artık sanal diskimizin boyutunun 127 GB olduğunu görebiliriz.
Expand Virtual Hard Disk (Genişletmek)
Bir önce ki yazımız olan Shrink Virtual Hard Disk ile sanal disklerimizi nasıl küçültebileceğimizi görmüştük.
Kendimize bir ufak senaryo belirleyerek sanal diskimizi küçültmüştük. Senaryomuzu hatırlayacak olursak yapımız
içerisinde bulunan storage üzerinde acil olarak 100 GB lık bir alana ihtiyaç duymuştuk. Son olarak sanal diskimizi shrink
etmeye karar vermiştik şimdi işler değişiyor. Sanal diskini küçülttüğüm sanal makinemin acil olarak 150 GB alana
ihtiyacı var bunu için ne yapmam gerekiyor. Storage yi değiştirmeliyim. Yoksa elimde bulunan kaynakları en iyi şekilde
mi kullanmalıyım. Tabii her zaman elimde ki kaynakları en iyi şekilde değerlendirmem gerekmekte. Bunun için sanal
makineme ait sanal diskimi genişletmem gerekecek. İşte burada yine imdadıma Hyper-V ile sanallaştırma yaptığım için
üçüncü parti bir yazılıma ihtiyaç duymadan sanal diskimi Expand edebileceğim yani genişletebileceğim. Şimdi
senaryomuza dönerek Expand işlemine başlayabiliriz.
Expand Virtual Hard Disk-01
Bir önce ki yazımı okuyanlar yukarıda ki şekli tahmin edebileceklerdir. İki resim kullanmak yerine tek resim kullandım.
Şimdi -1 seçeneği olan Inspect Disk tıklayalım.
Expand Virtual Hard Disk -02
Inspect diske tıkladıktan sonra sanal makinemin maximum Disk Size baktığımda 127 GB olarak görünmekte close
diyerek Inspect diskten çıkalım.
Expand Virtual Hard Disk -03
Şimdi ise şekil-01 de bulunan-2 Edit Disk’i tıklayalım. Karşımızda başlamadan önce ekranı bu ekranı next diyerek
geçelim tabii okumak isterseniz okuyabilirsiniz de 
Expand Virtual Hard Disk -04
Locate Disk bölümünde yapmamız gereken expand edeceğimiz sanal diskimizi göstermek browse tıklayarak sanal
diskimizin bulunduğu dizini gösterelim. Ardından ilerlemeye devam edelim.
Expand Virtual Hard Disk -05
Choose action ekranında yapacağımız eylemi seçmemiz gerekmekte senaryomuzun başında amacımızın sanal diskimizi
genişletmek olduğunu belirtmiştik burada yapmamız gereken expand seçerek ilerlemek olacaktır.
Expand Virtual Hard Disk -06
Configure disk ekranına geldiğimizde New size bölümüne 250 GB olarak belirtelim. Biliyorsunuz ki artık VHDX sanal
disklerimiz 64 TB kadar genişleyebilmekte 250 GB belirledikten sonra next diyelim.
Expand Virtual Hard Disk -07
Karşımızda özet ekranı Finish diyerek işlemimizi sonlandıralım.
Expand Virtual Hard Disk -08
Burada yine önemle hatırlatmak istiyorum Eğer sanal makineniz çalışır durumda Expand işlemine devam ederseniz.
Yukarıda ki hatayı alacaksınızdır. Bu hata ile karşılaşmamak için sanal makinenizi kapatınız. Artık sanal diskimizi expand
ettiğimize göre bir bakalım yaptığımız eylem geçerli olmuş mu ?
Expand Virtual Hard Disk -09
Yine son olarak Hyper-V Mnager konsolum üzerine döndüğümde Inspect diski tıklayarak expand yaptığımız diski
gösterdiğimizde sanal diskimizin Maximum disk size nın artık 250 GB olduğunu görebiliriz.
Burada yazımı sonlandırırken Virtual Hard Disklerin ne kadar esnek ve kullanışlı olduğunu birlikte gördük. Umarım sizler
için faydalı olmuştur. Başka makaleler de görüşmek ümidiyle.
Mehmet PARLAKYİĞİT
Download

Hyper-V Virtual Hard Disk Küçültme Genişletme