Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe
(30) nr 2, 2012
Tomasz CISZEWSKI
Antoni MONDEL
BUDOWA I UŻYCIE PROWIZORYCZNYCH URZĄDZEŃ
WYBUCHOWYCH
Streszczenie: W artykule zaprezentowano przykłady budowy i użycia prowizorycznych urządzeń
wybuchowych ang. Improvised Explosive Device (IED) w aspekcie bezpieczeństwa wojsk uczestniczących
w konfliktach asymetrycznych. Artykuł opracowano na podstawie dostępnej wiedzy, badań własnych oraz
doświadczeń praktycznych autorów, wynikających z udziału w misjach poza granicami kraju.
Słowa kluczowe: prowizoryczne urządzenia wybuchowe, budowa i inicjowanie IED.
1. WSTĘP
Asymetria w sferze działań militarnych oznacza działanie, organizowanie i myślenie
odmienne od silniejszego przeciwnika w celu zwiększenia własnej przewagi, wykorzystania
słabości silniejszego, przejęcia inicjatywy oraz zdobycia większej swobody działania.
W konflikcie asymetrycznym słabsza strona wykorzystuje proste metody wytwarzania broni
oraz łatwy dostęp do nowych technologii. Celem jej działań jest osłabienie morale
silniejszego poprzez atakowanie jego słabych punktów. Przewagę regularnych armii w walce
słabsza strona niweluje poprzez działania w dogodnym dla siebie środowisku oraz
nierespektowanie międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych [7].
Ocena przebiegu działań w Iraku i Afganistanie wskazuje, iż największym zagrożeniem
dla wojsk koalicji są prowizoryczne (improwizowane) urządzenia wybuchowe1 w ang.
określane, jako Improvised Explosive Devices (IED) [10], [14]. Pod tym pojęciem należy
rozumieć „urządzenie wykonane w sposób niestandardowy, zawierające niebezpieczne,
szkodliwe środki pirotechniczne lub zapalające środki chemiczne przeznaczone do niszczenia,
unieszkodliwiania, nękania lub odwracania uwagi, może zawierać materiały wojskowe, ale
zwykle skonstruowane jest z elementów pochodzących z innych źródeł”2.
O szerokim stosowaniu IED przez terrorystów decydują następujące czynniki [1], [5]:
- niski koszt wytworzenia oraz prosta konstrukcja;
- łatwość pozyskania materiałów wybuchowych i innych elementów do ich budowy;
- możliwość spowodowania dużych strat, bez angażowania znacznych sił własnych
oraz przebywania w pobliżu miejsca ataku.
Zakres użycia IED jest duży, od niewielkich „bomb” (nawet ich atrap) mających
zastraszyć lub zabić pojedynczą osobę, po duże urządzenia, których zadaniem jest
spowodowanie znacznych strat w ludziach i sprzęcie. Do budowy IED wykorzystywane są:
motory, samochody osobowe, pojazdy ciężarowe oraz cysterny z ładunkami łatwopalnymi.
Główne elementy IED stanowią [8]:
- urządzenie pobudzające;
1
2
Słownik definicji i terminów NATO, AAP - 6/2005/.
Wojska inżynieryjne. Terminologia, Norma Obronna NO-01-A005: 2010, pkt. 2.3.20.
Płk dr inż. Tomasz CISZEWSKI, kpt. mgr inż. Antoni MONDEL – Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk
Lądowych, Wrocław
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
-
materiał wybuchowy (MW);
środek inicjujący wybuch;
źródło zasilania (opcjonalnie);
kadłub (opakowanie);
element zwiększający skuteczność IED (opcjonalnie).
2. METODY INICJOWANIA IED
-
Inicjowanie wybuchu IED najczęściej realizowane jest poprzez [8]:
użycie zwieraczy naciskowych (kołkowych, płytkowych) wykonanych z drewnianych
desek, do których mocowane są metalowe listwy rozdzielone izolatorem. Listwy z
przymocowanymi przewodami elektrycznymi, połączone z zapalnikiem elektrycznym i
źródłem zasilania tworzą tzw. elektryczną sieć wybuchową. Przyłożenie siły do zwieracza
(najechanie lub nadepnięcie) wywołuje styk metalowych elementów, a to z kolei
powoduje zamknięcie obwodu i przepływ prądu od źródła zasilania do zapalnika (rys. 1);
Rys. 1. Schemat działania IED inicjowanego płytą naciskową, oprac. własne
-
-
-
użycie czujników pasywnej podczerwieni (Passive Infrared - PIR) reagujących na ruch
lub ciepło wytwarzane przez obiekt znajdujący się w sektorze ich działania. Gdy obiekt
znajdzie się w zasięgu czujnika, następuje jego aktywacja oraz przekazanie impulsu
elektrycznego do zapalnika, który inicjuje wybuch IED;
napięcie lub zwolnienie odciągu, wywołane przez jego przecięcie lub zerwanie,
powodujące wyciągnięcie zawleczki i zadziałanie zapalnika;
użycie czujników aktywnej podczerwieni (Active Infrared - AIR) emitujących wiązkę
podczerwieni, której przerwanie zamyka obwód elektryczny i powoduje przekazanie
impulsu do zapalnika;
użycie czujników światła, gdy następuje zmiana strumienia światła w pobliżu czujnika,
wywołująca zamknięcie obwodu elektrycznego i przekazanie impulsu do zapalnika
zmianę pola magnetycznego w pobliżu czujnika, w wyniku której zamykany jest obwód
elektryczny i przekazywany impuls do zapalnika;
poruszenie urządzenia (przesunięcie lub zmianę kąta ustawienia), w wyniku którego
czujnik zamyka obwód elektryczny i przekazuje impuls do zapalnika.
Budowa i użycie prowizorycznych urządzeń wybuchowych
IED są skutecznym środkiem walki, stosowanym przez terrorystów w walce
z regularnymi oddziałami wojskowymi oraz bezbronną ludnością cywilną. Niskie koszty
wykonania, dostępność ich komponentów oraz prosta konstrukcja sprawiają, że urządzenia te
mogą być wytwarzane w domowych warunkach przez ludzi bez specjalistycznego
przygotowania.
Istotną rolę w efektywności użycia IED odgrywają systemy odpalania, które można
podzielić na następujące grupy:
a) inicjowane przez ofiarę:
- naciskowy (PPIED - Pressure-Plate Improvised Explosive Devices);
- ciągniony;
- antypodniesieniowy (Anti-Lift Switch);
b) inicjowane przez zamachowca:
- radiowy (RCIED - Remote Control Improvised Explosive Devices);
-
z użyciem przewodu (CWIED - Command Wire Improvised Explosive Devices);
-
samobójczy (PBIED - Person-Borne Improvised Explosive Devices) / SVBIED Suicide Vehicle Born Improvised Explosive Devices);
- samochody pułapki (VBIED - Vehicle Born Improvised Explosive Device);
c) zapalniki czasowe:
- mechaniczny (zegar lub zmęczenie materiału);
- elektryczny (zegar lub miernik czasu);
- chemiczny (zapalnik chemiczny).
IED inicjowane przez ofiarę stanowią przyczynę większości strat ponoszonych przez
wojska koalicji. Urządzenia te są łatwe do zainstalowania, proste technicznie oraz bezpieczne
dla zamachowca, gdyż podczas wysadzania nie wymagają fizycznego kontaktu z IED.
Najczęściej ustawiane są na drogach przemieszczania wojsk koalicji.
W Afganistanie na porządku dziennym są ataki na patrole koalicji. Poniżej (rys. 2)
przedstawiono sytuację po ataku IED na patrol, który nie zwrócił uwagi na sztuczne
skanalizowanie ruchu przygotowane przez terrorystów. Kamienie i głazy ustawione na drodze
zmusiły kierowcę do jazdy po określonej trasie. Znaczna odległość wraku HMMWV od
miejsca wybuchu świadczy o dużej ilości użytego MW. W incydencie zginęło 3 żołnierzy.
Rys. 2. Sytuacja po ataku IED na patrol - sztuczne skanalizowanie ruchu [11]
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
Innym przykładem IED inicjowanego przez ofiarę jest urządzenie ustawiane w gruncie
i dokładnie maskowane (Trip Wire), aby ofiara zainicjowała jego wybuch w momencie
napięcia (naciągnięcia) odciągu. W celu zwiększenia strat oraz oddzielenia sił głównych od
patrolu czołowego Trip Wire są instalowane tak, aby pociągnięcie za odciąg było wywołane
przez drugi, bądź kolejny pojazd w kolumnie. Na rys. 3 przedstawiono IED typu
naciągowego, którego wybuch nastąpił pod drugim pojazdem (MRAP) kolumny.
Rys. 3. Przykład IED typu Trip Ware [11]
Kolejnym typem jest IED antypodniesieniowe (Anti - Lift Switch). Podczas wspólnego
patrolu sił afgańskich i amerykańskich, żołnierze USA dostrzegli leżący na ziemi magazynek
AK47 (rys. 4). To cenna rzecz dla Afgańczyków i nie jest normalne, aby taki przedmiot leżał
na gruncie. Wezwano saperów, którzy stwierdzili, iż magazynek był tylko przynętą, a pod nim
znajdował się ładunek MW w postaci 2 rakiet TYP 64 107 mm.
Rys. 4. IED typu Anti-Lift Switch [11]
Następną grupę stanowią IED inicjowane przez zamachowca. Terroryści muszą
widzieć cel ataku, stąd urządzają stałe punkty inicjowania IED w odległości 150 - 300 m od
celu, prostopadle i powyżej miejsca podłożenia IED, wykorzystując właściwości terenu dla
własnej ochrony. Powszechne staje się użycie do ataku na wojska koalicji kolejnych IED, po
wybuchu pierwszego urządzenia.
Budowa i użycie prowizorycznych urządzeń wybuchowych
Duże zagrożenie dla wojsk koalicji stwarzają IED inicjowane elektrycznie (rys. 5).
Cechą ich użycia jest dążenie do skanalizowania ruchu pojazdów do tzw. strefy śmierci, jego
spowolnienie w celu łatwiejszego wycelowania oraz wykorzystanie naturalnych lub
sztucznych znaczników jako punktów odniesienia do obiektu ataku.
Celem ataku z użyciem IED są nie tylko kolumny pododdziałów bojowych. Często
dochodzi do uderzeń na wyspecjalizowane pododdziały EOD (Explosive Ordnance Disposal)
zajmujące się rozpoznaniem i rozminowaniem terenu oraz usuwaniem przedmiotów
wybuchowych.
Droga
- +
SYSTEM
ODPALANIA
ZAPALNIK
PUNKT OGNIOWY
Ciek wodny
MAIN
CHARGE
Most/przepust
drogowy
Rys. 5. IED inicjowane sposobem elektrycznym, oprac. własne
Na zdjęciu (rys. 6) przedstawiono sytuację po ataku na EOD. W wyniku eksplozji IED
składającego się z dwóch min przeciwpancernych TC - 6 (łączna masa MW około 12 kg),
odpalonego sposobem elektrycznym, zginęły trzy osoby.
Rys. 6. Miejsce po wybuchu IED z min TC - 6 pod pojazdem EOD [11]
W Afganistanie odnotowano liczne przypadki użycia IED inicjowanych drogą
radiową. Do spowodowania ich wybuchu terrorysta wykorzystuje radionadajnik, z którego
wysyła fale radiowe do odbiornika umieszczonego w obwodzie elektrycznym urządzenia.
Poprzez umieszczenie odbiornika - nadajnika w linii IED uzyskuje się zasięg do 5 km (rys. 7).
Nadajnik może być wykorzystywany do bezpośredniej inicjacji wybuchu lub tylko do
uzbrojenia IED, wprowadzając je w stan gotowości do wybuchu.
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
NADAJNIK
ODBIORNIK
DTMF
MAIN
CHARGE
PUNKT OGNIOWY
ZAPALNIK
SYSTEM ODPALANIA
Rys. 7. IED inicjowane z użyciem fal radiowych, oprac. własne
Następną grupę IED inicjowanych przez zamachowca stanowią Spider Devices,
określane tak ze względu na podobieństwo wizualne do pająka. Urządzenia te wykorzystują
do odbioru fal radiowych odbiorniki Dual -Tone Multi - Frequency (DTMF). Aby nie
wzbudzać podejrzeń poszczególne modele Spider Devices posiadają własną obudowę oraz
wygląd przedmiotów powszechnego użytku. Najczęściej odpalane są przy użyciu radia lub
radiostacji tonowych. Starsze modele Spider Devices posiadają krótką żywotność baterii, co
skraca okres ich gotowości do działań. Najnowsze modele wyposażone są w baterie o długiej
żywotności, zapewniające możliwość użycia IED, nawet do dwóch miesięcy.
Konstrukcja Spider Device umożliwia wykonanie kilku ataków przy użyciu jednego
nadajnika. Na rys. 8 przedstawiono schemat wykorzystania Spider Divice do realizacji dwóch
ataków za pomocą tego samego nadajnika fal radiowych.
#2 9 3
ANTENA
+
ICOM
-
BATTERY
#2 9 3
+
-
BATTERY
@6 # 9
DTMF
ODBIORNIK
ELECTRIC
BLASTING CAPS
MAIN CHARGE
DTMF
ODBIORNIK
ELECTRIC
BLASTING CAPS
MAIN CHARGE
Rys. 8. Wykorzystanie Spider Device do dwóch ataków, oprac. własne
W aglomeracjach miejskich Afganistanu największe zagrożenie dla wojsk koalicji
stwarzają tzw. samochody pułapki VBIED. Są to pojazdy mechaniczne wypełnione MW,
którego wybuch inicjowany jest przy użyciu Spider Device. Ataki z wykorzystaniem VBIED
stosowane są po wytworzeniu efektu skanalizowania ruchu pojazdów. Najlepsze warunki do
tych ataków stwarzają jezdnie wielopasmowe rozdzielone pasami rozgraniczającymi, gdzie
terroryści ustawiają pojazd z MW.
Budowa i użycie prowizorycznych urządzeń wybuchowych
Następną grupę stanowią IED, w których do inicjowania wybuchu stosowane są
zapalniki czasowe. Do odmierzania czasu wykorzystywane są różnego rodzaju zegarki
cywilne oraz wojskowe zapalniki czasowe. IED tego typu stosowane są do atakowania celów
stałych rozmieszczonych przy drogach. Użycie ich zapewnia większe bezpieczeństwo
zamachowcom, lecz ogranicza kontrolę nad IED.
W Afganistanie obserwuje się rosnącą liczbę ataków samobójczych, szczególnie
niebezpiecznych i trudnych do przeciwdziałania, z uwagi na brak wyraźnych oznak
wskazujących, iż dana osoba lub pojazd może stanowić zagrożenie. Wyróżnia się dwie
kategorie ataków samobójczych: PBIED (Personal Bomber IED) oraz SVBIED (Sueside
Vehicle Born IED). Zdjęcie poniżej przedstawia PBIED, w którym karton po wodzie
wykorzystano jako opakowanie dla dwóch granatów połączonych drutem służącym do
wyciągnięcia zawleczek.
Rys. 9. PBIED w kartonie [11]
W przypadku PBIED zamachowiec sam wybiera cel, miejsce oraz czas ataku. Może być
także dodatkowo wspierany przez drugą osobę, która odpali (za niego) IED. Urządzenie tego
typu porównywane jest z "ruchomą bombę", w której człowiek stanowi inteligentny system
odpalania ładunku MW. Najczęstszym sposobem jego odpalania jest zamknięcie obwodu
elektrycznego poprzez zetknięcie ze sobą dwóch przewodów.
Odmianą ataków samobójczych są uderzenia z wykorzystaniem samochodów pułapek
(SVBIED). Zazwyczaj w pojeździe znajduje się tylko jedna osoba, a samochód może
wykonywać nieskoordynowane ruchy na drodze w czasie, gdy samobójca uzbraja SVBIED.
Przykład ułożenia ładunku MW w pojeździe przedstawiono na poniższym zdjęciu (rys. 10)
Rys. 10. Klasyczny sposób rozłożenia ładunku MW w pojeżdzie (SVBIED) [11]
Jako cele ataków samobójczych SVBIED najczęściej wybierane są nieopancerzone
pojazdy w konwojach lub pojazdy o niższym standardzie opancerzenia. Największa liczba
ataków z ich użyciem ma miejsce w rejonach miejskich. Do ataków na wojska koalicji, jako
SVBIED, wykorzystywane są także rowery, motorowery oraz motory.
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
3. NOWE TRENDY BUDOWY I UŻYCIA IED
Charakterystyczne miejsca w terenie, w których najczęściej podkładane są IED
stanowią: zakręty i zwężenia dróg; przepusty i mosty; wzgórza; sypki grunt oraz koryta rzek
i strumieni. Krajobraz Afganistanu jest bezbarwny. Jeżeli występuje tam coś kolorowego
może to oznaczać pozostawiony przez terrorystów znacznik IED. Przeciwnik może także
zostawiać ślady nieświadomie. Uwagę powinny zwracać jaskrawe barwy lontu detonującego
lub świeżo kopany grunt o innym kolorze, ponadto wszelkie odbiegające od natury kształty
i obiekty (np. opony lub skały ułożone w stos), które mogą stanowić punkty celowania do
odpalenia IED (rys. 11). Istotne znaczenie ma także zachowanie miejscowej ludności
(zarówno pieszych, jak i w pojazdach), która może posiadać wiedzę dotyczącą podłożonych
IED.
Rys. 11. Oznaki ustawienia IED [11]
Aby zwiększyć skuteczność przeciwdziałania oraz unikania ataków IED należy
porzucić do niedawna istniejący pogląd, że drogi utwardzone są bezpieczniejsze od
gruntowych. Ponadto trzeba unikać rutyny i schematów, głównie poprzez zmianę tras
i zachowania patroli. Przed rozpoczęciem patrolu należy zapewnić kompatybilność urządzeń
zakłócania we wszystkich jego pojazdach. Podczas patrolu trzeba obserwować pobocza dróg
oraz zwracać uwagę na znaczniki, które mogą być użyte jako punkty celowania. W przypadku
wykrycia IED należy natychmiast informować odpowiednie służby i komórki [3], [9].
Terroryści stale modyfikują IED okresowo zmieniając sposób ich inicjowania.
Urządzenia o działaniu naciskowym na pewien czas zastępują inicjowanymi przewodowo, by
po pewnym okresie znów je stosować na teatrze działań. W celu zwiększenia skuteczności
ataków, IED o działaniu naciskowym często dublowane są przewodowo.
Przeciwnik stale poszukuje najefektywniejszych sposobów wyrządzenia strat koalicji.
Część IED jest wcześniej umieszczana w podłożu i aktywowana dopiero po otrzymaniu
informacji o zbliżającym się patrolu. Umożliwia to inicjację wybuchu IED, adekwatnie do
kierunku poruszania się patroli. Taktyka oraz techniki budowy IED ciągle się zmieniają.
Wprowadzenie przez koalicję bardziej odpornych pojazdów powoduje reakcję przeciwnika
polegającą na zwiększeniu ilość użytego MW w celu zwiększenia mocy IED.
Obserwuje się zmiany w mechanizmach inicjowania wybuchu IED. Terroryści
modyfikują budowę urządzeń, zapalników, sposoby odpalania oraz montują elementy na
nieusuwalność, co utrudnia pracę saperom koalicji. Przykładem tego jest IED w postaci
szybkowaru, naczynia popularnego w Afganistanie (rys. 12). Szybkowar wypełniony MW,
może być przygotowany na dwa sposoby:
- urządzenie inicjujące umieszczone jest wewnątrz pojemnika i odpalane przez RCIED;
- zapalnik, odbiornik radiowy i źródło zasilania umieszczone są wewnątrz, z anteną na
zewnątrz naczynia.
Budowa i użycie prowizorycznych urządzeń wybuchowych
Tego typu IED zakopywane jest w gruncie lub ustawione na jego powierzchni
i dokładnie maskowane. Urządzenia te mogą być ustawiane z elementami nieusuwalności.
Rys. 12. IED - szybkowar wypełniony MW wyposażony w zapalnik elektryczny [2]
Nowe rozwiązanie IED stanowi użycie pozornego przewodu jako przysłowiowego
wabika. Zadaniem jego jest przyciągnięcie uwagi patrolu, który po wstępnym rozpoznaniu
i stwierdzeniu zagrożenia wzywa EOD w celu dokładnego rozpoznania niebezpiecznego
miejsca. Po przybyciu EOD, terroryści odpalają z dystansu IED, używając do tego celu
właściwej (drugiej) elektrycznej sieci wybuchowej (rys. 13).
-
+
SYSTEM
ODPALANIA
PUNKT OGNIOWY
ZAPALNIK
Przewód
pozorny
MAIN
CHARGE
EOD
Rys. 13. Użycie pozornego przewodu do ataku IED, oprac. własne
Nowy trend w użyciu IED stanowi umieszczenie odbiornika fal radiowych poza
zasięgiem systemu DUKE stosowanego przez wojska koalicji do zakłócania fal radiowych
(rys. 14). Jednocześnie stosowany jest kabel pozorny, który ma przyciągnąć uwagę patrolu
oraz zmusić go do wezwania EOD. Przeciwnik odpala IED drogą radiową przy użyciu
odbiornika Spider Device, umieszczonego poza zasięgiem systemu DUKE w odległości
ponad 50 m.
Innym przykładem nowej tendencji inicjowania wybuchu IED są urządzenia
podkładane na zakrętach i zwężeniach dróg w postaci tzw. łańcucha Daisy (rys. 15). Patrol po
rozpoznaniu przedmiotu uznawanego za potencjalnie niebezpieczny zatrzymuje się
w bezpiecznej odległości i wzywa EOD. Systemy DUKE w pojazdach koalicji zapewniają
osłonę w promieniu ok. 25 - 50 m, dlatego terroryści umieszczają odbiornik Spider Device
w miejscu znajdującym się poza jego zasięgiem. Odpalenie IED następuje w momencie, gdy
kolumna pojazdów znajduje się w strefie ładunków MW tworzących łańcuch Daisy.
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
Nadajnik
Przewód pozorny
Zasięg DUKE
MAIN
CHARGE
DTMF
Odbiornik
Rys. 14. Sposób inicjowania IED omijający pracę urządzeń DUKE, oprac. własne
Ładunek pozorny
DTMF
EOD
Łańcuch Daisy
MAIN
CHARGE
MAIN
CHARGE
MAIN
CHARGE
MAIN
CHARGE
MAIN
CHARGE
Rys. 15. Łańcuch Daisy - sposób inicjowania IED omijający pracę DUKE, oprac. własne
Kolejnym rozwiązaniem są IED typu „koń trojański” (rys. 16). Budowa urządzenia
zapewnia gotowość jego użycia, nawet w przypadku przecięcia przewodu zasilającego.
Przecięcie przewodu nie powoduje dezaktywacji urządzenia i nadal możliwe jest jego
odpalenie za pomocą fal radiowych.
Rys. 16. IED typu „koń trojański” [2]
Budowa i użycie prowizorycznych urządzeń wybuchowych
4. ZAKOŃCZENIE
Przedstawione w artykule przykłady budowy i użycia IED nie wyczerpują w pełni
przedmiotowej problematyki. Zakres jej jest bowiem szeroki i obejmuje wiele kwestii
szczegółowych. Rozwiązanie jej przekracza możliwości pojedynczych państw. Konieczna jest
zatem międzynarodowa współpraca w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom IED. Należy
zjednoczyć i ukierunkować wysiłki specjalistów z różnych krajów. Obecnie tylko najbardziej
znaczące państwa prowadzą działalność naukowo - badawczą i wdrożeniową związaną
z rozwiązaniem problematyki IED.
Należy mieć świadomość, że zjawisko IED stale się rozprzestrzenia i wkrótce może
przekroczyć granice konfliktów zbrojnych [4]. Poszczególne kraje NATO winny wziąć,
adekwatnie do swoich możliwości, odpowiedzialność za rozwiązanie problematyki IED.
Warunkiem skutecznego przeciwdziałania IED (Counter - Improvised Explosive
Devices C - IED) jest posiadanie aktualnej wiedzy dotyczącej: parametrów technicznych,
budowy oraz inicjowania IED. Dzięki temu można opracować sposoby, które pozwolą
wykrywać i neutralizować tego typu broń.
Konieczna jest priorytetyzacja scenariuszy działań, pod kątem największych zagrożeń
(konwoje, patrole piesze w terenie zurbanizowanym) oraz stosowanych typów IED.
Różnorodność środków używanych do budowy IED oraz ciągła ewolucja ich konstrukcji
i sposobów użycia wymaga ciągłego pogłębiania wiedzy na ten temat.
Główne kierunki C - IED powinny obejmować obszary szkolenia wojsk oraz
rozwiązań technicznych i technologicznych pojazdów wojskowych i sprzętu do wykrywania
i neutralizacji IED, w tym w szczególności należy:
- powołać grupy ekspertów w zakresie C – IED do zbierania, analizy i oceny danych
dotyczących programów i projektów związanych z detekcją i neutralizacją IED
realizowanych w poszczególnych krajach.
- opracować efektywną metodę detekcji IED. Rozwiązania problemu poszukuje się
w zastosowaniu platform wielosensorowych. Istotą ich jest połączenie różnego rodzaju
sensorów: promieniowania podczerwonego, fal akustycznych, skażeń chemicznych,
zagrożeń biologicznych, skażeń radiologicznych, MW oraz inteligentnej elektroniki do
wykrywania i oceny zagrożeń IED.
Zespół odpowiedzialny za C-IED (PT - C-IED: Project Team Counter IED) proponuje
następujące rozwiązania doraźne, które mogą przyczynić się do poprawy sytuacji [5], [6]:
- organizowanie w krajach NATO kursów szkoleniowych dla ekspertów C-IED;
- budowę i organizację laboratorium do analizy dowodów zebranych w miejscu wybuchu
IED (dobór, rotacja i szkolenie załóg; przepływ informacji; infrastruktura; współdziałanie
ze środowiskiem zewnętrznym oraz wsparcie logistyczne).
5. LITERATURA
[1]
[2]
[3]
BERDAK S.: Improwizowane urządzenia wybuchowe IED - nową bronią w rękach
terrorystów oraz podejmowane działania w celu ochrony wojsk przed skutkami ich użycia,
Warszawa 2008 r.
BURUŁO R.: Ewolucja taktyki prowadzonych działań oraz taktyki wykorzystywanego
sprzętu, Oddział Analiz i Wymagań Operacyjnych, Warszawa 2009 r.
CISZEWSKI T., BUDNY L., Przeciwdziałanie użyciu materiałów wybuchowych
i niebezpiecznych oraz improwizowanych urządzeń wybuchowych we współczesnych
konfliktach zbrojnych, cz.1, IED - niekonwencjonalna broń współczesnego świata, praca
naukowo - badawcza, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. gen. T. Kościuszki,
Wrocław 2009r.
Tomasz CISZEWSKI, Antoni MONDEL
[4]
[5]
[6]
[7]
[8]
[9]
[10]
[11]
[12]
[13]
[14]
[15]
CISZEWSKI T., KAMYK Z.: Metodyka przeciwdziałania zagrożeniom IED, Konferencja
naukowa nt.: Międzynarodowa Konferencja Naukowo - Techniczna „Problemy detekcji
i utylizacji materiałów niebezpiecznych”, ISBN – 978-83-911434-6-9, Wojskowy Instytut
Techniki Inżynieryjnej we Wrocławiu, Kościerzyna 2010 r., s. 195-208.
CISZEWSKI T., KAMYK Z.: Przeciwdziałanie zagrożeniom IED w kontekście doktryn
NATO, Konferencja Naukowa nt.: Kierunki i możliwości rozwoju narodowych zdolności
w zakresie przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym (C-IED),
Dowództwo Wojsk Lądowych, Biuletyn Dowództwa Wojsk Lądowych, Wrocław, Wrocław
2010 r., s. 96-108.
CISZEWSKI T., KAMYK Z.: Zagrożenie IED w konfliktach asymetrycznych, Konferencja
Naukowa nt.: Kierunki i możliwości rozwoju narodowych zdolności w zakresie
przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym (C-IED), Biuletyn
Dowództwa Wojsk Lądowych, Wrocław 2010 r., s. 109 - 117.
CISZEWSKI T., KAMYK Z.: Zagrożenie IED we współczesnych konfliktach zbrojnych,
Międzynarodowa Konferencja Naukowo - Techniczna „Problemy detekcji i utylizacji
materiałów niebezpiecznych”, ISBN – 978-83-911434-6-9, Wojskowy Instytut Techniki
Inżynieryjnej we Wrocławiu, Kościerzyna 2010 r., s. 45 - 54.
CISZEWSKI T., SASKA P.: Budowa i klasyfikacja improwizowanych urządzeń
wybuchowych, Międzynarodowa Konferencja Naukowo - Techniczna „Problemy detekcji
i utylizacji materiałów niebezpiecznych”, ISBN – 978-83-911434-6-9, Wojskowy Instytut
Techniki Inżynieryjnej we Wrocławiu, Kościerzyna 2010 r., s.31- 43.
CISZEWSKI T.: Zarządzanie sytuacją kryzysową w środowisku zagrożonym IED,
Materiały z konferencji naukowej „Zarządzanie kryzysowe w regionie, ISSN 1731-8157,
Zeszyty Naukowe WSOWL im. gen. Tadeusza Kościuszki, Wrocław 2010 r., nr.3. s. 205224.
KOWALKOWSKI S.: Zagrożenia i przeciwdziałanie IED, PWL, 2009 r., nr 5.
Materiały ze szkolenia C-IED na teatrze działań - Kurs ISAF, Afganistan 2010 r.
Norma Obronna NO-01-A005: 2010 r., Wojska Inżynieryjne, Terminologia.
Saska P., Klimentowski F., Kowalczyk P., Charakterystyka improwizowanych urządzeń
wybuchowych stosowanych w konflikcie irackim, Zeszyty Naukowe WSOWL nr 1/2008,
Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych, Wrocław 2008 r.
Słownik Terminów i Definicji Wojsk Inżynieryjnych NATO (AAP-19).
Słownika Definicji i Terminów NATO, AAP-6 /2005/.
THE CONSTRUCTION AND DEPLOYMENT OF IMPROVISED
EXPLOSIVE DEVICES
Abstract: In this article, the examples of construction and deployment of Improvised Explosive
Devices (IED) are presented in the aspect of safety of armies involved in asymmetric conflicts outside of their
countries. Moreover, the course of action required to counteract the threats of IED are discussed (in the form of
the training, technique or technology).
Key Words: improvised explosive devices, construction and deployment IED.
Download

Czytaj całość (pobierz plik.pdf)