SZLAKI TURYSTYKI KULTUROWEJ
REGION WILEŃSKI
KRĄG
TWÓRCZOŚCI
ŚLADAMI
LITEWSKICH
KSIĄŻĄT I
MAGNATÓW
WSCHODNIA
WILEŃSZCZYZNA
W publikacji przedstawiono trzy szlaki turystyki kulturowej, zachęcające do wędrówki
po regionie Wilna. Szlaki są przeznaczone do samodzielnego poznawania regionu,
rozpoczynając i kończąc podróż w Wilnie.
Polecamy podróżować samochodem, w niektóre miejsca do zwiedzenia z Wilna można dotrzeć także pociągiem, autobusem.
Proponowane szlaki są przeznaczone na dwudniową podróż, ich długość sięga od 185
do 340 km. Znakami umownymi oznaczono atrakcje turystyczne, które można zwiedzić w ciągu jednego dnia; długość tras wynosi od 125 do 170 km. Podróżnicy mogą
tworzyć swoje własne szlaki lub wybierać interesujące atrakcje.
Publikacja zawiera także dodatkowe informacje o zakwaterowaniu, rozrywkach i imprezach.
Przed podróżą radzimy sprawdzić czas pracy zwiedzanych miejsc pod wskazanymi
numerami telefonów lub na stronie internetowej.
Zapoznaj się ze szlakami za pośrednictwem wirtualnej prezentacji na stronie internetowej www.vilnius-tourism.lt
SYMBOLE I ICH ZNACZENIE
Centrum informacji
turystycznej
Kontakty
Dojazd samochodem
Obiekt 1 dnia szlaku
Edukacja
Dojazd autobusem
Dodatkowy obiekt
Wycieczki
Dojazd pociągiem
Wstęp płatny
Wynajem rowerów
Usługi zakwaterowania
Ważne informacje
Plaża
Usługi żywieniowe
Zabawy wodne
Wspinaczka po drzewach
Wędkowanie
SPA
WYJAŚNIENIE SKRÓTÓW UŻYTYCH W INFORMATORZE
g. (gatvė) – ul. (ulica)
pr. (prospektas) – pr. (prospekt)
kelias – droga/ szlak
plentas – szosa
kaimas – wieś
raj. (rajonas) – rej. (rejon)
sen. (seniūnija) – star. (starostwo)
sav. (savivaldybė) – sam. (samorząd)
SPIS TREŚCI
POŻYTECZNE INFORMACJE
2
KRĄG TWÓRCZOŚCI
TRADYCJE, KLASYCY I MODERNIŚCI, POSZUKIWANIA
3
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT
I MAGNATÓW
GRODZISKA I ZAMKI, POZOSTAŁOŚCI PO DWORACH I DWORY
11
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
DIALOG NARODÓW I EPOK
AKTYWNE ROZRYWKI
21
20, 31
POŻYTECZNE INFORMACJE
DOJAZD SAMOCHODEM
Współrzędne GPS wykorzystuje się do planowania trasy przy pomocy sprzętu nawigacyjnego, wprowadzając adres obiektu lub współrzędne w stopniach dd°dddd° (N 32.30642°,
E 122.61458°) (najczęściej w smartfonach z nawigacją).
DOJAZD AUTOBUSEM, POCIĄGIEM
Nazwa
Adres, miejsce
Telefon
Strona internetowa
Dworzec autobusowy
Wilno
Sodų g. 22, Vilnius
Informacja
Tel.: 1661 (dzwoniącym
z Wilna lub z telefonu
komórkowego),
+370 5 900 01661
(dzwoniącym z innych
miast)
www.autobusustotis.lt
www.autobusubilietai.lt
Dworzec kolejowy
Wilno
Geležinkelio g. 16,
Vilnius
Informacja
(całodobowa):
Tel.: +370 5 233 0088,
+370 5 233 0087,
+370 5 233 0086
www.litrail.lt
Dworzec autobusowy
Troki
Vytauto g. 90, Trakai
+370 5 285 1333
www.autobusubilietai.lt
Dworzec kolejowy
Troki
Vilniaus g. 5, Trakai
+370 5 285 1055
www.litrail.lt
Dworzec autobusowy
Szyrwinty
Plento g. 27, Širvintos
+370 3 825 1333
www.autobusubilietai.lt
Dworzec autobusowy
Wiłkomierz
Vytauto g. 111,
Ukmergė
+370 340 53019
www.autobusubilietai.lt
Dworzec autobusowy
Święciany
Stoties g. 11,
Švenčionys
+370 387 51333
www.autobusubilietai.lt
Dworzec autobusowy
Soleczniki
Vilniaus g. 56,
Šalčininkai
+370 380 51333
www.autobusubilietai.lt
WIRTUALNA PREZENTACJA SZLAKÓW
www.vilnius-tourism.lt
2
Strony internetowe
przydatne w utworzeniu
trasy z transportem miejskim
po Wilnie:
www.marsrutai.lt,
www.vilniustransport.lt
KRĄG TWÓRCZOŚCI
TRADYCJE, KLASYCY I MODERNIŚCI,
POSZUKIWANIA
Wilno od dawna słynęło jako centrum kultury, sztuki, nauki – nieprzypadkowo jest nazywane Atenami Północy. Tysiące artystów – snycerzy, rzeźbiarzy, wytwórców ceramiki, malarzy, architektów – pozostawiło swój ślad w mieście i jego okolicach. Drzewo
naśladujące cechy księcia, jabłoń, która przekształciła się w żałośnie zawodzącą piszczałkę, glina i kamień przybierające niewiarygodne kształty w inteligentnych rękach
twórcy... To zachwyca, zadziwia i daje natchnienie. Proponujemy dwudniową wycieczkę do miejsc, w których żyje twórczość: być może nie zawsze zauważalna, ale prawdziwa, serdeczna i żywa.
Trasa dwudniowa – 185 km
Trasa jednodniowa – 130 km
KRĄG TWÓRCZOŚCI
1. Studio artystyczne Jonasa
Bugailiškisa
Dźwięczny świat drewna
Aušros Vartų g. 17-10, Vilnius
Tel.: +370 5 261 766, +370 652 36613
GPS N 54.674963º, E 25.289241º
www.bugailiskis.com
Przemierzając ulicą Ostrobramską nawet się nie podejrzewa, że tuż obok znajduje się cudowny świat
drewna. Są to włości twórcy ludowego Jonasa Bugailiškisa. Od ponad 30 lat w jego umiejętnych rękach
drewno przekształca się w okaryny, trąbki, kokle, rzeźby i wymyślne zabawki.
W pracowni Jonasa Bugailiškisa można obejrzeć nie
tylko liczne prace jego autorstwa, ale też inne eksponaty, pochodzące z najprzeróżniejszych zakątków
świata. Niejednego zadziwi suszarka do butów filcowych pochodząca z Syberii. Wzrok przyciągnie liczący
już prawie pół wieku odbiornik radiowy, wiele narzędzi stolarskich. Każde ma swoją historię.
Jest to ciepłe i żywe miejsce, gdzie codziennie rodzą
się cuda z drewna. Można tu nie tylko nacieszyć wzrok,
ale też wypróbować brzmienie archaicznych instrumentów, swoje zdolności i szybkość sprawdzić bawiąc
się wyrafinowanymi zabawkami wykonanymi przez
mistrza. Być może do domu lub dla przyjaciół nabyć
prezent pachnący drewnem i zadziwiający mądrością.
4
2. Szlak Witolda Wielkiego, 9 rzeźb
W drodze do kolebki olbrzyma –
Starych Trok
Kelias Trakai – Senieji Trakai
Tel. +370 5 285 5006
GPS N 54.617524º, E 24.968551º
www.seniejitrakai.lt
Po drodze z Wilna do Starych Trok oczom ukazują się
wspaniałe krajobrazy, w które harmonijnie wkomponowuje się unikalny szlak Witolda Wielkiego – z okazji obchodów 750 rocznicy śmierci wielkiego księcia
litewskiego snycerze wykonali dziewięć rzeźb, przedstawiających ważne fakty historyczne, związane z daną
postacią.
Dumnie stoi sam wielki książę, jego zwycięskie walki
symbolizuje rzeźba św. Jerzego. Dwóch konnych Karaimów przypomina, że przed 600 laty Troki stały się
również ich domem. W twarzy Matki Boskiej można
rozpoznać twarz matki Witolda Biruty.
Przy drodze prowadzącej do Starych Trok leży autentyczna wieś z okresu reformy pomiary włócznej, u wylotu której wznosi się Góra Zamkowa z budynkami
klasztornymi, sadem zakonu benedyktynów oraz neogotyckim kościołem. Właśnie tu około 1350 roku przyszedł na świat Witold Wielki.
Rzeźby: Św. Jerzy, Św. Kazimierz, Ucieczka do Egiptu, Św. Katarzyna Aleksandryjska, Pieta, Witold Wielki, Kiejstut i Biruta, Św. Benedykt, Św. Maria z Dzieciątkiem.
KRĄG TWÓRCZOŚCI
3. Rzeźby w parku pałacowym
w Zatroczu
Odrodzony antyk
Užtrakio g. 17, Trakai
Tel. +370 5 285 5006
GPS N 54.659758º, E 24.943854º
www.seniejitrakai.lt
Ozdobą parku pałacowego w Zatroczu jest kilka marmurowych rzeźb i popiersi utrzymanych w stylu antycznym. Większość z nich została zniszczona w czasie II wojny światowej, wiadomości o nich przetrwały
jedynie na zachowanych zdjęciach. Spacerując po parku spotyka się boginię łowów Dianę, wracającą do pałacu, boginię wiosny i kwiatów Florę oraz Kupidyna,
wijących girlandy z kwiatów. Przywrócona na nowo
do życia została również Najświętsza Maryja Panna z
Dzieciątkiem.
4. Wzgórze Aniołów
Pomnik wiary, tolerancji i miłości
Būdos kaimas, Trakų rajonas
Tel. +370 698 27197
GPS N 54.677588º, E 24.927105º
www.uzugiriai.lt
Podróżując po rejonie trockim warto zwiedzić wieś o
nazwie Buda.Tam lokalna społeczność postawiła wspaniały pomnik wierze, tolerancji i miłości – powstało
Wzgórze Aniołów Tysiąclecia i Szlak Anielski. 26 dębowych pięciometrowych rzeźb aniołów symbolizuje miłość, wiarę, przyjaźń, pokój i inne wartości chrześcijańskie. Nawet osoba niewierząca w tym sakralnym
miejscu czuje się podniośle. Jeśli ktoś ma jakieś tajne
pragnienie, poczuje, że właśnie tu można je wyszeptać
bezpośrednio... aniołom.
Impreza
Imprezy
Przez okrągły rok:
koncerty muzyki klasycznej, wystawy
Lipiec – sierpień:
cykl koncertów muzyki kameralnej
„Wieczory muzyczne w Zatroczu”
Więcej informacji: www.seniejitrakai.lt, www.vilnius-events.lt
Wrzesień (drugi
weekend miesiąca):
festiwal muzyki sakralnej
„Niech brzmią pieśni na Wzgórzu
Aniołów”
Więcej informacji: www.trakukrastas.lt, www.uzugiriai.lt,
www.vilnius-events.lt
5
KRĄG TWÓRCZOŚCI
5. Galeria rzeźbiarska „Šulinys“ („Studnia”)
Ciepło domu sztuki
Vilniaus g. 8, Kernavė, Širvintų rajonas
Tel. +370 616 36291
GPS N 54.886481º, E 24.856939º
W Kiernowie, w założonej przez rzeźbiarza Henrikasa Orakauskasa i jego żonę Loretę Orakauskienė galerii rzeźbiarskiej „Šulinys“ godzinami można podziwiać
fantazję artystów. Na każdym kroku widać, że jest to
dom twórców.
Stale odbywają się tu wystawy, są realizowane programy edukacyjne, różne inne imprezy.
W pobliżu znajduje się wiele innych ciekawych obiektów: stanowisko archeologiczne w Kiernowie, kościół
Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kiernowie, Muzeum Zabytków Kościelnych.
6
6. Galeria „Mirnabalis“
Terapia sztuką
Pakalniškių kaimas, Širvintų rajonas
Tel. +370 687 26000
GPS N 54.901952º, E 24.830617º
Dom terapii przez sztukę – tak można określić zagrodę-galerię artystów Kristiny i Jauniusa Ranonisów
„Mirnabalis“. Dzieła sztuki znajdują się tu wszędzie: na
półkach, na stole, na łące.
Szczególnie interesujące są wyroby z ceramiki szamotowej – ogniotrwałej gliny palonej. Gospodarze zagrody zajmują się wewnętrznym i zewnętrznym wystrojem, dlatego tu nie tylko można zaczerpnąć idee, ale
też otrzymać profesjonalne porady, jak też nabyć wyroby artystów i ozdobić nimi swój dom.
KRĄG TWÓRCZOŚCI
7. Park rzeźb kamiennych „Vilnoja“
Kamień, woda i wyobraźnia
M. Zdziechovskio g. 27, Sudervė, Vilniaus rajonas
Tel.: +370 5 249 0346, +370 687 34244
GPS N 54.788339º E 25.079414º
www.stoneart.lt
Przy wjeździe do miasteczka Suderwa podróżnika wita
unikalny rotundowy kościółek z początku XIX w. Nie
jest to jedyne miejsce warte zwiedzenia w tych okolicach. W odległości zaledwie kilometra nad brzegiem
jeziora mieści się park rzeźb kamiennych „Vilnoja“. Na
terytorium o powierzchni czterech hektarów wystawionych zostało ponad 60 rzeźb granitowych. Większość z nich jest wynikiem corocznych międzynarodowych sympozjów. Gospodarze parku twierdzą, że
pracowało tu 51 rzeźbiarzy z 33 krajów świata.
Zwiedzając to miejsce da się zauważyć, że wyobraźni nie zabrakło nie tylko rzeźbiarzom, ale też założycielom parku. Część rzeźb została umieszczona nie tylko na ziemi, ale też w znajdującym się obok jeziorze
Vilnoja.
W parku rzeźb kamiennych pięknie jest o każdej porze roku: przyroda i sztuka co rusz zadziwiają różnorodnością barw.
W pobliżu znajduje się również hotel „Vilnoja“. Latem
można tu zażywać kąpieli w jeziorze i rozkoszować się
promieniami słonecznymi na plaży.
Impreza
sympozjum poświęcone rzeźbie
granitowej
Więcej informacji: www.stoneart.lt
Maj – czerwiec:
8. Izba Palm i Użytku Codziennego
w Ciechanowiszkach
Od kolorów mieni się w oczach
Čekoniškių kaimas, Zujūnų seniūnija, Vilniaus rajonas
Tel. +370 678 37529
GPS N54.737535º, E 25.08094º
W ostatnią niedzielę przed Wielkanocą katolicy świętują Niedzielę Palmową. Tego dnia w kościele święcone są wiązanki wykonane z gałązek rozpękających
drzew – palmy. Dotyka się nimi ziemi, ludzi, zwierząt,
życzy się zdrowia, płodności i dobrobytu.
Palmy z Wileńszczyzny bardzo się różnią od wykonywanych w innych regionach kraju. O odmienności tradycji zadecydowali licznie zamieszkali tu przedstawiciele mniejszości narodowych: Rosjanie, Polacy, Białorusini.
Palmy są tutaj wykonywane z suszonych roślin, ich kolory są niezwykle wyraziste, różnorodne. Palmy są najprzeróżniejszych wielkości i kształtów. Z tą różnorodnością można zapoznać się we wsi Ciechanowiszki
(rejon wileński), w której przetrwały szczególnie silne
tradycje – Izba Palm i Użytku Codziennego w Ciechanowiszkach. We wsi istnieje również zespół wykonawczyń palm „Cicha Nowinka“.
W Izbie Palmy są eksponowane i plecione, odbywają się imprezy folklorystyczne, są świętowane święta,
śpiewa się polskie, litewskie i białoruskie pieśni ludowe.
Imprezy
Przez okrągły rok:
imprezy folklorystyczne, bożonarodzeniowe,
wielkanocne, kalendarzowe
Więcej informacji:
www.muziejai.lt/vilnius/cekoniskiu_seklycia.htm
7
Rzeźb. Gediminas Jokūbonis
Magdalena Abakanowicz. Przestrzeń nieznanego rozwoju
KRĄG TWÓRCZOŚCI
9. Geograficzne Centrum Europy
Mieszkamy w samym centrum Europy!
Girijos kaimas, Vilniaus rajonas
GPS N 54.906174º E 25.320562º
Joneikiškių kaimas, Vilniaus rajonas
Tel. +370 5 237 7077
GPS N 54.830763º E 25.351742º
www.europosparkas.lt
W pobliżu geograficznego centrum Europy rzeźbiarz
Gintaras Karosas założył Park Europy, który co roku
odwiedza około 60 tysięcy osób. Jest on uważany za
jedno z najciekawszych muzeów pod otwartym niebem.
Na terytorium o powierzchni 55 hektarów wystawiono ponad 90 dzieł sztuki, których autorami są artyści
z 29 krajów świata. Jednym z eksponatów jest słynne „Infomedis“ („Infodrzewo”) stacji telewizyjnej LNK,
które zostało wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa.
Przez cały dzień można snuć się po parku i podziwiać
niewyczerpalną wenę twórczą artystów oraz subtelną
harmonię między przyrodą i sztuką.
Evaldas Pauza. W parku
W 1989 r. uczeni Francuskiego Narodowego Instytutu
Geograficznego ustalili, że centrum Europy znajduje się
nie gdzie indziej, tylko na Litwie, w nieznacznej odległości od Wilna. Geograficzne centrum Europy w 1997 r.
zostało wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa.
Ustawiono tu kamień pamiątkowy i kompozycję autorstwa rzeźbiarza Gediminasa Jokūbonisa – kolumnę z białego granitu. Jej wierzchołek wieńczy korona
z gwiazd, symbolizująca członkostwo Litwy w Unii Europejskiej i powrót do rodziny narodów europejskich.
10. Park Europy
Muzeum pod gołym niebem
8
KRĄG TWÓRCZOŚCI
11. Ogród rzeźb w Jerozolimce
Czas zastygły w rzeźbach
Lobio g. 6A, Vilnius
Tel. +370 5 270 1291
GPS N 54.74718º, E 25.267431º
Ktoś zmęczony hałasem Wilna spokoju nie musi szukać daleko. W samym mieście jest wiele miejsc, gdzie
łatwo się schronić przed codzienną wrzawą. Jednym z
nich jest ogród rzeźb w Jerozolimce, położony między
ulicami Mokyklos i Lobio. Wchodzącego do parku wita
szum drzew, śpiew ptaków i rzeźby, które jakby legły
żeby odpocząć. Wydaje się, że w takim miejscu zatrzymał się czas – artyści zatrzymali go w swoich pracach.
Obecnie w ogrodzie-muzeum znajduje się ponad 50
eksponatów wykonanych z granitu, żelaza, stali nierdzewnej i innych materiałów. Te dzieła zebrali, rozmieścili i troskliwie się nimi opiekują rzeźbiarze Vladas
i Kunotas Vildžiūnasowie oraz Mindaugas Navakas. Są
tu zarówno dzieła uznanych klasyków, jak i młodych litewskich artystów, kilka eksponatów pochodzi z zagranicy. Wszystkie doskonale pasują do otoczenia –
jakby naturalnie wyrosły z ziemi.
Obok ogrodu rzeźb mieści się galeria Vladasa Vildžiūnasa, w której twórca zgromadził cenną kolekcję
współczesnej sztuki litewskiej.
12. Narodowa Galeria Sztuki
Tu przemawia sztuka
Konstitucijos pr. 22, Vilnius
Tel. +370 5 219 5960
GPS N 54.697289º, E 25.269976º
www.ndg.lt
Narodowa Galeria Sztuki ma wiele do zaoferowania
– zbiory sztuki litewskiej XX i XXI w. liczą ponad 46
tysięcy eksponatów. Ekspozycje są bardzo różnorodne, starannie przygotowywane i umiejętnie prezentowane. W galerii pracują doświadczeni profesjonaliści,
którzy nie tylko poznali język sztuki, ale też potrafią w
sposób zrozumiały przekazać ją zwiedzającym.
Narodowa Galeria Sztuki stale przygotowuje programy edukacyjne, skierowane zarówno do dzieci, jak i
osób dorosłych.
9
Rzeźb. Romas Vilčiauskas
KRĄG TWÓRCZOŚCI
13. Galeria-muzeum bursztynu, Centrum
Sztuki Bursztynu Bałtyckiego
Oczarowani litewskim złotem
Šv. Mykolo g. 8, Šv. Mykolo g. 12, Vilnius
Tel. +370 5 262 3092
GPS N 54.682934º, E 25.291727º
www.ambergallery.lt
W założonych przez Virginię i Kazimierasa Mizgirisów
Galerii-muzeum bursztynu i Centrum Sztuki Bursztynu Bałtyckiego o bursztynie zwiedzający dowiadują się
wszystkiego: jak powstaje, jak jest wydobywany, jakie
znaczenie miał w życiu dawnych Litwinów, jak jest wykorzystywany. Centrum posiada unikalny zbiór inkluzji.
W mieszczącej się w tym samym miejscu pracowni można zapoznać się z obróbką bursztynu lub, po
uprzednim zamówieniu, samemu wykonać ozdobę lub
amulet. Dowiedzieć się, jak przygotować bursztynowy
napój i poczuć energię bursztynu, którą wytwarza unikalna maszyna.
10
14. „Republika“ artystów Zarzecza
Państwo w mieście? Nie Watykan!
Užupis, Vilnius
Tel.: +370 5 215 4389, +370 677 88218
GPS N 54.680423º, E 25.292878º
www.umi.lt
Watykan nie jest jedynym państwem w mieście. Wilno ma swoją Republikę Zarzecza! Mimo iż ta, założona
1 kwietnia 1997 r. republika nie jest oficjalna, to jednak
ma własną konstytucję, hymn, kalendarz i mapę, prezydenta, premiera, ambasadorów, siły zbrojne, biskupa,
dwa kościoły, jeden z najstarszych w Wilnie cmentarzy
– Cmentarz Bernardyński, siedem mostów.
W centrum dzielnicy został ustawiony „Anioł Zarzecza“, uznawany za jej opiekuna. Przy kawiarni Užupio
koniecznie należy zejść nad rzekę – obejrzeć „syrenkę Zarzecza“. Miłośnik artystycznych wyrobów jubilerskich powinien wstąpić do Galerii Užupio.
Jest to jedna z najstarszych wileńskich dzielnic. Ze
względu na swoje wąskie uliczki, przytulne podwórka, urocze mosty na Wilence uważana jest za najbardziej romantyczne miejsce w Wilnie. Przez osoby o
usposobieniu romantycznym szczególnie lubiany jest
most Užupio. Na nim zakochani wieszają kłódki z wygrawerowanymi imionami, w taki sposób na wieki „łącząc“ swoje serca.
ŚLADAMI LITEWSKICH
KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
GRODZISKA I ZAMKI, POZOSTAŁOŚCI
PO DWORACH I DWORY
Historia Litwy – to przede wszystkim historia jej najsłynniejszych, najbardziej wpływowych rodów. Ciągle jest ona żywa w grodziskach, ruinach zamków, dworach, krętych
ścieżkach dawnych parków. Kiernus, Giedymin, Witold, Radziwiłłowie, Giedrojciowie,
Tyszkiewiczowie, Sapiehowie. Warto wstąpić do domu tych, którzy stworzyli Litwę.
Zapraszamy na dwudniową wycieczkę po jej historii.
Trasa dwudniowa – 310 km
Trasa jednodniowa – 170 km
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
1. Pałac Wielkich Książąt Litewskich
Echa życia książąt litewskich
2. Pałac Radziwiłłów
Nietradycyjna droga do sztuki
Katedros a. 3, Vilnius
Tel.: +370 5 212 7476,
+370 5 261 7445
GPS N 54.685559º, E 25.288981º
Vilniaus g. 24, Vilnius
Tel. +370 5 262 0981
GPS N 54.683612º, E 25.27964º
www.ldm.lt
Informacji o otwarciu muzeum szukaj na
stronie internetowej www.valdovurumai.lt
Przez kilka wieków przedstawiciele niezwykle wpływowego w Wielkim Księstwie Litewskim rodu Radziwiłłów mieli w Wilnie kilka pałaców. Znajdujący się przy
obecnej ulicy Vilniaus został wzniesiony w XVII wieku. W zachowanej do dziś części pałacu swoją siedzibę ma oddział Muzeum Sztuki Litwy. Stale są tu organizowane wystawy artystów litewskich i zagranicznych.
Pałac Władców jest bezpośrednio związany z litewskimi magnatami, którzy skupiali się wokół wielkiego
księcia i rozpoczynali karierę na dworze książęcym.
Najwyżsi urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego:
kanclerze, marszałkowie, skarbnicy oraz wileńscy wojewodowie troszczyli się o rezydencję książęcą, doglądali jej podczas nieobecności władcy w Wilnie, aktywnie uczestniczyli w debatach sejmów litewskich i
zjazdów starszyzny, odbywających się na zamku w Wilnie. W XVI w. obok pałacu wielkich książąt, gdzie rozstrzygano najważniejsze zagadnienia państwowe, swe
rezydencje posiadali Gasztołdowie i Radziwiłłowie.
Pałac Sapiehów
(w trakcie restauracji)
L. Sapiegos g. 13
GPS N 54.698611º, E 25.313889º
12
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
3. Zespół pałacowy w Werkach
(Verkių rūmai)
Magia świętego gaju
Žaliųjų ežerų g. 49, Vilnius
GPS N 54.750573º E 25.29467º
www.pavilniai-verkiai.lt
Uważa się, że niegdyś w jednym z najpiękniejszych
miejsc w Wilnie – Werkach – znajdowała się świątynia kapłana Lizdejki. To właśnie on wyjaśnił księciu Giedyminowi sen o żelaznym wilku i poradził założenie
Wilna.
Werki oczarują każdego widokiem niezwykłej urody,
który rozciąga się na Wilię (Neris) i lasy, zacienionymi ścieżkami parku – byłego świętego gaju, klasycystyczną elegancją pałacu i tajemniczym duchem świętego miejsca pogan.
Historia posiadłości w Werkach jest długa i różnorodna. Pod koniec XIV w. po chrzcie Litwy, wielki książę Jagiełło przekazał Werki biskupstwu wileńskiemu. W
XIV – XIX w. powstał tu skomplikowany kompozycyjnie zespół budynków z systemem stawów i młynami.
Twórcami klasycystycznego zespołu architektonicznego byli Marcin Knackfus i jego uczeń Wawrzyniec Gucewicz, bodajże najsłynniejszy litewski architekt.
Na terenie posiadłości zachowało się kilka budynków.
Park zespołu architektonicznego w Werkach jest uważany za jeden z najcenniejszych na Litwie.
Impreza
23 czerwca, od godz. 19:
4. Młyn-Muzeum we dworze w Lubowie
(Liubavas)
Pokolenia magnackie we dworze
miłości
Liubavo kaimas, Vilniaus rajonas
Tel. +370 5 237 7077
GPS N 54.854007º, E 25.332569º
www.liubavas.lt
Twórcy Młyna-Muzeum we dworze w Lubowie obiecują zwiedzającym ujawnienie niejednej tajemnicy. Intryguje już sama nazwa dworu, pochodząca od słowiańskiego słowa, oznaczającego miłość.
Jest to jeden z najstarszych dworów na Litwie. W
XVI w. odziedziczył go po swoim ojcu, władcy Litwy i
Polski Zygmuncie Starym, Zygmunt August. Ten z kolei
dwór przekazał w darze bratu swojej ukochanej drugiej żony Barbary Radziwiłłówny Mikołajowi Radziwiłłowi Rudemu. Później był on własnością Golejewskich,
Tyszkiewiczów, Kirsztensztejnów, Ślizieniów.
Dwór przyciągał swoim atrakcyjnym położeniem, niezwykle piękną okolicą i bogactwem natury, zwłaszcza
teren był zasobny w drewno i ryby.
Obecnie w autentycznym kamiennym młynie z inicjatywy artysty i działacza społecznego Gintarasa Karosasa urządzono Młyn-Muzeum. Do dziś wiele mechanizmów dawnego młyna jest sprawnych: dana
ekspozycja zrobi wrażenie nie tylko na miłośnikach
techniki.
Święto Kupały w Werkowskim
Parku Regionalnym
Więcej informacji: www.pavilniai-verkiai.lt, www.vilnius-events.lt
13
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
5. Pozostałości zamku w Dubinkach
(Dubingiai) i groby Radziwiłłów
Westchnienie historii: tu spoczywają
Radziwiłłowie
Dubingiai, Molėtų rajonas
Tel.: +370 383 51187, +370 383 53091
GPS N 55.058754º, E 25.445007º
Nad brzegiem najdłuższego i jednego z najpiękniejszych jezior na Litwie Asveja, w miasteczku Dubinki znajduje się wysokie wzgórze, na którym w XVI –
XVII w. stał zamek i kościół kalwiński wzniesiony przez
magnacki ród Radziwiłłów. Obecnie widoczne są tu
wspaniałe ruiny, które oku przynajmniej trochę wprawionemu wiele opowiedzą. Miejsce wykopalisk jest
dostosowane do zwiedzających – otwarto przed nimi
całe pokłady historii.
Z archeologicznego punktu widzenia jest to jedno z
najciekawszych miejsc na Litwie. Znaleziono tu kilkaset
cennych przedmiotów. Najstarszy – moneta wielkiego księcia litewskiego Witolda (początek XV w.), najmłodszy – fragmenty marmurowych nagrobków Radziwiłłów (około 1630 r.). Na dziedzińcu kościelnym i
w podziemiach odnaleziono szczątki. Przypisuje się je
Radziwiłłom – przedstawicielom jednego z najpotężniejszych litewskich rodów.
Bardzo ładnie uporządkowane zostało również samo
grodzisko. Roztacza się z niego wspaniała panorama
na jezioro Asveja i niezwykle malownicze okolice.
14
6. Miasteczko Giedrojcie (Giedraičiai),
kościół Św. Bartłomieja
Giedrojcie: z Litwą od początku
Giedraičiai, Molėtų rajonas
Tel.: +370 383 51187, +370 698 43008
GPS N 55.074095º, E 25.259778º
www.infomoletai.lt
Obecnie nieduże, spokojne miasteczko Giedrojcie pamięta potęgę jednego z najstarszych książęcych rodów litewskich – Giedrojciów. Uważa się, że książęta Giedrojciowie przewodzili plemionom Bałtów już w
XIII wieku. W Wielkim Księstwie Litewskim pełnili ważne funkcje państwowe, wojskowe i religijne. Po utracie przez Litwę państwowości aktywnie uczestniczyli
w powstaniach. Potomkowie zesłanych czy przebywających na emigracji Giedrojciów dotychczas pamiętają
o swoich korzeniach, wspierają projekty dotyczące historii i kultury Litwy.
Giedrojciowie swoje pochodzenie wywodzą od legendarnego księcia Giedrusa, który nad brzegiem jeziora
Giedrojcie (lit. Kiementas) założył miasteczko Giedrojcie. Pierwsza wzmianka o nim w źródłach pisanych pojawiła się w 1338 roku.
W 1410 r. wzniesiono tu kościół Św. Bartłomieja, który
był wspierany, remontowany i przebudowywany przez
kolejne pokolenia magnatów Giedrojciów.
W pobliżu miasteczka Giedrojcie znajduje się dwór w
Szeszołkach (Šešuolėliai), którego wystrój jest jednym
z najwytworniejszych i najbogatszych na Litwie. Dwór
można zwiedzać po zarezerwowaniu noclegu lub podczas organizowanych w nim imprez.
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
7. Dwór w Towianach (Taujėnai)
Święto elegancji
Taujėnai, Ukmergės rajonas
Tel.: +370 650 93334, +370 616 58391
GPS N 55.396284º, E 24.760154º
www.taujenudvaras.lt
8. Grodzisko w Mejszagole (Maišiagala) i
pomnik księcia Olgierda
Gdzie słychać było szczęk broni
Maišiagala, Vilniaus rajonas
GPS N 54.866377º, E 25.061933º
www.vilniaus-r.lt
Przywrócony do nowego życia XVI-wieczny dwór w
Towianach wprost emanuje elegancją i przepychem.
Do połowy XX w. była to rezydencja potężnego rodu
Radziwiłłów. Złotym wiekiem posiadłości był wiek XIX.
Właśnie wtedy został wzniesiony zachowany do dziś
biały pałac utrzymany w stylu klasycystycznym, wokół
którego rozciągał się park w stylu angielskim. Posiadłość słynęła ze swego bogactwa i przepychu.
Poza pałacem zachowały się inne ciekawe budynki. Świren – to jedyne na Litwie trzykondygnacyjne drewniane
zabudowanie tego typu. Liczy ponad 250 lat. W parku
wzrok przyciąga kapliczka z figurą Maryi – stoi w miejscu,
w którym za czasów Radziwiłłów znajdowała się kapliczka z figurą Matki Boskiej z Lourdes. Interesujący jest również dom pszczelarza, znajdujący się w parku dworskim.
Ciarki przejdą po plecach przy zwiedzaniu „Piekła“
(„Peklužė“) – piwnicy z dużymi drewnianymi drzwiami. Za panowania Radziwiłłów było to miejsce karania
chłopów pańszczyźnianych. Legenda głosi, że z piwnicy podziemny tunel prowadzi do dworu i kościoła w
Towianach.
O walkach z krzyżakami, które miały miejsce w okolicach Mejszagoły, przypomina grodzisko na obrzeżach miasteczka. Zamek stojący na nim w niemieckich
kronikach jest wymieniany od 1365 roku. Niejednokrotnie został spalony przez krzyżaków, po czym ponownie powstawał z popiołów. Według XV-wiecznego historyka Jana Długosza, w tym zamku jako ostatni
zmarł wielki książę litewski Olgierd, który razem z bratem Kiejstutem rządził Wielkim Księstwem Litewskim
i zasłynął wyprawami wojennymi. W 2002 r. w ramach
obchodów 625. rocznicy jego śmierci u podnóża grodziska ustawiono pomnik – kompozycję wykonaną z
polnych kamieni. Interesująca jest również sama historia miasteczka. W
1387 r. wzniesiono tu jeden z siedmiu pierwszych na
Litwie kościołów. W 1528 r. Mejszagoła jest już wymieniana jako miasto, ważne centrum handlowe. W 1792
r. otrzymuje prawo magdeburskie.
Przy okazji pobytu w Mejszagole warto zwiedzić kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – są w
nim cenne rzeźby i obrazy.
Dwór-zamek w Siesikach
Impreza
(w trakcie restauracji)
Daugailių kaimas, Siesikių seniūnija, Ukmergės rajonas
GPS N 55.2860060, E 24.5136630
Wrzesień
(druga połowa):
święto wspomnienia WKL Olgierda na
wzgórzu zamkowym w Mejszagole
Więcej informacji: www.vilnius-events.lt
15
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
9. Grodzisko w Kiernowie (Kernavė),
muzeum
Kiernów: pierwsze uderzenia
serca Litwy
Muzeum Stanowiska Archeologicznego
w Kiernowie
Kerniaus g. 4 A, Kernavė, Širvintų rajonas
Tel. +370 382 47385
GPS N 54.885882º, E 24.853694º
www.kernave.org
Na widok grodziska w Kiernowie wielu zapiera dech
w piersiach. Nie tylko z powodu jego piękna, ale też
przez to niezwykłe uczucie, że właśnie tutaj narodziło
się państwo litewskie.
Przy cudownym zakolu Wilii ludzie osiedlili się już
w IX–VIII tysiącleciu p.n.e. Kiernów był historyczną, pierwszą stolicą Litwy. Zgodnie z legendą, założył
go książę Kernius, imieniem którego nazwano miejscowość. Po raz pierwszy Kiernów wspomina się w
1279 r. w wierszowanej Kronice Liwońskiej jako „ziemia księcia Trojdena”. Było to ważne centrum polityczne, bogata osada, słynąca z handlu i rzemiosła. Po napadadzie krzyżaków w 1390 r. drewniany zamek i miasto
już nie odbudowano...
16
Stanowisko archeologiczne w Kiernowie ogłoszono
rezerwatem kulturowym, który został wniesiony na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Z historyczną
przeszłością Kiernowa, unikalnymi znaleziskami archeologicznymi można zapoznać się odwiedzając Rezerwat Kulturowy w Kiernowie oraz Muzeum Stanowiska
Archeologicznego w Kiernowie.
Imprezy
23 czerwca w godz. 20–5:
Święto Kupały na grodzisku w
Kiernowie
Lipiec (początek):
Międzynarodowy festiwal
archeologii eksperymentalnej „Dni
żywej archeologii w Kiernowie”
w Rezerwacie Kulturowym w
Kiernowie
Więcej informacji: www.kernave.org, www.vilnius-events.lt
Aktywna rozrywka
Przejażdżka psim zaprzęgiem (jesień, zima)
Vičiūnų kaimas, Kernavės seniūnija, Širvintų rajonas
Tel.: +370 650 34844, +370 650 99985
www.rogiusunys.lt
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
10. Pałac w Zatroczu (Užutrakis)
Żegnając jezioro i Troki
Užtrakio g. 17, Trakai
Tel. +370 5 285 5006
GPS N 54.659758º, E 24.943854º
www.seniejitrakai.lt
Pałac w Zatroczu wita bielą ścian, wydaje się, jakby
przycupnął nad jeziorem Galwe. Jest to miejsce wprost
stworzone do romantycznych spacerów zacienionymi
ścieżkami parku, marzycielskich rozmyślań na małych
mostkach, wypoczynku nad uroczymi stawami czy nad
brzegiem jeziora spoglądając na trocki zamek na wyspie. Obecność na którymś z ciągle tu organizowanych koncertów pozwoli poczuć, jakby się przeniosło do początku XX w. Tu na swoich gości w salonach
utrzymanych w wytwornym stylu Ludwika XVI czekali
słynni i bogaci hrabiowie Tyszkiewiczowie.
Zespół pałacowy w Zatroczu w latach 1897–1902
wybudował hrabia Józef Tyszkiewicz z żoną. Park został opracowany przez słynnego ówczesnego francuskiego architekta krajobrazu i botanika E. F. André,
który też zaprojektował parki pałacowe w Połądze,
Landwarowie i Wace Trockiej. Park słynie ze swej różnorodności botanicznej: harmonijnie współistnieją tu
rośliny zarówno charakterystyczne dla Litwy, jak i rzadkie, chronione, przywiezione z obcych krajów.
Imprezy
11. Troki (Trakai), Zamek na wyspie
w Trokach
Na skrzyżowaniu kultur
Zamek na wyspie w Trokach
Tel.: +370 5 285 53946, +370 605 17748
GPS N 54.645551º, E 24.936818º
www.trakaimuziejus.lt
Na zamku w Starych Trokach około 1350 r. urodził się
najsłynniejszy władca Litwy Witold. Obecnie w miejscu
dawnego zamku stoi klasztor i kościół benedyktynów.
Po spaleniu przez krzyżaków zamku w Starych Trokach, stolica została przeniesiona do Nowych Trok. Zamek na półwyspie trockim był jedną z największych litewskich budowli obronnych. Obecnie przypominają
o nim jedynie ruiny.
W zamku na trockiej wyspie jeziora Galwe czynne jest
jedno z najczęściej odwiedzanych na Litwie muzeów
historycznych.
W XIV w. książę Witold z Krymu do Trok sprowadził
Karaimów. W mieście znajduje się ich świątynia - kienesa, szkoła – medresa, cmentarzyk. O historii narodu
karaimskiego zapoznaje Muzeum Etnograficzne Karaimów. W kawiarniach miasteczka serwowane są tradycyjne karaimskie dania.
Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trokach słynie z cudownego obrazu Maryi Panny i kopii
portretu Witolda z XVIII w. Interesująca jest też klasycystyczna kaplica wzniesiona przez Mateusza Romera.
Przez okrągły rok: koncerty muzyki klasycznej, wystawy
Lipiec – sierpień: cykl koncertów muzyki kameralnej
„Wieczory muzyczne w Zatroczu”
Program: www.seniejitrakai.lt, www.vilnius-events.lt
17
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
Inne obiekty turystyczne
w Trokach
Kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej
Marii Panny w Trokach
Birutės g. 5, Trakai
Tel. +370 5 285 5907
GPS N 54.642822º, E 24.934003º
www.trakubaznycia.lt
Karaimska wystawa etnograficzna
Karaimų g. 22, Trakai
Tel. +370 5 285 5286
GPS N 54.647215º, E 24.933178º
www.trakaimuziejus.lt
Wystawa sztuki sakralnej
Kęstučio g. 4, Trakai (dawna kaplica
klasztoru dominikanów)
Tel.: +370 5 285 3941,
+370 5 285 3945, +370 5 285 8244
GPS N 54.645414º, E 24.93643º
18
Zamek na półwyspie w Trokach
GPS N 54.645663º, E 24.937116º
Centrum Informacji Turystycznej w Trokach
Vytauto g. 69, Trakai
Tel.: +370 5 285 1934, +370 672 09476
GPS N 54.638401º, E 24.933526º
ŚLADAMI LITEWSKICH KSIĄŻĄT I MAGNATÓW
Główne imprezy w Trokach
Maj:
Noc w muzeum, Zamek Trocki na wyspie
Czerwiec (początek): Święto miasta Trok „Trockie lato“
Czerwiec (pierwsza
połowa):
Święto średniowieczne (Zamek Trocki na
półwyspie)
Lipiec – sierpień:
„Jazz Fiesta“ na statku „Galvė“ (jezioro
Galvė)
Sierpień (środek):
Kiermasz Kapuściany – Zielone świątki
Sierpień (druga
połowa):
Dni dawnego rzemiosła (Zamek Trocki na
półwyspie)
Wrzesień:
Festiwal muzyki sakralnej (Kościół p.w.
Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w
Trokach)
12. Grodzisko w Starych Trokach
Kolebka władców Litwy
Pilies g. 1, Senieji Trakai
GPS N 54.605721º, E 24.984671º
Na zamku w Starych Trokach około 1350 roku urodził się najsłynniejszy władca Litwy – Witold. Obecnie w tym miejscu znajduje się klasztor Benedyktynów oraz kościół.
Więcej informacji o imprezach znajdziecie na stronach internetowych:
www.trakai-visit.lt, www.trakukrastas.lt, www.trakaimuziejus.lt,
www.vilnius-events.lt, www.baltis.lt
19
AKTYWNE SPĘDZANIE CZASU WOLNEGO W TROKACH
I W REJONIE TROCKIM
Aktywne rozrywki
Loty balonem
Centrum baloniarstwa (Oreivystės centras)
Tel.: +370 5 273 2703, +370 652 00510
www.oreivystescentras.lt
Balony powietrzne (Oro balionai)
Tel.: +370 611 20911, +370 650 26468
www.orobalionai.lt
Awiacja trocka (Trakų aviacija)
Tel. +370 616 24886
www.trakuaviacija.lt
Loty szybowcami, samolotami
Wileński aeroklub (Vilniaus aeroklubas)
Tel.: +370 615 15060, +370 687 36379
www.sklandymas.lt
Rejsy jachtem, statkiem
Tel. dla rezerwacji (jachtu): +370 671 29434,
+370 685 62826, +370 682 44771
Tel. dla rezerwacji (statku): +370 600 89055,
+370 699 27797
www.jachta.lt, www.jachta.ten.lt, www.baltis.lt, www.
barta.lt
Usługi jeździeckie
Klub jeździecki „Rumaki Perkuna” („Perkūno žirgai“)
Užutrakio g. 11A, Trakai
Tel. +370 606 14514
www.perkunozirgai.jimdo.com
20
Park rozrywkowowypoczynkowy „TonyResort”
(wcześniejsza nazwa „Anupriškės”)
Anupriškių kaimas, Trakų rajonas
Tel. +370 611 44445
www.tonyresort.lt
Park rozrywkowo-przygodowy
„Ąžuolynė”
Krakės vienkiemis (kolonia), Aukštadvario seniūnija,
Trakų rajonas
Tel.: + 370 685 61665, + 370 5 286 5726
www.azuolyne.lt
Rezydencja biznesowo-rozrywkowa
„Aerodream”
Antakalnis kaimas, Trakų rajonas
Tel. +370 614 00040
www.aerodream.lt
Trasalis – Trakai Resort & SPA
Gedimino g. 26, Trakai
Tel.: +370 5 283 2247, +370 5 283 2248 www.trasalis.lt
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
DIALOG NARODÓW I EPOK
Nigdzie indziej na Litwie, poza Wileńszczyzną, nie zetkniemy się z tak dużą różnorodnością narodową: Litwini, Polacy, Rosjanie, Białorusini, Ukraińcy, Żydzi, Romowie,
Karaimi, Tatarzy. Wszystkie narody odcisnęły piętno na tym nieskończenie barwnym
regionie. Dana dwudniowa trasa turystyczna poświęcona jest zapoznaniu się z ich
spuścizną, tradycjami, historią. Szczególnie wiele uwagi poświęcono Polakom, dlatego mamy nadzieję, dana wyprawa będzie interesująca dla turystów zarówno narodowości litewskiej, jak i polskiej – przecież przemierzać będziemy miejsca bardzo ważne dla obu narodów.
Trasa dwudniowa – 340 km
Trasa jednodniowa – 125 km
21
Autorzy pomnika Vytautas Kašuba, Mindaugas Šnipas
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
1. Pomnik wielkiego księcia
litewskiego Giedymina
Założyciel wielonarodowego
Wilna
Katedros a. 1, Vilnius
GPS N 54.685325º, E 25.2885º
Główny plac Wilna trudno dziś wyobrazić bez pomnika wielkiego księcia litewskiego Giedymina – założyciela Wilna.
Po raz pierwszy w źródłach pisanych Wilno zostało
wymienione w 1323 roku. I nie gdzie indziej, a w listach Giedymina adresowanych do papieża, mieszkańców miast Hanzy i zakonów. Była to akcja dyplomatyczna dalekowzrocznego władcy: zaprosił do
przybycia na swoje ziemie szerzycieli chrześcijaństwa,
rzemieślników oraz kupców. Głosił, że Litwa jest tolerancyjnym krajem, gdzie spokojnie mieszkać i pracować mogą ludzie wszystkich narodów i wyznań.
Innym ważnym krokiem dyplomatycznym Giedymina było rozwijanie polityki małżeństw międzynarodowych. Małżeństwa swojej licznej gromady dzieci wykorzystał nawiązując stosunki dyplomatyczne z
chrześcijańskimi państwami sąsiednimi. Jednym z najważniejszych jego osiągnięć było małżeństwo córki Aldony Anny z przyszłym królem Polski Kazimierzem.
22
2. Muzeum Etnograficzne
Wileńszczyzny w Niemenczynie
Barwny splot narodów
Švenčionių g. 14, Nemenčinė, Vilniaus rajonas
Tel. +370 5 237 1382
GPS N 4.846616º, E 25.465107º
W Muzeum Etnograficznym Wileńszczyzny zwiedzający zapoznają się z bytem, tradycjami, rzemiosłem
mieszkających po sąsiedzku przez stulecia narodów –
Litwinów, Rosjan, Polaków, Białorusinów. Nieprzypadkowo powstało ono w Niemenczynie – miasteczku,
w którym głos mniejszości narodowych jest szczególnie silny.
Współżycie przedstawicieli wymienionych narodów
jest niezwykle interesujące. Gdzieniegdzie tradycje narodowe przetrwały w swojej wyraźnie odmiennej formie, w innych miejscach przeplatały się, wpływały na
siebie. Celem muzeum jest ukazanie piękna tej różnorodności.
W muzeum są organizowane wystawy rękodzieła, malarstwa, snycerstwa, wycinanek, różne imprezy poznawczo-kulturalne, wyprawy turystyczne. Przy muzeum działa studio ceramiki i tkactwa.
Muzeum posiada 4 filie: w Sużanach, Glinciszkach, izbę
palm i bytu z Ciechanowiszkach, gdzie można poznać
tradycje plecenia palm, oraz Muzeum Księdza Prałata
Józefa Obrembskiego w Mejszagole.
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
3. Pozostałości dworu w Zułowie
(Zalavas)
Kolebka polskiego bohatera
Zalavo kaimas, Švenčionių rajonas
GPS N 54.966172º, E 25.959383º
Do niedużej wsi Zułów w rejonie święciańskim prowadzi szlak turystyczny wielu Polaków. Właśnie w tym
miejscu przyszedł na świat przyszły twórca Państwa
Polskiego, Marszałek Józef Piłsudski (1867–1935). Tu
urodził się również jego brat – znany etnograf i muzealnik Bronisław Piłsudski (1866–1918).
Wzmianki o dworze w Zułowie w źródłach pisanych
pojawiły się w XVI wieku. Rodzina Piłsudskich zamieszkała w nim w 1863 roku. Podczas pożaru, który wybuchł w 1875 r., dwór spłonął i już nie został odbudowany. Piłsudscy przenieśli się do Wilna.
W 1935 r. podjęto prace nad odbudową dworu, w
którym urodzili się słynni bracia. Odbudowano oficynę
– służbówkę, wyremontowano budynki piekarni i kuźni, dawną wędzarnię. Posadzony w 1937 r. obok pozostałości po dworze dąb rośnie do dziś.
W 2005 r. z inicjatywy Związku Polaków na Litwie odsłonięto kamień pamiątkowy poświęcony Józefowi Piłsudskiemu.
Miasteczka i wsie Wschodniej
Wileńszczyzny
4. Bujwidzie (Buivydžiai)
Tradycyjna architektura
drewniana
Buivydžiai, Vilniaus rajonas
GPS N 54.837261º, E 25.730827º
www.vilniaus-r.lt
W Bujwidzach zachwyca nie tylko tradycyjna drewniana architektura, ale też malownicze okolice. Większość
mieszkańców jest narodowości polskiej, używa gwary
miejscowej, dlatego cieszy się zainteresowaniem językoznawców.
W XVIII w. we wsi zbudowano piękny drewniany kościół w stylu klasycystycznym. W 1982 r. spłonął, a na
jego fundamentach wzniesiono podobny murowany.
W Bujwidzach warto też obejrzeć wiszący „małpi“
most na Wilii.
23
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
5. Kowalczuki (Kalveliai)
Uwiecznienie pamięci Papieża
Kalveliai, Vilniaus rajonas
GPS N 54.63501º, E 25.684015º
www.vilniaus-r.lt
Warto zwiedzić nowoczesny kościół Bożego Miłosierdzia i pierwszy na Litwie pomnik papieża Jana Pawła II.
24
6. Szumsk (Šumskas)
Dotknięcie na żywo relikwii
błogosławionej
Šumskas, Vilniaus rajonas
GPS N 54.608709º, E 25.722625º
www.vilniaus-r.lt
W Szumsku wart uwagi jest wzniesiony w 1789 r. kościół Św. Michała Archanioła. Przechowywane są w nim
cenne dzieła sztuki, relikwie błogosławionej Św. Faustyny. Do kościoła przylega budynek klasztoru z XIX
w. utrzymany w stylu klasycystycznym. Na dziedzińcu
świątyni znajdują się dwie kapliczki z okresu romantyzmu, krzyż i dzwonnica.
W 1996 r. z okazji obchodów 300. rocznicy wzniesienia kościoła na wzgórzu ustawiono trzy krzyże. Na
znajdującym się obok cmentarzu interesująca jest
piękna drewniana kaplica.
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
7. Miedniki (Medininkai)
Od wieków czuwający
na granicy
8. Dom Władysława Syrokomli
Twórczość zrodzona na
kamieniu młyńskim
Medininkai, Vilniaus rajonas
Tel.: +370 5 259 7290, +370 5 279 6346
GPS N 54.541225º, E 25.651682º
www.trakaimuziejus.lt
V. Sirokomlės g. 5, Bareikiškės, Vilniaus rajonas
Tel.: +370 5 243 6402, +370 685 24533
GPS N 54.616665º, E 25.463379º
Już w XIV w. Miedniki były ważnym punktem obronnym w Wielkim Księstwie Litewskim. W murowanym
zamku okoliczni mieszkańcy ukrywali się przed krzyżakami i Tatarami.
Po potężnym zamku miednickim pozostały jedynie imponujące ruiny. Są one świadectwem istnienia tu jednego z najstarszych litewskich zamków. Był to największy zamek z zamkniętym dziedzińcem na Litwie,
prześcigający nawet słynny zamek w Krewie, oraz jedna z największych tego typu budowli w całej Europie
Wschodniej.
O Miednikach było głośno w 1991 r. 27 stycznia 1991
r. oddział wojsk sowieckich napadł i zniszczył posterunek graniczny, z kolei 31 lipca w pobliżu Miednik mordercy z oddziału sowieckiej milicji do zadań
specjalnych OMON zamordowali siedmiu litewskich
strażników granicznych i pracowników służb celnych.
W 2007 r. przy dawnym posterunku celnym w Miednikach postawiono pomnik zamordowanym. W zachowanym oryginalnym wagoniku można obejrzeć niedużą wystawę.
W okolicy Miednik znajduje się najwyżej położone
miejsce na Litwie – góra Aukštojas. Wysokość wzgórza wynosi 293,84 metrów.
W niedużej wsi Borejkowszczyzna swoje najwspanialsze lata twórcze spędził jeden z najsłynniejszych poetów, dramatopisarzy i publicystów Wileńszczyzny
XIX w. Władysław Syrokomla. W domu, w którym
mieszkał siedem lat, urządzono muzeum.
Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz, który
przybrał pseudonim literacki Władysław Syrokomla,
urodził się w 1823 r. na terenie obecnej Białorusi, w
rodzinie drobnoszlacheckiej. Piszący po polsku twórca
pozostawił po sobie około 20 tomów dzieł lirycznych,
epickich, dramatycznych, publicystycznych, przekładów,
dzieł z historii literatury polskiej, opisów podróży, listów itp. To właśnie on jest autorem jednego z pierwszych przewodników po Litwie.
Posiadłość we wsi Borejkowszczyzna była własnością
hrabiów Tyszkiewiczów – poeta ją wynajmował. Muzeum zostało otwarte z okazji 150. rocznicy urodzin
twórcy. Są w nim eksponowane rzeczy osobiste, książki poety.
W sadzie stoi pomnik pisarza, na podwórku zachował się kamień młyński, na którym twórca lubił przesiadywać.
Imprezy
Maj:
Wrzesień:
Tradycyjne imprezy literackie „Lira Sytokomli”
lekcje literatury XIX-wiecznej
Stale:
lekcje kaligrafii
25
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
Różnorodność wyznaniowa
9. Meczet tatarski w Niemieżu
(Nemėžis)
Drewniana świątynia tatarska
10. Cerkiew Św. Mikołaja w Rudominie
(Rudamina)
Wszystkie dzieci Boga
Totorių g. 4, Nemėžio kaimas, Vilniaus rajonas
Tel. +370 686 95210
GPS N 54.635811º, E 25.357255º
Vilniaus g. 45A, Rudamina, Vilniaus rajonas
Tel. +370 5 232 0140
GPS N 54.582944º, E 25.357463º
W 1397 r. Witold Wielki w Niemieżu, gdzie znajdowała się jego letnia rezydencja, ulokował sprowadzonych
z Krymu Tatarów. Dotychczas istnieje tu wspólnota
tatarska. Tatarzy wyznający religię muzułmańską mają
swój mizar (cmentarzyk) i drewniany meczet. Świątynia jest szczególna, gdyż jest w niej pomieszczenie nie
tylko dla mężczyzn, ale też kobiet. Jest to cecha charakterystyczna wyłącznie Tatarów na Litwie.
Pierwszy znany meczet w Niemieżu wzniesiono w
1684 roku. Po pożarze w 1909 r. wybudowano obecny.
Drewniana prawosławna cerkiew Św. Mikołaja w Rudominie została wzniesiona w 1874 roku. Jest tu pięć
niezwykle cennych ikon z XVII– XIX w.
Sobotami w Rudominie warto odwiedzić bazar –
przyciąga on wiele osób nie tylko z okolicznych wsi,
ale też z Wilna.
Wieś Czterdziestu Tatarów
(Keturiasdešimt Totorių)
Vytauto g. 9, Vilniaus rajonas
Tel. +370 618 39105 (prezes wspólnoty tatarskiej
Fatima Buinovskaja)
GPS N 54.562121º, E 25.170206º
Południk Struvego (obiekt UNESCO)
Paliepiukų kaimas, Nemėžio seniūnija
GPS N 54.634511º, E 25.429341º
26
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
Merecz (Merkinė), Ruiny
zabudowań dworskich Republiki
Pawłowskiej
Wybuch demokracji
11. Turgiele (Turgeliai)
Ślady pamiętnych osobistości
12.
Turgeliai, Šalčininkų rajonas
GPS N 54.45538º, E 25.507747º
Merkinė, Šalčininkų rajonas
GPS N 54.456342º, E 25.474924º
Nieduże polskojęzyczne starostwo Turgiele w rejonie
solecznickim może się pochwalić niezwykłą historią. W
jednym z dworów przez 28 lat istniała słynna Rzeczpospolita Pawłowska.
W Turgielach warto zwiedzić cmentarz. Interesująca
jest owalna kaplica Kobylińskich wymurowana w 1850
r. z kamieni polnych. Jest tam też pochowany rektor
Uniwersytetu Wileńskiego, prawnik, profesor Szymon
Malewski (1759–1832).
W 1769 r. referendarz litewski, kanonik Paweł Ksawery Brzostowski we dworze Merecz zniósł pańszczyznę i dla swoich chłopów stworzył małe państewko
– o powierzchni zaledwie trzech mil kwadratowych.
Jego wielkość nie stanowiła przeszkody, by posiadać
własnego prezydenta, dwuizbowy parlament, sąd, własne pieniądze, bank, pieczęć, szkołę, lekarza, policję.
Państwo nazwano od imienia pierwszego prezydenta Pawła Brzostowskiego – Pawłowo.
W 1791 r. Sejm Litwy i Polski oficjalnie uznał państwo
i zatwierdził jego konstytucję. Istniało ono do ostatniego rozbioru.
Taboryszki (Tabariškės)
(Prawosławna cerkiew z XVIII w.
w stylu barokowym)
Tabariškių kaimas, Šalčininkų rajonas
GPS N 54.439081º, E 25.607531º
27
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
13.
Dziewieniszki (Dieveniškės),
Kościół Najświętszej Maryi Panny
Różańcowej
Litewski „wyrostek“
Ašmenos g. 3, Dieveniškės, Šalčininkų rajonas
Tel. +370 380 54272
GPS N 54.194854º, E 25.624948º
Udając się do Dziewieniszek należy posiadać
dokument tożsamości, gdyż jest to teren
przygraniczny.
Podanie głosi, że „wyrostek” Dziewieniszki pojawił się
w niezwykły sposób: gdy w Moskwie wytyczano granice Litwy na stole leżała fajka Stalina i nikt nie odważył
się jej ruszyć – granice wytyczono wokół niej.
Wydaje się, że czas dotknął Dziewieniszki w znacznie mniejszym stopniu niż resztę Litwy. Dawne wsie
ulicówki, tradycyjne architektoniczne litewskie zagrody nie są tu eksponatami muzealnymi – jest to codzienność.
Jest tu aż 9 tumulusów, grodzisko Bieczany (Bėčionys),
kamienie mitologiczne, ogromny dąb w Grybiszkach
(Grybiškės), kościół Najświętszej Maryi Panny Różańcowej z XV w., w którym modliła się Barbara Radziwiłłówna.
Dyrekcja regionalnego parku
historycznego w Dziewieniszkach
Poškonys, Šalčininkų rajonas
Tel. +370 380 46624
GPS N 54.263331º, E 25.618247º
28
14. Zamek w Narwiliszkach
(Norviliškių pilis)
Dar kupca dla małżonki
Norviliškės, Šalčininkų rajonas
Tel. +370 682 41155
GPS N 54.235299º, E 25.782732º
www.norviliskiu-pilis.lt
Bodajże najsłynniejszym obiektem turystycznym w tym
regionie jest zamek w Norwiliszkach z XVI w. Swojej
żonie wybudował go kupiec z Prus Wschodnich Wojciech Szorc. Po jego śmierci wdowa zaprosiła do zamku zakonników franciszkanów. Tak zamek stał się klasztorem, który w 1832 r. został zamknięty.
Przez długi czas wspaniała budowla popadała w ruinę.
Dopiero w 2005 r. do życia przywrócił ją przedsiębiorca Giedrius Klimkevičius. Obecnie są tu organizowane różne imprezy. Po uprzednim zamówieniu można
wziąć udział w prawdziwej starodawnej uczcie.
Autorzy pomnika Bronislovas Vyšniauskas, Rimvydas Vyšniauskas
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
15. Muzeum pamiątkowe w Wilnie
Uwiecznienie pamięci Adama
Mickiewicza w Wilnie
Bernardinų g. 11, Vilnius
Tel. +370 5 279 1879
GPS N 54.683359º, E 25.291832º
www.mickeviciausmuziejus.lt
Słynny polski i litewski poeta Adam Mickiewicz w Wilnie spędził wiele ważnych lat swego życia – jego pamięć jest tu szczególnie czczona.
Przy ulicy Bernardinų 11, gdzie poeta mieszkał przez
rok, czynne jest Muzeum Adama Mickiewicza, podległe
Bibliotece Uniwersytetu Wileńskiego. W pobliżu, przy
kościele św. Franciszka i św. Bernarda, umieszczono pomnik poety.
Obok klasztoru bazylianów, w którym Mickiewicz był
więziony, powstała poświęcona mu Cela Konrada (Aušros Vartų g. 7A). Jedna z jej ekspozycji przypomina
celę więzienną, druga opowiada o życiu Mickiewicza w
Wilnie, sprawie filomatów i filaretów.
W nawie południowej uniwersyteckiego kościoła Św.
Janów, gdzie w czasie modlitwy lubił stawać poeta,
mieści się jego popiersie.
A. Mickiewicz często odwiedzał okolice Solecznik. Na
głównym placu miejskim ustawiono mu pomnik.
Pomnik A. Mickiewicza
w Solecznikach
Vilniaus g. 55, Šalčininkai, Vilniaus rajonas
GPS N 54.308921º, E 25.383849º
Dwór w Jaszunach
(Jašiūnų dvaras)
J. Sniadeckio g. 2, Jašiūnai, Šalčininkų rajonas
GPS N 54.433445º, E 25.299858º
Rzeźb. Gediminas Jokūbonis
Śladami Adama Mickiewicza
Pomnik A. Mickiewicza w Wilnie
Maironio g. 10, Vilnius
GPS N 54.682726º, E 25.293117º
29
WSCHODNIA WILEŃSZCZYZNA
16. Panteon na Rossie
Tu spotykają się wszyscy
Rasų g. 32, Vilnius
Tel. +370 5 265 6563
GPS N 54.670785º, E 25.300891º
Rossa to najstarszy w Wilnie i najbardziej znany cmentarz na Litwie. Został założony w 1801 r., przez długi czas był głównym miejscem pochówku w mieście.
Na Rossie pochowanych jest wiele zasłużonych nie tylko dla Wilna, ale też dla krajów sąsiednich osobistości:
polityków, działaczy społecznych, kultury, artystów, naukowców, powstańców. Obok siebie spoczywają Litwini, Polacy, Białorusini.
30
Wielu zwiedzających Rossę udaje się do grobu patriarchy odrodzenia litewskiego dr. Jonasa Basanavičiusa (1851–1927), malarza i kompozytora Mikalojusa
Konstantinasa Čiurlionisa (1875–1911), obrońcy wolności prasy litewskiej Povilasa Višinskisa (1875–1906).
Przy głównym wejściu na cmentarz urządzono memoriał polskich żołnierzy, którzy zginęli w latach 1919–
1920 i w roku 1944. W mauzoleum znajdującym się w
jego centrum w grobie matki Marii umieszczono urnę
z sercem syna, Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Obok mieszczącej się w centrum cmentarza neogotyckiej kaplicy z czerwonej cegły zachowały się wysokie ściany z niszami do pochówku – kolumbaria. AKTYWNE ROZRYWKI W WILNIE
Loty balonami
Centrum baloniarstwa „Oreivystės centras“
Upės g. 5
Tel.: +370 5 273 2703, +370 652 00510
www.oreivystėscentras.lt
Przedsiębiorstwo „Oro balionai“
Tel.: +370 611 20911, +370 650 26468
www.orobalionai.lt
Loty balonami
Tel.+370 618 30069
www.skrydziaiorobalionais.lt
Pływanie statkiem, kajakiem
Barta (pływanie statkiem po rzece Wilii)
Tel. +370 685 01000
www.barta.lt
Active Tourism (pływanie kajakami po rzekach
Wilenka oraz Wilia)
Tel. +370 618 82995
www.activetourism.lt
Wypożyczalnia kajaków
Tel. +370 655 43985
www.baidares.lt
Nocne spływy kajakowe po Wilence
Tel. +370 652 166 00
www.vaiduokliai.lt
Wypożyczalnie rowerów oraz
pojazdów Segway
Dviratis plius
(wypożyczalnia rowerów)
Žirmūnų g. 70
Tel. +370 5 277 7720
www.dviratisplius.lt
Park Europy (Europos parkas)
Joneikiškių kaimas, Vilniaus rajonas
Tel. +370 5 237 7077
www.europosparkas.lt
Super Segway
Vilniaus g. 45
Tel. +370 612 34444
www.supersegway.com
Velotakas
Stulginskio St. 5 (w biurze
„West Express“)
Tel. +370 618 45727
www.velotakas.lt
Baltic Cycle
Kauno g. 5 (wejście po lewej
stronie)
Tel. +370 674 12123
www.velo-city.lt
Jazda gokartami
Tory wyścigowe Plytinės
Plytinės g. 27
Tel. +370 699 56704
www.kartodromas.lt
Park wodny
Park wodny „Vichy“
Ozo g. 14C (w pobliżu
centrum handlowo-rozrywkowego
„Ozas“, hali „Siemens“)
Tel.: +370 5 211 1112, 1653 (2 Lt/min.)
Bilety do parku wodnego sprzedawane
do godz. 20.
www.vandensparkas.lt
Parki rozrywki
Park rozrywki na Belmoncie
Belmonto g. (Park Regionalny
Kolonii Wileńskiej (Pavilnys),
obok centrum rozrywkowowypoczynkowego „Belmontas“)
Tel. +370 610 00009
www.belmontonuotykiuparkas.lt
Park rozrywki LABAS
Lizdeikos g., Spalvotųjų šaltinių
parkas, Antakalnis
Tel. +370 602 32366
www.labasnuotykiuparkas.lt
31
AKTYWNE ROZRYWKI W WILNIE
Jazda konna
Wspinaczka skałkowa
Ogród Botaniczny Uniwersytu
Wileńskiego
(Jazda kucykiem, jazda konna, przejażdżka
bryczką, powozem, saniami, karocą)
Kairėnų g. 43
Tel.: +370 5 231 7933, +370 686 16243
www.botanikos-sodas.vu.lt
Montis magia
(Wspinaczka skałkowa, wyprawy ekstremalne)
Vytenio g. 46B
Tel.: +370 699 12400, +370 655 78380
www.montismagia.lt
Stadnina koni
Žirgų g. 12, Riešės kaimas, Vilniaus rajonas
Tel.: +370 5 246 9091, +370 610 02810
www.vilniauszirgynas.lt
Litewskie safari
(Ekstremalne i poznawcze wycieczki)
Didžioji g. 12
Tel. +370 686 55535
www.safari.lt
Narciarstwo, łyżwiarstwo
Lodowisko „Akropolis”
Ozo g. 25
Tel. +370 5 249 2878
www.akropolis.lt
Lodowisko (Ledo rūmai)
Ąžuolyno g. 9
Tel. +370 5 242 4444
www.ledorumai.lt
Trasa narciarska „Liepkalnis”
Minsko plentas 2
Tel. +370 5 210 6242
www.sniegozona.lt
Samochody terenowe
Więcej o rozrywkach w
Wilnie można dowiedzieć
się na stronie internetowej
Wileńskiego Centrum
Informacji Turystycznej
www.vilnius-tourism.lt
WSZYSTKIE
WILEŃSKIE IMPREZY
W JEDNYM MIEJSCU
www.vilnius-events.lt
32
Realizacja projektu PP Wileńskie Centrum Informacji Turystycznej i Biuro Konferencyjne (Vilniaus turizmo informacijos centras ir konferencijų biuras)
Partner projektu PP Centrum Informacji Turystycznej w Trokach (Trakų turizmo
informacijos centras)
Informacje przygotował PP „Instytut rozwoju turystyki” („Turizmo plėtros institutas“)
Układ i przygotowanie do druku PP „Studio komunikacji wizualnej” („Vizualinių
komunikacijų studija“)
Druk Sp. z o.o. „Utenos Indra”
Fotografia na okładce z albumu „Niewidziana Litwa” („Neregėta Lietuva”),
autor Marius Jovaiša
Fotografie udostępnili: Vacys Valužis, Vėtrė Antanavičiūtė, Rūta Mardosaitė (PP
„Oreivystės centras”),Valerijus Kirilovas,Vilma Daubarienė, Renata Drukteinytė, Algimantas Stankevičius, Wileńskie Centrum Kultury Etnicznej (Vilniaus etninės kultūros
centras), park wypoczynkowo-rozrywkowy „TonyResort”.
Informacje podane w publikacji przed wydrukowaniem zostały dokładnie sprawdzone (w lutym 2012 r.). Organizatorzy projektu nie ponoszą odpowiedzialności za
błędy drukarskie lub niezgodności, wynikające z szybkiej zmiany informacji.
Szlaki stworzono w latach 2010 – 2011 w ramach realizacji projektu „Rozwój i
marketing turystyki kulturowej w Wilnie i okręgu wileńskim” dofinansowanego ze
środków UE.
European Regional Development Fund
S CIENCE E CONOMY C OHESION
EUROPEAN UNION
Creating the Future of Lithuania
Wileńskie Centrum Informacji Turystycznej
Czynne: I–VII 9–18
Vilniaus g. 22, LT–01119 Vilnius (Główna siedziba)
Tel. +370 5 262 9660, faks +370 5 262 8169
E-mail: [email protected]
Didžioji g. 31 (Ratusz Wileński)
Tel. +370 5 262 6470
Geležinkelio g. 16 (Dworzec kolejowy)
Tel. +370 5 269 2091
Šventaragio g. 2 (Pawilon informacyjny, Plac Katedralny)
Czynne: I–VII 9–21
Rodūnios g. 2 (Port Lotniczy)
Tel. +370 5 230 6841
CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W TROKACH
Czynne:
(październik – kwiecień): I–IV 8–17, V 8–15.45
(maj – wrzesień): I 9–17, II–V 9–18, VI, VII 9–15
Vytauto g. 69, Trakai
Tel.: +370 5 285 1934, +370 672 09476
www.vilnius-tourism.lt
www.vilnius-events.lt
www.trakai-visit.lt
Download

Polski - Vilniaus turizmo informacijos centras