Chapter 9
Ticaret
Politikasının
Araçları
(devam)
Slides prepared by Thomas Bishop
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
İhracat Teşviki (Export Subsidy)
• İhracat teşvikleri de spesifik ya da ad valorem olabilir.
• İhracat teşviki ihracatçı ülkede ürünün fiyatını arttır:
 tüketici fazlasını azaltır (tüketicileri daha kötü
duruma gelir)
 üretici fazlasını arttırır (üreticileri daha iyi duruma
gelir).
• Devlet geliri de ödenen ihracat teşviki kadar = s XS*
azalır
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-2
İhracat Teşviki (Export Subsidy) (devam)
• İhracat teşviki ihracatçı ülkede ürünün fiyatını arttırırken
 İthalatçı ülkede ürünün fiyatını azaltır.
PS* = PS – s.
 Gümrük tarifesinden farklı olarak ihracatı yapılan
ürünün dünya piyasalarındaki fiyatını düşürerek
ülkenin TOT‟sini kötüleştirir.
 İhracat teşvikleri ülke refahını olumsuz etkiler.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-3
Şekil 9-11: İhracat Teşvikinin Etkileri
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-4
İhracat Teşviki (Export Subsidy) (devam)
• b + c + d + e+ f + g : devlet teşvikinin zararları
 Devlet Teşvikinin Zararları = Sübvanse fiyatı X İhracat miktarı
Net refah kaybı: b + d + e+ f + g
• b ve d: verimlilik kaybı (efficiency loss).
 Gümrük tarifesi üretim ve tüketim kararlarını bozar: Piyasa
dengesine durumuna göre üreticiler gereğinden fazla ve
tüketiciler gereğinden az tüketir.
• e+ f + g: dış ticaret haddi kaybı (terms of trade loss)
 Yabancı piyasaya ihraç edilen ürünlerin fiyatı Pw„dan P*s‟ye
düştüğü için TOT düşer.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-5
Avrupa‟da İhracat Teşviki
• Avrupa Birliği‟in Ortak Tarım Politikası tarım
ürünlerine yüksek fiyatlar koyar ve üretim fazlasını
elden çıkartmak için ihracatı sübvanse eder.
 Bu sübvanse edilmiş ihracat dünyadaki tarım
ürünü fiyatlarını düşürüyor.
• Bu politikanın Avrupalı vergi mükelleflerine masrafı
politikanın kazancından yaklaşık 30 milyar $ daha
fazla (2007 yılında)
 Ancak AB, AB fiyatlarının ve üretimin düşmesine yardımcı
olmak amacıyla, çiftçilerin yapılan üretimden bağımsız
olarak direkt ödeme almalarını önerdi.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-6
Şekil 9-12: Avrupa Ortak Tarım Programı
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-7
İthalat Kotası (İmport Quota)
İthalat kotası: ithal edilebilecek ürün miktarına
getirilen kısıt.
• Bu kısıtlama genellikle ithalat lisansı ya da kota
hakları (quota rights) vermekle olur.
• Kısıtlayıcı bir ithalat kotası durumunda ürün talebi
yerli üretici ve ithalatçının sağladığı ürün arzını
aşacağı için ithalat fiyatını arttırır.
 Ör: Amerika‟daki ithal peynir kotası
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-8
İthalat Kotası (İmport Quota) (devam)
• (İthalat kotası ithal ürün fiyatını aynı miktar ithalata izin veren
gümrük tarifesi ile aynı miktarda arttırır.)
• İthalatı kısıtlamak için gümrük tarifesi yerine kota
kullanılırsa, devlet gelir elde etmez.
 İthalatı yüksek fiyattan satmanın sonucu elde edilen gelir
kota lisans sahiplerine (yerli firmalar ya da yabancı devletler)
gider.
 Bu ekstra gelirlere kota rantı denir.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-9
Şekil 9-13: A.B.D. Şeker İthalat Kotasının Etkileri
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-10
Gönüllü İhracat Kısıtları
(Voluntary Export Restraint) (VER)
Gönüllü İhracat Kısıtı (Voluntary Export Restraint , VER)
(ya da Volunatary Restraint Agreement, VRA)
İthalat kotası gibi çalışır. Ancak ithalatçı ülke yerine
ihracatçı ülke tarafından uygulanır.
• Genellikle ithalatçı ülke tarafından talep edilir.
• Bu politikanın kar ye da rantları yabancı devlet ya da
yabancı üreticilere geçer.
- Yabancılar kısıtlı miktarda ürünü daha yüksek fiyattan satarlar
İthalatı aynı miktarda engelleyen bir gümrük tarifesine göre
daha masraflıdır çünkü gümrük tarifesindeki vergi
kazancı VER durumunda yabancılara geçer.
 → VER ithalatçı ülkenin zararınadır
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-13
Gönüllü İhracat Kısıtları
(Voluntary Export Restraint) (VER)
• Örnek: 1981 sonrası Japonya‟nın A.B.D.‟ye araba
ihracatına uygulanan VER:
 1981‟de ABD‟ye ithal edilen araba sayısı 1.68, milyon ile
kısıtlandı1 (984 yılında 1.85‟e çıktı) .
 A.B.D. ekonomisine zararı (çoğunluğu verimlilik kaybı yerine
Japanya‟ya gelir transferi olmak üzere) 1984 yılında 3.2
milyar A.B.D. doları. (Japon araba fiyatları arttı)
• Bazı VER‟lar birden çok ülkeyi kapsar ve Orderly
Marketing Agreement (OMA) adıyla da anılır.
 Örnek: 2005 yılı başına kadar 22 ülkeden olan tekstil
ihracatını önleyen Multi Fiber Arrangement
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-14
Yerli Katkı Gerekleri
(Local Content Requirement)
• Yerli Katkı Gerekleri (Local Content Requirement)
Bir ülkede üretilen bir nihai ürünün belirli bir oranının
yerli üretim olmasını gerektiren regülasyon.
• Yerli katkı oranı
 Ürünün fiyatı üzerinden (ürün fiyatı üzerinden en az belirli bir
oranın yerli katma değer olması)
 ya da fiziksel birim üzerinden
belirtilebilir.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-16
Yerli Katkı Gerekleri
(Local Content Requirement) (devam)
• Yerli girdi üreticileri açısından yerli katkı gerekleri
ithalat kotası ile aynı şekilde koruma sağlar.
• Yerli girdi alacak firmalar açısından ise farklıdır.
İthalata kesin limitler koymaz. Bu firmaların daha çok
yerli parça kullanmaları durumunda daha çok ithalat
yapmalarına izin verir.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-17
Yerli Katkı Gerekleri
(Local Content Requirement) (devam)
• Yerli katkı gerekleri ne devlet geliri (tarifin aksine) ne
de kota rantına sebep olmaz.
• İthal ürün fiyatı ile yerli ürün fiyat arasındaki fark nihai
ürün fiyatına ortalanır ve tüketici tarafından ödenir.
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-18
Diğer Ticaret Politikaları
• İhracat Kredi Teşvikleri (Export credit subsidies)
- İhracatçılara verilen sübvanse edilmiş krediler
- A.B.D.‟deki İhracat-İthalat Bankası (Export-Import Bank)
Amerikalı ihracatçılara borç sübvanse eder.
• Bürokratik regülasyonlar (red tape barriers)
- Sağlık, güvenlik ve gümrük prosedürlerinin ticareti kısıtlayıcı
şekilde kullanılması.
Ör: 1982 yılındaki Fransa‟da Japan video kayıt cihazlarının
Poitiers‟daki küçük bir gümrükten geçmesi kuralı
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-19
Diğer Ticaret Politikaları
• Milli Tedarik
- Devlet kurumlarının yabancı tedarikçilere oranla daha yüksek
fiyat (ya da daha düşük kalite) dahi olsa yerli tedarikçilerden
alma zorunluğu.
Örnek: Avrupa birliğinde telekom endüstrisindeki regülasyon
telekom cihazlarında çok az ticarete neden olmuştur.
Örnek: ABD‟nin 1933‟de başlayan “Buy American Act” ithal
edilecek ürünlerin ABD fiyatından belirli oranda ucuz
olmasını şart koşuyor.
• Otobüs için %25 ucuz olmalı, %51 ABD‟de yapılmış olmalı
• Amerika‟ya Macaristan‟dan otobüs ihracatı ,1995 (Macaristan‟da
1500 saat vs ABD‟de 900 saat montaj)
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
8-20
Ticaret Politikasının Etkileri
• Tüm ticaret politikalarında politikayı uygulayan yerli
ülkede fiyatlar artar.
 Yerli üreticiler daha fazla üretir ve kazanç sağlarlar.
 Yerli tüketiciler daha az talep eder ve kayıptadırlar.
• Yerli ülke dünya fiyatlarlını etkileyecek kadar
“büyükse” dünya fiyatları düşer.
• Gümrük tarifeleri devlete gelir sağlar, ihracat teşvikleri
azaltır, ithalat kotaları devlet gelirini ekilemez.
• Tüm bu ticaret politikaları üretim ve tüketim
bozuklukları doğurur.
9-21
Özet
Gümrük
Tarifesi
İhracat
Teşviki
İthalat
kotası
Gönüllü
Ticaret
Kısıtı
Üretici
Fazlası
Artar
Artar
Artar
Artar
Tüketici
Fazlası
Azalır
Azalır
Azalır
Azalır
Devlet Net
Geliri
Milli Refah
Artar
Belirsiz,
Küçük ülke için
düşer
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.
Azalır
Azalır
Değişmez:
Değişmez:
rantlar lisans rantlar
sahiplerine
yabancılara
Belirsiz,
Küçük ülke için Azalır
düşer
8-22
Özet
1. Gümrük tarifesi ülke içi fiyatı ve arzı artırır, talebi ve
ticaret miktarını azaltır (yerli ülke ithalatını), ülke
“büyük” ise dünya fiyatını da düşürür.
(Çünkü: Fiyat artınca arz artar, fiyat artınca talep azalır)
2. Kota da aynısını yapar; İhracat teşviki (export
subsidy) de aynısını.
3. Tarifeler devlete gelir yaratır; ihracat teşvikleri
azaltır; ithalat kotaları devlet geliri açısından nötr.
9-24
Özet (devam)
4. Bir tarife, kota ya da ihracat teşvikinin refah
aşağıdaki ölümlerle belirlenir:

Tüketimdeki ve üretimdeki bozukluktan (consumption and
production distortions) kaynaklanan verimlilik kayıpları

TOT kazanç ya da kaybı
5. İthalat kotaları, gönüllü ihracat kısıtları (voluntary
export restraints) ve yerli katkı gerekleri (local
content requirements) ile ithalatçı ülkede devlet
hiçbir kazanç sağlamaz.
6. Gönüllü ihracat kısıtları ile ve nadiren de ithalat
kotaları ile kota rantları yabancılara gider.
9-25
Download

Chapter 9. The Instruments of Trade Policy (devam)