Ilościowa i jakościowa diagnostyka
występowania grzybów i drożdży
w przewodzie pokarmowym
KyberMyk
INSTYTUT MIKROEKOLOGII, UL. SIELSKA 10, 60-129 POZNAŃ
2
SPIS TREŚCI
5
WSTĘP
5
GRZYBICE
6
CANDIDA MOŻE WYWOŁYWAĆ REAKCJE ALERGICZNE
7
GRZYBY Z RODZAJU CANDIDA
8
CZYNNIKI PATOGENNE
9
OSIEDLANIE SIĘ GRZYBÓW Z RODZAJU CANDIDA A REAKCJE ALERGICZNE
11
LITERATURA
tel.: 061 862 63 15, fax: 061 862 63 35, www.instytut-mikroekologii.pl
3
INSTYTUT MIKROEKOLOGII, UL. SIELSKA 10, 60-129 POZNAŃ
4
WSTĘP
Grzyby stanowią specyficzną grupę żywych organizmów. W swojej budowie różnią się od
roślin, zwierząt i bakterii. Ściany komórkowe grzybów zamiast celulozy zawierają chitynę.
Grzyby są organizmami tlenowymi rosnącymi w temperaturze od 0o do 50o. W swoim cyklu
pokarmowym grzyby wykorzystują nie skrobię, lecz glikogen. W klasyfikacji ogólnej, grzyby
dzielą się na dermatofity, drożdże i pleśnie, przy czym każda z tych podgrup liczy od kilku-
STRZĘPKI GRZYBNI
nastu do kilkudziesięciu rodzajów grzybów [Kreger-van Rij, 1984; Gedek, 1980].
GRZYBICE
Do grzybic wywoływanych przez grzyby z rodzaju Candida zalicza się przede
wszystkim infekcje skóry i błony śluzowej. Głębokie grzybice (często z zajęciem organów)
Złe odżywianie lub leki
występują bardzo rzadko. Ich występowanie uzależnione jest od zaburzonej odporności
mogą spowodować zanik
pacjenta.
pożytecznych bakterii.
Grzybicom skóry towarzyszą typowe objawy kliniczne. Do stanów zapalnych dochodzi
Mniej pożyteczne bakte-
przede wszystkim w zawilgoconych obszarach skóry, a do typowych objawów zaliczyć można
rie lub szkodliwe bakterie
pieczenie lub swędzenie, o mniejszym lub większym stopniu natężenia. Wilgotne obszary skóry
będą wtedy mogły się roz-
ze zmiękczonym nabłonkiem znajdują się przede wszystkim pod pachami, pod piersiami lub fałdami
mnażać.
tłuszczu na brzuchu, w fałdzie pachwinowo-udowym i między pośladkowym oraz w okolicy genitaliów.
Tam też znajdują się korzystne warunki dla grzybów, charakteryzujące się wilgotnym i ciepłym
klimatem. U niemowląt i małych dzieci do najczęstszych objawów grzybic należą niestrawność,
GRZYBICA DŁONI
GRZYBICA ODBYTU
RUMIEŃ PIELUSZKOWY
zapalenie pieluszkowe i atopowe zapalenie skóry. [Knoke et al., 1991; Seebacher et al., 1990]
tel.: 061 862 63 15, fax: 061 862 63 35, www.instytut-mikroekologii.pl
5
Patogenne drożdże mo-
Objawy grzybicy błony śluzowej są bardzo charakterystyczne. Grzybica narządów
gą poprzez alergizację
płciowych u kobiet objawia się w postaci zapalenia pochwy i sromu i najczęściej wywoływana
organizmu żywiciela do-
jest przez grzyby Candida. Objawy grzybicy narządów płciowych charakteryzują się białą
prowadzić do stanów
wydzieliną o nieprzyjemnym zapachu wraz z towarzyszącym jej silnym swędzeniem w pochwie
chorobowych.
i na wargach sromowych.
Oprócz zaczerwienienia, nabrzmienia, występują ponadto takie objawy jak pieczenie i ból
podczas oddawania moczu (dysuria). U mężczyzn drożdżaki prowadzą do pojawienia się
stanów zapalnych żołędzi i napletka. Do głównych objawów klinicznych zalicza się pojawienie
bolesnych pęcherzyków na penisie. Pęcherzyki te mają tendencje do pękania i tworzenia na
powierzchni skóry płaskich nadżerek. Nawroty grzybic w okolicach narządów płciowych
świadczą o obecności grzybów w przewodzie pokarmowym.
Objawy infekcji przewodu pokarmowego wywoływane przez drożdżaki
Candida mogą przybierać różne formy. Dolegliwości, których przyczyną mogą być grzyby
Candida to:
• zmieniająca się struktura kału,
• wodniste biegunki, często na przemian z zaparciami,
• wzdęcia, nadmierne tworzenie się gazów,
• uczucie pełności,
• swędzenie okołoodbytniczne,
• wyprysk okołoodbytniczy.
Drożdże rozkładają węglowodany do alkoholu. Powstałe w wyniku procesu fermentacji produkty prowadzą do stałego obciążenia wątroby, co manifestuje się poprzez wzrost wartości
transaminaz.
Diagnoza kliniczna grzybicy skóry i śluzówek opiera się na wyglądzie zmienionych okolic
chorobowych. Jedynie poprzez badanie mikroskopowe diagnoza może zostać potwierdzona,
bądź zweryfikowana. Nie wystarczy tylko stwierdzić obecności Candida, konieczne jest
również określenie gatunku. Tylko niektóre gatunki są w stanie łączyć się z nabłonkiem i w sprzyjających warunkach prowadzą do infekcji.
CANDIDA MOŻE WYWOŁYWAĆ REAKCJE ALERGICZNE
Dokładne metody diagno-
Objawy reakcji alergicznych wywoływanych przez grzyby Candida widoczne są przede
styki laboratoryjnej zawsze
wszystkim na skórze i są one bardzo zróżnicowane. Do najczęściej spotykanych należą:
oznaczają drobnoustroje.
plackowate zaczerwienienia, guzki, pęcherze, pryszcze lub złuszczanie się naskórka.
Objawy w dużej mierze uwarunkowane są przez procesy immunologiczne, na które wpływ
ma GALT (gut-associated lymphoid tissue) tkanka limfatyczna związana z przewodem pokarmowym.
W związku z tym, pełna identyfikacja drobnoustroju na podstawie wymazu ze skóry jest
niewystarczająca.
INSTYTUT MIKROEKOLOGII, UL. SIELSKA 10, 60-129 POZNAŃ
6
RODZAJE DROŻDŻY MAJĄCE WPŁYW NA ORGANIZM LUDZKI
Candida albicans
Candida glabrata
Candida stellatoidea
Candida dattila
Candida tropicalis
Candida famata
Candida kefyr
Rhodotorula rubra
Candida krusei
Cryptococcus neoformans
Candida guilliermondii
Trichosporon cutaneum
Candida parapsilosis
Trichosporon capitatum
Candida lusitaniae
Malassezia fufur
Candida viswanthii
GRZYBY Z RODZAJU CANDIDA
Drożdżaki z rodzaju Candida, które występują w ponad 200 gatunkach mogą stać się przyczyną
dolegliwości skórnych, bądź dolegliwości w przewodzie pokarmowym. Zależy to przede
wszystkim od czynników jakościowych i ilościowych. Zarówno predyspozycja danej osoby jak
i ilość bakterii oraz ich patogenne właściwości odgrywają znaczącą rolę w powstawaniu stanów
chorobowych. Z medycznego punktu widzenia, najbardziej znaczącym grzybem jest Candida
albicans (inaczej bielnik biały). Nazwa pochodzi od charakterystycznych białych kolonii,
które tworzone są przez te grzyby na pożywce [McCullough et al., 1996].
Candida albicans należy do fakultatywnych czynników chorobotwórczych [Haynes, 2001]
i wywołuje około 60–75% wszystkich kandydoz, podczas gdy C. tropicalis 15–20%, C. glabrata
10–15%, C. parapsilosis 5–15%, C. krusei 2–5% i C. stellatoidea tylko 1–2% [Kwon-Chung
und Bennett, 1992]. Candida rozmnaża się przez pączkowanie. W niektórych warunkach
komórki pączkujące mogą się wydłużać, wówczas powstałe w ten sposób komórki nazywamy
grzybnią rzekomą. Masowemu rozmnażaniu się grzybów sprzyja przyjmowanie żeńskich hormonów
(np. tabletki antykoncepcyjne), cukrzyca, ciąża, przyjmowanie sterydów i antybiotyków [Peterson,
1992; Ray, 1989; Reed, 1992; Samaranayake and Nair, 1995]. Diagnoza polega przede
wszystkim na opisie klinicznym, badaniu mikroskopowym oraz posiewach. Mikroskopowo można
jedynie stwierdzić występowanie drożdżaków. Do oceny zagrożenia i znaczenia klinicznego
konieczne jest badanie diagnostyczne określające gatunek grzyba.
Dodatkową pomocą w ocenie zakażenia drożdżakami jest określenie liczby
drobnoustrojów.
Ocena ilościowa jest bardzo ważna. Zakażeniu towarzyszą często czynniki, które sprzyjają
zasiedlaniu i rozmnażaniu się grzybów. W tym przypadku ważne jest porównanie liczby
grzybów z ogólną ilością występujących drobnoustrojów.
tel.: 061 862 63 15, fax: 061 862 63 35, www.instytut-mikroekologii.pl
7
CZYNNIKI PATOGENNE
Duże znaczenie ma określenie możliwych czynników patogennych. Właściwości fizjologiczne
drożdżaków z rodzaju Candida, zwłaszcza zdolności do asymilacji różnych substancji organicznych oraz fermentacji węglowodanów pozwalają na identyfikację biochemiczną szczepów.
Przy ocenie patogennych właściwości danego gatunku Candida, ważne jest wykrycie zdolności wzrostu drożdżaków w 37oC. Drożdże, które nie są zdolne do rozmnażania w tempeNIEWIELKA INFEKCJA
WYWOŁANA PRZEZ
C. ALBICANS
W PRZEłYKU
raturze 37oC, nie są przyczyną grzybicy błony śluzowej. Ponadto, przy ocenie patogennych
właściwości należy określić obecność integryny, enzymów litycznych oraz dymorfizmu.
W przeciwieństwie do innych drożdżaków, C. albicans posiada tak zwaną integrynę [Bendel et al.,
1995]. Integryna ułatwia adhezję do komórek. Wytworzenie się integryny, a co za tym idzie
Ustalenie czynników pa-
zdolności przylegania, pobudzone jest przez podwyższone stężenie glukozy w danym środo-
togennych jest niezbędne
wisku. Zdolność do uwalniania enzymów litycznych, do których zalicza się kwaśną proteazę
do właściwej diagnozy.
aspartylową (SAP), uważana jest jako czynnik patogenny [Ross et al., 1990]. Z jej pomocą
Candida jest w stanie przeniknąć do komórki gospodarza i spowodować uszkodzenie błony
śluzowej. Kwaśne proteazy dodatkowo rozczepiają slgA, chroniąc w ten sposób Candida
przed reakcją układu immunologicznego. Zdolność do dymorfizmu [Soll, 1992] umożliwia
grzybom Candida zmianę struktur powierzchniowych, co chroni je przed odpowiedzią immunologiczną oraz zwiększa zdolność przylegania. Dzięki temu Candida może dopasować się
zarówno do zmienionych warunków środowiska, jak i bronić się przed mechanizmami obron-
C. ALBICANS
KYBERMYK
nymi układu odpornościowego.
MATERIAŁ
DO BADANIA
KLINICZNIE
NIEISTOTNE
MOŻLIWE ZNACZENIE
KLINICZNE
KLINICZNIE
ISTOTNE
wymaz
z jamy ustnej
pojedyncze
kolonie
mały lub średni wzrost
duży wzrost
plwocina
< 1x10 3 / ml
> 1 x 103 - < 1 x 10 6 / ml
> 1 x 10 6 / ml
próbka kału
< 1x 10 3 / g
> 1 x 103 - < 1 x 10 6/ g
> 1 x 10 6 / g
wymaz
z pochwy
wynik badania pozytywny
INSTYTUT MIKROEKOLOGII, UL. SIELSKA 10, 60-129 POZNAŃ
8
OSIEDLANIE SIĘ GRZYBÓW Z RODZAJU CANDIDA
A REKACJE ALERGICZNE
Dość często obserwuje się zależność pomiędzy osiedlaniem się grzybów Candida w przewodzie pokarmowym a występującymi reakcjami alergicznymi [Palma-Carlos et al., 2002] lub
dolegliwościami skórnymi. Przypuszcza się, że niektóre zmiany alergiczne na skórze wywoływane są przez antygeny Candida.
Immunologia proponuje wiele możliwości wyjaśnienia tego zjawiska. Punktem wyjścia jest
reakcja układu immunologicznego na występowanie Candida w jelicie. Komórki –TH2 zyskują
przewagę nad komórkami –TH1. Proces ten ma bezpośredni wpływ na produkcje interleukiny–4,
która występując w nadmiarze oddziaływuje na komórki TH1 pobudzając produkcję IFN–γ.
Na modelu immunologicz-
dukują IgE. Dodatkowo pobudzane są komórki tuczne uwalniające histaminę. Skutki obu procesów
nym widać, że niewielkie
sprzyjają powstawaniu reakcji alergicznej na antygeny Candida. Zachwianie proporcji limfo-
ilości antygenów Candida
cytów TH1/TH2 związane jest ze zmniejszeniem produkcji IFN–γ, który jest ważnym czyn-
mogą wzmacniać reakcje
nikiem hamującym tworzenie się nowych strzępek Candida.
alergiczne.
CANDIDA ALBICANS – MODEL PATOGENEZY
Tym samym aktywowane jest różnicowanie limfocytów B w komórki plazmatyczne, które pro-
*MALT – tkanka limfatyczna związana
z błonami śluzowymi (mucosa associated
lymphatic tissue) według Heizmann et al., 1998
tel.: 061 862 63 15, fax: 061 862 63 35, www.instytut-mikroekologii.pl
9
WYNIK BADANIA KYBERSTATUS I KYBERMYK
INSTYTUT MIKROEKOLOGII, UL. SIELSKA 10, 60-129 POZNAŃ
10
LITERATURA
Bendel, C. M., St Sauver,J., Carlson,S., & Hostetter,M.K. Epithelial adhesion
in yeast species: correlation with surface expression of the integrin analog. J. Infect. Dis. 171:
1660-1663 (1995).
Gedek, B. Kompendium der medizinischen Mykologie. Verlag Paul Parvey, Berlin (1980)
Haynes, K. Virulence in Candida species. Trends Microbiol. 9: 591-596 (2001).
Knoke, M., Bernhard,M.&Messe, R. Mykosen 24: 746-751 (1981).
Heizmann, W. et al. Candida albicans. Hohenheimer Konsensus zum Stellenwert
der Schleimhautbesiedelung im Gastrointestinaltrakt. z. Allg. Med. 74: 782-785 (1998).
Kreger-van Rij,N.J.W. In The Yeasts (Elsevier Science Publishers, Amsterdam; 1984).
Kwon-Chung,K. & Bennett,J.E. In Medical Morphology. ed. Cann,C. Lea & Febiger,
Philadelphia, PA (1992).
McCullough, M. J., Ross,B.C., & Reade,P.C. Candida albicans: a review of its history,
taxonomy, epidemiology, virulence attributes, and methods of strain differentiation. Int. J Oral
Maxillofac. Surg. 25: 136-144 (1996).
Palma-Carlos, A. G., Palma-Carlos,M.L., & Costa,A.C. Candida and allergy. Allerg.
Immunol. (Paris) 34: 322-324 (2002).
Peterson, D. E. Oral candidiasis. Clin. Geriatr. Med. 8: 513-527 (1992).
Ray, T. L. Systemic candidiasis. Dermatol. Clin. 7: 259-268 (1989).
Reed, B. D. Risk factors for Candida vulvovaginitis. Obstet. Gynecol. Surv. 47: 551-560 (1992).
Ross, I. K., De Bernardis,F., Emerson,G.W., Cassone,A., & Sullivan,P.A.
The secreted aspartate proteinase of Candida albicans: physiology of secretion and virulence
of a proteinase-deficient mutant. J. Gen. Microbiol. 136: 687-694 (1990).
Samaranayake, L. P. & Nair,R.G. Oral Candida infections-a review. Indian J. Dent. Res.
6: 69-82 (1995).
Seebacher, C., Blaschke-Hellmessen, R. Mykosen. Jena: Gustav-Fischer Verlag (1990).
Soll, D. R. High-frequency switching in Candida albicans. Clin. Microbiol. Rev. 5: 183-203 (1992).
tel.: 061 862 63 15, fax: 061 862 63 35, www.instytut-mikroekologii.pl
11
Wskazania do przeprowadzenia
badania KyberMyk:
• atopowe zapalenie skóry
• katar sienny
• astma oskrzelowa
• nietolerancje na pokarm
• nawracające infekcje
• zespół jelita drażliwego
• nietolerancja węglowodanów
• przewlekłe stany zapalne jelit
• przewlekłe biegunki
• przewlekłe zaparcia
• zapalenia grzybicze
• profilaktyczne badanie jelita
• przewlekłe stany zapalne pochwy
ul. Sielska 10, 60-129 Poznań
tel.: 061 862 63 15
fax: 061 862 63 35
www.instytut-mikroekologii.pl
www.imupro.pl
e-mail: [email protected]
Materiał do pobrania próbek oraz opakowanie do przesłania można zamówić
pod adresem e-mail: [email protected] lub pod numerem telefonu: 061 862 63 15
Download

Gala Farmtrac - Escorts Group