Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Wentylacja tuneli komunikacyjnych podczas ich drążenia
Stanisław Nawrat1), Natalia Schmidt 1)
AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Górnictwa i Geoinżynierii
STRESZCZENIE: Artykuł zawiera podstawowe zagadnienia związane z systemami
wentylacji dla tuneli komunikacyjnych będących w fazie budowy. Dla zapewnienia
odpowiednich warunków higienicznych i bezpieczeństwa na etapie drążenia zachodzi
potrzeba stosowania odpowiedniej wentylacji w tunelach. Celem wentylacji tuneli
komunikacyjnych podczas budowy jest zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza w
celu utrzymania dopuszczalnego poziomu stężeń szkodliwych zanieczyszczeń stałych i
gazowych oraz odprowadzania ciepła z tunelu, a także w przypadku wystąpienia pożaru
umożliwienie bezpiecznej ewakuacji ludzi i sprawne ugaszenie pożaru w tunelu.
SŁOWA KLUCZOWE: wentylacja, tunele komunikacyjne, drążenie tuneli
1. WPROWADZENIE
Wykonywanie robót podziemnych z zastosowaniem techniki górniczej zawsze wiąże się
z niebezpieczeństwem dla otoczenia, szczególnie dla osób na terenie budowy, otaczającego
środowiska oraz budowanego obiektu. Do budowy tuneli komunikacyjnych wykorzystywane
są głównie metody z zastosowaniem technologii wiertniczej oraz strzelniczej, powodując
powstawanie dużych ilości pyłów i szkodliwych gazów. Dla zapewnienia bezpieczeństwa
podczas drążenia tych obiektów stosuje się wentylację tuneli.
Zadaniem wentylacji tuneli komunikacyjnych podczas budowy jest zapewnienie
odpowiedniej wymiany powietrza w celu utrzymania dopuszczalnego poziomu koncentracji
stężeń szkodliwych zanieczyszczeń, co jest szczególnie istotne dla zdrowia pracującej załogi
oraz odprowadzenie ciepła wydzielanego m.in. przez zainstalowane w tunelu pojazdy oraz
powstającego na skutek robót strzałowych. Ponadto w przypadku wystąpienia pożaru
wentylacja ma umożliwić bezpieczną ewakuację ludzi z tunelu i sprawne ugaszenie pożaru.
W
artykule
omówiono
podstawowe
zasady
komunikacyjnych w trakcie budowy.
123
systemu
wentylacji
dla
tuneli
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
2. WYMAGANIA PRAWNE
Tunele komunikacyjne są specyficznymi obiektami łączącymi elementy budownictwa
podziemnego przy wykorzystaniu techniki górniczej i budownictwa powierzchniowego, co
ma
także
wyraźne
odbicie
w
aktach
prawnych.
W
przypadku
drążenia
tuneli
z wykorzystaniem techniki górniczej stosowane są przepisy wynikające z Prawa
geologicznego i górniczego oraz z związanych z nim aktów wykonawczych.
Prawidłowa wentylacja wyrobiska tunelowego wpływa nie tylko na bezpieczeństwo
pracy, ale również na postęp robót i koszty. Podstawowe wymogi określone są
w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa
i
higieny
pracy,
przeciwpożarowego
prowadzenia
w
ruchu
podziemnych
oraz
zakładach
specjalistycznego
górniczych,
zabezpieczenia
(Dz.U.02.139.1169),
a w szczególności w regulacjach prawnych z działu IV – Przewietrzanie i klimatyzacja [5],
z których najważniejszymi są:
§187.1. Ilość powietrza doprowadzana do wyrobisk powinna zapewniać utrzymanie w tych
wyrobiskach wymaganego składu powietrza i jego temperatury.
2. Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia przewietrza się w taki sposób, aby zawartość tlenu
w powietrzu nie była mniejsza niż 19% (objętościowo), a najwyższe dopuszczalne stężenia gazów
w powietrzu nie przekraczały wartości określonych w tabeli 2.1:
Tabela 2.1 Najwyższe dopuszczalne stężenia gazów w powietrzu [5]
Table 2.1 Maximum concentrations of gases in the air [5].
NDS mg/m3
NDSCh mg/m3
(objętościowo i %) (objętościowo i %)
- (1,0)
- (1,0)
Dwutlenek węgla
Rodzaj gazu
Tlenek węgla
30 (0,0026)
180 (0,015)
Tlenek azotu
5 (0,00026)
10 (0,00052)
Dwutlenek siarki
2 (0,000075)
5 (0,00019)
Siarkowodór
10 (0,0007)
20 (0,0014)
3. Skróty wymienione w ust. 2 oznaczają:
1) NDS − najwyższe dopuszczalne stężenie średnio ważone,
2) NDSCh − najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe
124
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
− zdefiniowane w odrębnych przepisach.
4. W zakładach górniczych stosujących maszyny z napędem spalinowym zawartość tlenków
azotu określa się na podstawie stężenia dwutlenku azotu.
§ 188. W przypadku stwierdzenia, że skład powietrza nie odpowiada wymaganiom
określonym w § 187 ust. 2, niezwłocznie wycofuje się ludzi, a wejście do zagrożonego
wyrobiska zabezpiecza się. W miejscach tych wykonuje się wyłącznie prace z zakresu
ratownictwa górniczego i przeciwpożarowego.
§ 223. 2. Lutniociągi powinny być wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych
antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych.
3. Wyrobiska można przewietrzać pomocniczymi urządzeniami wentylacyjnymi, jeżeli
długość tych wyrobisk nie jest większa niż:
1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do I kategorii zagrożenia metanowego:
a) 15 m − przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),
b) 10 m − przy nachyleniach powyżej 10° (we wzniosie i upadzie),
§ 228. 1. Prędkość prądu powietrza w wyrobisku przewietrzanym z użyciem lutniociągu
powinna wynosić co najmniej w polach:
1). niemetanowych i I kategorii zagrożenia metanowego − 0,15 m/s,
2). W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wyłomie ponad 20 m2
przewietrzanym z użyciem lutniociągu prędkość powietrza może być mniejsza niż określona
w ust. 1, jeżeli zapewnione jest utrzymanie dopuszczalnych zawartości gazów oraz
właściwych warunków klimatycznych.
§ 234. Wentylatory lutniowe w polach metanowych powinny pracować bez przerwy;
w przypadku przerwy awaryjnej w pracy wentylatora roboty wstrzymuje się, wycofuje ludzi,
a wejście do wyrobiska zagradza.
125
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
3. WENTYLACJA TUNELI PODCZAS DRĄŻENIA
Tunelowanie obejmuje działania związane z m.in. drążeniem, wierceniem, wysadzaniem
masy skalnej ładunkami wybuchowymi, urabianiem, kotwieniem, załadunkiem i transportem
urobku z tunelu. Wszystkie te czynności mogą generować występowanie w powietrzu dużych
ilości zanieczyszczeń pyłowych i gazowych. W związku z tym niezbędne są działania, które
pozwolą na zachowanie wymogów określonych przepisami.
Głównymi źródłami zanieczyszczenia powietrza w tunelu są:
•
pyły i gazy spowodowane wierceniem, załadunkiem i transportem urobku oraz
natryskiem betonu,
•
spaliny i dymy emitowane przez pojazdy z silnikiem diesla,
•
gazy postrzałowe zawierające znaczne ilości głównie dwutlenku węgla, tlenku węgla
i tlenków azotu,
•
szkodliwe gazy wydzielane z górotworu, najczęściej jest to dwutlenek węgla lub metan,
•
podwyższona temperatura i wilgotność powietrza w tunelu, zarówno na skutek zjawisk
geotermicznych, jak i od ciepła powstającego na skutek robót strzałowych oraz
wydzielanego przez ludzi, oraz maszyny zainstalowane w tunelu.
Do środków technicznych, które umożliwią zapewnienie odpowiednich warunków
higienicznych w tunelu zaliczyć można:
1.
odpowiedni system wentylacji i ew. klimatyzacji,
2.
stosowanie instalacji odpylania i ew. pochłaniania szkodliwych gazów,
3.
stosowanie ochrony indywidualnej.
Odpowiedni system wentylacyjny pozwala ograniczać pyłowe i gazowe zanieczyszczenia
powstające podczas budowy tunelu.
Przepływ powietrza w lutniociągach i otworach wiertniczych może odbywać się pod
wpływem depresji naturalnej lub wentylatora czy układu wentylatorów.
3.1. Systemy wentylacji tuneli podczas drążenia
W fazie drążenia może być stosowane przewietrzanie [4] tuneli za pomocą:
•
lutniociągów wykonanych z lutni metalowych lub z tworzyw sztucznych (rys. 3.1.),
•
otworów wentylacyjnych (wiertniczych wielkośrednicowych) (rys. 3.2.),
•
lutniociągów i tuneli równoległych (rys. 3.3.).
126
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo
ństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Przewietrzanie przy pomocy lutniociągu może być::
•
ssące (powietrze zasysane),
•
tłoczące (świeże
ś że powietrze tłoczone do przodka)
przodka),
•
kombinowane (ssące
ą z wspierającym
ącym systemem tłoczącym, tłoczące z systemem ssącym do
odpylacza).
Na rysunku 3.1. przedstawiono system wentylacji tłoczą
tłoczącej, gdzie śświeże
ż powietrze zasysane jest
do przodka czoła, a następnie
ę
odprowadzane całąą długoś
długościąą tunelu.
Rys. 3.1. Wentylacja tuneli lutniociągiem – tłoczącym
Figure 3.1. Ventilation by blowing duct line
Bardzo często
ę
w celu skrócenia długości
ści lutniocią
lutniociągu i poprawienia skuteczności
ś
wentylacji lutniociągami
ą
zostająą wykonane sztolnie, szyby i szybiki pozwalają
pozwalające uzyskaćć
przewietrzanie odcinków tunelu prądami
ądami przepływowymi, w których są lokalizowane
wentylatory wymuszające
ące przepływ powietrza w lutniocią
lutniociągu [3]. Wentylację tuneli za
pomocąą lutniociągu
ągu i otworu wentylacyjnego przedstawia rys. 33.2.
127
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo
ństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Rys. 3.1. Wentylacja tunelu za pomocąą otworu wentylacyjnego (wielkoś
(wielkośrednicowego) i lutniociągu
ą
tłoczącego
Figure 3.2. Tunnel ventilated through the ventilation bore hole and blowing duct line
System
wentylacji
polegający
na
wykonaniu
tuneli
równoległych
połą
połączonych
przecinkami, przewietrzanych prądami
ądami powietrza przepływowymi, w których zainstalowane
wentylatory czerpiące powietrze do lutniociągów
ągów tłoczących do przodka drążonego tunelu
przedstawia rys. 3.3.
Rys. 3.2. Wentylacja za pomocą tunelu równoległych
wnoległych i przecinek
Figure 3.3. Ventilation provided by a parallel tunnel and a break
break-through
Możliwe
ż
jest także
że stosowanie wentylacji lutniocią
lutniociągami ssącymi
ą
oraz wentylacji
kombinowanej, np. tuneli drążonych
ążonych kombajnami (rys. 3.4).
128
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo
ństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Rys. 3.4. Schemat wentylacji tunelu drążonego
ążonego pełnoprzekrojową maszynąą drążącą
ążą ą tunel
Figure 3.4. Schematic of the ventilation of the tunnel driven using TBM
Charakterystykęę poszczególnych systemów wentylacji tuneli komunikacyjnych na etapie
budowy przedstawiono w tabeli 3.1.
Tabela 3.1. Wady i zalety podstawowych systemów wentylacji tuneli komunikacyjnych podczas
drążenia.
Table 3.1. Advantages and disadvantages of basic ventilation systems during drilling tunnels.
System
Zalety
Wady
wentylacji
Wentylacja
- świeże powietrze
- szkodliwe gazy i dymy odprowadzane wzdłuż
tłocząca
doprowadzane do miejsca
tunelu,
(świeże powietrze
pracy/przodka,
- zanieczyszczenia pyłowe i gazowe
dostarczane
- korzystniejsze warunki
odprowadzane są wzdłuż tunelu
lutniociągami do
cieplne w tunelu,
przodka
- łatwa instalacja,
tunelu/miejsca
- niskie opory przepływu
pracy)
lutniami,
- oszczędne i niskie zużycie
energii,
129
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Wentylacja ssąca
- odprowadzenie
- wymagane co najmniej wzmocnione przewody
(zanieczyszczone
zanieczyszczeń gazowych i
elastyczne,
powietrze
pyłowych odbywa się
- sztywniejsze lutnie powodują większy spadek
odprowadzane
lutniociągami wzdłuż tunelu,
ciśnienia i większe zużycie energii,
lutniociągiem z
- zanieczyszczone powietrze
- wyższe koszty materiałowe w porównaniu do
przodka /miejsca
wylotowe jest wyciągane
przewodów elastycznych,
pracy)
bezpośrednio z wyrobisk bez
- możliwe większe przecieki spowodowane
zanieczyszczania pozostałej
większą liczbą połączeń i koniecznością
część tunelu,
wyrównania i regulowania połączenia rękawów.
Ssąca
- szybsze rozrzedzenie
- kanały z większym spadkiem ciśnienia (większe
z przewodem
odprowadzenie szkodliwych
zużycie),
tłoczącym
stężeń gazów na przodku,
- całkowita wymagana moc silnika jest większa.
- szybsze odprowadzenie
szkodliwych stężeń gazów i
dymów kanałem
wentylacyjnym
3.2. Projektowanie wentylacji tuneli podczas drążenia
Przy projektowaniu wentylacji tunelu będącego w fazie drążenia należy szczegółowo
przeanalizować:
1. warunki geologiczne oraz górnicze technologie wykorzystywane podczas budowy tunelu,
2. zagrożenie czynnikami naturalnymi m.in.: dopływy gazów z górotworu (CH4, CO2, H2S),
dopływy wody, trzęsienia ziemi, dopływy ciepła ziemskiego, działanie czynników
atmosferycznych (wiatr, temperatura),
3. zagrożenia czynnikami technologicznymi, takimi jak np.: gazy odstrzałowe (tlenek węgla,
tlenki azotu), gazy emitowane przez silniki spalinowe urządzeń technicznych, zapylenie
powietrza spowodowane procesami technologicznymi (urabianie i transport skały),
4. zagrożenie pożarowe,
5. wymagania higieniczne określone w prawie.
Podstawowym działaniem dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy w tunelu, w aspekcie
ograniczenia lub wyeliminowania negatywnego oddziaływania zagrożeń, jest doprowadzenie
minimalnego wydatku strumienia powietrza do czoła przodka tunelu.
Podczas prac projektowych należy wyznaczyć minimalny wydatek strumienia powietrza,
a także dobrać odpowiedni system wentylacji tunelu wraz z urządzeniami wentylacyjnymi
130
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
oraz ich parametrami. Opracowanych zostało wiele zasad i metod projektowania wentylacji
lutniociągami różniących się stopniem skomplikowania obliczeń i ich dokładnością
w odniesieniu do rzeczywistości. Jedna z metod według [4] zakłada, że konieczna objętość
strumienia powietrza w przodku tunelu powinna być maksymalną wartością wyznaczoną ze
względu na:
1. minimalną prędkość powietrza określoną przepisami bhp,
2. rozrzedzenie zanieczyszczeń pyłowych i gazowych zagrażających bezpieczeństwu, do
wielkości dopuszczalnych koncentracji - np. ilość metanu lub inne gazy występującego
w górotworze,
3. rozrzedzenie
gazów
postrzałowych,
powstałych
po
zastosowaniu
materiałów
wybuchowych do urabiania skał,
4. rozrzedzenie szkodliwych pyłów, do koncentracji wymaganej przepisami prawa,
5. cieplne warunki pracy.
3.3. Urządzenia do wentylacji tuneli w fazie drążenia
Instalacja wentylacji tunelu w fazie drążenia składa się z:
- głównych elementów:
•
wentylatora lub układu wentylatorów lutniowych,
•
przewodów wentylacyjnych (lutnie),
- wtórnych elementów:
•
instalacje odpylające,
•
inne (kolanka, złącza, itp.).
Przepływ powietrza w lutniociągu realizowany jest
za pomocą wentylatora lub
wentylatorów lutniowych. Zazwyczaj są to wentylatory osiowe jedno- lub dwu stopniowe
z napędem elektrycznym lub pneumatycznym (na powietrze sprężone). Za pośrednictwem
przewodów wentylacyjnych (lutni) doprowadzane jest świeże powietrze, bądź odprowadzane
są szkodliwe gazy z czoła przodka. Lutnie wentylacyjne to cienkościenne rury metalowe,
płócienne lub z tworzyw sztucznych. Lutnie płócienne i z tworzyw sztucznych określane są
powszechnie jako lutnie elastyczne. Przewody te mają kilka istotnych zalet; mają niższe
opory przepływu i są łatwiejsze w instalacji niż sztywne kanały. Dodatkowo są również
mniej podatne na uderzenia. Połączenia lutni mogą być tzw.: wsuwane (kielichowe) lub
kołnierzowe.
131
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Lutnie wentylacyjne powinny się cechować:
•
wysoką wytrzymałością mechaniczną,
•
możliwością wykonania szczelnych połączeń,
•
niewielką masą,
•
małą chropowatością,
•
łatwym transportem i szybkim montażem,
•
nie powinny powodować powstawania ładunków elektrycznych.
4. PRZYKŁADY WENTYLACJI TUNELI KOMUNIKACYJNYCH W CZASIE
DRĄŻENIA
4.1. Wentylacja tunelu Emilia w Lalikach
Tunel Emilia w Lalikach ma długość 687 m i jest najdłuższym pozamiejskim tunelem
drogowym w naszym kraju, przechodzącym przez górę Sobczakowa Grapa, w ciągu drogi
ekspresowej S69. Tunel wydrążono metodą górniczą z wykorzystaniem systemu NATM, tj.
Nowej Austriackiej Technologii Drążenia Tuneli, w myśl której górotwór jest elementem
nośnym tunelu. Podczas drążenia używano wierteł oraz środków wybuchowych na całej
powierzchni przekroju tunelu. W początkowym stadium zaawansowania prac tunel drążony
był z dwóch stron, jednak od strony północnej doszło do osuwiska, dlatego tunelu drążony
był na całej długości od strony południowej. Podczas budowy tunelu Emilia zastosowano
wentylację tłoczącą, której zasadę działania przedstawiono w poprzednim punkcie na rys 3.1.
Zastosowano przewód (lutniociąg) o średnicy 0,8 m. Wentylator osiowy Korfmann typ GAL
7 300/300 umieszczony został w odległości 16 m od portalu południowego (rys. 4.1.), aby
zapobiec zasysaniu odprowadzonych zanieczyszczeń z tunelu z powrotem do jego
przestrzeni. Maksymalny wydatek przepływu powietrza skalkulowano na 9,2 m3 /s.
132
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo
ństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Rys.4.1. Portal południowy tunelu Emilia w Lalikach podczas bbudowy [7]
Fig. 4.1. South portal of Emilia tunnel during construction [7]
4.2. Wentylacja tunelu Milthotz będącego
ę ącego odcinkiem Lötschberg Base Tunnel [3] [8]
Tunel Lötschberg jest istotnym elementem sieci połączenia kolejowego przez Alpy
Szwajcarskie (rys.4.3.).. Wykonany został przy wykorzystaniu technologii wiertniczej oraz
strzelniczej. Tunel liczący
ą
ok. 34 km, drążony
ążony przez skały do głębokości 2000 m od
powierzchni, stworzył szczególne wymagania dla wentylacji i chłodzenia tunelu w czasie
jego budowy.
Tunel Mitholz liczący
ący ok. 26 km stanowi najdłuższy odcinek tunelu
Lötschberg. Wentylację tunelu za pomocąą lutniocią
lutniociągów oraz tuneli równoległych i przecinek,
która została zastosowana w czasie drążenia tunelu
elu Mitholtz przedstawia rys. 4.2.
133
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo
ństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
Rys. 4.2. Sposób przewietrzania
ewietrzania tunelu Mitholtz w czasie drąż
drążenia [8]
Fig. 4.2. Ventilation in Mitholtz tunnel during construction [8]
Rys. 4.3. Lötschberg Base Tunnel [8]
Fig. 4.3. Lötschberg Base Tunnel [8]
134
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
4.3. Analiza przypadku
Poniżej przedstawiono obliczenia przeprowadzone według [4] dla hipotetycznego tunelu
drogowego, jednonawowego, w obudowie monolitycznej żelbetowej o docelowej długości
600m oraz przekroju poprzecznym 80 m2, wykonywanego metodami górniczymi za pomocą
materiałów wybuchowych. Roboty strzałowe prowadzone byłyby po wycofaniu załogi na
zewnątrz tunelu, dlatego w obliczeniach nie będzie uwzględniana emisja tlenu węgla i tlenów
azotu podczas wykonywania robót. Ponadto z rozpoznania geologicznego wynika, że do
tunelu w czasie jego drążenia nie będzie następował dopływ innych gazów złożowych jak:
dwutlenek węgla, tlenek węgla, azot i siarkowodór, radon oraz metan. W świetle powyższego
wyznaczono:
1) minimalny wydatek powietrza ze względu na:
•
minimalną prędkość powietrza:
௠
ܸሶ = ‫ݓ ∙ ܣ‬௠௜௡ = 0,15 ∙80 m2= 12 [m3/s],
௦
•
jednokrotną wymianę powietrza w ciągu godziny:
ܸሶ = ݊ ∙ ܵ=
ସ଼଴଴଴ ௠య
଺଴∙଺଴ ௦
= 13,3 [m3/s],
Przyjęto najwyższą wartość wydatku powietrza dla przodku drążonego tunelu: V =13,3
[m3/s].
2) parametry wentylacji:
rodzaj wentylacji
rodzaj lutni
średnica lutniociągu
współczynnik nieszczelności
jednostkowy opór
lutniociągu
długość lutniociągu
sprawność lutniociągu
opór lutniociągu
spiętrzenie wentylatora
typ wentylatora
135
tłocząca
elastyczna
0,8 m
0,00015 [um3/N1/2 ∙ ‫]ݏ‬
0,039 [Ns2/(um3 ∙m6)]
600 m
ߟ௟ = 0,86
R = 24.2 kg∙m-7
4280,74 Pa
WLE-1000B
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
5. STWIERDZENIA I WNIOSKI
1) W przypadku drążenia tuneli metodami górniczymi wymagane jest stosowanie
przepisów wynikających z Prawa geologicznego i górniczego oraz jego pochodnych.
2) Dla każdego tunelu podczas budowy dobrany musi zostać odpowiedni system wentylacji
pozwalający zapewnić:
•
minimalną prędkość powietrza określoną przepisami bhp,
•
rozrzedzenie zanieczyszczeń pyłowych i gazowych zagrażających bezpieczeństwu do
wielkości dopuszczalnych koncentracji - np. ilość metanu lub innego gazu
występującego w górotworze,
•
rozrzedzenie
gazów postrzałowych, powstałych po zastosowaniu materiałów
wybuchowych do urabiania skał,
•
rozrzedzenie szkodliwych pyłów do koncentracji wymaganej przepisami prawa,
•
cieplne warunki pracy.
3) Najczęściej stosowanym systemem
jest wentylacja tłocząca, której działanie
przedstawiono na rys 3.1., a w przypadku długich tuneli komunikacyjnych najczęściej
wykorzystywany systemem jest
wentylacja
za
pomocą tunelów równoległych
i przecinek.
4) Prawidłowa wentylacja za pomocą lutniociągów w tunelu będącym w fazie drążenia
pozwala na zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza w celu utrzymania
dopuszczalnego
poziomu
koncentracji
stężeń
szkodliwych
zanieczyszczeń,
odprowadzenie ciepła wydzielanego m.in. przez zainstalowane w tunelu pojazdy oraz
powstającego na skutek robót strzałowych oraz w przypadku wystąpienia pożaru
umożliwienie bezpiecznej ewakuacji ludzi i sprawne ugaszenie pożaru w tunelu.
5) Prawidłowa wentylacja wyrobiska tunelowego wpływa nie tylko na bezpieczeństwo
pracy, ale również na postęp robót i koszty.
6. LITERATURA
[1]
Fathi Tarada, HBI Haerter Ltd. Ventilation with Safety. World Tunnelling Switzerland, April
2000
[2]
ITA WG5
– Health & Safety in Works. Guidance on the safe use of temporary ventilation ducting in tunnel.
N° ISBN: 978-2-9700776-0-2 ITA REPORT n°008 / NOV 2011
136
Budownictwo Podziemne i Bezpieczeństwo w Komunikacji Drogowej i Infrastrukturze Miejskiej
[3] Nawrat S., Napieraj S.: Wentylacja i bezpieczeństwo w tunelach komunikacyjnych. AGH
Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne , Kraków 2005.
[4]
Praca zbiorowa: Poradnik Górnika. Katowice, Wydawnictwo Śląsk 1974
[5]
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa
i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego
w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U.02.139.1169)
[6]
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 981)
[7]
http://www.nbi.com.pl/assets/NBIpdf/2008/4_19_2008/pdf/
2_doprastav_drazy_tunel_w_lalikach_nbi.pdf
[8]
http://www.marticontractors.ch/data/pages/documents/Loetschberg_e.pdf
ABSTRACT: The article contains basic issues related to ventilation systems for
transportation tunnels in the phase of construction. To ensure adequate conditions of hygiene
and safety at the stage of drilling is necessary to use adequate ventilation in tunnels. The
purpose of ventilation of tunnels during construction is to ensure adequate air exchange in
order to maintain acceptable levels of harmful concentrations of pollution and heat from the
tunnel, and in case of fire to enable the safe evacuation of people and efficiently extinguish
a fire in the tunnel.
KEYWORDS: ventilation, transport tunnels, tunneling
137
Download

Wywiad siatkarek naszego gimnazjum z Wójtem Gminy Miedźna