prof. PhDr. BEÁTA BALOGOVÁ, PhD.
Inštitút edukológie a sociálnej práce, FF PU v Prešove
Perspektívy etiky sociálnej práce a ošetrovateľstva v procese posúdenia (diagnostiky) životnej
situácie klienta
Príspevok je reflexiou profesijnej aktivity pomáhajúceho profesionála v procese posúdenia životnej
situácie klienta, kedy dochádza ku posúdeniu klientovho konania na základe rozlíšenia pohnútok
a konečných cieľov konania. Avšak ak vychádzame z predpokladu, že motívy a ciele konania sú
spojené s hodnotami súčasnej postmodernej spoločnosti a dôsledkov ekonomickej, finančnej a ako ju
niektorí označujú hlavne morálnej krízy. Ako potom v tomto procese vymedziť a posúdiť zištné
(egoistické) a nezištné (altruistické) konanie, tak, aby sme tým nepatologizovali klienta a jeho životnú
situáciu.
M.A. MAGDALENA M. BARAN
IFiS PAN; Fundacja „Kultura Liberalna“
Etyka walczących stron
Od początków historii ludzi walczyli przeciwko sobie. Powody były przeważnie takie same – różne
formy posiadania albo konieczność zabezpieczenia się przed potencjalnym niebezpieczeństwem.
Pretekstów do rozpoczęcia wojny można wskazać wiele, począwszy od walki o ognień, miejsce w
jaskini, pożywienie, przez posiadanie ziemi lub bogactw, kobiety, politycznych wpływów, aż po
kwestię posiadania i sprawowania władzy. Mimo pozornego chaosu walczący ludzie bardzo szybko
ustalili obowiązujące ich samych reguły. Pierwsze, niepisane jeszcze kodeksy, określały sposób
prowadzenia wojny, czerpiąc przy tym z powiązanych ze sobą zasad religijnych czy kulturowych.
Szybko przekształciły się one jednak w to, co dzięki chansons de geste znamy pod nazwą etosu
rycerskiego, ulegającego kolejnym modyfikacjom, aż po kodeksy etyczne współczesnych armii i
składających się na nie pojedynczych żołnierzy. I choć w kolejnych stuleciach wojenna etyka zwracała
uwagę na różne aspekty działania, dyktowała może nieco odmienne schematy zachowań, pewne jej
elementy pozostały niezmienne. W moim wystąpieniu chcę pokazać jej ewolucję, a także zapytać o,
powiązane z prawem międzynarodowym, najnowsze kodeksy etyki żołnierskiej (obowiązujące tak w
poszczególnych krajach, jak i na szczeblu międzynarodowym), zakres ich stosowania i weryfikację,
jaką pisane i powszechnie uznawane zasady przechodzą podczas konkretnych konfliktów zbrojnych.
Mgr. BOHUSLAV BINKA, PhD.
Fakulta sociálních studií, Masarykova univerzita
Analýza faktorů ovlivňujících proenvironmentální chování
Příspěvek navazuje na více než čtyři dekády výzkumu vazby mezi proenvironmentálními
hodnotami/postoji a proenvironmentálním chováním. Dosavadní výzkumy ukazují, že vztah mezi
proenvironmentálními hodnotami/postoji a proenvironmentálním chováním je empiricky
nejednoznačný a významně ovlivněný dalšími faktory. Těmito faktory, které jsou označovány jako
bariéry a benefity proenvironmentálního chování, jsou např. vnímání environmentálních problémů,
sociální normy, morální normy, vědomí následků chování, přisuzování odpovědnosti atd. Existující
teorie/modely proenvironmentálního chování, které vycházejí z paradigmat racionální volby či
morálního usuzování, jsou v zahraničí systematicky empiricky testovány. Přesto se mnohdy rozcházejí
v tom, jaké faktory ovlivňující proenvironmentální chování lze považovat za významné. Vše
nasvědčuje tomu, že význam faktorů se liší v různých skupinách populace a v různých oblastech
proenvironmentálního chování. Málo prozkoumaná přitom dosud zůstávala vazba mezi osobními
hodnotami/postoji člověka a jeho profesním či občanským proenvironmentálním chováním. V
připraveném příspěvku si proto kladu otázky, které jsou jedním ze základních témat současného
environmentálního výzkumu. Jak silná je vazba mezi environmentálními hodnotami, postoji a
chováním u vybraných profesních skupin? Existují výrazné odlišnosti mezi profesními skupinami a
benefity a bariérami proenvironmentálního chování? Lze využít etické analýzy k zpřesnění
empirických výzkumů proenvironmentálního chování?
Dr. hab. JOANNA MYSONA BYRSKA
Wydział Filozoficzny, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie,
Etika v svete korporaci
Korporácia ako hovorí Raj Patel má mnoho atribútov aké majú ľudia s psychotickým ochorením. V
dnešnom svete význam korporácii /zamestnávatelia, podnikatelia a výrobcovia/ je často väčší než
mnohé menšie štáty, kvôli finančnému obratu a ročnému rozpočtu. V globalizovanom svete korporácie
majú dôležitý vplyv na procesy, ktoré prebiehajú v ňom, a na vznik nových trendov.
Príspevok vyvoláva otázku, ako je chápaná etika v svete korporácie? Prečo korporácie majú etické
kódexy? Kto je človek , ktorý pracuje v korporácii? Naozaj chcete, kladie otázku Richard Conniff ako
sa zmení na "korporačne zviera“ a biologické inštinkty mu pomôžu prežiť a nie etická citlivosť? Je
človek ako osoba so silnou etickou citlivosťou odlišný od človeka – „korporačného zvieraťa“?
Vyššie uvedené otázky sú úvodom k ďalšiemu štúdiu problematiky korporačného sveta, v ktorom
hlavným cieľom je zisk, nie blahobyt človeka. Všetky investície sú zamerané na rýchly zisk, bez
ohľadu na náklady, ktoré nenesie priamo korporácia.
Dr. STANISŁAW CADER
Beskidzki Instytut Nauk o Człowieku
Kodeks wartości etycznych nauczyciela a prawodawstwo oświatowe w Polsce”
Problemy etyki zawodowej nauczycieli są w praktyce trudne do sformułowania, a zwłaszcza do
zrealizowania. W dobie współczesnej nauczyciel reprezentuje jednocześnie siebie i swoją osobowość,
oraz instytucję oświaty. W praktyce nie zawsze istnieje synchronizacja tych obu ról, prywatnej i
publicznej. Etyka zawodu nauczyciela powinna być oparta na znanych wartościach uniwersalnych,
oraz wartościach szczególnie eksponowanych w działalności edukacyjnej. W toku nieustannej reformy
systemu oświaty w Polsce jak i w innych krajach Unii Europejskiej dostrzeżono potrzebę
uwzględnienia problemów etycznych i odbudowania coraz bardziej chwiejącego się autorytetu
nauczyciela. Czy w aktualnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce istnieje podstawa do
wprowadzenia w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych „Kodeksu Etyki Nauczyciela”,
czy też nie?. Być może tak, ale jako dobrowolną umowę nauczycieli określającą zasady moralne
jakimi zobowiązują się kierować w pracy zawodowej.
Dr. STANISŁAW CIUPKA
Akademia techniczno- humanistyczna Bielsko – Biała
Hansa Jonasa spojrzenie na etyczne problemy współczesnej cywilizacji technicznej
W poglądach tego wybitnego etyka poczesne miejsce zajmuje koncecja odpowiedzialności. powyższą
problematyka rozwija w licznych publikacjach książkowych, wykładach, referatach, artykułach. w
ramach etycznego namysłu nad obecnym rozwojem technicznej działalności człowieka, dochodzi do
przekonania, że tradycyjne idee etyczne nie pasują do nowej rzeczywistości i dlatego postuluje
potrzebę stworzenia nowej etyki, która będzie odpowiadała współczesnym wyznaniom. nowa sytuacja
etyczna zmieniła radykalnie etyczny horyzont i jego zdaniem nowa etyka powinna objąć swoim
namysłem świat pozaludzki, wziąść pod uwagę kumulatywne skutki działań kolektywnych. hansa
jonasa nowa wizja człowieka i jego życia moralnego jest bardzo orygimalna , gdyż nie ucieka od
trudnych problemów współczesności, związanych pod wpływem nauki i techniki. wydaje się więc, że
warto pochylić się nad jego propozycją budowy nowej etyki.
Dr. DAVID ČERNÝ
Ústav státu a práva AV ČR, Praha
Smrt: biologický či filosofický pojem?
Pojem smrti je v současné době předmětem neutichajících debat, zvláště v kontextu ransplantační
etiky (dead donor rule apod.). Zatím stále ještě převažuje představa, že lidská smrt je zachytitelná
v rámci biologického paradigmatu smrti, tj. prostřednictvím funckionální biologické definice
a biologických kritérií (kardiopulmonální a neurologické), roste počet zastánců představy, že lidskou
smrt nelze chápat jako biologickou událost. Nětří autoři napadají neurologické kritérium (oprávněně)
a tvrdí, že lékařská praxe by si měla přiznat, že dárci orgánů nejsou ve skutečnosti mrtví (a podle toho
pozměnit lékařskou etiku a opustit dead donor rule), jiní zase chápou smrt jako zánik lidské osoby
definované prostřednictvím kapacity vyšších kognitivních funkcí. Cílem mého příspěvku je podrobit
tuto filosofickou koncepci smrti kritice a ukázat, že rozlišování mezi smrtí osoby a smrtí lidského
biologického organismu je chybné.
Mgr. EVA DEMJANOVÁ
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
K niektorým špecifikám etických kódexov manažérov na vysokej škole
Príspevok je zameraný na etické kódexy manažérskej etiky na vysokých školách. Prvá časť sa zaoberá
zmyslom manažérskej etiky v prepojenosti s prostredím univerzít a poukazuje na náročnosť profesie
manažérov v danej oblasti. Druhá časť predstavuje analýzu etických kódexov. V rámci tejto úlohy sú
skúmané konkrétne etické kódexy zo zahraničného prostredia. Pozornosť je zameraná na hľadanie
morálnych požiadaviek pre manažérov, ktoré sú súčasťou niektorých analyzovaných etických
kódexov. V tomto zmysle ide o skúmanie obsahovej stránky týchto kódexov a súčasne aj k zameraniu
na dôsledky konania manažérov.
JUDr. ADAM DOLEŽAL
Ústav státu a práva AV ČR, Praha
Lékařská etika a moderní technologie – nové výzvy v 21. Století
Svět 21. století klade nové požadavky na lidské jednání. S rozvojem technologií, možností nových
objevů a zkoumání, vědeckých výzkumů, které přinášejí tyto objevy, lidstvo překonává hranice, které
pro něj v minulých stoletích byly zdaleka nedostupné. Vědecký rozvoj se sebou vždy nová morální
dilemata přinášel a je signifikantní, že tyto morální otázky v symbolickém smyslu pokulhávaly
v časovém odstupu za novými objevy. Také rozvoj v medicíně pak přináší nebývalou řadu nových
morálních i etických otázek, které byly dosud v teorii zcela nepředpokládané a v řadě případů i
nemyslitelné. Klonování, genetické inženýrství, transplantace orgánů, výzkum na embryonálních
kmenových buňkách, genetické úpravy či zdokonalování fyzických i psychických atributů člověka,
umělé oplodnění, ektogeneze – to vše jako nové potencionální biotechnologické vymoženosti
vystavují před současné filosofy nové problematické otázky, které vyvolávají diskuse i o sporech již
dříve řešených či vyřešených. Je tak bezesporu možné říci, že biotechnologický rozvoj v této oblasti
přinesl do etických disciplín zcela nový rozměr a náhled. Obstojí v souvislosti s těmito novými
výzvami tradiční etické kodexy, odvozující své historické kořeny od Hippokratovy přísahy?
Mgr. JACEK DOMAGAŁA, Mgr. PAWEŁ TOBICZYK
Szkoła Policji w Katowicach
Etos policjanta a koncepcja „etiky sociálnych dôsledkov”
1) Obowiązki zawodowe policjanta
2) Podstawowe z ałożenia „etiky sociálnych dôsledkov”
3) Etos policjanta a koncepcja „etiky sociálnych dôsledkov”
Wydaje się, że teoria „etiky sociálnych dôsledkov” pozwala na zobrazowanie etosu zawodowego
policjanta.
Mgr. PAULINA DUBIEL-ZIELIŃSKA
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Consequencialistic and nonconsequencialistic overtone of the Code of ethics of an academic staff
member in the light of "ethics of social consequences"
In this article there has been examined the Code of ethics of an academic staff member. The Code
defines the concept of science and common feature of all sciences. It focuses on the main inspiration
for academic work and primary duty of an academic community. It indicates basic, general principles
of ethics, on which it is based, then tackles specific values. In the next part it discusses in detail the
examples of good practice. "Ethics of social consequences" is shown as a new expression of
professional ethics. There is presented a model of reasoning consistent with that theory. There are
described the two dimensions - consequencialistic and nonconsequencialistic.Completion of the article
is a synthesis of consequentialistic and nonconsequentialistic features of "ethics of social
consequences" present in the Code of ethics of an academic.Conducted analysis of the Code in light of
"ethics of social consequences" clearly indicates that nonconsequentialistic theories are not the only
ones to be used in codex ethics (deontological or virtue theories) but also consequentialistic theories
shall not be failed to be mentioned.
doc. PhDr. JAROMÍR FEBER, CSc., doc. PhDr. JELENA PETRUCIJOVÁ, CSc.
VŠB-TU Ostrava, Katedra společenských věd
Meze altruismu v sociální práci
Sociální práce jako cílevědomá snaha o zkvalitnění života lidí ve společnosti se nutně opírá o morální
princip altruismu. Altruismus vymezujeme jako etickou pozici překonávající paradox absolutního
egoismu. Ten ukazuje, že egoismus ruší sám sebe, protože možnost uspokojení vlastních zájmů a
potřeb závisí na fungování společenského celku. Aby mohl společenský celek fungovat, musí jedinci
své ego v zájmu celku omezit. Absolutizace altruismu je ale rovněž paradoxální, protože bezbřehá
snaha pomoci všem ruší sama sebe, neguje nejen objekt, ale i subjekt pomoci. Při hledání rozumných
hranic altruismu provedeme komparaci utilitarismu a deontologie jako základních konkurujících si
etických přístupů zdůvodňujících odlišné pojetí morálky. Potřeba zdůvodnění morálky se
nejnaléhavěji objevuje v situacích, které si vyžadují od jedince určitých obětí, když se má rozhodnout,
je-li připraven se pro morální hodnoty obětovat. V souladu s etikou povinnosti se má mravní jedinec
morálce podřídit ne proto, že mu to přinese bezprostřední užitek, ale proto, že si uvědomuje, že je to
správné. Vůči etice povinnosti se staví současný utilitarismus. Jeho charakteristickým znakem je
konsekvencialismus. Nehledě na vývoj, který utilitarismus prodělává, však za jeho základní nedostatek
považujeme tendenci chápat mravní jednání a rozhodování jako kalkul. Nedomníváme se, že
vypočítavost je primární mravní ctností. Stejně tak neschvalujeme ani princip užitku, protože je
příkladem etického redukcionismu. Obecně každé heteronomní pojetí etiky redukuje morálku jen na
převodní páku, která má dodatečně posvětit jednání, které je však motivováno jinými než morálními
důvody. Vede k odmítání hledání etických zásad, jejichž dodržování by bylo ve společnosti vždy,
nehledě na jakýkoli kalkul, povinné
prof. PhDr. VASIL GLUCHMAN, CSc.
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Profesijná etika a perspektívy jej rozvoja
Cieľom ďalšieho rozvoja profesijnej etiky (nielen na Slovensku) by mala byť v prvom rade na jednej
strane širšia a na druhej strane užšia spolupráca teoretikov a praktikov. Znamená to jednak širšiu
spoluprácu všetkých zainteresovaných, ale zároveň s lepším vzájomným pochopením snáh teoretikov
ako aj praktikov. Výsledkom spolupráce by nemala byť iba ďalšia formalizácia profesijnej etiky, teda
prvoplánové vytváranie etických kódexov pre potreby budovania imidžu profesie. V prvom rade by sa
malo všestranne obnoviť úsilie rozvíjať profesijnú etiku ako etiku práce a etiku vzťahov. Celá
profesijná etika vo svojej podstate sa zakladá predovšetkým na vzťahu príslušníkov profesie k práci,
jej kvalite a na vzťahu k ľuďom či už v pozícii klientov, kolegov, nadriadených alebo podriadených.
PhDr. MARTA GLUCHMANOVÁ, PhD.
Technická univerzita v Košiciach, Fakulta výrobných technológií so sídlom v Prešove, Katedra
humanitných vied
Stav školstva na Slovensku – etické a morálne aspekty
Autorka poukazuje na situáciu, v akej sa nachádza slovenské školstvo v súčasnosti a v rámci neho aj
postavenie učiteľskej profesie. Pozornosť venuje stavu školstva na Slovensku a systémovým krokom
na podporu jeho ďalšieho rozvoja. Daný komplexný dokument vníma ako pozitívny krok a zároveň
príležitosť začať riešiť problémy, aj etické a morálne, ktorých sa v tejto kľúčovej oblasti pre
spoločnosť za posledné obdobie nahromadilo viac ako dosť. Zdá sa, že profesijná učiteľská etika môže
byť nápomocná pri predchádzaní mnohých etických a morálnych problémov v každodennej práci
učiteľa.
Dr. URSZULA GRUCA-MIĄSIK
Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Pedagogiczny
Etyka i moralne wyzwania dla współczesnego wychowawcy
Moralny kontekst pracy wychowawcy
Współczesne dylematy moralne działań wychowawczych
Uwagi o etosie wychowawcy – spolegliwy opiekun
prof. UR dr. hab. GRZEGORZ GRZYBEK, Mgr. AGNIESZKA BIELAK
Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Pedagogiczny
Etos nauczyciela a spór o gender
Nauczyciel w zakresie obowiązków wychowawczych i dydaktycznych powinnien odnościć się do
wartości podstawowych. Spór o gender jest sporem natury normatywnym, w dalszej cześci
aksjologicznej. Wydaje się, że strony konfliktu, w który jest wplątany nauczyciel nie tyle podważają
wartości podstawowe – np. godność osoby ile wyprowadzają z tej wartości odmienne normy dla
praktyki życia społecznego i zadań edukacyjnych szkoły. Konflikt ten od nauczyciela wymaga
przemyślenia podstaw swojego etosu.
Mgr. KATARÍNA HA DACOVÁ
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Profesijná etika a 21. storočie
Cieľom príspevku je poukázať na špecifikum dnešnej spoločnosti a jej vzťah k profesijnej etike.
Vníma ju ako praktickú pomôcku pre profesijný rozvoj alebo len ako nový prostriedok reklamy
a prezentácie dobrého mena firmy či organizácie? Život každého človeka je pod vplyvom príkazov,
zákazov, zvykov a mravov, ktoré ovplyvňujú jeho činy, správanie sa i odbornú či profesijnú činnosť.
Konkrétne formy správania sa ľudí sú teda podmienené nielen ich vlastnými morálnymi princípmi, ale
aj mravnými a etickými názormi a princípmi, prevládajúcimi v danej spoločnosti, ako aj príslušnosťou
jednotlivca k určitej sociálnej skupine, profesii. Preto vzťah súčasnej spoločnosti a profesijnej etiky
vnímam ako podstatný.
Mgr. HANA HOBZOVÁ
Ústav lékařské etiky, Lékařská fakulta, Masarykova univerzita
Respekt k budoucí autonomii dětského pacienta
Respekt k autonomii je jeden ze čtyř principů lékařské etiky, které v roce 1979 formulovali T. L.
Beauchamp a J. F. Childress. Zaštiťuje možnost svobodné volby pacienta, autonomního rozhodnutí o
terapii, ať ve smyslu přijetí či odmítnutí. Pacienti dětského věku postrádají autonomii svobodné volby,
ta je nahrazena rozhodováním jejich zástupců, nejčastěji rodičů. Někdy jsou subjektivní zájmy
zástupců v nesouladu se standardem nejlepších zájmů dítěte, popřípadě s objektivními medicínskými
fakty, překládanými lékařem. Právo rodičů autoritativně rozhodovat o léčbě dítěte není absolutní, lékař
má možnost autoritu zástupců překonat, pokud existuje riziko poškození zdraví dítěte. Stanovisko
Americké pediatrické akademie AAP postuluje rozdíl mezi autonomním informovaným souhlasem
pacienta a souhlasem rodičů, kteří dávají informované svolení s diagnostikou a léčbou.
Respekt k budoucí autonomii dětského pacienta má své místo v pediatrických oborech intenzivní péče,
neonatologii, onkologii či dětské psychiatrii. Ohled na nezávislé rozhodování dítěte může vyjasňovat
odporující i zastávající se argumentaci v tématu eutanazie dětských pacientů, která je od počátku roku
2014 schválena v Belgickém království. Teoretickou rovinu tématu respektu k dětské autonomii
můžeme také diskutovat v oboru asistovaná reprodukce, v souvislosti s anonymitou dárcovství gamet,
dlouhodobou kryokonzervací embryí či surogátním mateřstvím, tedy v oborech, kdy možné budoucí
nežádoucí souvislosti v životě dítěte jsou podřízeny aktuálním zájmům dospělých osob. Přiměřenost
respektujícího postoje ošetřujících osob by měla být vždy znovu reformulována vzhledem ke stupni
bio-psycho-sociálního vývoje dětského pacienta.
MUDr. JANA HOŘÍNKOVÁ
Ústav lékařské etiky, Lékařská fakulta, Masarykova univerzita Brno
Problematika autonomie v psychiatrii
Autonomie jedince je jedním ze základních principů biomedicínské etiky. Jedná se o respekt
k rozhodnutí daného člověka ohledně péče o jeho zdraví. Je podkladem pro koncept informovaného
souhlasu, který se stal v současné medicíně velmi důležitým dokumentem. Autonomní rozhodnutí
však vyžadují schopnost porozumět, vědomosti, zralost, odpovědnost a soudnost. Bohužel však tyto
schopnosti mohou být, a také často bývají, narušeny duševním onemocněním, proto vyvstává otázka,
do jaké míry je reálné za všech okolností respektovat autonomii v léčbě psychicky nemocných lidí?
Uvedeme si konkrétní příklad z praxe - kazuistiku mladého muže, u něhož došlo ke vzniku
onemocnění ze schizofrenního okruhu. Přítomnost duševní poruchy (psychotická symptomatologie,
formální poruchy myšlení) a současná anosognoze (neschopnost kriticky nahlížet na nemoc) narušily
autonomii pacienta. K ochraně jeho zájmů a zajištění adekvátní léčby byla soudem nařízená
krátkodobá nedobrovolná detence – jakožto projev paternalismu. Princip beneficence převážil princip
autonomie, což je v tomto případě eticky akceptovatelné. Zavedení účinné terapie vedlo ke zlepšení
stavu pacienta a s postupným vytvářením náhledu na onemocnění se obnovovala pacientova schopnost
autonomního rozhodování.
Lze konstatovat, že je sice nezbytné respektovat autonomii jedince, avšak ve velmi výjimečných
případech je eticky přijatelné, aby princip beneficence převážil princip autonomie. Narušení
autonomie je pak možné chápat jako cestu k jejímu novému vytvoření
Dr. ZBIGNIEW CHODKOWSKI
Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Pedagogiczny
Etyka w poradnictwie internetowym
Specyfika poradnictwa internetowego
Moralne aspekty poradnictwa internetowego
Zasady etyczne dla osób udzielających porad za pośrednictwem Internetu
Mgr. JÁN KALAJTZIDIS, PhD.
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Metodologické perspektívy profesijnej etiky
Predložený príspevok má za úlohu pokračovať v analýze profesijnej etiky, predovšetkým
prostredníctvom skúmania literatúry venovanej tejto problematike. Cieľ príspevku je možné vo
všeobecnosti subsumovať pod snahu o filozoficko-etické skúmanie možností ďalšieho rozvoja
profesijnej etiky. Konkrétne ide o snahu prekonať podľa môjho názoru nesprávne (obmedzené),
chápanie profesijnej etiky v dostupnej odbornej literatúre. Množstvo autorov totiž redukuje profesijnú
etiku na jej normatívny aspekt a to na úkor ďalších existujúcich aspektov: axiologického
a implementačného. Na druhej strane, je potom tento normatívny aspekt mnohokrát stotožnení opäť
len s jedným z existujúcich rozmerov normatívneho aspektu: rozmerom deontologickým. Takéto
zúženie a zbytočné stotožňovanie odvádza autorov profesijnej etiky od riešenia mnohých závažných
problémov, ktoré v profesijnej etike práve kvôli tomuto prístupu pretrvávajú. Príspevok sa pokúsi
poukázať, že s ohľadom na budúce skúmania (rozvíjanie a fungovanie profesijnej etiky) je takéto
chápanie neudržateľné a preto je potrebné hľadať nové metodologické perspektívy profesijnej etiky.
Existuje viacero pomyselných ciest, ktorými je možné sa vydať: a to buď rozvíjaním a modifikovaním
súčasných etických teórií a ponúknutím nových prepracovaných rozmerov čo by mohlo viesť až
k vzniku hybridných etických teórií. Alebo sa na druhej strane úplne odkloniť od snahy využívať
klasické etické teórie v profesijnej etike a zamerať sa na nové prístupy.
Mgr. JÚLIA KLEMBAROVÁ
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Mentálne postihnutie ako výzva pre bioetiku
Príspevok sa zaoberá problematikou mentálneho postihnutia a chápe ho ako dôležitú výzvu pre
bioetiku v súčasnosti a zároveň ako nevyhnutný predmet odborných diskusií v budúcnosti. Autorka
v úvode ponúka zdôvodnenie potreby vnímania mentálneho postihnutia ako etického problému, ktoré
je založené predovšetkým na obmedzených intelektuálnych a kognitívnych schopnostiach ľudí
s mentálnym postihnutím. Druhá časť príspevku skúma, či je táto problematika reflektovaná v rámci
etického diskurzu na Slovensku prostredníctvom analýzy viacerých publikovaných prác. V závere
príspevku autorka zdôrazňuje potrebu vnímania mentálneho postihnutia ako dôležitej súčasti viacerých
profesijných etík a uvažuje o „etike postihnutia“ ako o možnej perspektíve v rámci vývoja profesijnej
etiky na Slovensku.
Mgr. KATARÍNA KOMENSKÁ, PhD.
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Prevencia a aktivizácia pacienta ako (morálne) ciele poskytovania zdravotnej starostlivosti
Predkladaný príspevok oboznamuje s problémom prevencie a jej úlohy v modernej klinickej praxi.
Špeciálna pozornosť bude venovaná vymedzeniu a analyzovaniu miesta prevencie v systéme
zdravotnej starostlivosti a v profesijnej činnosti zdravotníckeho personálu (lekárov, sestier,
ošetrovateľov) na Slovensku. Východiskom pre uznanie významnej úlohy prevencie ako jednej
z morálnych cieľov profesijnej činnosti odborníkov v oblasti zdravotníctva bude pochopenie nových
trendov v medicíne a v poskytovaní zdravotnej starostlivosti. Tie vedú k uznaniu dôležitej úlohy
v rozhodovaní a konaní o procese zdravotnej starostlivosti a ochrany zdravia nielen na strane
odborníkov, ale aj pacientov ako aktívnych participujúcich na týchto rozhodnutiach. Práve cez práce
autorov ako sú Childress a Beauchamp, Nordenfelt, či Veatch možno pozorovať tieto zmeny v určení
nového, moderného a holistického etického vzťahu odborníkov ku svojim pacientom. To odborníkov
následne zaväzuje hľadať spôsoby, ako zapojiť a zaktivizovať pacientov do procesu ochrany, podpory
a nastolenia zdravia v ich vlastnom živote.
V závere príspevku predstavím niektoré zo základných podôb prevencie na Slovensku a kriticky
prehodnotím ich úlohu a zmysel v procese aktivizovania pacientov podieľať sa na svojom vlastnom
zdraví a zodpovednosti zaň.
STEFAN KONSTAŃCZAK
Instytut Filozofii, Uniwersytet Zielonogórski
Aplikowanie do praktyki lekarskiej w kodeksach etycznych polskiej szkoły filozofii medycyny
Filozofia medycyny ma w Polsce długą tradycję, ale przedmiotem naukowych dywagacji stała się
dopiero w XIX wieku. Za jej prekursora uznaje się Tytusa Chałubińskiego (1820-1889). Choć tylko
niektórzy z jej przedstawicieli jak Kazimierz Filip Wize (1873-1953 oraz Władysław Biegański
(1857–1917) byli zarazem znanymi lekarzami i filozofami, to każdy z jej przedstawicieli podejmował
poszukiwania filozoficznych fundamentów medycyny. Spowodowało to, że ich dorobek naukowy
nabrał ponadczasowego charakteru, dzięki czemu autorzy tych opracowań przeszli nie tylko do historii
medycyny, ale także do historii filozofii. W obrębnie tej szkoły powstało także wiele projektów
kodeksów etyki lekarskiej oraz wskazań natury moralnej przekazywanych młodym adeptom
medycyny. Wynikały one głównie z doświadczeń dydaktycznych z zajęć prowadzonych na
wydziałach lekarskich polskich i zagranicznych uczelni. Poszczególni przedstawiciele polskiej szkoły
filozofii medycyny różnili się co do poszczególnych kwestii, jak np. dopuszczenie kobiet do
wykonywania zawodu, traktowania pacjentów, przestrzegania tajemnoicy zawodowej, sposobu
kwalifikacji na studia lekarskie oraz korzystaniua z usług personelu pomocniczego (felczerzy,
pielęgniarki). W opracowanych przez nich projektach kodeksów etyki lekarskiej można stąd dostrzec
nie tylko ewolucję sztuki lekarskiej, ale także próbę zrozumienia istoty zdrowia i choroby, a także
dopuszczalnych granic udzielania pomocy medycznej oraz przyzwolenia na jej zaniechanie. Lektura
polkich kodeksów etyki lekarskiej stanowi zatem wyjątkową okazję do prześledzenia zmian w
moralnej wrażliwości przedstawicieli świata medycny w XIX i XX wieku, co pozwala równiez na
wyciągnięcie wniosków dotyczących nieodległej przyszłości.
Mgr. ONDŘEJ LEHKÝ
1. Lékařská fakulta
Etická výchova v „éře prázdnoty“
Příspěvek Etická výchova v „éře prázdnoty“ má být pokusem o zhodnocení možných perspektiv
etické výchovy tváří v tvář některým významným společensko-kulturním změnám západního světa
posledních desetiletí. Termín „éra prázdnoty“ je převzat z díla francouzského filozofa a sociologa G.
Lipovetského. Pojem „prázdnota“ zde představuje synonymum pro nový náhled na povahu a smysl
lidského bytí, jenž je charakteristický pro velkou část dnešní západní populace. Lipovetsky mluví o
novém pojetí individualismu, pro nějž je typický vzrůstající nezájem o vše, co přesahuje ryze privátní
sféru. Hlavní hodnotou se v takovém přístupu ke světu stává konkrétní požitek. „Lidé prázdnoty“ tedy
z hlediska tradiční etické terminologie představují bytostné hédoniky. Základem zmíněného
hédonismu je pak výrazný egoismus, jenž ovšem není chápán jako něco negativního. „Postmoderní
hédonismus“ coby základní životní krédo stojí nepochybně v opozici k tradičnímu pojetí morálky
založené na mravním zákoně a ctnostech. Někteří autoři ovšem příchod nové „postmoralistní etiky“,
etiky bez transcendentních norem či povinností, plně akceptují coby logický důsledek úsilí o co
největší realizaci individuální svobody. Ono nové etické vědomí pak nazývají „minimální etikou“ či
„bezbolestnou etikou pozdně demokratických časů“. Odkud pramení taková změna morálního
vnímání, jaké jsou její filozoficko-antropologické souvislosti? A jak takový koncept předkládat žákům
základních a studentům středních škol v rámci etické výchovy? Je zde vůbec možný nějaký pozitivní
či alespoň tolerantní přístup? Nebo se v případě „minimalní etiky“ jedná o vysloveně defektní teorii,
kterou je třeba prezentovat jako zjevný produkt kulturního a duchovního úpadku? Náš příspěvek se
pokouší stručně nastínit odpovědi na zmíněné otázky.
prof. TADEUSZ MICZKA
Uniwersytet Śląski
Etyka w sytuacjach „bezdomności zawodowej“. Casus dziennikarstwa?
We współczesnych dyskusjach na temat wartości dominujących w praktykach zawodowych przyjąć
należy jednocześnie dwa punkty widzenia: jeden, uwzględniający coraz większą specjalizację
zawodową i związaną z nim hierarchizację (gradację) profesji w procesach społecznych oraz drugi,
wskazujący na otwartość przestrzeni zawodowej, zagrażającą nawet istnieniu różnych profesji w
tradycyjnym znaczeniu. W moim wystąpieniu skupiam uwagę na drugiej tendencji, ograniczając się
do charakterystyki ewolucji dziennikarstwa na początku XXI wieku, zawodu, który w powszechnym
odczuciu najbardziej kształtuje obrazy współczesności, wchodząc w złożone relacje z dysponentami
mediów, biznesem i polityką, relacje stale poszerzające obszary pograniczności i etycznej
nieoczywistości. W tzw. „kulturze uczestnictwa“ (według terminologii H. Jenkinsa) i w zachodnim
modelu demokracji, oprócz tego typu interakcjonizmu, pojawiają się wciąż nowe role dziennikarskie,
czyniąc z tej profesji w zasadzie zawód wolny. Nie podzielam coraz bardziej popularnej opinii, że
każdy może być dziennikarzem, ale zastanawiam się nad indywidualnymi i społecznymi
konsekwencjami tego intensywnie rozwijającego się zjawiska, które nazywam „bezdomnością
zawodową“. Szczególnie interesują mnie pojawiające się w licznych rozważaniach na ten temat,
a zwłaszcza w debacie o sensowności, celowości i charakterze kształcenia zawodowych dziennikarzy,
zagadnienia etyczne, które decydują o etosie i specyfice zawodu. Według mnie w najbliższym czasie,
dzięki rozmaitym deregulacjom, prawnym i naturalnym, programowym i spontanicznym, los
dziennikarstwa podzielą inne zwody. Oczywiście, nie wszystkie, ale to zróżnicowanie stanie się
podstawą nowego, gospodarczo-politycznego ładu globalnego. Refleksja nad metamorfozą
dziennikarstwa stwarza okazje do rozważenia takich, ważnych dla przyszłosci etyki zawodowej,
kwestii jak głębokość kryzysu etyki tradycyjnej, postmodernizacja etyki stosowanej, wpływ bioetyki
na wszelką pracę człowieka czy zmienność zasad konstruowania norm określających wartości
podstawowe i osobowości etyczne w różnych praktykach zawodowych.
MgA. JAN MOTAL, PhD.
Katedra mediálních studií a žurnalistiky, Fakulta sociálních studií, Masarykova univerzita
Filmová dokumentaristika jako slepé místo aplikované etiky: problém autonomie respondenta
Filmová dokumentaristika patří mezi ta místa mediální etiky jako svébytné disciplíny aplikované
morální filozofie, která jsou opomíjena nejvíce. Na hranici mezi uměním a žurnalistikou je zde řešení
mnohých podstatných etických otázek odsouváno jako hraniční. Tento příspěvek dokládá, že právě
tato hraniční témata nám mohou pomoci projasnit hluboké problémy specializovaných disciplín
aplikované etiky a prohloubit kritický potenciál současného etického diskurzu zaměřeného na roli
profesí v demokracii vůbec, a to s využitím interdisciplinárního přístupu (mediální etika / bioetika). S
využitím několika případových studií tento teoretický příspěvek zasazuje filmovou dokumentaristiku
do modelu médií jako čtvrté moci (fourth estate) v demokracii, s akcentem na uměleckou povahu
žánru jako prohlubování reflexe obecně lidského (human interest). Z tohto východiska je pak kriticky
nahlédnut vztah dokumentaristů a respondentů v kontextu (pozitivní / negativní) autonomie osoby.
Eticky problematické využívání respondentů k tzv. uměleckým či žurnalistickým účelům je
diskutováno na této ploše respektu k člověku jako účelu o sobě s využitím východisek I. Kanta, J. S.
Milla a R. Scrutona i v politickém a estetickém smyslu. Autor příspěvku navrhuje využití mechanismu
informovaného souhlasu známého z bioetiky k překonání eticky problematických míst tohto vztahu.
doc. PhDr. DANIELA NAVRÁTILOVÁ, CSc.
Fakulta výrobných technológií, TU Košice so sídlom v Prešove,
Perspektívy inžinierskej etiky a jej uplatnenie v priemyselnej praxi
Aplikovaná etika v inžinierskom povolaní a priemyselnej praxi. Morálno – etický obsah inžiniersko –
technickej profesie vyjadruje univerzálna morálna zodpovednosť ako zodpovednosť za obecnú
bezpečnosť, zdravie a blaho človeka a spoločnosti. Hlavný konflikt - whistleblowing ako permanentný
konflikt etiky so záujmami podnikania. Úloha inžinierskej etiky pri riešení konfliktov priemyselnej
praxe. Hlavné nástroje implementácie etiky ako nástroj humanistických kritérií rozvoja moderných
technológií vo výrobe a priemysle
prof. UR dr. hab. MAREK PALUCH; Dr. BEATA ANNA ZIĘBA
Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Pedagogiczny
Etyczny i pedagogiczny wymiar pracy socjalnej z rodziną niewydolną wychowawczo
Rodzina niewydolna wychowawczo, oprócz swych problemów egzystencjalnych ma przed sobą
trudny problem, jakim jest objęcie opieką i wychowaniem dzieci. Jest to prawdziwy problem, gdyż
różne czynniki mają wpływ na niewydolność rodziców w tej materii. Rodzinom tym - a szczególnie
dzieciom wychowującym się w rodzinach niewydolnych wychowawczo – spieszy na pomoc polityka
społeczna państwa, oferując między innymi pracę socjalną, która w swym potencjale zawiera pewien
ładunek pedagogiczny i etyczny.
Pedagogiczny - gdyż pracownik socjalny stara się różnymi sposobami wpłynąć pozytywnie na
rodziców niewydolnych wychowawczo, by zachęcić ich do zmian i reformy w swoim i rodziny
funkcjonowaniu - dla jej dobra
Etyczny – gdyż moralnie, jako społeczeństwo, odpowiadamy za jakość życia wszystkich obywateli
oraz przyszłość następujących po nas pokoleń. Naszym moralnym obowiązkiem jest objąć szczególną
opieką i pomocą tych, którzy sami nie są w stanie zagwarantować właściwego standardu życia,
wychowania, edukacji.
Dr. ARTUR PASTUSZEK
Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra
Zasady odpowiedzialności etycznej architekta a warunek wolności i autonomiczności tworzenia
Architekci są często postrzegani jako ta grupa zawodowa, która swoje twórcze możliwości musi
nieustannie konfrontować z rozwiązaniami problemów praktycznych. Co więcej, problemy te wiążą
się z projektowaniem przestrzeni, która powinna służyć ludziom. Jednocześnie, ich dzieło wpisywane
jest w porządek twórczości, a zatem takiego działania, gdzie swoboda wypowiedzi ograniczana jest
jedynie ideami ładu i piękna kompozycji. Jak zatem pogodzić te aspiracje realizacji ideału
estetycznego z postulatem czystego zawodostwa oraz służby społecznej? Wątpliwości wzbudza także
kwestia ustalenia z perspektywy projektowej relacji pomiędzy oczekiwaniami klienta a możliwościami
budowniczego. Zwłaszcza współcześnie w Polsce pytania te, konfrontujące postulat społecznej misji
architektury z jej pragmatyczną funkcją, nabieraja szczególnego znaczenia. Wpisują się one w
programy przebudowy i poprawy warunków życia określonych grup społecznych. Nabierają więc
moralnego sensu i mogą być rozpatrywane w kontekście obowiązku, rzetelności, uczciwości i
odpowiedzialności. Czy zatem - biorąc pod uwagę fakt związania z wykonywaniem zawodu architekta
powinności moralnych - można spodziewać się po działaniach architektów takich skutków, które
znacząco wpłyną na kształt publicznej domeny? Kontekst ten pozwala także wyjaśnić to, w jaki
sposób poszukiwanie normatywnych zasad takiego zaangażowania wyzwala - stymuluje, a może
ogranicza - konceptualny potencjał oraz to, jak etyczne dylematy projektowania wiążą sie z
praktycznymi rozstrzygnięciami na poziomie realizacji.
Mgr. ALEXANDRA SMATANOVÁ
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Metodologické otázky medicínskej etiky paliatívnej zdravotnej starostlivosti
V tomto príspevku sa autorka venuje teoretickým metodologickým východiskám medicínskej etiky.
Konkrétne sa zameriava na oblasť paliatívnej zdravotnej starostlivosti. Principializmus je všeobecne
uznávané a rozšírené metodologické východisko medicínskej etiky. Pôvodne bol využívaný v oblasti
etiky výskumu na ľuďoch, no v súčasnosti je aplikovaný takmer do všetkých oblastí medicínskej etiky.
Autorka si kladie za cieľ preskúmanie toho, či možno principializmus považovať za vhodné
metodologické východisko medicínskej etiky paliatívnej zdravotnej starostlivosti, ktorá má svoje
špecifiká. Špecifickosť paliatívnej zdravotnej starostlivosti je daná jej charakterom, cieľom a typom
pacientov pre ktorých je určená. Paliatívni pacienti sú nevyliečiteľne chorí, trpiaci fyzickou i
mentálnou bolesťou, závislí na poskytovateľoch starostlivosti, sú krehkí a teda ľahko zraniteľní.
Vzhľadom na charakter pacientov, cieľom paliatívnej medicíny nie je liečenie, ale starostlivosť o
pacienta a jeho kvalitu života, ktorá sa uskutočňuje tlmením a tíšením bolesti, symptomatickou liečbou
a pod. Vzťah medzi poskytovateľom a prijímateľom starostlivosti, morálna dimenzia a etické
kompetencie profesionálov sú v paliatívnej zdravotnej starostlivosti dôležité a môžu výrazne
ovplyvniť kvalitu života pacienta. Hľadanie plausibilného metodologického východiska medicínskej
etiky paliatívnej zdravotnej starostlivosti pokladá autorka za dôležité. Predpokladá, že nám môže
napomôcť lepšie reflektovať a definovať potreby a situáciu paliatívneho pacienta a z toho vyplývajúce
povinnosti zdravotníkov, čím možno prispieť k podpore kvalitnej paliatívnej zdravotnej starostlivosti.
doc. PhDr. EVA SMOLKOVÁ, CSc.
Filozofický ústav Slovenskej akadémie vied
Morálne a hodnotové aspekty profesií v systémoch zdravotnej starostlivosti
Potreba zdravotnej starostlivosti sa týka všetkých ľudí na svete, systémy zdravotnej starostlivosti sa
však rôznia a v rámci rôznych systémov zdravotnej starostlivosti fungujú rôzne hodnotové štruktúry a
pôsobia rôzne profesie. Morálne a hodnotové princípy poskytovania zdravotnej starostlivosti – od
zabezpečenia financovania zdravotnej starostlivosti až po výkon samotný - prinášajú so sebou rôzne
typy morálnych problémov. Zdravotná starostlivosť je predikovaná legislatívou, tá je však v rôznych
krajinách rôzna. Cieľom príspevku je načrtnúť rolu, hodnotové a morálne atribúty výkonu
jednotlivých profesií v zdravotníctve, upozorniť na ich fungovanie, špecifiká
a možnosti
presadzovania sa hodnotových a morálnych princípov.
Mgr. LUKÁŠ ŠVAŇA
Inštitút etiky a bioetiky, FF PU v Prešove
Nové výzvy vojenskej etiky
Vojenská etika, podobne ako iné profesijné etiky, prináša obrovské množstvo nových
nezodpovedaných otázok, problémov a dilem, ktoré si vyžadujú ich teoretickú reflexiu aj na úrovni
etiky a morálky. Rapídny a neudržateľný technologický pokrok a napredovanie sú príčinou majúcou
majoritný vplyv na výskyt nových javov a podmieňujú tak nevyhnutnosť ich permanentnej reflexie. V
tomto príspevku je mojím cieľom teoreticky reflektovať nové metódy boja a zabíjania, pričom svoju
pozornosť plánujem upriamiť na používanie bezpilotných lietadiel tzv. dronov. Domnievam sa, že ide
o vysoko aktuálnu problematiku, ktorú je potrebné analyzovať a zrejme bude potrebné použiť vo sfére
vojenskej etiky nové postupy a metódy uvažovania, keďže tradičné postupy sa môžu v kontexte
používania nových technológií ukázať ako nepostačujúce.
doc. Ing. INOCENT-MÁRIA VLADIMÍR SZANISZLÓ, OP, Mgr. IVANA PLOČICOVÁ
Teologická fakulta Košice, Katolícka Univerzita v Ružomberku
Etický problém kryokonzervovaných embryí
Ocitli sme sa v dobe, kedy máme možnosť načrieť do mimoriadne detailných a takmer úplných
vedeckých poznatkov, ktoré môžu prispieť do etických diskusií predovšetkým v súvislosti
s aktuálnymi výzvami v oblasti bioetiky. Jednou z nich je otázka statusu nadpočetných embryí, ktoré
vzišli z umelého oplodnenia a ktoré sa následne ocitajú v kryokomorách. Už dnes je jasné, že sa
nejedná len o teoretické konštrukty ale o veľmi konkrétnu vec, ktorá sa dotýka tisícov ľudských bytí
vyprodukovaných v laboratóriách a ktoré sa nachádzajú v stave opustenosti. Rovnako je zrejmé, že
o pár rokov, či chceme alebo nie, budeme musieť vyriešiť tento ich nenávratný stav „hlbokej
nespravodlivosti“ (DP 19) takým riešením, ktoré ich status ľudskej osoby potvrdí, alebo naopak,
poprie. Kto a ako by mal riešiť situáciu opustených embryí? Sú tieto embryá odsúdené na zánik, alebo
jestvuje možnosť, prostredníctvom ktorej by mohli svoj prenatálny vývin úspešne dokončiť a narodiť
sa, vďaka tzv. prenatálnej adopcii? Aká je pozícia Cirkvi? Hoci odpoveď na tieto otázky nie je ľahká,
v tomto článku sa chceme zamyslieť nad možnosťami riešenia ako aj nad ďalšími nevyhnutne
vyvstávajúcimi otázkami s nimi spojenými.
Mgr. PAULINA WĄŻ
Wydział Filozoficzny, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
Etyka służb specjalnych
Narzędziem pracy szpiega jest działanie na granicy między prawdą a fałszem. Działalność tajnych
służb jest ściśle związana z profesjonalnym posługiwaniem się kłamstwem. Zawód szpiega cechuje się
skrytością i tajemniczością. Osoba zajmująca się taką profesją musi posiadać predyspozycje
psychiczne w kontaktach z innymi. Szpieg kłamie całym sobą, zawsze i wszędzie. Przybiera maskę i
zakłamuje prawdziwego siebie. Nikt nie zna jego prawdziwej osobowości, ponieważ nigdy nie
ujawnia swojego prawdziwego oblicza. Szpieg kłamie, aby pozyskać informacje dla dobra państwa.
Kłamstwo w zawodzie szpiega usprawiedliwia się zasadą mniejszego zła, oczywiście pociąga to za
sobą ryzyko moralne związane z łatwością nadużycia tej reguły, ale także utratę wrażliwości i
otępienia moralnego poprzez wykonywanie rutynowych działań. Dlatego ważne jest, aby podczas
werbowania kandydatów służb specjalnych zwracać uwagę na wrażliwość moralną, a nie tylko
sprawność i siłę fizyczną. Relacja profesjonalizmu i moralności jest jednym z najtrudniejszych
problemów etyki zawodowej, co szczególnie widać na przykładzie tajnych służb. Celem życia szpiega
jest oszukiwanie wszystkich. Na przykładzie różnych działań tajnych służb zostanie pokazane
funkcjonowanie zawodu szpiega, jako kłamcy profesjonalnego. Fenomenologiczne podejście do
fenomenu kłamstwa w zawodzie szpiega zostanie opisane w oparciu o myśl Wojciecha Chudego.
prof. nadzw.WIESLAW WÓJCIK
Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych, Wyższa Szkoła Administracji, Bielsko-Biała
Etyczne podstawy i implikacje społeczne asysntentury rodziny
Od pewnego czasu na rynku pracy pojawiają się nowe zawody, których celem jest pomoc i wsparcie
konkretnych osób, grup i wspólnot. Na rynku pojawiają się, między innymi, asystenci osób
niepełnosprawnych i asystenci rodzin. Wydzielenie tych zawodów jest spowodowane potrzebą
instytucjonalnego bycia z osobą niepełnosprawną oraz rodziną, która nie jest w stanie sama wypełniać
swoich zadań. W przypadku asystenta rodziny nie chodzi jednak o interwencję w celu ratowania
zagrożonego dobra, lecz o umiejętną (profesjonalną) integrację danej osoby z rodziną, aby przywrócić
jej naturalną zdolność budowania zdrowych relacji rodzinnych i świadczenia wzajemnego dobra. To
„bycie blisko“ (drugiej osoby, rodziny) może jednak stwarzać różnego rodzaju zagrożenia i wiąże się
z nowymi dylematami moralnymi. Są one powiązane ze znanymi dylematami pracy pedagoga oraz
pracownika socjalnego, jednak w przypadku asystentury pojawia się konieczność większego wyczucia
i subtelności w działaniach. Dodatkowym problemem jest eksperymentalny charakter tych nowych
zawodów i co się z tym wiąże, brak jest odpowiednich mechanizmów prawnych i jasno
sprecyzowanych zasad etycznych, które regulowały współpracę wewnątrz rodziny oraz z innymi
podmiotami (jednostkami samorządowymi, organizacjami pozarządowymi, kuratorami, pedagogami
itp.) zajmującymi się pomocą rodzinie. Analizą tych problemów i dylematów zajmuję się w tej pracy,
koncentrując się na problemach etycznych dotyczących asystentury rodziny.
Mgr. BARBARA ŻMUDA
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
„Etyka zawodowa w polityce – etyczny polityk a problem brudnych rąk“
Polityka w sposób oczywisty wiąże się z etyką, politycy podejmują działania w imieniu całego
społeczeństwa, dysponując szczególnymi środkami władzy, przez co oczekuje się od nich
odpowiedniej moralności. Jednak trzeba pamiętać, że powszechna moralność może żywić wobec
polityki zbyt wysokie wymagania, co mogłoby prowadzić do spaczenia polityki. Dlatego funkcjonują
etyki zawodowe, również i etyka polityczna, która bada stosunki pomiędzy polityką i moralnością,
reflektuje normy politycznego działania i porządku. Idąc śladami moralnych działań politycznych
natrafiamy na przeszkodę, jaką jest fakt, że osiągnięcie dobrych celów jest w licznych przypadkach
związane ze zgodą na użycie co najmniej moralnie wątpliwych środków. W polityce nie do końca
spełnia się stwierdzenie, że z dobra tylko dobro może wyniknąć a ze zła tylko zło. Polityk często staje
przed dylematem moralnym, pod presją czasu i otoczenia musi podjąć decyzje, wybierając pomiędzy
możliwościami, z których każda wydaje się być złem.
Download

Untitled - Prešovská univerzita v Prešove