UTICAJ BOLESTI I ŠTETOČINA NA KVALITET
MASLINOVOG ULJA
BAR, 30.05.2012.
1
Maslina je podložna napadu većeg broja bolesti i štetočina.
MUVA MASLINE
Bactrocera oleae
Najveće štete u proizvodnji
maslina i maslinovog ulja
pričinjava muva masline
Bactrocera oleae.
Štete koje pričinjava u
proizvodnji maslina za preradu u
ulje mogu biti kvantitativne i
kvalitativne.
Kvantitativne štete ogledaju se u
smanjenju prinosa.
Ishranom larva oštećuje tkiva i mrežu sprovodnih sudova
slabeći na taj način vezu sa peteljkom i ubrzavajući
sazrijevanje i otpadanja ploda.
Praksa sakupljanja i prerade otpalog ploda je napuštena te
plodovi otpali usljed napada muve predstavljaju čist
gubitak.
Sadržaj ulja u napadnutim
plodovima se smanjuje i u
zavisnosti od sorte i nivoa
infestacije i može biti manji
i do 30 %.
Infestacija dovodi i do niza
značajnih biohemijskih
promjena u plodu što
pogoršava kvalitet ulja.
Razvojni
Razvo
jni ciklus
Muva masline, zavisno od
uslova spoljašnje sredine, u
toku godine razvije veći broj
generacija u toku godine.
Klimatski uslovi značajno
utiču na razvoj muve
masline.
Optimalni uslovi za razvoj
su između 20 °C i 30 °C,
zavisno od razvojnog
stadijuma.
8
padavine (mm)
temperatura ( o C)
120
100
80
60
40
20
padavine
infestacija (%)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
140
temperatura ( o C)
padavine (mm)
120
100
80
60
40
20
14
.0
7.
20
.0
7
26 .
.0
7.
02
.0
8.
09
.0
8.
16
.0
8
23 .
.0
8.
30
.0
8.
06
.0
9
13 .
.0
9.
20
.0
9.
27
.0
9.
04
.1
0
11 .
.1
0.
18
.1
0.
0
infestacija (%)
sred. dnev. temp.
vrijeme ocjene
sred. dnev. temp.
padavine
infestacija (%)
80
60
40
20
0
vrijeme ocjene
sred. dnev. temp.
padavine
infestacija (%)
infestacija (%)
100
140
120
100
80
60
40
20
0
19
.0
7
26 .
.0
7
02 .
.0
8
09 .
.0
8
15 .
.0
8
23 .
.0
8
30 .
.0
8
05 .
.0
9
13 .
.0
9
20 .
.0
9
27 .
.0
9
04 .
.1
0
11 .
.1
0
18 .
.1
0
25 .
.1
0.
Grafikon 1, 2, 3. Nivo
infestacije (%) i meteorološki
uslovi u 2004, 2005. i 2006. godini
vrijeme ocjene
temperatura ( o C) i
padavine (mm)
Temperature iznad 32°
32°C
napovoljno djeluju na razvoj
muve.
Ukoliko su visoke
temperature vezane sa niskom
vlažnošću vazduha plod gubi
vodu i mlađi razvojni stadijumi
muve (jaja i larve prvog stupnja
propadaju) a ženke prave
sterilne ubode.
06
.0
7
13 .
.0
7
20 .
.0
7
27 .
.0
7
02 .
.0
8
09 .
.0
8
17 .
.0
8
24 .
.0
8
31 .
.0
8
07 .
.0
9
14 .
.0
9
21 .
.0
9
28 .
.0
9
05 .
.1
0
12 .
.1
0
19 .
.1
0
26 .
.1
0.
0
infestacija (%)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
140
Momenat suzbijanja određuje se na
osnovu praćenja brojnosti muve u
odgovarajućim klopkama.
Klopke tipa Mac-Phail su providne
posude od stakla ili plastike u koji se
sipa hranidbeni
atraktant, amonijumova so. Nisu selektivne. Pregledi se
vrše svakih sedam
dana pri čemu se vrši
zamjena atraktanta.
Žute hromatografske
ploče su pravougaone,
plastične ploče, žute boje,
prekrivene slojem lijepka,
na koji se insekti hvataju
privučeni bojom.
To znači da su
neselektivne, hvataju i
mužjake i ženke.
Pregledi se vrše svakih
sedam dana, klopke se
mijenjaju svake dvije
nedelje, po potrebi i
češće.
Seksualne klopke se
sastoje od ploče u čije je
središte smještena
kapsula sa feromonom,
spiroacetalom, koji je
osnovna komponenta
seksualnog feromona
ženke B. oleae. Selektivne
su, hvataju samo mužjake
B.oleae.
Pregledi se vrše svakih
sedam dana, a zamjena
klopki vrši se na 4 – 6
nedelja.
Prag za tretiranje na osnovu praćenja brojnosti populacije:
2-3 ženke na žutoj klopki sedmično, odnosno 10 mužjaka
na feromonskoj.
Vrijeme tretiranja može se odrediti i na osnovu stepena
infestacije (procenta napadnutih plodova) koji se odreñuje
pregledom plodova. Prag štetnosti za uljne sorte je 5 10% napadnutih plodova.
U posljednje vrijeme u primjeni su statistički modeli
prognoze infestacije koji definišu odreñenu vrijednost na
osnovu koje se donosi odluka o tretiranju.
HEMIJSKO SUZBIJANJE
Interveniše se “preventivno” – suzbijanjem imaga,
lokalizovanim tretiranjem samo jednog dijela krošnje
kombinacijom atraktanta (buminal) i insekticida (dimetoat i
fention- do kraja avgusta, deltametrin, spinosad)
“kurativno” - suzbijanjem larvi, tretiranjem cijele krošnje
dimetoatom i fentionom u prvim fazama razvića muve (jaja
i larve prvog stupnja)
Pri primjeni hemijskih mjera zaštite poštovati karencu
U posljednje vrijeme za suzbijanje imaga koristi se i metoda
izlovljavanja,, upotrebom proizvoda EcoTrap.
izlovljavanja
Suzbijanje se sprovodi na
način da se EcoTrap klopke
postavljaju u maslinjake u
vrijeme pojave prvih imaga
B. oleae na kontrolnim
klopkama, što je značajno
ranije od vremena kada
počinje polaganje jaja u
plodove.
Postavlja se jedna klopka na
svako drugo stablo masline
početkom juna, a dopuna se
sprovodi krajem avgusta.
infestation
control
(untreated)
100%
80%
60%
40%
20%
0%
infestation
Spinosad
(Success)
100%
= treatment
80%
60%
40%
20%
0%
infestation
Spinosad
(GF 120 Fly Bait)
100%
= treatment
80%
60%
40%
20%
0%
Deltamethrin
infestation
Grafikon 4.
Efikasnost
sredstava za
suzbijanje muve
masline
100%
= treatment
80%
60%
40%
20%
0%
(Decis)
Kvalitet ulja
Infestacija dovodi do niza značajnih biohemijskih promjena u plodu što
pogoršava kvalitet ulja.
Tabela 1. Prosječne vrijednosti sadržaja slobodnih masnih kiselina (SMK),
peroksidnog broja, sadržaja ukupnih fenola i ortodifenola u maslinovom ulju
tretmani
SMK
(%oleinske kiseline)
peroksidni broj
(meq O2/kg)
ukupni fenoli
(mg/kg)
ortodifenoli
(mg/kg)
Decis 2,5 EC
0,32 ± 0,02
6,1 ± 0,2
109,0 ± 1,6
45,5 ± 2,6
+ Buminal
Success
0,33 ± 0,02
5,7 ± 0,6
124,0 ± 1,6
51,5 ± 3,1
+ Buminal
GF 120
0,31 ± 0,03
5,8 ± 0,4
291,8 ± 1,5
135,9±3,3
Kontrola
1,20 ± 0,10
9,5 ± 0,3
80,3 ± 2,0
38,4 ± 3,1
Različiti stupnjevi razvića muve
ne utiču podjednako na kvalitet
ploda masline, a time i kvalitet
ulja.
Početni stadiumi razvića (jaja i
L1) nemaju značajnijeg uticaja na
kvalitet ploda, za razliku od
posljednjih stadijuma razvića.
Posebno negativno utiče
prisustvo lutki, lutkinih košuljica i
napuštenih galerija.
Stoga se pri jačem napadu muve
preporučuje ranija berba
(preovladavaju plodovi sa
početnim stadijumima razvića).
Ranijom berbom prekida se
razvojni ciklus štetočine, pa se
tako smanjuje i infestacioni
potencijal za narednu godinu.
Pored adekvatne zaštite nizom mjera značajno se može
doprinijeti smanjenju negativnog uticaja muve masline na
kvalitet ulja.
Preporučuje se:
- ranija berba.
- berba ploda a ne
njegovo sakupljanje
- adekvatno čuvanje
ubranog ploda,
- prerada ploda u roku od
24 časa
ŠTITASTA VAŠ MASLINE
Parlatoria oleae
Ovo je polifagni insekt ali najveće štete pričinjava maslini. Osim masline,
napada još jabuku, krusku, badem, kajsiju, breskvu i šljivu.
Razvija se na kori grana, listu i plodu. Znatnu štetu pričinjava, upravo,
snižavajući upotrebnu i tržišnu vrijednost napadnutih plodova.
Iako napada sve vegetativne organe biljke najveće štete pričinjava na
plodu. Kada su u pitanju stone sorte smanjuje im tržišnu vrijednost,
dok kad su u pitanju plodovi za preradu u ulje može dovesti do
smanjenja kvaliteta i količine ulja.
Može se suzbiti organofosfatima odmah nakon piljenja larvi
(period jun - jul).
jul)
MOLJAC MASLINE - Prays oleae
Štete koje izaziva moljac su
kvantitativne (gubitak ploda),
a ne i kvalitativne.
kvalitativne.
SURLAŠ Rhynchites (Coenorrhinus) cribripennis
Oštećenja ploda koja izazva
ne utiču na kvalitet ulja.
TRULEž PLODOVA MASLINE
COLLETOTRICUM OLIVARUM
(= Gloeosporium olivarum )
Gljiva se razvija na plodovima koji
su u fazi pred sazrijevanje, a rjeđe
i na vegetativnim djelovima
masline.
Na plodovima se stvaraju
okruglaste pjege, nešto ulegnute,
mrkocrvenkaste, koje se
postepeno šire i na ostatak ploda;
on se potom nabora i mumificira.
Ulje dobijeno od zaraženih
plodova je lošijeg kvaliteta
Ukoliko se ocijeni da je nužno da se parazit suzbija, mogu se
izvesti 1-2 tretiranja bakarnim preparatima, od početka
septembra u razmaku od po 20 dana, vodeći računa o
karenci. Ako se preduzimaju mjere suzbijanja protiv
¨paunovog oka¨ nema potrebe da se protiv G. olivarum vrše
posebna tretiranja.
PATULA
Sphaeropsis dalmatica
Sphaeropsis dalmatica
se, uopš
uopšte uzev, smatra
slabih patogeni
patogenih
h osobina,
odnosno da napada
uglavnom plodove koji su
prethodno oslabljeni
djelovanjem abiotskih ili
biotskih činilaca, uklju
uključčuju
ujućći
i muvu masline
masline i parazita
njenih jaja P. berlesiana.
larva Prolasioptera berlesiana
Prolasioptera berlesiana vektor gljive
S. dalmatica.
Na zaraženim plodovima stvara se udubljena mrlja,
zagasitomrke boje, okružena nešto uzdignutim obodom,
svjetlije obojenim. Tkiva ispod mrlja su plutasta i bogato
prožeta micelijom. Na površini nekrotiranih mrlja javljaju
se crne tacke, koje čine fruktifikacije parazita.
HVALA NA PAŽNJI
HVALA NA PAŽNJI
Download

zastita masline [Compatibility Mode]