Republika e Kosovës
Republika Kosova-Republic of Kosovo
Qeveria
Vlada-Government
Ministria e Zhvillimit Ekonomik
Ministarstvo Ekonomskog Razvoja-Ministry of Economic Development
GEOLOŠKI INSTITUT KOSOVA
Naziv projekta:
"Leţišta i pojave Pb-Zn-Cu mineralizacija na teritoriji Republike Kosovo“
Priština, Oktobar 2012
Naziv projekta:
"LEŢIŠTA I POJAVE Pb-Zn-Cu MINERALIZACIJA NA
TERITORIJI REPUBLIKE KOSOVO“
Autori:
Dr. mont. Sami Dvorani – načelnik GIK-a
Mr. Sci. Kreshnike Kozmaqi – geolog – GIK
Dipl. inţ. Sylejman Bejta – geolog- GIK
Dipl. inţ. Naser Bajraktari – geolog- GIK
1
Sadržaj:
UVOD.................................................................................................................................. 4
1.0 GEOLOŠKA GRAĐA TERITORIJE KOSOVA ................................................... 7
1.1 Tektonsko-strukturne karakteristike.................................................................... 7
1.2 Mineralizacije u Vardarskoj zoni ........................................................................... 11
1.3 Mineralizacije u Ofiolitskoj zoni ............................................................................ 12
1.4 Mineralizacije u Šarsko-Korabskoj zoni ............................................................... 12
1.5 Mineralizacije u Durmitorskoj, Drinskoj i Ivanjičkoj zoni .............................. 12
2.0 LEŢIŠTE Pb-Zn U STAROM TRGU……............................................................... 13
2.1 Geografski poloţaj.................................................................................................... .. 13
2.2 Geologija leţišta ………............................................................................................. 13
2.3 Mineralogija leţišta..................................................................................................... 14
2.4 Nivo istraţivanja …..................................................................................................... 14
2.5 Rezerve.......................................................................................................................... 15
3.0 LEŢIŠTE Pb-Zn – ROGOZNA ................................................................................ 23
3.1 Geologija leţišta .......................................................................................................... 23
3.2 Mineralogija leţišta .................................................................................................... 23
3.3 Rezerve.......................................................................................................................... 24
3.4 Hemijski sastav .......................................................................................................... 24
4.0 NALAZIŠTE Pb-Zn – ŠATORICA...........................................................................25
4.1 Gjeologija leţišta ........................................................................................................ 25
4.2 Mineralogija leţišta .................................................................................................... 25
4.3 Hemijski sastav............................................................................................................ 25
5.0 LEŢIŠTE – BELO BRDO.......................................................................................... 29
5.1 Geografski poloţaj ..................................................................................................... 29
5.2 Geologija leţišta ......................................................................................................... 29
5.3 Mineralogija leţišta ................................................................................................... 30
5.4 Nivo istraţivanja…….................................................................................................. 30
5.5 Hemijski sastav ........................................................................................................... 31
6.0 PËRROI I DERRAVE – BULINCE .......................................................................... 41
6.1 Geohemijska istraţivanja .......................................................................................... 41
7.0 KALTRINA.................................................................................................................. 43
7.1 Kvalitet rude u leţištu Kaltrina ............................................................................... 43
8.0 PËRROI I THARTË.................................................................................................... 44
9.0 LEŢIŠTE AJVALIJA .................................................................................................. 45
9.1 Geografski poloţaj .................................................................................................... 45
9.2 Geologija leţišta ........................................................................................................ 45
9.3 Mineralogija leţišta ................................................................................................... 45
9.4 Nivo istraţivanja.......................................................................................................... 45
9.5 Rezerve.......................................................................................................................... 46
10.0 LEŢIŠTE KIŠNICA.................................................................................................. 49
2
10.1 Geografski poloţaj ................................................................................................... 49
10.2 Geologija leţišta ....................................................................................................... 49
10.3 Mineralogija ............................................................................................................... 50
10.4 Nivo istraţivanja ....................................................................................................... 50
10.5 Opis istraţivačkih radova ....................................................................................... 50
10.6 Bušenja ....................................................................................................................... 52
11.0 LEŢIŠTE BADOVAC .............................................................................................. 54
12.0 LEŢIŠTE GLAMA..................................................................................................... 55
12.1 Geografski poloţaj.................................................................................................... 55
12.2 Geologija.................................................................................................................... 55
12.3 Mineralogija............................................................................................................... 56
12.4 Nivo istraţivanja....................................................................................................... 56
12.5 Geohemijska istraţivanja......................................................................................... 56
13.0 LEŢIŠTE DRAŢNJA (BATLAVSKA ČUKA)....................................................... 58
13.1 Geografski poloţaj.................................................................................................... 58
13.2 Geologija..................................................................................................................... 58
13.3 Geološka građa leţišta.............................................................................................. 59
13.4 Rezerve....................................................................................................................... 60
14.0 LEŢIŠTE BELASICA .............................................................................................. 61
14.1 Geografski poloţaj.................................................................................................... 61
14.2 Geologija leţišta ....................................................................................................... 61
14.3 Mineralogija............................................................................................................... 62
14.5 Nivo istraţivanja........................................................................................................ 62
14.6 Rezerve ...................................................................................................................... 65
15.0 POLIMETALIČNA LEŢIŠTA Cu, DRAGAŠ (E-105,1988/90)......................... 66
15.1 Geografski poloţaj.................................................................................................... 66
15.2 Geologija leţišta ....................................................................................................... 66
15.3 Mineralogija leţišta ................................................................................................. 67
15.4 Nivo istraţivanja ……............................................................................................... 67
15.5 Hemijski sastav ......................................................................................................... 68
15.6 Geografski poloţaj.................................................................................................... 71
15.7 Geologija leţišta (E-52 (100), godina 1985).......................................................... 71
DISKUSIJA......................................................................................................................... 74
LITERATURA.................................................................................................................... 76
3
UVOD
Teritorija Kosova ima složenu geološku građu kao rezultat intenzivnih tektonskih
pokreta. Ovu geološku građu veoma zanimljivom i složenom čini sudelovanje dve veće
tektonske jedinice, i to okeana Mirdita i Vardarskog okeana na tako maloj teritoriji.
Sučeljavanje ove dve jedinice dešava se na teritoriji Kosova, tačnije u regionu Mališeva
(Elezaj & Kodra 2008).
Ove dve jedinice odlikuju se brojnim geološkim aktivnostima, koje su uslovile stvaranje
velikog broja ležišta i pojava minerala.
Jedinica
okeana
Mirdita
odlikuje
se
mineralizacijama
hroma, Fe-Ni,
Ni-Co,
industrijskim mineralima i ugljem.
Bez svake sumnje, najvažnija jedinica za korisne minerale je Vardarska zona. Ova zona
se odlikuje složenom geološkom građom koja je rezultat tektonskih aktivnosti koje su
uslovile i veoma intenzivnu vulkansku aktivnost u tercijaru.
Ova aktivnost tercijarnog vulkanizma pripada intermedijarnom do kiselom tipu,
uslovljena procesima subdukcije okeanske kore.
Što se tiče geneze ovog vulkanizma, postoje različita mišljenja o tome da li je uslovljen
subdukcijom kore Vardarskog okeana ili Basena Severin.
Vardarska jedinica se odlikuje velikim brojem ležišta i pojava mineralizacija, od kojih su
svakako najvažniji oni Pb-Zn (sa visokim sadržajem Au, Ag i retkih metala), Fe-Ni, NiCo, magnezita, uglja, industrijskih i građevinskih minerala, itd.
Mineralni resursi Pb-Zn procenjuju se na više od 50 miliona tona sa sadržajem od oko
3,5% Pb i 3,5% Zn. Iako je jedan deo teritorije istražen, i dalje ostaje veliki prostor za
detaljna istraživanja koja će za mnoge pojave minerala omogućiti da budu
eksploatisane, a ujedno će biti otkrivena i nova ležišta Pb-Zn.
4
Najvažniji faktor ekonomskog razvoja Kosova, svakako su ležišta Pb-Zn, uglja i brojna
ležišta industrijskih minerala (bentonita, kvarca, kaolina, talka, i dr.)
Postoje dokumenti pronađeni u Arhivu Kosova koji svedoče o rudarskim aktivnostima
na području Trepče. Ovaj originalni zapis na latinskom jeziku nalazi se u Arhivu
Kosova, a prema tom dokumentu u Dubrovačkom arhivu se nalaze stari dokumenti koji
svedoče o rudarskim aktivnostima pre 1303. godine za region Trepče (videti dokument
koji sledi).
5
Prilog br. 1. Deo iz dokumenta na latinskom jeziku
6
1.0 GEOLOŠKA GRAĐA TERITORIJE KOSOVA
Teritorija Kosova se odlikuje složenom geološko-tektonskom građom, koju grade stene
različite
geološke
starosti,
počev
od
najstarijih
prekambrijskih,
paleozojskih,
mezozojskih, kenozojskih pa sve do kvartarnih stena.
Brojne morfološke promene rezultat su složene geološke građe, intenzivne aktivnosti
tektonskih pokreta. Najveći deo teritorije Kosova pokrivaju stene tri najveće tektonske
jedinice: Vardarske, Mirditske i Šarsko-Korabske. Dakle, teritorija Kosova je izgrađena
od velikog broja raznovrsnih stena, kako ofiolitskih tako i magmatskih (vulkanskih i
intruzivnih), metamorfnih i sedimentnih i ove formacije susrećemo u različitim
geološkim periodima.
Same velike intenzivne tektonske aktivnosti su uslovile veoma
složenu geološku građu i česta prožimanja geoloških formacija različite starosti na
tesnom prostoru.
Dakle, složena geološko – tektonska građa rezultirala je prisustvom velikog broja ležišta
mineralnih sirovina, od kojih su mnoge bile poznate i eksploatisane od drevnih
vremena pa do današnjih dana.
Kosovo se odlikuje složenom geološkom građom, izraženom prisustvom stena
različitog geološkog sastava i starosti, različitih tektonskih struktura, kao rasednih i
nabornih.
1.1 Tektonsko-strukturne karakteristike
Na osnovu studija brojnih naučnika prethodnika ( Elezaj i Kodra, 2008; Karamata i
Krstić, 1996; Dimitrijević, 1996), možemo reći da je regionalna tektonska podela sledeća:
1. Dardanski masiv (Srpsko-Kosovsko-Makedonski masiv).
2. Vardarska zona:
- Interna Vardarska subzona
- Centralna Vardarska subzona
- Eksterna Vardarska subzona
7
3. Šarska zona
- Drinsko – Ivanjička jedinica
4. Centralna ofiolitska zona
5. Durmitorska zona.
1.
Dardanski masiv (Srpsko-Kosovsko-Makedonski masiv)
Dardanski masiv (DM – izraz koji se koristi za kosovski deo Srpsko – Makedonskog
masiva (SMM)).
Ukratko o karakteristikama SMM:
-
Neoproterozoik do donjeg paleozoika,
-
Sinkinematski graniti S tipa Vranja, Bujanovca i dr. (starost intruzije: gornji
ordovicijum),
-
Metamorfizam srednjeg do visokog stepena (mikašisti, gnajsevi, migmatiti,
zrnaste stene, amfiboliti, kvarciti, mermeri i sl.),
-
Lokalna metamorfna podloga pokrivena permskim i mezozojskim stenama,
-
Tektonska kompresija i kolizija sa izraženim deformacijama,
-
Oligocensko – pliocenski magmatizam granita tipa I (igneosis) i andezitsko –
dacitsko – latitskog vulkanizma.
-
Eocenski molasni baseni, miocenski i pliocenski jezerski sedimenti.
2. Vardarska zona:
Ova jedinica je razvijena duž zone, odnosno dodirne linije bivšeg Vardarskog okeana.
Ova zona je podeljena na tri subzone: internu, centralnu i eksternu subzonu (Elezaj &
Kodra, 2008).
Interna Vardarska subzona, (IVS)
a)
Neoproterozojsko – donje paleozojska podloga DM,
b)
Oligocensko – miocensko – pliocenski sedimentni baseni (Kamenički basen),
c)
Andezitsko – dacitsko – latitski i piroklastični vulkanizam (Vulkanski kompleks
Braina – Carevac),
8
d)
Andezitsko – dacitsko – latitski i piroklastični vulkanizam u jugoistočnom delu
Kosova (Vulkanski kompleks Nosalje – Klokot).
-
Centralna Vardarska subzona
a)
Metamorfne stene niskog do srednjeg stepena metamorfizma – paleozojska
podloga;
b)
Ofiolitski kompleksi gornje jure,
c)
Kredni fliš debljine 800 – 1000 m,
d)
Intenzivna kompresijska tektonika,
e)
Miocenski – pliocenski oligocenski sedimenti baseni (na primer Podujevski
basen),
f)
Andezitsko – dacitsko – latitski i piroklastični vulkanizam u jugoistočnom delu
Kosova (Vulkanski kompleks Nosalje – Klokot).
-
Eksterna Vardarska subzona
a)
Metamorfne stene niskog stepena metamorfizma – paleozojska podloga;
b)
Trijaske stene niskog stepena metamorfizma, ofiolitski kompleksi gornje jure,
c)
Kredni fliš,
d)
Oligocensko – miocensko – pliocenski baseni (Kosovski basen),
e)
Andezitsko – dacitsko – latitski i piroklastični vulkanizam u severnom delu
Kosova (Vulkanski kompleks Mitrovica – Samodraža).
9
3. Šarska zona
- Drinsko-Ivanjička zona (DIZ):
Kratak opis:
a) Klastični sedimenti, bazična lava i tufovi - paleozojska podloga (kambrijum – gornji
karbon),
b) Jaka deformacija i metamorfizam niskog stepena karbon - perm,
c)
Trijaska karbonatna platforma,
d) Kredni fliš,
e) Miocensko – pliocenski sedimentni baseni (Glogovački basen).
Karta br. 1. Tektonske jedinice teritorije Kosova NKRM i Beak G.m.b.H, 2006.
10
4. Centralna ofiolitska zona
Pećka zona (PZ sa elementima dinaridskog ofiolitskog pojasa) (zapadni ofiolitski pojas),
Durmitorska zona i zona visokog karsta.
Ukratko o karakteristikama
a)
Stene niskog stepena metamorfizma (klastične i karbonatne stene) – paleozojska
podloga (srednji devon – perm),
b)
Karbonatna platforma donjeg - gornjeg trijasa sa silikatno – dijabaznom
formacijom u srednjem trijasu,
c)
Relikti jurskih ofiolita.
5. Durmitorska zona
Durmitorska zona na teritoriji Kosova obuhvata malu površinu. Ovoj zoni pripadaju
tereni: Prokletije izgrađene od paleozojskih kristalnih škriljaca, granita, trijaskih
karbonatnih stena i vulkanogeno-sedimentne serije. Teren Prokletija je ispresecan
velikim brojem rasednih struktura.
1.2 Mineralizacije u Vardarskoj zoni
Rudna ležišta su uglavnom praćena oligocensko – miocenskim vulkanogeno –
intruzivnim kompleksima kalko – alkalne serije. Najpoznatija ležišta (Stari Trg, Belo
Brdo, Crnac, Ajvalija, Kišnica i td.) sadrže olovo i cink, pojave bakra i antimona, a
praćeni su zlatom, srebrom, arsenom, talijumom, bizmutom, antimonom i gvožđem. Na
Kosovu je veoma značajno Kopaoničko rudarsko područje, koje odlikuju hidrotermalno
– metasomatske promene i žični tipovi Pb i Zn i drugih metala (Au, Ag). Ležišta
porfirske rude bakra koja se nalaze unutar drugih jedinica, takođe su veoma važna.
Ova zona se odlikuje pojavom Cu, Hg, Cr, Fe, Ni-Fe, Ni-Co mineralizacija i industrijskih
minerala (bentonit, kvarcni pesak, magnezit, kaolin).
11
1.3 Mineralizacije u Ofiolitskoj zoni
Ova zona se odlikuje pojavama mineralizacija i ležištima hroma, Fe-Ni, Ni-Co, talka,
boksita, uglja. U prošlosti su na ovom području postojale aktivnosti iskopavanja hroma
u Orahovcu i u Devi u Đakovici, i ovo područje ima potencijal za istraživanje hroma,
Ni-Co i minerala platinske grupe (MPG).
1.4 Mineralizacije u Šarsko-Korabskoj zoni
Karakteristika ove zone su pojave Cu, Au, Ag, Cr, Pb, Zn, W, Mo, Sn mineralizacija,
žilni kvarc i elementi retke zemlje.
1.5 Mineralizacije u Durmitorskoj, Drinskoj i Ivanjičkoj zoni
U okviru ove dve zone nailazimo na sledeće male pojave mineralizacija: Pb-Zn; Fe-NiCo (Drinska i Ivanjička zona), mermera i talka (Durmitor). Područje Junika (Durmitor)
može da bude perspektivno za istraživanje Au.
12
2.0 LEŢIŠTE Pb-Zn U STAROM TRGU
2.1 Geografski poloţaj
Ležište Pb-Zn nalazi se na udaljenosti od oko 8 km severoistočno od grada Mitrovice i
povezano je asfaltiranim putem Mitrovica – Stari Trg – Bajgora. Ovo je brdskoplaninski predeo, a najviši vrhovi su: Majdan (1268 m), Crni Vrh (1364 m), Kozji rog
(1970 m). Najniža kvota je u dolini reke Sitnica (oko 500 m). Prosečna nadmorska visina
je oko 900 m.
Šire područje pripada tokovima reka Ibar i Sitnica u koje se ulivaju drugi stalni ili
povremeni vodni tokovi.
2.2 Geologija leţišta
Rudno polje Trepča – Stari Trg izgrađeno je od sledećih formacija stena:
-
Formacije Trepčine serije (peščari, kvarcni škriljci sa niskim stepenom
metamorfizma, kvarcni i krečni konglomerati);
-
Formacije ultrabazičnih i bazičnih stena (serpentin, amfibol, dijabaz, gabro);
-
Tercijarne tvorevine (sedimenti) (konglomerati i peščari, tufovi, andezit,
piroksenit);
-
Kontakt tercijarne podloge vulkanogenih stena sa krečnjacima, serpentinom,
gabrom, amfibolitom, itd. Ovaj kontakt se pojavljuje u rasedima ili naborima
(El 376 - 1989);
-
Kontakt krečnjaka sa škriljcima, (El- 376, 1989);
-
Jurske tvorevine (sedimenti) (serpentinit, gabroamfibolit, breče i krečnjaci).
Kolektor stene čine krečnjaci i tercijarni vulkanogeno sedimentni pokrivači.
Hidrogeološki
izolatori
su:
škriljci,
gabroamfiboliti, itd.
13
andeziti,
latiti,
kvarclatiti,
dijabazi,
2.3 Mineralogija leţišta
Lokacija: Mažić-Đidoma-Rašan
-
Sadržaj metasomatskog minerala (E-374, godina 1992);
-
Detaljna mikroskopska tumačenja stena i procesa alteracije (glinizacija,
sericitizacija, karbonatizacija, silifikacija, hidrotermalne promene plagioklasa i
amfibolita, hloritizacija, albitizacija;
-
Galenit, sfalerit, pirit, bornit, halkopirit, kvarc, džemsonit, pirotin, plumozit, i
dr.
2.4 Nivo istraţivanja
Prostor rudnog polja Trepča je pokriven štampanom geološkom kartom u razmeri
1:50.000 i 1:1.000.000.
U ovom ležištu su sprovedena istraživanja sledećim metodama:
- Kombinovanom geološkom, geohemijskom i geofizičkom metodom;
- Istraživanjem bušenjima izvan ležišta;
- Istraživanjem rudarskim radovima izvan ležišta.
Prva faza geoloških istraživanja u ležištu sprovedena je u periodu od 1928-1940, zatim u
1965. godini i kasnije u periodu 1982-1989.
Tokom 1987. godine izvršena su istraživanja u rudnom polju „Trepča“ u dva pravca:
- Studija kontakta Trepčine serije u pravcu zone serpentinita i gabroamfibolita;
- Istraživanje Pb-Zn na dodiru tercijarnih sedimenata, kao i žilnih ruda u
gabroamfibolitima.
Tokom 1989. godine izvršena su istraživanja u rudnom polju „Trepča“ u pravcu
sledećih lokaliteta:
- Rogozna – Devet Jugovića (SZ-JI), i na
- Području (SI-JZ) od Vlahinja (SZ) do Stremenice - Duhovca (JI).
14
2.5 Rezerve
Na osnovu dosadašnjih istraživanja (1982) sprovedenih u rudnom polju, rezerve se
procenjuju na oko 20 miliona tona rude sa sadržajem Pb =3%; Zn =2%.
Najveći deo ovih rezervi u iznosu od 13,5 miliona tona čine prognozirane rezerve C2 -D
i 6,5 miliona tona rezerve C1-C2.
U Elaboratu iz 1983. godine obračun rezervi je sledeći:
Stanje rezervi u (tona)
Ležište
Kategorija
Rezerve u (tona)
A
Trepča
B
C1
A+B+C1
Ukupno
B+C1
C2
Svega
Tab. 1. Stanje rezervi u (tona) - E-11, 1983
15
Pb %
Zn%
(Tona)
B+C1
Pb %
Zn%
Zijača
450000
2,22
1.04
Maţić
1261180
3.49
2.13
Svega
5761180
Meljenica
1552043
1.48
1.04
Mađera
260000
2.00
3.20
Vidišić
1000000
2.19
1.40
Svega
2812043
500000
3.09
6.09
Rašane-Trstena
2500000
2.35
3.36
Đidoma-Maţić
2000000
4.00
3.00
Zijača
1500000
1.00
0.30
Meljenica
100000
1.50
1.00
Mađera
250000
2.00
3.00
Planinski vrh
Svega
7750000
Ukupan iznos
16323223
Tab. 2. E-11, 1983
T-198a
T-204
T- 207
T-210
T-212
T-216
T-217
Y=
7496045
7495156
7494612
7494740
7494425
7494130 74994135
X=
47528854
4755722
4756186
4756045
4756456
4756680
4756882
Kvota
952,10
1031
988
1045
977
1022
1024
Dubina
765,20
448,80
449,20
189,10
464,80
487
540
Tab. 3. Podaci o bušenjima prema Elaboratu E-12(19)
16
T-219
T-219a
T- 198b
Y=
7493835
7493835
7496045
X=
4756890
4756890
4752889
1050
1050
952
242,10
412,00
283
Kvota
Dubina
Tab. 4. Podaci o bušenjima prema Elaboratu E-12(19)
T-211
T-215
T- 222
T-221
T-222a
T-224
T-224a
Y=
7494740
7494260
7493830
7493650
7493830
7492865
7492865
X=
4756045
4756485
4757115
4756945
4757115
4757145
4737145
451,00
165,2
167,7
561,7
500
504,40
225,50
1045
1018
1060
1035
1060
937
937
Dubina
Kvota
Tab. 5. Podaci iz E-11 ( Elaborat br. 11)
T-225
T-226
T- 227
T-228
T-229
T-230
Y=
7493830 7493472 7493472 7494100 7494100
7493715
X=
4757115 4757140 4757140 4757370 4757370
4757310
Dubina
Kvota
22,50
431,50
462
520,7
215,50
434
937
1060
960
975
975
995
Tabela 6. Podaci iz E-11 ( Elaborat br. 11)
17
Tabela o bušenju E-396, 1984 - ima ukupno 363 bušotina sa oznakama: T. Z. Zi, M. B.
Naziv
bušotine
T-224A
T-225
T-229
T-231
T-232
T-233
T-234
T-235
Lok.
God ’83
Koordin.
(t)
Y=
Mađera
Meljenica
Mađera
Vlahinje
’84
Vlahinje
’84
Vlahinje
’84
Vlahinje
’84
Vlahinje
X=
7492865
7493830
7494100
74934472
7493240
7493195
7492955
7.492.790
Vlahinje
T-236
T-237
’84
Vlahinje
’84
7493195
7492955
475714
5
475711
5
475737
0
475714
0
475725
5
475757
5
475761
5
4.757.4
15
475757
5
475761
5
Kvo
ta
Dužin
a
(m)
(m)
937
551.8
1060
456
975
525.1
960
410.0
925
512.20
910
352.0
945
490.0
885
574
910
945
Tabela 7. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-396, godina 1984
18
Jezgro
bušotin
e
(m)
533.6
Nagib
Azim
bušotin ut
e
(0)
(0)
83
382.4
444.8
135
180
61
192.3
180
180
349.8
65
215
232.9
65
225
347.9
65
225
378.94
600
2200
Epa
E pa
57
180
përfu
përfun
nduar
duar
Epa
Epa
-63
190
perfu.
perfu.
Tabela o bušenjima E-374, 1985–
- Izvan leţišta je izvedeno ukupno 350 bušotina sa oznakama: T. Z. Zi, M. B. i duţinom
od 107000 m.
- Unutar leţišta je urađeno 18954 m koridora 177 m, bunara 11224 m .
Lokalitet
Koordinate
Koordinate
Kvota
Debljina
/God. ’85
Y=
X=
(m)
(m)
T-236
7493195
4757575
511.1
T-237
7492955
4757615
445.7
T-238
7492790
4757415
717.1
T-239
7492670
4757365
470
T-240
7493070
4757410
344.7
T-241
7492960
4757230
494.6
T-242
7492670
4757365
541
T-243
7492790
4757415
397
T-244
74930.70
4757410
485
T-245
7492960
4757230
369
Naziv
bušotine
Tab. 8. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-374, godina 1985.
19
3.8
0.4
Naziv
bušotine
Lokalitet
God. ’87
Koordinate
Y=
Koordinate
X=
Kvota
(m)
Duţina
(m)
T-251
749124
4758315
985
500
T-252
7491240
4758315
985
600
T-253
7490795
475857
940
500
T-254
7490795
4758570
940
600
T-255
7490325
4758815
978
500
T-256
7490325
4758815
973
600
T-257
7490795
4759835
960
500
T-258
7490795
4759835
960
500
Tab. 9. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-33, 1987
Naziv
bušotine
Lokalitet
God. ’87
Vlahinje
Koordinate
Koordinate
Kvota
Duţina
Y=
X=
(m)
(m)
T-256
7490600
4758370
942
500
T-257
7490600
4758370
942
600
T-258
7490140
4758820
1002
600
T-259
7490140
4758820
1002
600
T-260
7489565
4758535
890
500
T-261
7489365
4758535
890
500
Tab. 10. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-33, 1987
20
Naziv
bušotine
Lokalitet
God. ’86
Vlahinje
Koordinate
Koordinate
Kvota
Duţina
Y=
X=
(m)
(m)
T-245
7492960
4757230
945
600
T-246
7492390
4757750
915
500
T-247
7492390
4757750
915
500
T-248
7491915
4757750
920
500
T-249
7491915
4757700
9920
500
T-250
7491500
4757625
955
500
T-251
7491500
4757625
955
500
Tab. 11. Podaci dobijeni bušenjima iz Elaborata E-33, 1987
Horizont
Lokalitet
(m)
610
Bušotine u
rudniku
(m)
Vlahinje
Bušotine na
površini
(m)
Bušotine u
koridorima
(m)
-
807
919.0
75
162.7
450
15
1.309.6
710
Ukupan iznos
2.076,2
1.213
Tab.12. Podaci za Vlahinje, Elaborat E-367, 1989
21
Horiz.
Kvota (m)
XI+15
DM-1036-J
T-250
424
T-253
74
T-253
850
Sb-I
185
Sb-I
874
Sb-I
885
T-253
235
Tab. 13. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-367, 1989
Naziv
bušotine
Godina ’89
Kvota (m)
T-251
T-252
465.0
T-256
700.0
T-253
265
T-253
289
T-253
306
T-253
325
T-253
351
T-257
Tab. 14. Podaci o bušenjima iz Elaborata E-367, godina 1989
22
Duţina
Jezgo bušotine
(m)
(m)
3.0 LEŢIŠTE Pb-Zn - ROGOZNA (E-8, godina 1984, lokalitet Zminjak, Plakaonica,
Brekinje)
3.1 Geologija leţišta
Geološka građa rudnog polja Rogozne, sastoji se od:
-
Paleozojskih škriljaca,
-
Serpentinita,
-
Gabroamfibolita,
-
Sedimenata donjeg karbona,
-
Andezita i piroklastičnih kvarc-latita,
-
Peridotita i formacija gornjeg karbona.
3.2 Mineralogija leţišta
Na ovom lokalitetu imamo sledeći mineralni sastav:
-
galenit, sfalerit, pirit, halkopirit, biotit, sfen, hlorit, plagioklas, spinel ceruzit, apatit,
cirkon, epidot, itd.
Tabela bušenja (E-304, godina 1983)
Identifikovano je 6 uglavnom plitkih bušotina (godina 1984)
B-33
B-34
B-35
B-36
B-43
Y=
X=
Dubina
Tab. 15. Nema podataka o gore navedenim bušotinama, E-304, godina 1983
23
B-48
3.3 Rezerve
Na osnovu dosadašnjih istraživanja (1984) sprovedenih na rudnom polju prognozirane
rezerve (C2) procenjuju se na oko 1.552.500 novih tona, sa sledećim sastavom: Pb =6,0%;
Zn =3,2%; Ag =66 gr/t.
3.4 Hemijski sastav
Izveštaj o hemijskim analizama
Sadržaj metala
Br. bušotine
Br. uzorka
Pb %
Zn%
B-52
1
0.72
0.64
B-53
1
2.76
1.33
B-54
1
1.41
0.52
B-54
1
2.53
16.33
B-55
15
5.49
0.61
Tab. 16. Podaci o bušotinama iz Elaborata E-304, godina 1983
Br.
Br.
Pb% Zn% PbO% ZnO% Cd%?.. Bi%
Cu% Ag Stg/cm3
bušot. uzorka
g/t
B-52
6-9
2.14 4.66 0.10
0.21
0.016
0.0067 0.042 35 2.82
B-53
1-22
4.59
3.78
0.55
0.28
0.015
0.0063 0.021 47
3.17
B-54
26-27
4.71
1.59
0.26
0.17
0.011
0.0050 0.042 56
4.35
B-54
28-29
6.71
4.84
0.29
0.17
0.021
0.0057 0.042 79
2.98
B-55
23
4.00
4.09
0.49
0.18
0.018
0.0025 0.035 58
2.98
Tab. 17. Podaci o bušotinama B-52 do B-55, Elaborat E-304, godina 1983
24
4.0 LEŢIŠTE Pb-Zn – ŠATORICA (E-304, godina 1983)
4.1 Geologija leţišta
U geološkoj građi rudnog polja Šatorica učestvuju:
-
Laporasto-krečnjački sedimenti;
-
Serpentiniti su uključeni u kontakt metasomatskih i hidrotermalnih promena
koje su široko rasprostranjene,
-
Flišni sedimenti gornje krede,
-
Vulkanogeni produkti I i II faze,
-
Laporci gornje krede, kao i vulkanogeni produkti prve i druge faze.
4.2 Mineralogija leţišta
Ovaj lokalitet ima sledeći mineralni sastav: galenit, sfalerit, pirit, hematit,
arsenopirit, siderit, markazit, limonit, pirotin, halkopirit, itd.
4.3 Hemijski sastav
4.3 U izveštaju o geološkim istraživanjima na području Kopaonika – Šatorica (Egodina1983) nalaze se i rezultati hemijskih analiza i oni su prikazani u tabeli koja
sledi.
Sadržaj Pb kreće se do 28,05% Pb, Zn do 11,5%, ali postoji i visok sadržaj Ag (do 528
g/t).
25
Sadržaj metala
Br. uzorka
Pb % PbO% Zn%
ZnO%
Ag
Bi%
Ca%
Cu%
Spt
g/t
Š-16
1
0,41
0.65
2
6.60
5.49
3
20.85
5.60
4
1.75
3.41
5
23.35
5.27
6
18.66
3.74
2-3
13.85 0.10
5.27
0.28
240 0.022
0.108 3.44
13.68 0.44
4.15
0.07
238 0.020 0.02
0.230 3.57
Š-26/1
9.33
1.64
124
/2
1.38
1.0
1.12
60
Š-26/1-
6.60
1.20
1.40
komp.
4-6
komp.
0.20
93
0.006 0.062
0.460 0.27
11.70 0.58
50
0.008 0.0336 0.054 3.5
2/komp.
Š-25/1
0.65
3.63
/2
8.14
13.35
/3
0.07
0.75
Š-25/1-
4.48
0.37
2/komp.
Tab. 18. Podaci o leţištu Šatorica - E-304, godina 1983
26
Sadržaj metala
Br. uzorka
Pb % PbO%
Zn%
ZnO%
Ag
Bi%
Ca%
Cu%
Spt
g/t
Š-18
1
2.48
1.60
Š-18
2
1.24
3.65
Š-24
1
0.73
0.49
8
2
2.42
1.02
58
3
12.15
3.69
188
4
11.40
3.38
193
5
24.28
9.55
360
0.022
6
23.55
11.50
353
0.020
0.02
0.230 3.57
7
24.00
1.51
358
8
28.05
7.86
528
9
0.59
9.80
23
0.006
0.062
0.460 0.27
10
1.32
0.58
23
11
6.00
3.71
85
12
2.14
1.12
35
13
072
0.58
25
0.008
0.0336 0.054 3.5
14
3.57
6.50
79
15
0.79
1.50
16
0.72
1.88
17
0.86
1.71
Š-24
2-4
11.98 0.35
3.52
0.32
1.88 0.012
0.0137 0.13
3.45
Š-24
5-8
26.15 0.43
7.66
0.19
378
0.012
0.0337 0.35
4.00
Š-24
9-14
2.24
2.46
0.27
43
0.0037 0.0137 0.166 2.86
0.36
0.108 3.44
Tab. 19. Podaci o sadrţaju metala za bušotine š-18 i š-24 za leţište Šatorica - E-304, godina 1983
27
Sh-16
Sh-18
Sh-24
Sh-25
Sh-26
Y=
7498570
7498305
7498540
7498560
7498660
X=
4773820
4773875
4773725
4773975
4773952
Dubina
326.0 m
422 m
382 m
426m
429m
3.90m
2.60m
Debljina
Tab. 20. Koordinate bušotina iz Elaborata E-304, godina 1983 (postoji ukupno 150 bušotina)
Lokalitet:
Zona:
Površina: m2
Šatorica
Godina:
Koordinate:
Nagib bušotine:
Kvota:
Horizont/Blok:
Azimut :
Ugao bušotine:
Dužina bušotine:
Jezgro bušotine:
Debljina rude :
1983
Naziv
bušotine
X=
Y=
S-16
S-18
S-24
S-25
S-26
7498570.17
4773820.25
49
7498305.38
4773875.42
7498540
4773725
7498560
4773975
7598660.29
4773952.63
235
326
422
382
Ukupno u: m
%
Ukupno u: m
%
Pb %
Zn %
Ag%
Au %
FeS2 %
FeS %
Tab. 21. Podaci o bušotinama S-16; 18; 24; 25; 26 iz elaborata E-304, godina 1983
28
426
429
5.0 LEŢIŠTE – BELO BRDO (ARTANA)
5.1 Geografski poloţaj
Rudnik Belo Brdo leži u severoistočnom delu Kosova, oko 25 km vazdušnom linijom, ili
40 km zemljišnom linijom istočno od Prištine i oko 30 km severno od grada Gnjilane.
Na užoj teritoriji Belog Brda, odnosno u centralnom delu rudnog polja Belo Brdo, nalaze
se rudnik Pb-Zn i halojzita ,,Belo Brdo” (Farbani Potok), ležišta Pb-Zn ,,Kaltrina” i
,,Përroi i Thartë”, kao i rudnik mangana poznat kao Stari rudnik Belo Brdo koji je
zatvoren. Planinsko područje Belog Brda i Golaka, odnosno rudno polje Belo Brdo
odlikuje se reljefom sa visinom od 800 do 1335 m iznad nivoa mora.
Izraženiji planinski reljef prostire se u centralnom delu ovog polja od Tvrđave Belo
Brdo, odnosno od starog dela grada (1101 m). Ĉitav reljef je ispresecan vodenim
tokovima tipa reka i potoka koji se odlikuju brzim tokom u gornjem delu i izraženom
erozijom. Najpoznatije reke sa stalnim tokom su Marevačka Reka, Bostanska Reka i
Vitinska Reka.
5.2 Geologija leţišta
U geološkoj građi rudnog polja Belo Brdo i ležištima koja pripadaju ovom polju
učestvuju:
-
Metamorfna serija Belog brda
-
Jurske stene
-
Kredne stene
-
Tercijarni vulkanogeno-sedimentni kompleks i
-
Kvartarne naslage.
Metamorfnu seriju Belog Brda sačinjavaju: stene gnajs, kvarc-liskunske, amfibolitske
grupe i grupa mermera i drugih karbonatnih stena.
a. Grupa gnajs stena sastoji se od gnajseva, amfibolita i amfibolitskih škriljaca.
29
b. Grupa kvarcno-liskunskih stena - po svom prisustvu ove stene čine
najvažniju grupu serije Belog Brda, imaju veoma heterogen sastav od
kvarcita, filita, filito-makišista, makišista, kvarcno-sericitnih škriljaca i filitomuskovitno-biotitskih škriljaca. Imaju
jasnu
škriljavost
sa lineacijom
izraženom samo u nekim delovima. Glavni mineraloški sastojci kvarc-liskuna
su kvarc, liskuni (biotit, muskovit) i hlorit, a plagioklasi, granati i epidoti su
manje prisutni.
c. Grupa amfibolitskih stena obuhvata amfibolite, amfibolitsko-epidotske
škriljce, aktinolitske škriljce i biotitsko-hloritske škriljce. Pod mikroskopom se
primećuje da je amfibolit glavni sastojak a predstavljaju ga hornblenda i
aktinolit. Ostali mineralni sastojci su: kvarc, hlorit, epidot, coisit, kalcit, sfen.
5.3 Mineralogija leţišta
Zasnovano na materijalima o ranijim istraživanjima koji se nalaze u Arhivu Kosova,
mineralogija ležišta Belo Brdo je sledeća:
Pirit, pirotina, sfalerit, galenit, arsenopirit, markezit, halkopirit, burnonit, bulanžerit,
valerit, kubanit, stanin, kvarc, siderit, Mn-siderit, rodokrozit, kalcit, barit, gips,
kalcedon, halojzit, smitsonit, apatit, epidot, muskovit, biotit, plagioklas, liskun i dr.
5.4 Nivo istraţivanja
Za ležište Belo Brdo izvršena su geološka istraživanja počev od onih osnovnih pa do
detaljnih (bušenjima). Do sada je za ovaj lokalitet realizovano 296 bušotina od kojih je
njih 178 realizovano sa površine, dok je njih 118 realizovano iz podzemlja. Realizovano
je ukupno 296 bušotina dužine 60334 m.
30
U Elaboratu br. E- 297-1986 pod naslovom „Geologija ležišta Novo Brdo (Artana) –
Farbani Potok“ navedeno je 25 površinskih bušotina od kojih su njih 15 površinske, a
ostalih 10 u okolini ležišta.
Naziv bušotine
Koordinate
B-2/K1
Nedostaju
176,7 m
Nedostaju
185,0 m
B-3/K3
Nedostaju
171,0 m
B-1/K3
Nedostaju
196,3 m
B-2/K3
Nedostaju
240,3 m
B-1/K1
Dužina bušotine
Tab. 22. Nepotpuni podaci o bušotinama iz E- 297, godina 1986
5.5 Hemijski sastav
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Težina %
Pb %
Zn %
Neiskorišćeno %
S%
Pb
Zn
S
Koncentrat Pb
8.50
62.72
4.25
-
82.5
59.0
-
Koncentrat Zn
10.2
1.14
48.50
-
1.8
90.7
-
Jalovina
81.3
1.26
0.32
-
15.7
3.4
-
100.0
6.47
5.60
-
100.0 100.0
-
Rude
Tab. 23. Podaci o hemijskom sastavu jalovine i koncentrata iz elaborata E- 297, godina 1986
31
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Težina %
Pb %
Zn %
Neiskorišćeno
S%
Pb%
Zn %
S%
Koncentrat Pb
7.3
55.59
5.54
-
55.8
5.9 -
Koncentrat Zn
8.3
1.49
50.40
--
1.7
60.5 -
84.4
3.69
2.75
-
42.6
33.6 -
100.0
7.32
6.91
-
100.0
100.0 -
Jalovina
Rude
Tab. 24. Podaci o hemijskom sastavu jalovine i koncentrata iz Elaborata E- 297, godina 1986
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Neiskorišćeno %
Težina %
Pb %
Zn %
Pb
Zn
S
Koncentrat Pb
4.6
56.45
10.42
-
50.9
11.7
-
Koncentrat Zn
4.1
2.04
47.80
--
1.6
47.7
8.5
proizvod 8.5
8.71
2.47
-
14.4
5.1
-
proizvod 3.7
6.76
1.45
-
4.9
1.3
-
74.9
1.58
0.28
-
23.1
5.1
-
100.0
5.11
4.11
-
100.0
100.0 -
Prosečni
Pb
Prosečni
Zn
Jalovina
Rude
S%
Tab. 25. Podaci o hemijskom sastavu jalovine i koncentrata iz Elaborata E- 297, godina 1986
32
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Neiskorišćeno %
Težina %
Pb %
Zn %
Pb
Zn
S
Koncentrat Pb
9.06
60.06
5.30
-
91.1
5.4
-
Koncentrat Zn
17.3
0.52
51.00
-
1.5
93.5
-
FeS2
42.1
0.57
0.08
41.01 3.8
0.4
64.1
Jalovina
31.0
0.52
0.22
10.71 2.6
0.7
10.8
Rude
100.0
6.26
9.43
30.88 100.0
100.0 100.0
S%
Tab. 26. Podaci o hemijskom sastavu jalovine i koncentrata iz Elaborata E- 297, godina 1986
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Neiskorišćeno %
Težina %
Pb %
Zn %
Pb %
Zn %
S%
Koncentrat Pb
2.17
50.93
-
-
78.9
3.6
-
Koncentrat Zn
1.17
0.34
-
--
0.3
63.4
-
Prosečan proizvod 0.92
Zn
FeS2
64.30
0.54
-
-
0.4
19.8
-
0.26
48.30
11.9
9.2
72.6
Jalovina
31.44
0.38
16.5
8.5
4.0
12.8
Rude
100.0
1.40
40.5
100.0
100.0
100.0
-
S%
Tab. 27. Podaci o hemijskom sastavu jalovine i koncentrata iz Elaborata E- 297, godina 1986
33
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Težina %
Pb %
Zn %
Neiskorišćeno %
S%
Pb
Zn
S
Koncentrat Pb
10.6
52.83
3.12
-
78.8
5.60
-
Koncentrat Zn
9.3
1.39
50.70
--
1.8
79.20
-
FeS2
49.1
0.73
0.99
48.80
5.0
8.1
-
Jalovina
31.0
3.30
1.36
16.5
14.4
7.1
12.8
100.0
7.11
5.95
40.5
100.0
100.0
-
Rude
Naziv proizvoda
Sadržaj metala %
Težina %
Pb %
Zn %
Neiskorišćeno %
S%
Pb
Zn
S
Koncentrat Pb
8.8
51.30
11.58
19.20
90.9
18.7
4.6
Koncentrat Zn
8.6
0.36
50.06
31080
0.6
79.1
7.5
FeS2
55.9
0.48
0.10
48.60
5.4
1.5
74.3
Deponija
26.7
0.58
0.14
18.60
3.1
0.7
13.6
100.0
4.97
5.44
36.50
100.0
100.0
100.0
Rude
Tab. 28. Tabela hemijskog sastava prema E-297
34
Tabela hemijskog sastava E-396, 1984
Br. bušotine
Br. uzorka
Pb%
Zn%
T-225
1
4.0
12.45
T-224
1
1.03
0.26
/
2
0.76
0.41
T-235
1
2.74
1.58
2
4.37
2.34
3
1.04
0.64
4
0.18
0.12
5
0.24
0.15
6
0.55
0.22
7
0.61
0.34
8
0.21
0.12
9
0.24
0.12
10
0.21
0.12
1
6.75
1.04
2
4.45
2.73
3
2.11
0.39
4
7.58
3.77
1
1.03
0.52
2
3.19
2.40
3
8.55
3.18
4
9.59
14.24
5
8.27
2.40
6
11.33
14.86
1
2.35
2.16
2
1.67
0.50
T-236
CPB-3275
XC-903
35
L-978
3
4.33
0.36
4
8.94
0.21
5
3.56
2.03
1
1.47
0.74
2
1.22
0.82
3
1.10
1.34
4
1.96
1.39
5
1.59
1.26
Tab.29. Podaci o hemijskom sastavu bušotina iz Elaborata E-396, godina 1984
Tabela hemijskog sastava E-396, 1984
Naziv
Pb
PbO Zn
ZnO
Fe
Ag
Cd
uzorka
%
%
6.90
Fe16S12 FeS2
Bi
Ag
Cu
Mn
Sb
%
%
%
gr/t
%
%
%
%
gr/t
%
%
%
0.23
6.10
0.033
20.32
0.66
1
16.7
19.2
0.004
51
0.025
-
4.20
0.41
1.04
0.08
26.70
0.079
0.0067
35.63
8.69
1
73
0.03
6.78
1.41
0.12
1.17
0.027
21.81
1
23.83
14.36
1
12
0.36
0.10
0.22
0.01
28.90
78.60
49.22
CPB3275(16)
XC903(2-5)
L-978(25)
T235L(510)
Tab. 30. Podaci o hemijskom sastavu uzoraka iz Elaborata E-396, godina 1984
36
9
0.072
Prema istom Elaboratu (E- 297-1986) imamo sledeće rezerve:
Kategorija
Rude (t)
Pb%
A
2562999
4.12
B
2059159
C1
6944794
Zn%
Ag gr/t
Au gr/t
5.31
115.97
1.03
1.66
1.16
82.99
1.03
2322636
0.81
0.59
79.67
0.98
6944794
2.29
2.50
94.05
1.01
Tab. 31. Podaci o rezervama iz Elaborata E- 297, godina 1986
Prema E 296- 1988 rezerve u rudnim telima su sledeće:
TX-I
TX-Ia
TX-II
TX-IIa
TX-IIb
TX-III
TX-IIIa
TX-IV
Ukupno
1116727
26675
2085163
1264803
1238588
240152
144300
2227300
8345702
Tab. 32. Podaci o rezervama rudnih tela iz Elaborata E-296, godina 1988.
Pomenuti elaborat sadrži i tabelu hemijskih analiza za svako rudno telo pojedinačno.
37
Prema ovim podacima, sadržaj Pb u rudnom telu dostiže do 25,2 % (Tx-Ia), a cinka do
35,25% (Tx-Ia).
Sadržaj
Pb%
Zn%
KvPb
KvZn
TX-IV
0.20-26.53
0.21-11.10
197.44
222.82
a)
TX-Ia/VII
7.48-25.20
12.06-35.25
37.44
53.82
b)
TX-II/IV
0.22-18.90
0.30-5.72
77.61
91.19
0.03-5.72
142.56
195.91
0.80-30.65
64.25
74.70
c)
d)
TX_IIa/VIII
0.06-7.19
TX-III/V
0.65-7.95
TX-IIIa/VI
0.60-15.35
0.70-17.55
102.06
104.53
TX-IV/V
0.14-30.15
0.19-13.95
207.67
462.42
Tab. 33. Podaci o hemijskom sastavu rudnih tela iz Elaborata E-296, godina 1988.
38
U elaboratu br. E-314-1988 navedeno je 5 bušotina (naselje Vrelo) koje predstavljaju
nastavak prethodnih istraživanja. U daljem tekstu iznosimo tabelu sa nekim od
osnovnih podataka o svakoj od ovih bušotina.
Naziv bušotine
Koordinate
Dužina bušotine
Y=536.835
B-172- Površinska
X=718.803
234.0 m
Z=242
Bušotina - 7/88 Podzemna
Buš. - 8/88 - Podzemna
Buš. - 9/88- Podzemna
Y=535.906
140.0 m
X=718.940
Y=535.906
190.0 m
X=718940
Y=535.906
41.0m
X=718940
Buš. - 11/88
Y=536018
94.0m
X=718780
Tab. 34. Koordinate bušotina iz Elaborata E-314, godina 1988.
39
U izveštaju o geološkim istraživanjima za područje Belo Brdo br. E-314 za period 1988,
postoje i rezultati hemijskih analiza, a samo radi ilustracije prikazujemo jedan njihov
deo u tabeli koja sledi.
Tabela predstavlja izveštaj o hemijskim analizama za Pb, Zn, Mn, Fe, S - lokalitet Belo
Brdo od 27.04.1989. (U E-314 nisu prikazane rezerve).
Red. broj
Oznaka uzorka
Pb %
Zn %
Mn %
Fe %
S%
1
NB x /88
0.04
0.132
0.18
34 33/86
2
NB xi/88
0.002
0.010
2.0
8.6
-
3
NB xii/88
0.003
0.017
4.96
3.0
-
4
NB xiii/88
0.003
0.030
10
10.4
-
5
NB xiv/88
0.004
0.006
0.5
8.6
-
6
Nb xv/88
0.002
0.005
0.12
1.2
-
Tab. 35. Hemijski sastav za lokalitet Belo Brdo realizovana u 1989. godini iz Elaborata E-314
Prema (E-296) “Ležište Pb-Zn Farbani Potok, klasifikacija, kategorizacija i proračun
rudnih rezervi izrađeno 1989. g.“, imamo sledeće rezerve:
Kategorija
Tona
A
2.264.438
4.30
Ag
Bi% Cd% FeS2 As%
gr/t
5.29 120.72 0.013 0.042 54.55 0.43
B
2.077.899
1.65
1.15
85.24 0.010 0.020 54.45
0.49
C1
2.219.480
0.75
0.53
76.11 0.008 0.012 56.59
0.45
A+B+C1
6.561.817
2.25
2.36
93.65 0.010 0.025 55.21
0.43
Pb%
Zn%
Tab. 36. Stanje rezervi za leţište Farbani Potok iz Elaborata E-296, godina 1989.
40
6.0 PËRROI I DERRAVE – BULINCE
Përroi i Derrave se nalazi između Belovca na severu i sela Mramor na jugu.
Na ovom lokalitetu su primenjene različite metode istraživanja: geohemijske,
geofizičke, bušenje i sl.
6.1 Geohemijska istraţivanja
Na ovom lokalitetu istraživanja su sprovedena sa ciljem da se utvrde indikativni
elemenati u sekundarnim oreolima rasejavanja na tom području. Svinjskom Potoku je
sličan lokalitet Belovac i oni su jedan od drugog udaljeni oko 1 km. Mnogi autori su ih
tretirali kao jedno rudno telo. Prostor između njih grade: konglomerati, peščari, gline,
laporci, krečnjaci, dolomitizovani krečnjaci i mermerne breče. U sve njih prodiru
andeziti u nepravilnim oblicima (SSZ-JJI). Podlogu Svinjskog Potoka grade krečnjaci i
mermeri koje zamenjuju škriljci kroz koje prodiru magmatske stene i asocijacija dijabazkremen (serpentiniti, gabro dijabazi i granitoidi kao poslednja diferencijacija bazičnih
magmata). Sadržaj Pb u nekim od uzoraka uzetih na lokalitetu Përroi i Derrave kreće se
od 0 do 2000 ppm, a većina uzoraka ima hemizaciju koja se kreće 70-100 ppm, 74
uzoraka je do 200 ppm. Zn je utvrđen u uzorcima sa sadržajem 10 do 2.5oo ppm.
Ukupno 4,6% uzoraka ima sadržaj > 350 ppm.
Za 26 % uzoraka utvrđeno je 1 ppm Ag, a iznad 3 ppm je 14 uzoraka.
Cu – tri uzorka imaju vrednost ispod 150 ppm. As – je veoma neravnomeran, vrednost
se kreće od 100-10.000 ppm, a najveći deo uzoraka sadrži oko 300 ppm.
Kompleksnijim
posmatranjem
geoloških
rezultata,
geohemijskih
i
geofizičkih
istraživanja dolazimo do zaključka da su pojave ruda u Svinjskom Potoku, Bušincima i
Mudroj Glavi slične kako po tipu rude tako i po mestu taloženja rude. Rezultati
istraživanja koja su do sada sprovedena daju pozitivne znake za perspektivu i mogu da
posluže za usmeravanje detaljnijih istraživanja.
41
Br. uzor.
Sb
Pb
As
Ë
Bi
Ba
Mo
Sn
Cu
Cd
Zn
-
50
-
-
-
500
-
<1
10
-
80
1/287.5
-
30
<100
-
-
500
-
-
15
-
30
1/2137.5
-
100
-
-
-
300
<1
3
20
-
120
0.2
1/2150
-
100
-
-
-
300
-
1
20
-
100
0.1
7/1262.5
-
50
<100
-
-
400
1
3
40
-
200
1
8/2000
-
60
<100
-
-
400
3
4
25
-
160
0.8
8/2387.5
-
70
-
-
-
300
3
5
60
-
180
0.1
1/0
Ag
Tab. 37. Sadrţaj retkih elemenata u gore navedenim uzorcima prema Elaboratu E- 343, godina 1988.
Na teritoriji ovog lokaliteta realizovano je 4 bušotina od kojih su 3 vertikalne. Najdu blja
bušotina dostiže rastojanje do 320 m. Sve ove bušotine su završile u hidrotermalnim
promenama tercijarnih sedimenata. U nastavku teksta prikazujemo tabelu intervala gde
je dotaknuta ruda.
Ova bušenja pokazuju visok sadržaj Pb do 17,6 %, Zn do 25,5% i Ag do 230 gr/t.
Na osnovu ovih bušenja debljina rudnog tela kreće se oko 0,5-6,7m. Ova bušenja
pružaju dovoljno informacija za planiranje i detaljno istraživanje lokaliteta.
Od
Do
Pb%
Zn%
Ag gr/t
22.40
23.00
13.80
5.10
230
215.00
217.30
5.12
6.04
65
271.00
271.50
5.41
25.50
90
375.60
376.55
17.60
27.30
10
379.30
386.00
0.75
1.56
15
396.60
397.00
7.35
10.80
100
Tab. 38. Hemijski podaci o Pb-Zn i sadrţaj Ag u tonama za bušotine na rastojanjima od-do. (Elaborat
E-400, godina 1985).
42
7.0 KALTRINA
Ležište Kaltrina i Gorki Potok su dva nova ležišta koja se istražuju. Ova dva ležišta se
nalaze u jugozapadnom delu ležišta i nastavak su ležišta Belo Brdo u pravcu juga,
odnosno u pravcu jugozapada. Ležište Kaltrina se nalazi na istoj tektonskoj strukturi na
kojoj se nalazi i ležište Belo Brdo. Nivo istraživanja, litološke karakteristike, mineralna
parageneza i dr., činjenice su koje ukazuju na veliku povezanost rudnih tela unutar ovih
lokaliteta. Ova dva ležišta su koridorima povezana sa rudnikom Belo Brdo na nivou VI
horizonta.
U ležištu Kaltrina, glavno rudno telo se nalazi na kontaktu glavne strukture sa pravcem
prostiranja SSZ-JJI sa lokalnom strukturom sa prostiranjem istok-zapad debljine oko 50
m. Prema prostiranju ovo rudno telo je praćeno rudnim radovima do dužine 60 m.
Podlogu ovog rudnog tela čine amfibolitski škriljci koji su razdrobljeni, piritizirani i
glinizirani, a tavan sačinjavaju tektonske breče koje su razdrobljene.
7.1 Kvalitet rude u leţištu Kaltrina
Sadržaj korisnih komponenti je vrlo promenljiv i kreće se do: Pb ~24%; Zn ~31.2%;
Ag~330gr/t i Au ~3gr/t. Prema nivou istraživanja, geološke rezerve ovog ležišta su
kategorije C1 i C2.
Rezerve rude u ležištu Kaltrina su sledeće:
Kategorija
Rezerve (t)
Pb (%)
Zn (%)
Ag (gr/t)
C1
1,304,000
4.37
4.52
129.0
C2
300,000
3.50
3.50
100.0
Tab. 39. Podaci o rezervama u leţištu Kaltrina
43
8.0 PËRROI I THARTË
I lokalitet Përroi i Thartë je povezan koridorom sa ležištem Belo Brdo, (E-281, godina
1982) Na ovom lokalitetu je realizovano 10 bušotina (133; 134 136; 138; 139; 140; 141; 142;
143; 144). U nastavku teksta iznosimo neke od hemijskih analiza za bušotine 138; 139;
140; 142; 143.
Hemijske analize govore o koncentraciji Pb do 8,71 % i Zn do 29 %.
Br.
Intervali
Jezgro
Pb%
Zn%
FeS2%
S%
138/3
156.6-157.9
1.31
8.71
0.26
31.89
19.13
139/2
275-277.1
1.6
1.50
0.56
8.20
6.09
140/10
286.6-288
1.4
0.05
0.07
78.63
42.91
142/5
127.1-129.9
0.8
1.65
1.76
40.04
22.04
Intervali
Jezgro
Pb%
Zn%
Cu%
Bi%
Cd%
Mn
Fe
191.4-193.4
1.0
0.02
29.0
0.15
0.01
0.137
0.36
24.0
uzorka
Br.
uzorka
143/1
Ag gr/t
Tragovi
Tab. 40. Podaci o hemijskom sastavu za uzorke date u Elaboratu E-281, godina 1982
44
Au gr/t
9.0 LEŢIŠTE AJVALIJA
9.1 Geografski poloţaj
Ležište olova i cinka - Ajvalija nalazi se u istočnom delu Kosova Polja, a na severoistoku
se graniči sa selom Ajvalija na udaljenosti od oko 1,5 km.
Rudnik je od grada Prištine udaljen oko 12 km. Od puta Priština-Gnjilane ulaz u rudnik
se nalazi na 11. kilometru sela Badovac. Na drugom kilometru od centra Prištine
povezuje se sa glavnim magistralnim putem Priština – Skoplje.
9.2 Geologija leţišta
Geološku građu ležišta Ajvalija sačinjavaju: kristalni škriljci, serpentinizirani peridotiti,
gabrovi i kredni flišni sedimenti, serpentiniti grade najveći deo ultramafitskih stena.
Zapadni deo Ajvalije sačinjavaju kristalinske stene, serpentiniti jure, donje krede, gornje
krede itd.
9.3 Mineralogija leţišta
Zasnovano na do sada sprovedenim studijama, mineraloški sastav je sledeći: pirit,
pirotina, galenit, sfalerit, kalkopirit, arsenopirit, magnetit, kubanit, tetraedrit, valerit,
burnonit, bulanžerit, plumozit, markezit, antimonit, kvarc, siderit, Mn siderit, kalcedon,
biotit, sfen, hlorit, plagioklas, spinel i antimonske mineralizacije i td.
9.4 Nivo istraţivanja
Broj površinskih bušotina u ležištu Ajvalija je 44, dok broj podzemnih bušotina u ležištu
Ajvalija iznosi 194.
45
9.5 Rezerve
Za Ajvaliju je potvrđeno 1.280.012 t rezervi rude sa sledećim sastavom: Pb~9%,
Zn~15%, Ag~83,60%, a za Badovac oko 1.447.706 t rezervi sa sledećim učešćem
Pb~3,47%, Zn~3,01%, Ag~60gr/t.
Na osnovu dosadašnjih istraživanja (1982) sprovedenih u rudnom polju na glavnom
telu u Ajvaliji, prognozirane rezerve (C1) procenjuju se na oko 237 371 tona.
Pb =3,12%; Zn =1,11%; Ag =28,60 gr/t, FeS2=38,90%, ZnS=23,14%.
Mesto
Ajvalija
Godina
1982
Kategorizacija Indikativna
rezervi
rezerva (t)
C1
237371
Tab. 41. Podaci o rezervama za leţište Ajvalija
46
Pb%
Zn%
Ag gr/t
3.12
1.11
28.60
FeS2%
ZnS%
38.90
23.14
Rezerve kategorije A
Red. broj
I
II
IV
V
V
Ukupno
Br. bloka rude
Bilansne rezerve
I/2
Ruda u
Pb%
(tona)
18.360
2.88
0.00
88.80
I/4
16.279
3.68
1.01
57.00
I/5
49.436
4.53
0.82
57.00
II/1
16.150
4.02
1.35
66.65
II/2
15.300
7.07
1.08
63.15
II/4
30.522
10.42
2.18
53.00
IV/a/3
867
16.16
0.75
250.0
IVd/1
44.182
2.55
0.96
65.00
IVd/4
11.084
8.57
1.15
100.0
IVf/2
3.060
5.03
0.03
40.0
Va/1
13.175
2.06
1.15
55.0
Va/2
26.775
6.57
0.75
76.80
Va/3
18.173
7.24
0.30
50.10
Va/4
54.080
6.28
0.18
50.00
Ve/1
8.602
8.72
0.41
50.00
286.045
6.12
0.82
93.60
Zn%
Tab. 42. Podaci o rudama na leţištu prema Elaboratu E-312, godina 1986.
47
Ag gr/t
Rudarski radovi (koordinate, bunari i dr.) izvršeni su tokom detaljnih istraživanja i
drugih kombinovanih rudarskih radova.
U Elaboratu br. E- 298-1982 pod nazivom „Geologija ležišta Ajvalija i Kišnica 1982 (prvi
deo geoloških istraživanja)“ navedene su bušotine (videti tabelu koja sledi).
Koordinate
Koordinate
Kvota
Duţina
Y=
X=
M
M
Sh-19
520014.27
716659.66
765.51
114.60
Sh-19a
520014.27
716659.66
765.51
150.7
Pk-16
319936.87
716705.42
773.61
105.40
Pk-17b
520006.00
716698.82
758.91
167.60
Pk-18
519930.88
716656.93
782.33
50.20
Pk-18a
519930.88
716656.93
782.3
73.40
Pk-7
519939.10
716807.46
756.00
73.20
Pk-10
519995
716806
10
125.30
Pk-11
519943.80
716751
762.79
38.30
Pk-11a
519943.80
716751.09
764.79
80.50
Pk-3
520115.22
718880.38
756.96
70.10
Pk-5
520006.67
716850.70
726
144.30
Pk-6
520092.88
716848.04
756.65
56.50
Pk-6a
520092.89
716848.04
756.63
83.10
Sb-200
519650
716440
-
432.50
Sb-201
519650
716440
Sb-203
?
?
-
385.10
Sb-198
519989.56
717627.21
828.00
337.3
Sb-199
519989.56
717627.21
828.05
280.0
Sb-196
?
?
-
471.60
Naziv bušotine
500.50
Tab. 43. Podaci o koordinatama bušotina prema Elaboratu E-298, godina 198
48
10.0 LEŢIŠTE KIŠNICA
Rudnik Kišnica je jedno od najvažnijih ležišta Pb-Zn u rudnom polju „Ajvalija-BadovacKišnica“.
10.1 Geografski poloţaj
Mineralno ležište „Kišnica“ se nalazi 15 km jugoistočno od Prištine na prostoru rudnog
polja Ajvalija-Kišnica koje leži u brdskom delu Kosovske ravnice, od Matičke Utrine na
severu do Janjeva na jugu u dužini od 10 km i širini 4-5 km.
Smešteno je jugoistočno od Prištine, tačnije u severnom delu rudnog polja. Rudno polje
„Ajvalija-Badovac-Kišnica“ nalazi se na istoku Kosovskog neogenog basena, a njegove
granice se nalaze između 21029” istočne geografske dužine i 42 021” severne geografske
širine prema Griniču. U morfološkom aspektu polje studije predstavlja brdsko-planinski
teren. Uopšteno gledano reljef se sastoji od nekoliko celina, ali planinski reljef sačinjava
glavnu fizionomiju ovog geografskog područja. Ipak, reljef više pripada onom brdskoplaninskom nego ravničarskom koji se odlikuje nadmorskom visinom većom od 1000
m. Ovi planinski venci imaju pravac prostiranja S-SZ sa postepenim podizanjem počev
od zapada ka istoku. Na severoistoku teren karakteriše eroziono ogoljavanje koje
uslovljavaju reke i potoci ovog područja. Trenutnom morfološkom izgledu prethodila je
predispozicija tektonskih pokreta koji su se odigrali u tercijaru.
10.2 Geologija leţišta
U geološkoj građi rudnog polja učestvuju litološke formacije i serije (geološka karta) sa
sledećim karakteristikama: serpentinizirani peridotiti, serpentiniti, dijabazi, andeziti,
latiti, gnajsi, sericito-biotitski škriljci, kvarc-sericiti, zelene stene, filiti, laporci, peščari,
konglomerati, krečnjaci, fliš, gline i kvartarni aluvijalno-deluvijalni depoziti.
Serpentiniti predstavljaju najveći deo ultramafitskih stena. Kristalinske stene sačinjavaju
zapadni deo Ajvalije, kao i serpentiniti jure, donje krede, gornje krede, sedimentirani
fliševi, vulkanske stene i breče, peridotiti (harcburgit), duniti i andeziti.
49
10.3 Mineralogija
Minerali koji se nalaze unutar formacija koje grade ovo područje prema E-312-1985 su:
-
Rudni minerali: pirotin, galenit, halkopirit, valerit, halkopirit, sfalerit, arsenopirit,
tetradrit, bulanžerit, plumozit, bornit, kovelin, lelingit, malkmalit i dr.
-
Nerudni
minerali:
kvarc,
siderit,
mangan-siderit,
mangan-kalcit,
kalcit,
rodohrozit i kalcedon.
-
Reliktni minerali: hromit, magnetit i ilmenit.
-
Sekundarni minerali: anglezit, ceruzit, epsomit, grosularit, melanterit, gips i
limonit.
10.4 Nivo istraţivanja
10.5 Opis istraţivačkih radova
Metodama i ranije izvedenim istraživačkim radovima (geološki, geohemijski, geofizički,
hidrogeološki), koji su više puta ponavljani, obuhvaćeni su ceo prostor ležišta i njegova
okolina. Istraživačke metode su primenjene u zavisnosti od građe terena. Neki delovi
terena su u velikoj meri pokriveni gotovo svim istraživačkim metodama.
Za rudnu zonu Ajvalija-Kišnica izrađena je strukturna i metalogenetska karta 1:10 000 i
1: 25 000.
Kao rezultat različitih istraživanja u Kišnici utvrđen je izvestan broj rudnih tela na
različitim dubinama.
Geohemijskim metodama obuhvaćeno je 26 km² sa mrežom 800x200, a u zonama sa
većim sadržajem Pb i Zn mreža je bila 200x100m.
Geofizičkim metodama su obuhvaćene sledeće zone: Badovac, Kišnica, Oštri VrhŠaškovac, Stari Badovac-Mladićev Potok, Šaškovac-Janjevo i druge zone.
Ovaj prostor je pokriven i bušenjima, a kao njihov rezultat imamo skice rudnih tela i
rezervi.
50
U Kišnici je do trenutka izrade E-312-1985 realizovano 64 površinskih bušotina ukupne
dužine 10.281,53 m i 35 podzemnih bušotina ukupne dužine 2023,94 m.
Od početka eksploatacije ležišta do izveštajnog perioda izvedeni su sledeći istraživački
rudarski radovi:
Period
Koridori (m)
Period
1960-1981
10.547.23
2.293.26
1981-1984
2.459.10
231.9
Ukupno
13.006.33
2.525.16
Tab. 44. Podaci o rudarskim radovima prema Elaboratu E-312, 1985
Prema otvorenim rudarskim radovima, iskopavanjima i novim otkrivenim rezervama,
efekti istraživanja ležišta su dati u tabeli koja sledi:
Vrsta
radova
rudarskih Duţina
(m)
Koridori
u Intenzitet istraživanja mm/T Efekti istraţivanja
2.459,10
6.72
Radovi (bušotine)
231.9
Svega
2.691
7.35
2.73
2.884,5
7.88
2.92
Podzemne bušotine
Površinske bušotine
6.106,1
Svega
8.990,6
Ukupno istraživački
radovi
11.689,6
365.902
365.902
0.63
2.49
16.69
985.879
985.879
24.57
365.902
31.92
Tab. 45. Podaci o rudarskim radovima prema Elaboratu E-312, godina 1985
51
0.24
6.19
9.12
985.879
11.84
Rezerve prema E-312-1985 su sledeće:
Geološke rezerve
Kategorija
Rude (t)
Pb%
Zn%
Eksploatacione rezerve
Ag g/t
Rude (t)
Pb% Zn% Ag g/t
A
795.085
3.84
0.89
52.97
726.726
3.84
0.89
52.97
B
1.313.457
3.67
1.02
51.73
1.202.426
3.67
1.02
51.73
C1
1.118.943
4.32
1.47
57.38
951.101
4.32
1.47
57.83
A+B+C1
3.227.485
3.94
1.15
54
2.880.253
3.94
1.15
54
Tab. 46. Podaci o rezervama leţišta prema Elaboratu E-312, godina 1985
Stanje bilansnih rezervi za 1984. godinu je 3.227.485 t sa: Pb= 2,94%; Zn=1,15%; Ag=
54,00 gr/t.
Stanje nebilansnih rezervi za 1984. godinu je 3.079.645 t sa: Pb=2,87%; Zn=0,77%; Ag=
40,16 gr/t.
10.6 Bušenja
Pozivajući se na Elaborat E-212 godina 1985, izvedeno je 20 bušotina dužine 3740,2 m.
Koordinate
Koordinate
Kvota
Duţina
Y=
X=
m
M
Š-19
520014.27
716659.66
765.51
114.60
Š-19a
520014.27
716659.66
765.51
150.7
Pk-16
319936.87
716705.42
773.61
105.40
Pk-17b
520006.00
716698.82
758.91
167.60
Pk-18
519930.88
716656.93
782.33
50.20
Pk-18a
519930.88
716656.93
782.3
73.40
Pk-7
519939.10
716807.46
756.00
73.20
Pk-10
519995
716806
10
125.30
Pk-11
519943.80
716751
762.79
38.30
Pk-11a
519943.80
716751.09
764.79
80.50
Pk-3
520115.22
718880.38
756.96
70.10
Pk-5
520006.67
716850.70
726
144.30
Naziv bušotine
52
Pk-6
520092.88
716848.04
756.65
56.50
Pk-6a
520092.89
716848.04
756.63
83.10
Sb-200
519650
716440
-
432.50
Sb-201
519650
716440
-
500.50
-
385.10
Sb-203
?
?
Sb-198
519989.56
717627.21
828.00
337.3
Sb-199
519989.56
717627.21
828.05
280.0
Sb-196
?
?
-
Tab. 47. Podaci o koordinatama bušotina prema Elaboratu E-312, godina 1985
53
471.60
11.0 LEŢIŠTE BADOVAC
Sve karakteristike koje prate ležište Kišnica približne su sa karakteristikama Badovca.
Kategorija
Ukupno
Količina (t)
Pb %
Zn %
1898360
3.37
2.77
Tab. 48. Podaci o rezervama leţišta Badovac
54
Ag gr/t
As gr/t
45.7
-
Fes2
-
12.0 LEŢIŠTE GLAMA
12.1 Geografski poloţaj
Rudna pojava Glama nalazi se oko 5 km severozapadno od Gnjilana u okolini sela
Straža. Do rudne pojave se može doći iz pravca Gnjilana preko sela Stanišor, od Belog
Brda preko sela Bostan i Gornji Makreš, a u suvom periodu preko Prekovca i Zebnice.
Ovo je brdsko planinski teren sa najvećom nadmorskom visinom do 1002 m. Rudna
pojava se nalazi na nivou 750 m.
12.2 Geologija
U geološkoj građi istraženog terena učestvuju sledeće litostratigrafske formacije:
-
Veleška serija – ovaj kompleks je po svom sastavu heterogen i građen je od:
filitnih, biotitnih, biotitno-hloritskih, kvarc-sericitnih, amfibolitskih, aktinolitskih,
amfibol-hloritskih škriljaca, gnajseva i mermera.
-
Jurski vulkanogeno - sedimentni kompleks – koji u svojoj građi sadrži:
serpentinite, gabre, dijabaze, granitoide i keratofire, gline, krečnjake, peščare i
konglomerate.
Sedimentni kompleks:
a) dijabaz-kremena formacija je izgrađena od glinastih škriljaca, peščara, konglomerata,
serpentinita i dijabaza;
b) Glamski krečnjaci leže na dijabaz-kremenoj formaciji i dostižu debljinu do 300 m.
Gornja kreda – stene gornje krede sa istraženog terena građene su od liskunskih
crvenkastih peščara, glina i laporaca različitih boja.
Kvaternerni depoziti građeni su od deluvijalnih i aluvijalnih nanosa. U nižim zonama
ovih nanosa imamo pesak i šljunak pomešan sa glinenim materijalom.
55
12.3 Mineralogija
Minerali koji se nalaze u formacijama koje grade ovu zonu, prema E-14 – 1985, su:
malahit, halkopirit, pirit, halkozin, kovelin, bornit, titan oksid, relikti hromita, talijum,
kadmijum, indijum, galijum, barijum, galenit, sfalerit, Au i Ag i dr.
12.4 Nivo istraţivanja
Prva poznata istraživanja su bila engleska istraživanja u periodu 1927-1934, kada je
iskopano 5 rudnih radova u formi bušotina čija dubina dostiže do 100 m. Istraživački
radovi posle rata (Drugi svetski rat) - za ovaj period važno je pomenuti rad dr. Vasilija
Simića pod naslovom „Kosovsko-moravska oblast“ koji u svojim studijama pruža
sledeće podatke o oksidnim rudama: Fe-35,5%; Mn-19,0%; Sio2-0,83%; Ni-0,0%.
Najnovija istraživanja različitog obima i namene na širem i užem prostoru studijske
oblasti počela su 1976. godine i trajala su do 1985. godine. Ova istraživanja su bila
metalogenetskog karaktera, i izvedena su prikupljanjem analiza šlifova, vodenih
sedimenata, regionalnim i detaljnim geohemijskim i geofizičkim istraživanjima,
izradom karata u razmeri 1:10 000 i geoloških planova 1:2.500, istraživačkim bušenjem
itd. Na istražnom prostoru Glama, pored Pb-Zn-Cu mineralizacija i drugih pratećih
elemenata, pronađeni su i ostaci hematita i magnetita.
12.5 Geohemijska istraţivanja
Uzeto je ukupno 11 uzoraka, od kojih su uzorci 10 i 11 uzeti iz jezgra bušotine, 8 i 9 su
uzeti iskopavanjem, itd.
56
U nastavku teksta iznosimo tabelu koja prikazuje rezultate analiza iz uzetih uzoraka
prema geohemijskim metodama.
Pb%
Br.
uzorka
Zn%
Cu%
Bi%
Cd%
Sn%
Mn%
Fe%
Au g/t
Ag
1
3.00
2.30
0.09
0.01
0.024 0.03
0.07
12.30 3.60
12.40
2
2.80
2.60
0.22
0.01
0.016 0.09
0.27
12.10 23.76
77.00
3
0.72
2.22
0.23
0.01
0.007 0.07
5.80
9.50
3.10
11.50
4
0.94
0.68
0.02
0.005 0.004 0.06
14.02
2.10
16.83
19.40
5
0.38
0.74
0.01
0.005 0.002 0.12
16.20
1.50
18.48
24.80
6
1.62
1.48
0.10
0.005 0.008 0.06
7.30
6.00
9.57
32.20
7
0.20
0.07
Trag
-
-
Trag
-
-
-
2.30
8
0.30
0.30
0.01
0.03
0.01
0.10
50.00
4.56
0.92
9.2
9
1.32
15.20 0.06
0.04
0.01
0.10
0.20
48.00 1.18
6.9
10
Trag
0.03
-
-
-
0.08
1.40
0.46
Trag
6.0
11
Trag
0.03
-
-
-
0.05
2.50
2.15
0.36
5.5
12
Šlif
-
-
-
-
-
-
-
8.65
12.06
13
Šlif
-
-
-
-
-
-
-
8.32
84.8
g/t
Tab. 49. Podaci o sadrţaju hemijskih elemenata u uzorcima leţišta Glama iz Elaborata E-14, godina
1985
Istraživanja bušenjem – trogodišnjim programom istraživanja predviđeno je da se
realizuje 10 bušotina (u Elaboratu br. E-14- 1985), a navedene su samo dve bušotine.
Rezultati istraživanja bušenjem su sledeći:
Bušotina G1- uzorak ½, na osnovu izvršenih analiza imamo sledeće rezultate:
Pb%=trag; Zn5=0,08; Aug/t=trag; Sn%=0,075; Fe%=0,46; Mn%=1,40
Bušotina G1- uzorak 1/3, na osnovu izvršenih analiza imamo sledeće rezultate:
Pb%=1,3; Zn=0,08; Au g/t=-; Sn%=0,05; Ag g/t=0,363; Fe%=2,15; Mn%=2,5
(Bušotina G2- nedostaju podaci).
57
13.0 LEŢIŠTE DRAŢNJA (BATLAVSKA ČUKA)
13.1 Geografski poloţaj
Rudnik Batlavska Ĉuka nalazi se 12 km jugoistočno od Podujeva na tromeđi sela Hrtica
– Turan – Batlava. Saobraćajne veze rudnika sa Podujevom i Prištinom su relativno
dobre. Sa Prištinom je povezan asfaltiranim putem dužine 39 km i neasfaltiranim putem
dužine 5 km kroz dolinu Turanske reke.
Područje se odlikuje planinskim reljefom. I pored toga što su razlike u visini veoma
izražene, reljefne forme su vrlo mekane. Na najvećoj nadmorskoj visini je Ĉuka (1018
m), a najmanja nadmorska visina od 693 m je duž doline Hertičke Reke. Vode potoka se
preko Hertičke i Turanske Reke ulivaju u Batlavsko jezero.
13.2 Geologija
Područje Batlavske Ĉuke je uglavnom građeno od paleozojskih, jurskih tvorevina,
krednih sedimenata i terijarnih efuziva.
Serija paleozojskih stena ili takozvana „Veleška serija“ predstavljena je gnajsima,
amfibolitima, kvarc-sercitskim škriljcima, filitima, mermerima, kalkšistima i kvarcitima,
što će reći da se radi o metamorfizmu različitih stepena.
Na zapadu je paleozojska serija u tektonskom odnosu sa krednim peščarima i
serpentinitima, a na severu i istoku je pokrivena tercijarnim vulkanogenim
sedimentima. Primarni materijal od koga je stvorena paleozojska serija bio je
raznovrsnog sastava, počev od predstavnika peščara, laporaca i krečnjaka. Pod uticajem
regionalnog metamorfizma srednjeg i visokog stepena kvarcni peščari su dali kvarcite,
a prva krečnjačka komponenta je dala mermere i kalkšiste. Ostali članovi paleozoika
formirani su prilikom metamorfoze peščara, glina različitog sastava i nečistih
karbonatnih stena.
Jurski sedimenti su predstavljeni uglavnom serpentinitima duž kontakta krednih
tvorevina i paleozojskih škriljaca.
58
Kretak je predstavljen flišnim sedimentima građenim od konglomerata, peščara, glina,
laporaca i veoma su rasprostranjeni, a zapravo su deo tela flišnih sedimenata Vardarske
zone. Granice sa okolnim litostratigrafskim članovima uglavnom su tektonske i leže na
jurskim tvorevinama i kristalinskim škriljcima.
Tercijarne tvorevine u građi rudnog polja Batlavska čuka imaju veliku rasprostranjenost
gradeći istočni i južni deo oblasti, a zapravo predstavljaju zapadni deo Leckog
andezitskog masiva.
Tercijarni vulanogeno-sedimentni kompleks pokriva gotovo sve najstarije geološke
članove i ima posebnu ulogu u formiranju rudnih mineralizacija. U tercijarnim
tvorevinama mogu se razlikovati tri nivoa: bazaltna serija, vulkanogeni kompleks i
paleocen. Bazaltna serija gradi tercijarni podni deo i predstavljena je crnim glinama, a
manje blokovima tufita. U okviru vulkanogenog kompleksa razlikuju se andezitski
tufovi, vulkanske breče, aglomerati, andeziti i kvarclatiti.
Pliocenski i kvartarni sedimenti leže na krednim sedimentima i uglavnom su peskovite
gline i razdrobljeni peščari.
13.3 Geološka građa leţišta
Geološka građa ležišta je relativno jednostavna: građeno je od mermera, serpentinita i
vulkanogeno-sedimentnog kompleksa. Prostorni razmeštaj mineralizacije Ĉuke rezultat
je strukturnih, litoloških, magmatskih i geohemijskih faktora. Uporedo sa strukturnim
faktorima, litološki faktor je imao odlučujuću ulogu u obliku i veličini mineralizacije.
Karbonatno-silikatna masa koja je formirana na račun serpentinita i mermera sa fizičkohemijskog aspekta su bili povoljni za taloženje rude, a vulkanogeno sedimentna obloga
je imala ekranizirajuću ulogu.
Sulfidi Pb – Zn, kao mešoviti karbonati Fe – Mn pripadaju kompaktnom i štokverknoimpregnacijskom tipu orudnjenja. Kompaktni tip rude je formiran ispod vrata prostora
kliznih zona i selektivno metasomatskog prodora u karbonatno silikatnu i krečnu masu.
Štokverkno impregnacijski tip orudnjenja formiran je selektivnom kombinacijom
59
metasomatskih i karbonatnih prodora i punjenjem pukotina u karbonatno-silikatnoj
masi. Generalno karbonatno-silikatna masa ima pad od 45 o.
13.4 Rezerve
Rudno telo II se nalazi u južnoj galeriji u strukturi Ĉuka – Leskovčić. Na nivou 695 m
ima površinu cca 6000 m2 sa sadržajem 3,16% Pb i 7,31% Zn. Na nivou 749 m ovo telo
ima površinu cca 9000 m2 sa sadržajem 1,29% Pb i 2,89% Zn.
Ukupne rezerve obračunate od strane Geološkog instituta Trepča u 1989. godini su
sledeće:
Kat. A – 467.707 t, 2,09% Pb, 4,26% Zn, 25 gr/t Ag
Kat. B – 1.168.735 t, 3,16% Pb, 6,98% Zn, 47 gr/t Ag
Kat C1 – 3.097.584 t, 2,23% Pb, 4,25% Zn, 47 gr/t Ag
Ukupno:
4.734.027 t
Pb – 2,44%; Zn – 4,92%; Ag – 45 gr/t
Procenjuje se da perspektivne rezerve kategorije C 2 iznose oko 2.000.000 t, a kategorije
D1 - 4.000.000 t.
Dakle, ukupne rezerve rudnog polja Batlavska Ĉuka su cca 11.000.000 t.
60
14.0 LEŢIŠTE BELASICA
14.1 Geografski poloţaj
Istraživački prostor se nalazi se u severoistočnom delu Kosova, a severozapadno od
Podujeva, u planšeti Skrome 2, razmere 1:1o.ooo. U ovo područje se može doći
asfaliranim putem iz pravca Podujeva. Teren je tipično brdsko-planinski sa
nadmorskom visinom iznad 1200 m.
Glavni vodeni tok na ovom području je Murgulska reka sa velikim brojem manjih
tokova, koji zapravo predstavljaju izvor reke Lab koja je tokom cele godine bogata
vodom. Na istraživačkom području nalazi se veliki broj naseljenih mesta, od kojih je
najveće Krpimeh.
14.2 Geologija leţišta
U geološkoj građi ovog područja učestvuju: serpentiniti, dijabaz kremena formacija,
sedimenti donje i gornje krede, andeziti, kvarclatiti, bazalti, listfeniti i td.
Serpentizirani perioditi čine nastavak Ibarskog serpentinskog masiva. Dijabaz-kremene
formacije su smeštene na jugu serpentinske zone i izgrađene su od: peščara, serije
glinovitih škriljaca, kremena, laporaca i pločastih krečnjaka sa tankim slojevima.
Sedimenti donje krede leže u južnom delu zone i u ovom slučaju se radi o sedimentima
flišnog karaktera, a ti fliševi su građeni od peščara, glina, laporaca i pločastih krečnjaka.
Sedimenti gornje krede nalaze se na zapadu prostora i u sebi sadrže krečnjačke i flišne
facije.
Andeziti i kvarc latiti su vrlo prisutni, a posebno su poznati kvarc-latiti u Boroviku i
Režani.
Bazalti imaju nepoznatu rasprostraljenost, a pojavljuju se u blizini prostora za
istraživanje na Ĉuki Krkin.
Lisveniti predstavljaju najmlađe tvorevine prostora.
Na osnovu dosadašnjih istraživanja može se zaključiti da u okolini ovog tipa
orudnjavanja (skarne) razlikujemo dva druga podtipa, kao: skarnski tip orudnjavanja i
61
prelazni tip orudnjavanja iz skarnskog u hidrotermalni. Prvi tip je predstavljen rudnom
paragenezom magnetit-pirotina. Drugi tip je pak predstavljen piritsko-galenitskosfaleritskom paragenezom, koja dominira na prostoru.
Pojave ruda najviše nalazimo u krednim peščarima, krečnjacima i peščanim
krečnjacima.
14.3 Mineralogija
Zasnovano na metodama istraživanja primenjenim na ovom području i laboratorijskim
analizama proizilazi da su na Belasici prisutni sledeći minerali: silificirani antigorit,
sfalerit, pirit-limonit, hlorit, galenit, kvarc, feldšpat, karbonat, cirkon, turmalina,
muskovit.
14.5 Nivo istraţivanja
U okviru istraživačkih radova detaljnim kartografskim studijama obuhvaćeno je 30 km
sa prospektiranjem mineralnih sirovina.
Uzeto je 1265 uzoraka iz sekundarnih oreola za analize sa mrežom 100x20 m.
Na odabranim mestima u aluvijumima Murgulske reke, kao Oštro Koplje i Bajgorska
Reka uzeto je ukupno 31 šlifova. O ovom istraživačkom radu imamo rezultate
laboratorijskih analiza koji su dati u narednoj tabeli.
62
Tabele koje slede prikazuju laboratorijske analize preuzete iz E-355-1989
Galenit %
Sfalerit
Arsenopirit %
Limonit %
Ostalo
1
Naziv
uzorka
Mr-4/88
-
-10
-
3
87
2
Mr-7/88
10
19
-
-
71
3
Mr-11/88
-
-
-
-
100
4
Mr-14/88
-
8
-
6
86
5
Mr-19/88
-
3
-
40
57
6
Mr-20/88
Trag
Trag
-
8
92
7
Mr-24/88
-
9
-
7
84
8
Mr-26/88
4
10
-
10
76
9
Mr-27/88
-
Trag
-
Trag
100
10
Mr-30/88
-
Trag
-
Trag
100
Red. br.
Tab. 50. Minerali u % u uzorcima datim prema Elaboratu E-355, godina 1989
Detaljna mineraloška analiza uzoraka MR-20/88 nemagnetska frakcija
Red. br.
Uzorak
Mineraloški sastav
%
1
Kvarc
10
2
Feldšpar
24
Karbonat
30
4
Cirkon
3
5
Turmalina
Trag
6
Muskovit
Trag
7
Kameniti deo
3
Mr-20/88
Tab. 51. Minerali u % u uzorcima datim prema Elaboratu E-355, godina 1989
63
33
Velike frakcije
Red. br.
Mineraloški sadrţaj
%
1
Kameniti komadi
72
2
Silifizirani antigorit
10
Sfalerit
Trag
4
Pirit-limonit
8
5
Hlorit
10
6
Galenit
Trag
3
Uzorak
Mr-20/88
Tab. 52. Minerali % u uzorcima datim prema Elaboratu E-355, godina 198
Naredna tabela sadrži laboratorijske analize izvedene iz E-337
Element
Br.
Oznaka uzorka
Pb%
Zn%
Cu%
Au g/t% Ag g/t%
1
Tumba I
0.3
0.31
Trag
0.06
10
2
Stari rad I
8.6
0.36
0.01
0.06
50
3
Stari rad II
0.01
0.02
Trag
1
20
4
Rovina I
3.6
0.17
0.03
5
Rovina II
Trag
0.02
0.03
0.1
6
Rovina III
0.07
0.01
Trag
0.06
10
7
Tumba Šahta
0.02
0.03
Trag
0.03
30
8
Oblava Glava I
0.01
0.02
0.68
10
10
9
Oblava Glava II
0.02
0.02
Trag
10
P5
0.03
0.03
Trag
11
40
10
0.03
10
T1
0.06
10
12
T2
0.1
10
13
Tumba III
0.03
0.03
0.02
0.1
1.8
14
Kruševica
1.21
0.17
Trag
0.03
9.8
15
Jama Ruša
2.35
0.72
0.02
0.03
8.5
Tab. 53. Sadrţaj hemijskih elemenata prema Elaboratu E-337
64
14.6 Rezerve
S obzirom da na ovim prostorima nisu izvršena detaljna istraživanja (bušenja) nemamo
pregled rudnih rezervi Pb-Zn.
Red. broj
I
II
IV
V
V
Ukupno
Br. bloka
rude
I/2
I/4
I/5
II/1
II/2
II/4
IV/a/3
IVd/1
IVd/4
IVf/2
Va/1
Va/2
Va/3
Va/4
Ve/1
Rezerve kategorije A
Bilansne rezerve
Ruda u (tonama) Pb%
Zn%
18.360
2.88
16.279
3.68
49.436
4.53
16.150
4.02
15.300
7.07
30.522
10.42
867
16.16
44.182
2.55
11.084
8.57
3.060
5.03
13.175
2.06
26.775
6.57
18.173
7.24
54.080
6.28
8.602
8.72
286.045
6.12
Ag gr/t
0.00
1.01
0.82
1.35
1.08
2.18
0.75
0.96
1.15
0.03
1.15
0.75
0.30
0.18
0.41
0.82
88.80
57.00
57.00
66.65
63.15
53.00
250.0
65.00
100.0
40.0
55.0
76.80
50.10
50.00
50.00
93.60
Tab. 54. Podaci o rezervama prema Elaboratu E-377
Rudarski radovi (koordinate, bunari i dr.) izvedeni su tokom detaljnih istraživanja, ali i
drugi kombinovani rudarski radovi (E-312,1986).
65
15.0 POLIMETALIČNA LEŢIŠTA Cu, DRAGAŠ SA OKOLINOM (E-105, 1988/90)
15.1 Geografski poloţaj
E 105 Izveštaj o geološkim istraživanjima mineralnih polimetaličnih sirovina u okolini
Dragaša, 1988, „Geoinstitut“ Beograd, 1990.
Okolina Dragaša se nalazi na JZ Dukađinskog basena (planšeta Prizrena i Gostivara
1:100 000). Ovo je uglavnom brdsko-planinski teren sa slabom ekonomijom. Povezan je
sa asfaltiranim putem Prizren – Dragaš – Brod. Zapadno od Dragaša nalazi se Koritnik
sa visinom 2.394m, a
na istoku i jugu prostiru se Šarske planine sa nadmorskom
visinom 2207 na istoku i 1940 na jugu. U hidrografskom aspektu zona je pokrivena
rekama: Brod, Radeška, Plava.
15.2 Geologija leţišta
U geološku građu polimetaličnih ležišta – Cu, Dragaš ulaze:
-
metapeščari, kvarc, kvarciti, metakonglomerati, bazične metamorfne stene
(paleozoik);
-
krečni škriljci, konglomerati, albit, sijenit (permotrijas);
-
jezerski sedimenti, materialmorent (kvartar).
E-104,1990 – Cu, Dragaš - (paleozoik) Kristalni škriljci sa ortokerasima, krinoidi i
korali, metapeščari i kvarciti, metakonglomerati i bazične metamorfne stene;
-
(Perm-trijas) Metamorfni filitiski škriljci, kalkšisti, krečni, albitski škriljci,
konglomerati, albit-sijenit;
-
(Kvartar) Kvartarni sedimenti su formirani kao i kod pliestocena i holeocena,
proluvijum, deluvijum itd.
E-241,1984 – Cu, Paštrik – Stene bazičnog sastava, gabrovi, dijabazi, spilit i keratofir,
-
serpentinizirani peridoti,
-
karbonski krečnjaci;
66
-
nove formacije kao neogenski sedimenti,
-
serpentiniti, serpentinizirani lerzoliti i harcburgiti, pirokseni, dijabazi itd.
15.3 Mineralogija leţišta
Ovaj lokalitet ima sledeći mineralni sastav:
plagioklas, kvarc, biotit, amfibol, epidot, apatit, hlorit, cirkon, ilmenit, leukoksen,
ilmenit, metalični minerali, pirit, rutil (na severoistoku sela Bačka - Sm, Mo, Ag, Bi, itd.,
u selu Dikance – utvrđeni su Cu, Wo, Ag; u E-241,1984 – Cu, Paštrik na zapadu
Paštričkih padina ’82/’83/’84, - Cu, halkopirit, limonit, malahit, sa Ni silikat, Cr,
magnetit, hematit, petlandit, valerit, pirotina, kubanit, itd.).
15.4 Nivo istraţivanja
Izveštaj o hemijskim analizama uzoraka, lokalitet - Dragaš.
Red. br.
Naziv uzorka
Pb%
Zn%
Cu%
Na2O%
K2O%
1
A-4945
0.0058
0.0029
0.0017
25
A-4970
0.0015
0.0011
0.0008
1.0
35
A-4978
0.0015
0.0050
0.000
2.02
3.66
47
A-4992
0.0013
0.0026
0.0003
1.95
4.02
65
A-4965
0.0015
0.0041
0.0065
1.82
2.70
106
A-4906
0.0017
0.0046
0.0003
157
A-4957
0.0006
0.0023
0.0002
186
A-4986
0.0010
0.0036
0.0003
3.30
3.36
229
A-4933
0.00113
0.0044
0.0008
241
A-4949
0.0028
0.0034
0.000
1.51
1.92
311
A-4987
0.0020
0.0066
0.0016
372
A-4950
0.0011
0.0073
0.0001
Tab. 55. Podaci o sadrţaju hemijskih elemenata prema Elaboratu E-241, godina 1984 (12 od 312
uzoraka)
Izveštaj o geološkim istraţivanjima (E-105, 1988/90 – Cu, Dragaš).
U Elaboratu E-328,1987, evidentirane su 4 bušotine DB-1; DB-2.
67
Koordinate
Bušotina, DB-1
Bušotina, DB-2
Y=
74486788
74487247
X=
47363258
47361987
89 m
61m
Dubina
Tab. 56. Koordinate bušotina u Elaboratu E-328, godina 1987
15.5 Hemijski sastav
Mesto
Godina
Dragaš
1987
Pb %
Zn %
Fe
%
Ag gr/t
0.01
0.02
-
-
0.02
0.03
-
-
Ni
%
0.04
0.035
Cu
%
0.01
-
Tab. 57. Sadrţaj hemijskih elemenata prema Elaboratu E-328, godina 1987
U E-102 iz 1986. godine – istraženi su sledeći lokaliteti:
-
Bačka Mlika 15km2,
-
Milka Kukulan,
-
Ovnište i Stranove Lesk.
(Nema bušotina, nema hemijskog sastava).
(E-52(100), godina 1985) Istraženi su sledeći lokaliteti:
-
Dragaš Korničke padine na granici sa Šarskim planinama (na istoku),
-
Selo Dikance ( E-128,1987-K2O/Na2O).
U E-241, godina 1984 – Teren Paštrika je istražen u istočnom delu facijalne strukture
Mirditske zone i završava se u Metohijskom basenu, a evidentirane su sledeće bušotine:
68
DB-1 do DB-9, ali su samo dve od njih proizašle pozitivnim: DB-5 i DB-6. (videti tabelu
koja sledi ).
Lokalit./
Godina
Paštrik
1980;
DB-5
Duţina
bušotin
e
(m)
-
DB-6
8.8
0.30-5.20
DB-1
41-41.10
47-47.10
1.9
0.48
Naziv
bušotine
DB-2
Nije
naišla
na
rudno
telo
Cu%
Cr %
-
-
Pb%
Podr.
istraţ.
Mineraliza
cija rude
80
km2
-
Deva Bokrina Çafë
Prush
Uzor. 7
6.20
80 m
5m
Uzor. 8
24.50
1970
69
-Preuzeti
Godina
1971, na
16
lokaliteta
965mostra
gjiths.
45ppm
(0.0045%)
Za
vrednost
je uzeto
18
anomalija
IV,VII,VII
I,IX,IXa,I
Xb,IXc,
IXd,X,XII,
XV uzetih
u
bazičnim
vulkaniti
ma.
Anomalij
e
((I,II,III,V,
VI,VIa,XI
V
–su
uzete u
ultrabaz.
stenama
Testiranj
e
dobijanj
a
rezultata
Cr
se
kreće od
1.314pp
m;
27005500pp
m; iznad
-10000
ppm;
rezultati za
Pb;
od
56ppm;
100150ppm;
150200ppm;
iznad
- 27
200ppm
km2,
(Ćafaljev,
Šljorza); od
90
ppm;
180-200
ppm; 200400
ppm;
iznad -400
ppm
6552
uzoraka
u mreži
1982.
100x20.
godina, na
Uzorci
16
su uzeti
lokaliteta
na
dubini 525 cm
48ppm(0.
0048%);
- Ostale
podele
čine
Cu:100pp
m;100-150
ppm;150200ppm;
iznad
200ppm
12
km2,
Tab. 58. Podaci iz Elaborata E-241, godina 1984
70
15.6 Geografski poloţaj
E 241 – Izveštaj o istraţivanju mineralizacija Cu na zapadnim padinama Paštrika
1982-1983 – Geozavod, Beograd
Prostor
za
istraživanja
predstavlja
jugozapadni
deo
Dukađinskog
basena.
Administrativno pripada SO Đakovica prikazanoj u topografskoj karti Çafa e Prushit
1:10 000.
U ortografskom aspektu ovaj prostor čini prelazak iz ravničarsko-brdskog u planinski
reljef. Nadmorska visina se kreće od 400 do 1400m. Površinski tokovi su brojni, a
najveći je reka Rečica koja tokom cele godine ima vode. Svi ovi tokovi gravitiraju ga
severu i predstavljaju kumulativnu oblast sa desne strane Erenika koji pripada toku
Belog Drima.
15.7 Geologija leţišta (E-52 (100), godina 1985)
Geološka građa :
-
Magmatske stene (diorit, sijenitodiorit, monconit, granodiorit),
-
Metamorfne stene (kvarsericitski, hloritsko-epidotski, krečnjačko pločasti
škriljci, metamofrozirani i kvarcitni peščari) i
-
Triastični sedimenti su se pojavili u facijama škriljaca i peščara, mermer,
mermerisani krečnjaci i dolomiti, itd.
U (E-52(100), godina 1985) evidentirano je 500 uzoraka, 20 profila, 20 m (50 km 2Ljubičevo).
-
U 500 uzoraka utvrđen je sastav Pb od 31-80 ppm.
-
U 500 uzoraka utvrđen je sastav Zn od 100-150 ppm (lokalitet Okravna).
-
Na 365,5 m uzeto je samo 95,50 m dužine ili 80 uzoraka.
-
Bušotina DK-2=40-47 m (Cu,Azurit, Malahit, Bornit),
-
DK-1=8 m; DK-2=101 m; DK-3=104 m; DK-4=80 m
U (E-101, godina 1984) prikazane su 3 tabele hemijskih analiza iz bušotine br. 2
(pogledajte samo dve tabele koje slede).
71
Iz tabela koje slede može se uočiti da hemijske analize nekih uzoraka pokazuju visok
sadržaj hemijskih elemenata, posebno Cu, Au, Mo i Fe. Koncentracija Cu u uzorcima
Dr-1 do Dr-3 kreće se od 8 do 11%, Au do 2,9 g/t, Mo do 1,1 % i Fe do 59,2 %.
Red.
broj
11
Naziv
uzorka
Dr-11/1
Mo %
Pb %
Zn %
Cu %
Ni %
Co%
Trg.
Ag
gr/t
5
Trg.
0.01
0.05
Trg.
0.01
12
Dr-11/2
II
4
II
0.01
0.27
0.01
Trg.
13
Dr-11/3
II
15
II
0.01
0.03
0.02
0.02
14
Dr-11/4
II
30
0.08
0.01
0.070
Trg.
0.01
15
Dr-11/5
II
10
Trg.
0.01
0.32
II
Trg.
16
Dr-11/6
II
0
0.005
0.02
0.13
0.02
0.01
17
Dr-11/7
II
0
Trg.
0.01
0.05
II
Trg.
18
Dr-11/8
II
5
Trg.
0.01
0.045
0.01
II
Tab. 59. Podaci o sadrţaju hemijskih elemenata prema Elaboratu E-101, godina 1984
Red.
Naziv
broj
uzorka
1
Dr-1
1.14
2
Dr-2
3
Dr-3
Mo %
Ag
Au
Pb %
Zn %
Cu %
Ni %
0.14
1.14
0.14
10.0
Trg.
2.90
1.31
0.13
1.31
0.13
11.0
II
2.50
0.72
0.12
0.72
0.12
8.60
II
1.38
gr/t
Tab. 60. Podaci o sadrţaju hemijskih elemenata prema Elaboratu E-101, 1984
72
g/t
U E-241, 1984 – Cu, Paštrik- Tabelarni prikaz hemijskih analiza, kao što sledi:
Red. broj
Pb %
Zn %
Cu %
Ni %
Co%
Mn%
Cr%
Fe
9
0.01
0.01
0.22
0.01
Tr
Tr
0.04
43.20
10
0.02
Tr
0.018
0.01
0.01
0.01
0.20
58.40
11
0.01
0.06
0.15
Tr
0.01
0.02
0.06
34.70
12
0.02
0.01
0.033
0.03
0.01
0.12
0.04
44.70
13
0.01
Tr
0.25
0.01
0.01
0.01
0.06
59.20
14
Tr
0.01
0.06
Tr
Tr
0.04
0.02
26.50
15
Tr
0.01
0.36
0.01
0.01
0.03
0.06
57.30
21
0.01
0.04
0.10
0.08
0.08
-
0.064
32.00
22
Tr.
0.05
0.36
0.08
0.008
-
0.14
50.80
23
0.01
0.01
0.18
0.004
0.004
-
0.72
21.50
24
0.01
Tr
0.12
0.006
0.006
-
0.29
54.60
25
0.01
Tr
0.03
0.006
0.006
-
0.10
32.60
26
0.01
0.01
0.07
0.004
0.004
-
0.54
31.20
27
0.01
Tr
0.21
0.006
0.006
-
0.46
56.70
Tab. 61. Tabelarni prikaz hemijskih analiza prema Elaboratu E-241, godina 1984
73
DISKUSIJA
Teritoriju Kosova je istraživao bivši jugoslovenski geološki zavod „Geozavod“, ali i
razne istraživačke kompanije. Sprovedena su brojna geološka, geohemijska, geofizička i
druga istraživanja. Za nekoliko ležišta sa potencijalom, sprovedena su i istraživanja o
tehnološkim procesima primene ovih materijala u industriji.
Zasnovano na nivou tekućih istraživanja, potrebno je detaljno istraživanje teritorije u
cilju pronalaženja metaličnih i industrijskih minerala. Na osnovu ovih istraživanja
otvorena su ležišta korisnih minerala, a ova studija ističe potrebu za daljim detaljnim
istraživanjima teritorije.
Istraživanja polimetaličnih ležišta Pb, Zn i Cu imala su i imaće poseban značaj za
rudarski sektor. Ovi podaci pružaju informacije koje su za neka ležišta dovoljne da se
sprovede planiranje eksploatacije i otvaranja rudnika. S druge strane, za neka ležišta ne
pružaju dovoljno informacija, ali i te informacije su vredne jer pomažu u planiranju
detaljnih geoloških, geohemijskih i geofizičkih istraživanja, tačnije mogu poslužiti kao
osnova za proces geoloških istraživanja. U isto vreme ovi podaci utiču na smanjenje
troškova za istraživanje zato što pružaju preliminarne podatke o hemijskom sastavu,
debljini, mineralogiji rudnog tela, ali i o mestu pojave mineralizacija, što je važan faktor
u usmeravanju istraživačkih programa.
Tercijarni vulkanizam smešten u strukturama Vardarskog okeana intermedijarnog do
kiselog karaktera prouzrokovan je procesom subdukcije, a sa tim vulkanizmom
genetski se povezuju polimetalična ležišta Pb-Zn. Ovaj veoma intenzivni vulkanizam
koji se proteže od severa do jugoistoka zemlje može dati i druge mineralizovane pojave,
koje detaljnim istraživanjem i primenom savremenih metoda hemijske analize mogu da
pređu u ležišta i to ne samo za Pb-Zn i plemenite metale (Au, Ag), već i za retke
elemente.
74
Neki podaci iz ovog projekta ni na koji način ne mogu da dovedu do izračunavanja
potvrđenih rezervi, sa izuzetkom nekih od njih koji dovode do rezerva kategorije A i B,
koje se lako mogu pretvoriti u potvrđene rezerve prema međunarodnim standardima.
Zasnovano na dosadašnjim istraživanjima, teritorija Kosova ostaje sa perspektivom za
istraživanje, a posebno za ležišta Pb-Zn, Cu, Ag, Au, Cr, Fe, Fe-Ni, Ni-Co, EPG
(elementi platinske grupe), industrijskih i građevinskih materijala.
Teritorija Kosova, a posebno Vardarska zona, jedno je od regiona sa velikim
potencijalom resursa Pb-Z, što Kosovo čini jednom od zemalja sa najvećim resursima
Pb-Zn u Evropi.
Kosovo definitivno raspolaže sa dovoljno resursa Pb-Zn budući da teritorija pruža
dobar potencijal za istraživanje, a u isto vreme moraju se intenzivirati programi
istraživanja za Pb-Zn u budućem periodu sa ciljem da se resursi pronađu i racionalno
eksploatišu.
75
LITERATURA:
E-297 Elaborat proračuna rudnih rezerva ležišta „Novo Brdo“ RMHK olova i cinka
„Trepča“, RO Rudnici i flotacija „Kišnica, Novo Brdo“ – Priština, 1986, Priština;
E-296 Elaborat proračuna rudnih rezervi ležišta Farbani Potok, stanje 31.12.1988,
RMHK olova i cinka “Trepča”, RO Rudnici i flotacija “Kišnica, Novo Brdo” –
Priština, 1986, Priština;
E- 314 IZVEŠTAJ o izvršenim geološkim istraživanjima na području N. Brda u 1988.
godini, Geozavod – Beograd 1989;
E-281 Izveštaj o izvršenim geološkim radovima na području Novog Brda u 1982,
Rudnici i flotacija “Kišnica, N. Brdo” -
Priština, SOUR Geozavod Bg, 1984,
Beograd;
E- 312 Elaborat proračuna rudnih rezerva ležišta ,,Kišnica”, RMKH “Trepca”, Flotacija
,,Kišnica - N. Brdo”, Priština/1958;
EL-14 Izveštaj o geološkim istraživanjima polimetalične rudne pojave Glama kod
Gnjilana, RO Geozavod – Beograd, Odeljenje za istraživanje mineralnih sirovina,
Beograd, 1988;
E- 337 Izveštaj o osnovnim geološkim istraživanjima olovo-cinkovih pojava na Belasici
kod Podujeva, SOUR “Geozavod”, Beograd / 1984;
E-403 Izveštaj o geološkim istraživanjima olova i cinka na području “Ajvalije-Kišnice"
1982, SOUR Geozavod BG, 1983, Beograd;
E-355 Izveštaj o istraživanju Pb-Zn mineralizacije na Belasici za 1988. god., RO
Geozavod, Beograd / 1989;
E- 324 Izveštaj o istraživanju Pb, Zn mineralizacije na Belasici za 1987. god.,
Geozavod , RO Institut za istraživanje mineralnih sirovina,
Beograd / 1988;
E- 42 Izveštaj (kopija) o istraživanju Pb-Zn mineralizacije na Belasici za 1988, RO
Geozavod, Beograd, Odeljenje za minerale, 1989, Beograd.
E-11
Izveštaj o izvršenim istraživanjima olova i cinka u rudnom polju Trepče u 1983.
god.;
76
E-374 Izveštaj o izvršnim istraživanjima olova i cinka u rudnom polju Trepče u 1985.
god.;
E-33, ELABORAT o kvalitetu i rezervama opekarske gline na lokalitetu BIBA kod
Uroševca, 1987;
E-367, Elaborat o rezervama i kvalitetu cementnih laporca ležišta Đeneral Janković,
1989;
E- 12
(19) IZVEŠTAJ o izvršenim istraživanjima olova i cinka u rudnom polju
“Trepča”u 1982. god. - I deo;
E-396, Izveštaj o izvršnim istraživanjima olova i cinka u rudnom polju Trepče, 1984;
E-374, Izveštaj o izvršnim istraživanjima olova i cinka u rudnom polju Trepče u 1985.
god.
E-33, ELABORAT o kvalitetu i rezervama opekarske gline na lokalitetu BIBA kod
Uroševca, 1987;
E-367, Elaborat o rezervama i kvalitetu cementnih laporca ležišta Đeneral Janković,
1989;
(E- 41, Program i projekat geoloških istraživanja Dražnje u 1985. god.
E-304, IZVEŠTAJ o osnovnim istraživanjima olova i cinka u području Kopaonika u
1982; 1983, god., Rudno polje Šatorica.
E-8,
IZVEŠTAJ o izvršenim metalogenskim istraživanjima u području ROGOZNE u
1984. god.
E-298, Izveštaj o geološkim istraživanjima Pb-Zn u području "Ajvalije-Kišnice" u 1982.
god.;
77
E-316, IZVEŠTAJ o izvršenim geološkim istraživanjima na području N. Brda u 1985.
god.;
E- 298 Izveštaj o geološkim istraživanjima Pb-Zn na području "Ajvalija-Kišnica" u 1982.
god.;
E-312, Elaborat proračun rudnih rezerva ležišta “Kišnica, 1986”;
E-105, IZVEŠTAJ o geološkim istraživanjma polimetaličnih mineralnih sirovina na
području opštine Dragaš u 1988/90;
E-104, IZVEŠTAJ o geološkim istraživanjima polimetaličnih mineralnih sirovina na
području opštine Dragaš u 1988. god.;
E-241, Izveštaj o istraživanju Cu mineralazacija na zapadnim padinama Paštrika u 1982.
i 1983. god.;
E-105, Izveštaj o geološkim istraživanjma polimetaličnih mineralnih sirovina na
području opštine Dragaš 1988/90;
E-328, Izveštaj o ispitivanju polimetaličnih mineralizacija u predelu Velike Jablanice (na
području Dragaša u 1987);
E-328, Izveštaj o ispitivanju polimetaličnih mineralizacija u predelu Velike Jablanice (na
području Dragaša u 1987);
E-102, IZVEŠTAJ o geofizičkim istraživanjma polimetaličnih mineralnih sirovina na
području opštine Dragaš u 1986;
E-52(100), Godišnji izveštaj o osnovnim istraživanjima polimetaličnih mineralnih
sirovina u području SO Dragaš u 1985. g.;
E-241, Izveštaj o istraživanju Cu mineralizacija na zapadnim padinama Paštrika u
1982 i 1983 god.;
78
E-101, IZVEŠTAJ o geofizičkim istraživanjima polimetaličnih mineralnih sirovina na
području opštine Dragaš u 1984, Elezaj, Z, & Kodra, A, (2008): Geologija Kosova,
ISBN 978-9951-00-068
79
Download

Naziv projekta - Ministria e Zhvillimit Ekonomik