BİR YENI YETMENIN
ANNESİ VEYA
BABASI OLMAK
BUNU BERABERCE
KONUŞSAK
Bu kitapçik yeni yetme çocukları olan
ailelerin dikkatinedir
2
ILETIŞIM
SINIRLAR / KURALLAR
UYUŞTURUCU / KANABIS
ALKOL
TÜTÜN
EKRAN / BILGISAYAR
TELEFON
VIDEO
CINSELLIK
ŞIDDET
DANIŞMANLIK
3
İÇİNDEKİLER
Giriş4
Bir yeni yetmenin annesi veya babası olmak 7
Karşılıklı konuşmak
11
Başkalrından etkilenme
13
Gençler ve ekranlar
16
Özgürlükler tanımak, sınırlar koymak
20
Çıkmalar ve eğlenceler
22
Alkol, tütün ve uyuşturucudan konuşmak
25
Onun özel hayatını gözardı
etmeden seksten konuşmak
29
Cezalandırmak ve dövmek
33
Risk almak: ihtiyaç mı? tehlike mi?35
Daha fazla bilgiye mi ihtiyacınız var?36
4
GIRIŞ
Bir yeniyetmenin anne veya babası olmak hem büyük bir zorluk ve
hem de bğyük bir zenginliktir. Bu durum çok kültürlü ve çok dilli bir
toplumda yaşadığımızda daha da önemlidir.
Bu kitapçık Addiction Suisse ‘Anne Babalara Haberler’ dergisinden
etkilenenerek, 12-18 yaş arası kız veya erkek çocukları olan, İsviçre’de
yaşayan anne babalara yöneliktir ve fransızcanın yanında italyanca,
arnavutça, ingilizce, ispanyolca, portekizce, sırpça-hırvatça, somalice,
türkçe, tamilce ve arapça olmak üzere değişik dillere çevrilerek Kanton
Vaud’a oturan büyük bir kesim tarafından okunması amaçlanmıştır.
Bu kitapçık İsviçre’de aşağı yukarı normal olan veya ‘normal’ kabul
edilen konuları işlemektedir. Bu durumda kültür farklılığına bağlı
olarak bazı konular bazı aileleri ilgilendirebilir bazılarını değil. Ama
çocuklarınıza gelince, onlar düzenli olarak başka kültürlerden çocuklarla muhattap oluyorlar. Ayrıca bu ülkede yaşayan herkes dengeli bir
şekilde karşılıklı bir uyumun oluşabilmesi için ‘ülkenin hayat tarzı’na
ters gelmeyen geleneklerini paylaşabilir.
Bu kitapçığın evrensel kurallar koymak gibi bir iddiası yoktur ama
belki çocuğunuzla karşılaşabileciğiniz zorluklar kousunda size ipuçları
verebilir.
Gustave MUHEIM
Lausanne Région Başkanı
Pascale MANZINI
Présidente « Bağımlılık
ve Önlemleri » Başkanı
5
« Bir yetişkinin annesi veya babsı olmak : bunu beraberce konuşsak ? »
adlı bu kitapçık, fransızca italyanca, arnavutça, ingilizce, ispanyolca,
portekizce, sırpça-hırvatça, somalice, türkçe, tamilce ve arapça olmak
üzere 11 dilde basıldı. Burada sözkonusu olan ‘Topluluklar Tercümanlığı Servisi’nin ortaya koyduğu, farklı dilsel topluluklardan gelen
gençler ve onları iş dünyasına kazandırmayı amaçlayan ( MigrActionAppartenances)’un bir projesi sözkonusudur.
Önce Appartennaces’tan kültürel tercüman ve onunla aynı dili konuşan bir genç olarak değişik dillerden ‘ikili’ler oluşturuldu. Bu ikilliler her
biri kendi dilinde olmak üzere bu kitapçığın çevirisini gerçekleştirdiler.
Bu ikili çalışmanın en büyük kazanımı her şeyden önce bu kitapçıkta
verilecek mesajı güçlendirmek, değişik ufuklardan gelen kültürleri
rencide edecek, yanlış anlaşılmalara yol açacak söylemleri, daha ılımlı
nasıl söylenir konusundaki çalışmalar oldu. Yetişkişkinlik dönemlerinden yeni çıkmış bu gençler yazının içeriğiyle ilgili eleştirisel bakış
açıları geliştirdiler. Böylece kültürel tercümanlara bir nevi destek olmak
diğer yandan büyüklere genç çocuklarıyla ilgili verilecek mesajın yerinde anlaşılmasını sağlamada da yardımcı oldular.
Çalışmanın devamında bu ikililer bir araya gelip kıtapçığın içeriğiyle
ilgili fikirlerini dile getirdiler. Bunun sonucunda aşağı yukarı her dilsel
topluluğa uyacak ortak noktalar ortaya çıkarıldı.
Ayrıca kitapçığın devamında zorluklarla karşılaşan anne-babalar için
referans çalışma oldu. Bu referans kıtapçık tabi ki tartışmaya açık ama
göçmen ailelerinin sorularına cevap verecek bir karakter taşıyacak.
Julie MAILLARD - MBENGA
Appartenances
6
BİR YENİ
YETMENİN
ANNESİ
VEYA BABASI
OLMAK
Bir yetişkinin anne, babası olmak
kolay değildir. Çocuklar büyüdükçe
sorduğu sorular artıyor, değişik fikirler
ediniyorlar ve bazen bazı fikirleri
sizinkilerle aynı olmayabilir. Onların bu
değişimi sizin de değişiminiz demektir
aynı zamanda. Bu durum yeni sorular
ve yeni endişeler demektir. Dikkat
edilmediği takdirde çocuğunuz alkol,
sigara veya esrar kullanmaya başlayabilir. Çocuğunuz sizinle konuşuyor mu?
Alkol, sigara türü şeylerin çocuğunuzu
ilgilendirdiğini düşünüyor musunuz?
Bu tür zararlı maddeleri deneyebilir
mi? Bu durumu anlamak için bazı sorulara cevap aramak gerekir. Örneğin;
bu ürünlerle ilgili neler biliyorsunuz?
Bunlar hakkında ne düşünüyorsunuz?
Siz de kullanıyor musunuz? Kullanıyorsanız hangi durumlarda? Çocuğunuz
bu konuda provokatif davranıyor mu?
Bilinmelidir ki bir çocuk yetiştirmek
oldukça zor bir durumdur. Çünkü
sorularıyla sizi yaptıklarınız hakkında
köşeye sıkıştırabilir. Kafanızda,
tükettiğiniz bu ürünler hakkında soru
işaretleri yaratabilir. Hatta çocukların
bu soruları bizim bakış açımızı bile
etkileyebilir. Belki siz bu sorulardan
yararlanabilir ve çocuğunuzla yeni bir
iletişim yolu geliştirebilirsiniz.
7
8
KENDINIZE IYI BIR ANNE VEYA BABA OLDUĞUNUZ KONUSUNDA
FAZLA SORU SORMAYIN. ÇOCUKLARINIZIN MÜKEMMEL VEYA
ULAŞILMAZ ANNE, BABALARA IHTIYACI YOKTUR. İYI BIR ÖRNEK
OLMAK MÜKEMMEL OLMAYI GEREKTIRMEZ. İYI OLMAK, KENDINIZ
OLMAK, KENDI IHTIYAÇLARININ SINIRLARINI BILMEK DEMEKTIR. ÇOCUĞUNUZ SINIRLARININ FARKINDA OLAN BIR ANNE BABAYLA KIMLIĞINI DAHA KOLAY BULACAKTIR. ÇOCUK, MÜKEMMEL OLDUĞUNU IDDIA
EDEN VE BÖYLE OLMAYAN BIR ANNE VE BABAYA INANMAZ. BUNUN
YERINE ANNE VE BABA ÇOCUĞA HAYATI NASIL UYUMLU BIR ŞEKILDE
DEVAM ETTIRDIĞINI GÖSTERMELIDIR
Çocuğunuz büyümek için kendine ait
bir kimlik ve kendine ait düşünceler
geliştirmek zorundadır. Bunu yapmanın
bir yolu da size ve diğer büyüklere
muhalefet etmektir. Bu durumda onun
bazen çok eleştiren, bazen saldırgan
yanlışlığını kendileri keşfetmek istedikleri içindir. Bir kurala uyulmasını ve bu
kurala neden uyulmasını anlatmadan
kabullenmelerini beklemek onları
daha fazla bu kurala uymamaya iter.
Bu bakımdan her zaman tartışmaya ve
bir tutum takınması normaldir ve bu
durumu yaşamak tabi ki kolay değildir.
Ama şunu hatırlayın: onların anlık
dediği şeyler genellikle her zaman için
düşüneceği şeyler değildir.
fikirlerinizi çocuğunuzla paylaşmaya
açık olmanız gerekir. Bu durum onun
endişelerini ve kendisine sorduğu soruları anlamanıza yardımcı olur. Ve böylece ona uyuşturucu ve alkol tüketimi
hakkında ne düşündüğünüzü ve neden
böyle düşündüğünüzü söyleyebilirsiniz.
Yetişkin olma yolundaki gençler kendi
yaptığı seçimlerle tanınmak isterler. Bu
yaş aralığındaki gençler kendilerine ait
fikirleri hayata geçirme de yetişkinlerin
onay vermesini isterler. Bu durumda
onların yeni şeyler söylemesi normaldir. Özellikle bu yeni şeyler büyükler
tarafından yasak ve « kötü » olarak
tanımlanıyorsa gençler için daha da ilgi
çekici olabilir. Onların bu eğilimleri ille
de ‘yapmış olmak’ için değildir, bunun
Bir başka ülkenin ve kültürün göçmeni olarak kendinizi özellikle zor bir
durumda hissedebilirsiniz. Çünkü siz
ülkenizden gelenek ve göreneklerinizden, kültürünüzden ayrı bir yerde
yaşamaya devam etmek zorunda
kaldınız. İstersiniz ki geldiğiniz ülkede
kültürünüzü destekleyen dernekler
olsun. Siz böyle kuruluşların olmasını
değerli bulursunuz. Belki çocuğunuzla
bu fikirler sizinkilerden farklı olsa bile.
her şeyi konuşamazsınız. Ama onun
için dışarıdan güvendiğiniz birini
çocuğunuza referans edebilirsiniz. Bu
üçüncü kişi bir büyük ağabey veya
bir amca veya dayı olabilir. Yani her
ikinizin güvendiği birisi.
Reklamın vücutla ve alkol tüketimiyle
ilgili vermek istediği mesajı yakalayın. Çocuğunuzun eleştirisel espriyi
yakalaması için ona yardımcı olun. Bu
onun kolaylıkla ondan bundan etkilenmemesini sağlar. Böylece alkol ve
uyuşturucuyu özendiren reklamlara
direnmesi gelişir.
Siz anne veya baba olarak çocuğunuzun başlıca modeli olabilirsiniz. Ama
şunu hatırlamalısınız: sadece siz değil.
Onlar başka insanlarla ve başka fikirlerle karşılaşacaklardır ve kendilerine bir
düşünme şekli geliştireceklerdir. Ve bu
değişik düşünceleri birbiriyle karşılaştıracaklardır.
Çocuğunuzun yetişkinlik çağına geçme aşamasında ona yardımcı olması
açısından onun kendi fikirlerini edinmesi ve sınırlarını tanıması bakımından size bir kaç tavsiyemiz olacak.
Ailede iyi bir iletişim
ortamı kurmaya çalışın
Çocuğunuzun çabalarına olumlu bakın. Kendi çocuğunuzla günün olumlu
gelişmelerini tartışın. Mesela bunu
yemek saatlerinde gelenekselleştirin,
böyle daha kolay olacaktır.
Çocuğunuza kendi sınırlarını
kendisinin koymasını öğretin
ve siz de onun kendine koyduğu sınırlara saygılı olun
Çocuğunuza sınır koymaktan korkmayın. Bu sınırları ona açıklamaya hazır
olun. Eğer çocuğunuz bu sınırlamalardan bazılarını kabul etmezse, bazı
konularda kendine ait fikrileri olursa
buna da saygı duyun. Mesela ailece
çıkmalarla ilgili ; kabul edilebilir kuralları çocuğunuzla tartışın ve sonuçları
hakkında onu bilgilendirin. Ve bu
kurallara ikinizin uyması gerektiğini de
unutmayın. Böylece çocuğunuz kendi
başına bazı kurallara uyması gerektiğini anlar bazılarını da hoşuna gitmediği
için kabul etmez.
Düşüncelerinizi dile getirin
ve çocuğunuzun aynı yapması için onu cesaretlendirin
Önemli olan çocuğunuzun sorumluluklarına göğüs germesini öğrenmesidir. Adım adım ona nasıl besleneceğini,
temizliği, uykuyu ve hobilerini nasıl
düzenleyeceğini öğretin.
Bir film ve bir reklam izlediğinizde
onunla ilgili fikirlerinizi söyleyebilirsiniz. Kendi adınıza konuştuğunuzu
garanti edin ve « bu benim fikrim »
deyiniz. Çocuğunuzun kendine has
fikirleri olması için onu cesaretlendirin,
Muhtemelen çocuğunuz er ya da geç
alkol içmeye başlayacaktır. Unutmayın ki alkol kullanımı belirli bir sınırı
aşmadıkça normaldir. Alkol içen herkes
alkolik değildir. Eğer çocuğunuz alkol
9
kullanıyorsa onunla bunun kısıtlan10
ması konusunda konuşun. Ya da alkol
tüketimiyle ilgili ona sorumluluk verin
ve sonuçlarına kendisinin katlanması
gerektiğini öğretin. Bu kurallara uymaması durumunda çocuğunuzun hangi
sonuçlarla karşılaşacağını bilmesi
gerekir.
Çocuğunuza uyuşturucudan
bahsedin. Ve bunu yaparken
ne ahlaki bir tutum takının
ne de onu korkuya yöneltin.
Gençler kendilerinin güveneceği
bilgilere ihtiyaç duyarlar. Kendi tecrübenizden bahsedin ve konu hakkında
beraber bilgilenin. www.addictionvaud.ch, www.addictionsuisse.ch ve
www.ciao.ch gibi internet sitelerinde
alkol ve uyuşturucu hakkında beraber
bilgilenebilirsiniz ve öğrendikleriniz
konusunda beraber tartışabilirsiniz.
Bu bilgiler daha sağlamdır ve risklerini
daha güzel tartışabilirsiniz.
KARŞILIKLI
KONUŞMAK
Kişiyi tanıma, dinleme ve iletişim çocuğunuzun zor dönemleri atlatması için
çok önemlidir. Bazen anne ve babalar
bir duvar gibi hiç konuşmayan ve bir şey
söylediğimizde de parlayan bir çocuk
karşısında hemen pes etmek isterler.
konu (video oyunları veya tanıdığı bir
şarkıcı). Bazen kendinizden bahsedebilirsiniz, kendi isteklerinizden, başka
konularda konuşurken kendi korkularınızdan bahsetmek daha kolaydır. Başka bir şeyden bahsederken siz onun
hakkında ne düşündüğünüzü söyleye-
Normal şartlarda çocuğunuzla
karşılıklı tartışmanız bir zenginliktir
ama bazen çatışma ve yanlış anlama
kaynaklı çok yorucu da geçebilir.
Duygu dolu olduklarından gençler
çoğu zaman güçlü ve sinirli bir şekilde
konuşup cevap verirler. Çoğu zaman
anne ve baba çocuğun vermek istediği
mesajı anlamaz. Mesela çocuğunuz
eve girdiğinde kapı çarparsa bu sizi
provoke etmeye mi yönelik? Ya da
geçen güne dair işaretler mi içeriyor?
Yeni yetmelerle konuşmak için çoğu
zaman kelimelerinde ötesinde araçlar
bulmak gerekiyor. Mesela ortak ilgilendiğiniz bir konuda sohbet etmek (bir
spor gibi), ya da onu ilgilendiren bir
bilirsiniz. Çocuğunuzda kendinizden
konuşabilir. Böylece hiç zor olmaz.
Çocuğunuz bazen dinlenmeme korkusundan dolayı da sizinle konuşmak
istemeyebilir. Onunla bir konuda
sohbet ederken onun söyleyeceklerini
sizin fikirlerinize karşı olsa bile onu
dinlediğinizi gösterin. Karşılıklı tartışmaya açık olduğunuzu gösterin. Onun
gözlerinin içine bakın. Televizyonu kapatın, okumakta olduğunuz kitabı veya
gazeteyi bir kenara koyun. Ona onu
dinlemek için zamanınızın olduğunu
gösterin. Başkalarının yanında ince
konuları konuşmamaya çalışın, onu
rahatsız edebilirsiniz.
11
12
ÇOCUĞUNUZUN SIZE MUHALEFET ETMEYE DE SIZE IHTIYACI OLDUĞUNU UNUTMAYIN. KENDINIZI SORGULARSANIZ VE KARARLARINIZI
GÖZDEN GEÇIRIRSENIZ IŞTE O ZAMAN ÇOCUĞUNUZUN KENDISINE
GÜVENECEK VE BAĞIMSIZ OLMAYA BAŞLAYACAK. BIR ANNE VEYA BABA
OLARAK BIR SALDIRI SIZI KESINLIKLE HEDEF ALMIYOR. VE BU ÇOCUĞUNUZUN BAĞIMSIZLAŞMASINDA BIR MALZEMEDIR DE AYNI ZAMANDA. GENÇLERIN IHTIYAÇLARI HEP BIRBIRININ ZIDDIDIR. MESELA
HEM ÖZEL HAYATINI GIZLI TUTMAK HEM DE ANNE BABASININ ONU
ANLAMASINI ISTEMEK YA DA YENI TECRÜBELER YAŞAMA IHTIYACI
VE BUNUNLA BERABER YENI RISKLER ALMA VE BUNUN IÇIN HEM
KENDISINI GÜVELIKTE HISSETMEK ISTER HEM DE DESTEKLENMEYI
BEKLER.
Göçmen aileler İsviçrelilere göre daha
fazla ayrılmalara maruz kalmaktadırlar.
Bazı durumlarda erkek veya kadın ayrı
ayrı İsviçre’ye gelmekte ve ardından
ailenin diğer fertlerini getirmektedir.
zorunda kalabiliyorlar. Şartlar böyle
olunca aile içinde bile karşılaşmak
veya konuşmak zor olabiliyor. Şartlar
paylaşımı zorlaştırıyor. Böylece aile
bireyleri yavaş yavaş birer yabancı
Başka durumlarda genellikle erkekler
ya politik nedenlerden dolayı hapis
yatmakta, ya politik etkinliklere katılmakta yada gerilla gruplarına katılarak
evi terketmektedir. Bir anne veya baba
yıllar sonra aileye katıldığında, çoğu
zaman çocuklar birer yabancıdır onun
gözünde ve tabiki o da çocukların
gözünde. Başka bir örnekte de anne ve
babanın iş durumlarıyla ilgilidir. Bazen
öyle oluyor ki anne veya baba veya
her ikisi gece veya hafta sonu çalışmak
oluyor diğerleri için. Ve konuşmak ve
paylaşmak daha da güç oluyor. Bunun
bilincinde olmak çok önemlidir ve konuşurken bunu göz önünde bulundurmak lazım. Bu zorluklardan bahsedin.
Bazen bir kaç dakika çok önemli olabiliyor. Ailedeki bireylerin neden ayrılmak
zorunda kaldığını anlatın. Beraberce
konuşma sonucunda problemler
çözülme yoluna gider. Ve bu kendinizi
tanımada birinci adımdır.
BAŞKALRINDAN
ETKİLENME
Çocuğunuz zamanla yeni insanlarla
tanışma ihtiyacı duyacaktır. Bazı arkadaşlarına daha fazla önem verecektir.
Çocuğunuzun onun gibi giyinmeye
başladığını ve onun gibi davranmaya
korkarlar. Böylece normal şartlarda
yapmayacaklarını yapmaya çalışarak
kendilerini bilinçli olarak bir risk altına
da sokarlar. Bu sadece grup tarafından kabul edilmek içindir. Aslında bu
çalıştığını fark etmeye başlayacaksınız.
Çocuğunuz görünüşünü bazılarına
benzetmeye, bazılarının davrandığı
gibi davranmaya çalışabilir. Arkadaşlarıyla aynı şarkıcıyı veya aynı ünlüyü
sevecektir. Çoğunlukla anne ve babalar
çocuklarının bu durumundan endişelenirler, çocuğumuz nereye kadar böyle
davranacak diye kendi kendilerine sorular sorarlar. Siz muhtemelen kendinizi
sorumlu hissedeceksiniz bu konuda.
grupların olumlu etkileri de vardır
çocuğunuz üzerinde. Onlar üzerinden
ve onların aracılığıyla çocuğunuz kendine ait değerleri bulur ve kendine ait
dünya görüşünü keşfederler. Arkadaşları çocuğunuz ihtiyaç duyduğunda
ona tavsiyelerde bulunabilir veya ona
yardımcı olabilirler.
Gençler grup içinde çoğunlukla diğerleri gibi davranarak ‘normal karşılanmayı’
tercih ederler. Bazıları içki içer, bazıları
sigara kullanırlar. Çünkü böyle davranmazlarsa gruptan atılacaklarından
Çocuğunuzun diğer kişilerle ilişkisi
çok önemlidir. Bu ilişkiler yoluyla yeni
kendini ifade etme teknikleri geliştirir.
Aşk ve arkadaşlık gibi yeni heyecanlar
yaşayabilir. Yavaş yavaş çocuğunuz bağımsız olmaya başlayacak ve kendine
ait kişiliğini oturtacaktır.
13
14
GENÇLER IÇIN ‘NORMALLIK’ ÇOK ÖNEMLI BIR SORUNDUR. KARARLARINI ÇOĞUNLUKLA ‘NORMAL’ GÖRDÜKLERI ŞEYLER ÜZERINDEN
ALIRLAR. ÖRNEĞIN ÇOĞU GENÇ KENDI YAŞLARINDA SIGARA VE
HAŞHAŞ IÇMENIN, ALKOL KULLANMANIN ‘NORMAL’ OLDUĞUNU
DÜŞÜNÜR. ONLAR BÖYLE YAPMAYA KARAR VERMESININ SEBEBI BUNU
YAPMANIN NORMAL OLDUĞUNU DÜŞÜNMELERIDIR.
İSVIÇRE’DE 15 YAŞINDA KI ÇOCUKLAR ÜZERINDEN YAPILAN YENI BIR
ARAŞTIRMAYA GÖRE ALKOL TÜKETIMI YAYGINMIŞ. 2010 YILI SONUÇLARINA GÖRE 15 YAŞINDAKI KIZ ÖĞRENCILERIN YÜZDE 13’Ü AYNI YAŞTAKI ERKEK ÖĞRENCILERIN DE YÜZDE 27’SI HAFTADA EN AZ BIR DEFA
ALKOL TÜKETIYOR. VE 15 YAŞINDAKI BU YENI YETMELRIN YÜZDE 12’SI
GÜNLÜK SIGARA KULLANIYOR. BUNA KARŞIN BÜYÜK BIR ÇOĞUNLUK
HIÇ BIR ŞEKILDE ESRAR TÜKETMIYOR.
KAYNAK : ADDICTION SUISSE.
Şimdi size çocuğunuzun arkadaşlarını
nasıl iyi tanıyabileceğinizi ve onlarda
sizin neyi beğenip neyi beğenmediğinizi çocuğunuza söylemeniz için bir kaç
Çocuğunuzu eleştirmekten
kaçının
tavsiyemiz olacak.
Eğer bazı davranışlarıyla aynı fikirde
değilseniz bunu dile getirmekten kaçınmayın. Bunu ifade ederken ‘KİM’ ile
‘DAVRANIŞI’ birbirinden ayırın. Gençler
eleştirilere karşı zayıftırlar ve hemen
kendilerini yaralanmış hissedebilirler. Bu durumda hemen diyalogdan
çekilebilirler.
Mesela çocuğunuzun arkadaşlarını eve davet etmesini
tavsiye edin.
Çocuğunuza arkadaşlarını eve davet
etme imkânı verin. Böylece onlarla tanışabilir neyle ilgilendikleri konusunda
bir fikir edinebilirsiniz. Bu çocuğunuz
için de şu anlama gelebilir: yani onun
arkadaşlarını kabul ediyorsunuz ve
tartışmaya açık birisiniz.
Kayak yapmak, göle gitmek veya sinemaya gitmek gibi aile aktivitelerine de
çocuğunuzun bazı arkadaşlarını davet
etmesini önerin.
Çocuğunuzun bazı arkadaşlarının bazı
hareketlerini beğenmeyebilirsiniz.
‘Ben Jean’ı sevmiyorum’ demek
yerine ‘ben Jean’ın şu hareketini
beğenmedim’, demek daha etkili
olacaktır..
Çocuğunuzun olumlu
aktivitelerini destekleyin
Çocuğunuzu ve arkadaşlarını
sevdikleri ve sizin desteklediğiniz
aktivitelere katılması konusunda
cesaretlendirin. (spor, patinaj, dans
kursu, müzik, vesaire). Çoğu zaman
spor yapan gençlerin içmeye ve sigara
tüketimine yönelimi azdır. Kendilerini
büyük sporcuların bir modeli olarak
görüp arkadaşlarına örnek olmayı
tercih edebilirler.
Her zaman her şeyi bilmeyeceğinizi kabul edin.t
Her birimizin kendine ait bir ‘gizli
bahçesi’ vardır. Çocuklarınızın da öyle.
Çocuklarınızın yaptığı aktivitelerle
ilgilenin, düşündüklerini önemseyin,
neyi sevip sevdiğiyle ilgilenin ama bu
demek değildir ki çocuklarınız size her
şeyi anlatacak. Onlara yardımcı olmak
için hazır olduğunuzu belirtin ama
onları zorlamayın yoksa kendilerini
kapatıp diyalogu ret edebililer.
15
16
GENÇLER VE
EKRANLAR
Bilgisayar ve internet çocuğunuzun
günlük hayatının bir parçasıdır. Gençler gelişmek için ihtiyacı olan bilgileri
sanal evrenden elde etmek isterler.
İnsanlar internette gezerek aradığı
şeyi en kısa zamanda bulma olanağına
erişiyorlar. Sosyal medyalar onların
normalliği ve popülerliği konusunda
garantörlük yapıyor. (Mesela bazı
gençler internetteki video oyunlarındaki performanslarından dolayı diğer
arkadaşlarının saygısını kazanırlar.)
Bazı siteler onları uyuşturucu kullanımı veya cinsel ilişkiler gibi konularda
detaylı, kesin bilgiler vermekte.
İnternet bir sürü yetenek kazandırsa
da tehlikesi de yok değil. Bir sürü
genç kendi özel hayatlarıyla ilgili
bilgiler vererek kendilerini tehlikeli bir
pozisyona sokuyorlar. Yaptıklarının
farkında olmadan kendilerine ait adres
ve duyguları sızdırarak, bu durumdan
yararlanmak isteyen kişiler için kolay
bir yem oluyorlar. Sonuç: Mikrosoft’un
yaptığı bir araştırmaya göre her iki
gençten biri ( % 52 ) internette hakarete veya aşağılanmaya maruz kalmış.
Bunların üçte biri de böyle bir durum
başlarına gelirse anne ve babalarıyla
paylaşacaklarını ifade etmiş. Yani anne
ve baba internete bağlı problemleri
çözmeye hazır olmalı.
• HER 5 YENI YETMEDEN 4’Ü ÖNISIMLERINI FACEBOOK’TAKI PROFILINE
EKLIYOR.
• HER 5 YENI YETME 4’Ü FOTOĞRAFLARINI KOYUYOR, 2 TANESI DE
ARKAŞLARININKINE KOYUYOR. BU RESIMLERIN HALKA AÇIK OLDUĞUNU HATIRLATTIĞIMIZDA YENI YETMELER BUNUN IÇIN ENDIŞLENMEDIKLERINI SÖYLÜYOR. BU YENI YETMELER DIĞER BILGILERLE
BULUNAN RESIMLERIN HAYATLARINI TEHLIKEYE ATACAK DETAYLI
OLMADIĞINI DILE GETIRIYOR.
• FACEBOOK’TA YAŞADIĞI ŞEHRI YAZAN YENI YETME SAYISI10 ÜZERINDEN 6’YA TEKABÜL EDIYOR.
• HER IKISINDEN BIRI OKULUNUN ADINI YAZIYOR.
• HER 10’UNDAN 4’Ü ÜNVAN ISIMLERINI (MSN) YAZIYOR.
• HER 10’UNDAN 3’Ü SOYISIMLERINI YAZIYOR.
• HER 10’UNDAN 3’Ü MAIL ADRESLERINI YAZIYOR.
• HER 10’UNDAN BIRI ‘HALKA AÇIK BU ALANA’ HEM ÖNISMINI HEM
SOYISMINI KOYUYOR.
• FACEBOOK’A BÜTÜN ISMINI, RESMINI, OKULUNUN ADINI, ŞEHRINI
YAZAN 20 ÜZERINDEN 1.
• HER ÜÇ YENI YETMEDEN 2’SI PROFILINDEKI BIR KOD ILE DIĞERLERININ ONA ULAŞMASINI ENGELLIYOR.
ANNE BABALARININ INTERNETTE PROFILLERININ OLDUĞUNU BILEN
LE YENI YETMELER DIĞERLERINE GÖRE BILGILERININ SADECE ARKADAŞLARINA GITMESINE DAHA FAZLA ÇABA GÖSTERIRLER.
KAYNAK : WWW.ACTIONINNOCENCE.ORG
17
18
Gençlerin büyük bir kısmı kendilerine
değildir ki her şey doğrudur. Gençler
ait bloglara veya Facebook’a sahipler.
Siz onları sorumlulukları konusunda
bilgilendirmelisiniz. Bloklarına veya
facebook’a koyacakları hakkında bir
sınırlamaları olmalı. Başkalarının
resimlerini ya da videolarını onlardan
habersiz veya onların gönlü olmaksızın
internete koymamaları konusunda
çocuklarınızı uyarın. İnternete ayrıca
küçük çocuklara ait resim veya video
kaydetmek sakıncalıdır. P2P sitelerinden kaçak yollu müzik veya ticari
videolar paylaşmak doğru değildir.
Çocuklarınıza internet yoluyla birine
televizyona bakarken, internette
gezinirken veya video oyunları
oynarken onun aldığı bilgilerde
kritik bir bakış açısının olması
çok önemlidir. Bir görüntünün, bir
reklamın nasıl yorumlanabileceğini
gösterin çocuğunuza, bir bilginin nasıl
doğrulanabileceğini anlatın.
www.jeunesetmedias.ch adlı internet
sitesi numerik medyanın riskleri ve
faydalrı hakkında size yeterince bilgi
verebilir.
MESELA TELEVIZYONU VEYA INTERNETI ÇOCUĞUNUZUN ODASININ
YERINE HERKESIN OTURDUĞU SALONDA KURUN. AYRICA SIZ INTERNETTE KORUYUCU FILTRELER YOLUYLA BIR TAKIM SITELERE ERIŞIMI
ENGELLEYEBILIR VE ÖZEL BILGILERIN SIZMASINI ÖNLEYEBILIRSINIZ.
HIÇ BIR KORUYUCU FILTRE MÜKEMMEL OLMADIĞINDAN SIZ GENE
DE INTERNET KULLANIMI KONUSUNDA ÇOCUĞUNUZLA DIYALOGU
ELDEN BIRAKMAYIN.
hakaret etmenin veya ayrımcılık uygulamanın ‘gerçek hayattaki’ gibi ceza
gerektirecek bir davranış olduğundan
bahsedin. Bütün bu kuralları bilmek ve
bunu çocuğunuzla konuşmak önemlidir. Çünkü böylece çocuğunuz kötü
riskleri önlemiş olur.
www.prevention-web.ch
www.addiction-vaud.ch
www.safersurfing.ch ve
www.actioninnocence.org gibi internet
siteleri anne babaları ve yetişkinleri bu
konularda ihtiyaç duydukları bilgileri
taşımakatdır.
Çocuğunuzun internetle kritik bir
bakışının olmasına yardımcı olun:
internette her şey olsa da bu demek
Yukarıda bahsettiğimiz risklerin yanında sigara veya alkol bağımlılığı gibi
internet, facebook, sms, cep telefonu
SIZ EĞER BU KONUDA ENDIŞELENIYORSANIZ BABA VEYA ANNE OLARAK ŞUNLARI YAPABILIRSINIZ:
• ÇOCUĞUNUZA INTERNETTE GEÇIRDIĞI ZAMAN FAZLA OLDUĞUNDAN KENDISININ GELIŞMESINE KATKIDA BULUNACAK SPOR VEYA
SINAVLARINA HAZIRLANMA GIBI BAŞKA AKTIVITELERE ZAMANININ
KALMADIĞINI SÖYLEYEBILIRSINIZ.
• BUNUNLA ILGILI BERABERCE KURALLAR DA KOYABILIRSINIZ : ZAMAN SINIRLAMA VEYA ŞARTLI KULLANIM, (MESELA DERSLERINI
YAPMAYA BAĞLI OLARAK KULLANMA GIBI).
• ÇOCUĞUNUZU KENDI KULLANIMINI TESTLER ITIBARIYLE DEĞERLENDIRMESI GIBI (ÖRNEĞIN WWW.ADDICTION.CH GIBI) SITELER
ÜZERINDEN
gibi medya ürünleri de uzmanların
‘cyberaddiction’ adını verdikleri bir tür
Bir bağımlılık uzmanı olamadığımızdan bu yeni medyaların risksiz kullanı-
bağımlılığa ( burada bir madde tüketimi söz konusu değil) götürebiliyor.
Bu tür bağımlılıkların başlıca özellikleri bu yeni medyalarla istenç dışı
kullanma arzusu getirmesi, onları
kullanmada bir kontrol kaybı oluşturması, ilgi alanının sadece bu aktiviteye
odaklanması şeklinde sıralanır. Ayrıca
semptom olarak kişilerde bu yeni medyaları kullanmanın mümkün olmadığı
durumlarda sinirlilik halleri ve bu
kullanımın kötü sonuçlar yaratmasına rağmen onu kullanmayı istemeye
devam etmek. (mesela dersler kötü
gittiği halde çocuk bu kullanımdan
vazgeçmiyorsa).
mı, aşırı kullanımı veya bağımlılık şeklinde bir kullanma arasında nasıl bir
fark olduğunu ortaya çıkarmak kolay
değildir. Bununla ilgili kesin işaretler
yoktur. Mesela bir kişi sırf internette
uzun zaman geçiriyor diye bağımlıdır
demek doğru olmaz.
Eğer her şeye rağmen endişenizde bir
azalma olmazsa, çocuğunuzun davranışlarında bir değişiklik görülmezse
biz size maddesiz bağımlılık uzmanına
başvurmanızı öneririz. (Örneğin
www.jeu-excessif.ch sitesi)
19
20
ÖZGÜRLÜKLER
TANIMAK,
SINIRLAR
KOYMAK
Çocuklar büyüdükçe anne ve babalar
onlara daha fazla sorumluluklar
yükleyerek onların bağımsız bir
yapı geliştirmesini ve kendilerini
yetişkinlik çağına hazırlamasını
sağlamaya çalışırlar. Anne veya baba
olarak rolünüz yapılmasına izin
verilenle yasak olan arasında bir
denge kurmaktır. Bu çocuklarınıza
yasaklar uygulamak anlamına gelmez,
bu ona giderek onun güvenliğine ve
iyi olmasına dikkat etmek koşuluyla
daha fazla özgürlükler vermektir.
Yeni haklar yeni sorumluluklar ve
zorunluluklar getirmektedir. Bu haklar
ve zorunluluklar çıkma hakkı, saat
kaça dışarıda kalınacak, aşırı olmamak
koşuluyla alkol kullanma şeklinde
özetlenebilir.
Çocuğunuzun size, sizin desteğinize ve
sizin şefkatinize ihtiyacı vardır. Onun
aynı zamanda sizin ona kabul edilebilir
şekilde sınırlar koymanıza da ihtiyacı
var. Çocuğunuzun kendisini hayatta
yönlendirmesi için bir pusulaya
ihtiyacı vardır.
Bazı kurallar için pazarlık yapılabili-
kabul etmediğinizle ilgili çok açık olun.
nir ancak bazıları da tartışılmalıdır.
Diğerleri de size bağlıdır. Evde nelerin
yapılacağını nelerin yapılmayacağını
siz belirlemelisiniz.
Çocuğunuzun davranışından konuşun,
ona ‘ne olduğundan’ değil, ne yaptığından bahsedin. Tepkinizin aşırı kızgınlığınıza gelmemesi için biraz beklemek
iyi olur. Ancak, kural çiğnemeyle
verilen ceza arsındaki ilişkinin anlaşılır
kalması açısından da fazla beklemek
iyi değildir.
Hemfikir olamayacağınız bir kaç
nokta vardır : kullanılan dil, giyinme,
telefonda geçen zaman, internet kullanımı, harcamalar, uyuşturucu ve alkol
tüketimi gibi... Önemli ve pazarlığa
hazır olduğunuz konularda bir liste
hazırlayın. Mesela saç kesimiyle veya
giyinmeyle ilgili konularda esnek davranıp sıkı olmayı uyuşturucu tüketimi
gibi konularda deneyebilirsiniz. Onun
yokluğunda onun odasına gitmemek
veya eşyalarını karıştırmamak gibi
onun hayatıyla ilgili konularda daha
esnek davranmanız icap edecektir.
Anlaşarak koyduğunuz hangi kurallara
uymadığında hangi cezaları alacağını
iyice gösterin. Cezanın uyulmayan
kuralla ilgili olmasına dikkat edin
yoksa çocuğunuz kendisini boş yere
cezalandırılmış hissedecektir. Ceza
gencin kendisini değil uyulmayan
kuralı hedef almalıdır. Çocuğunuza
serseri demeyin, onu aşağılamayın,
kabul etmediğiniz şeyle veya niye
Sözünü ettiğiniz cezayı uygulamanız
ve çocuğunuzu uygulayamayacağınız
cezayla tehtid etmemeniz çok önemlidir. Mesela eğer onu bir kuruluşa
yerleştirmeyi öngörmüyorsanız onu
kapı dışarı etmekle tehdit etmenin bir
anlamı yoktur.
Eğer bir cezanın ağır olduğunun farkına varırsanız onu gevşetmekten kaçınmayın. Bu durumda bunu yeniden
açıklamak için zaman alın. Kurallar
yeniden düzenlenebilir ama hiç bir
şekilde keyfi kural koymayınız.
CEZA NE KADAR ÖNCEDEN TANINIRSA VE NE KADAR KURAL ÇIĞNEMEDEN DOLAYI VERILIRSE ÇOCUĞUNUZ O KADAR DIKKATLI DAVRANIR. ALACAĞI CEZAYI BILEN GENÇ KURALI ÇIĞNEDIĞINDE BUNA
DEĞIP DEĞMEYECEĞINI DÜŞÜNÜR. MESELA EVE GEÇ DÖNERSE GELECEK HAFTAKI ÇIKMA HAKKI ELINDEN ALINMALI.
21
22
ÇIKMALAR VE
EĞLENCELER
Siz de gençlik yıllarındayken ilk
çıkmalarınızı hatırlıyorsunuzdur.
Sizin çocuğunuz da yoğun zevk ve
paylaşma anları yaşamak için rüyalar
görüyordur. Gençler çıktıkları zaman
‘kendilerini koyuvermeyi’ çok severler.
Kendini ispatlamak, arkadaş edinmek,
Çocuğunuz çıktığında ona
çıkmayla ilgili soru sorun.
tehlikeye atılmak isterler ve bunu alkol
içerken veya uyuşturucu kullanırken
daha rahat yapabilirler.
zaman geçirip tartışmak için plan
yapmayı sevmezler. Çok fazla soru
sormadan ilginizi gösterin ve onu sıkmadan ona karşı sorumlu olduğunuzu
hissettirin.
Bazen bu maddelerin etkisiyle gençler
dengesiz davranışlar sergileyebilir,
şiddetli tepkiler verebilirler. Alkollü
birinin kullandığı arabaya binebilir
veya direksiyona geçebilir, riskli seks
yaparak kendisini tehlikeye atabilirler.
Gençler çoğunlukla bu şeylerin farkındadırlar fakat hiç bir şeyin başlarına
gelmeyeceğine inanırlar, kendilerini
çoğunlukla ‘yenilmez’ sanırlar.
Çocuğunuzun dışarı çıktığında
ne yapacağını, nereye gitmeyi
düşündüğünü, kimle buluşacağını
sorun. Genellikle bu yaştaki çocuklar
‘dışlanmamak’ ve arkadaşlarıyla iyi
Çıkma hangi aralıklarla, saat
kaça kadar?
‘Hangi aralıklarla’ ve ‘saat kaça kadar
dışarıda kalma izni vardır’ gibi sorular
çoğunlukla anne, baba ve çocuk
arasında gerilime neden olacak
konulardır. Anne ve baba olarak dışarı
çıkma ve saat kaça kadar dışarıda
kalmayla ilgili olarak aranızda hemfikir
olun ve bu hemfikirliliği çocuğunuza
yansıtın. Çocuğunuza vereceğiniz
SIZ ANNE VEYA BABA OLARAK KURALLAR KOYMAKLA BU RISKLERI
EN AZA INDIRMEKLE SORUMLUSUNUZ. ÇOCUĞUNUZUN BIR EĞLENCEYE GIDIP GITMEYECEĞINI, HARÇLIĞININ NE KADAR OLACAĞINI VEYA
SAAT KAÇTA EVE GELECEĞINI SIZ BELIRLEMELISINIZ. BU KURALLARI
DAYAYARAK KÖTÜ BIR ANNE YA DA BABA OLMAZSINIZ. EĞER ÇOCUĞUNUZ SIZIN ONA GÜVENMEDIĞINIZDEN ŞIKÂYET EDIYORSA ONA
GÜVENIN KAZANILAN BIR ŞEY OLDUĞUNU HATIRLATIN. BU KURALLARI BELIRLEYIN VE ÇOCUĞUNUZUN GELIŞMESINE GÖRE ONLARI
DÜZENLEMEYE GİDİN.
izin onun yaşına ve davranışlarına
göre olmalıdır. Mesela 12 yaşında ki
bir çocuk biri eşlik etmezse dışarı
çıkmamalıdır. Daha büyük çocuklar
için hafta içi ve hafta sonu eve dönüş
saatleri açıklıkla belirtilmelidir.
bilgilendirip her şeyin ayarlandığını ve
büyüklerin ondan sorumlu olduğunu
bilmesini sağlayın.
Ulaşım Sorunu
sınırlamalar koyun. 16 yaşında ki gençlerin bira gibi hafif içecekleri tüketme
hakkı olduğu halde onların bu tür
şeyleri kendilerinden daha küçüklerine vermelerine izin vermeyin.
Çocuğunuza alkolün ve uyuşturucunun davranışlar üzerinde yarattığı etkilerden bahsedin. Objektif olun. Onların
zararlarından ne kadar konuşursanız o
kadar da faydalı yönlerinden (ortama
canlılık getirmesi, kendini iyi hissetme
gibi) bahsedin. Siz ne kadar objektif
olursanız çocuğunuzun gözünde dedikleriniz meşru olur.
Bu konuda da çocuğunuzla konuşun.
Siz mi götürüp getireceksiniz? Kim
götürüp getirecek? Nasıl eve dönecek?
Ona tanımadığı bir kimsenin arabasına binmemesi gerektiğini hatırlatın.
Ona ayrıca her ne olursa olsun sarhoş
veya uyuşturucunun etkisinde birinin
kullandığı bir arabaya binmemesi
gerektiğini de söyleyin. Çocuğunuzu
ihtiyaç hissettiğinde eve dönüşle
ilgili çözümler bulmanız konusunda
yardımcı olabilmeniz için sizi aramasına teşvik edin. Evde uyumayacaksa
büyüklerle konuştuktan sonra onu
Uyuşturucu ve alkol tüketimi
Alkol, sigara ve yasa dışı uyuşturucu
maddelerin tüketimiyle ilgili kesin
23
24
Eğlence bittikten sonra çocuğunuzla beraber konuşun.
Çocuğunuz belki eğlencede yaşadığı
sevdiği veya sevmediği bir kaç şeyi
sizinle paylaşmak isteyebilir. Tartışmaya açık olun. Dinlemeye hazır olun.
Ama konuşmamasına veya her şeyi
dememesine de saygı gösterin.
Kurallara uyulmadığında
neler yapılmalı?
Eğer çocuğunuz belirlediğiniz kurallara uymadıysa mesela saatinde eve
dönmediyse veya tüketmesine izin
vermediğiniz bir şeyi kullanmışsa açıklıkla ve hemen tepki göstermelisiniz.
Ona kendisini açıklaması için fırsatı
verin. ‘İkinci bir şans’ da verebilirsiniz.
Ama problem tekrar ederse uyulmayan kurala göre ona ceza vermekten
kaçınmayın. Çocuğunuz bilmelidir ki
güven tazelenmelidir ve eğer güven kırıldıysa bunun sonuçlarına da katlanılmalıdır. Mesela eve geç geldiğinde bir
daha ki çıkma zamanını kısaltın. Cep
harçlığını izin vermediğiniz maddeleri
almak için mi harcadı o parayı gelecek
sefere vereceğiniz harçlıktan düşürün.
Ancak kesinlikle çocuğunuza şiddet
uygulamayın. Şiddet bir cezalandırma
yöntemi değildir.
Çocuğunuza, kendisi veya bir arkadaşı
tehlikeli bir durumduysa tereddüt
etmeden sizi veya acil servis 144’ü
aramasını hatırladın. Çocuğunuzun
böyle tehlikeli bir durumda sırf sizin
tepkinizden korktuğu için sizi aramaması gerçekten üzücü bir durum olur.
ÇOCUĞUNUZ TEHLIKEDE MI?
EĞER ÇOCUĞUNUZ EVE GELDIĞINDE SARHOŞ VEYA BIR UYUŞTURUCUNUN ETKISINDEYSE, O ZAMAN ILK ÖNCE ACIL VE TEHLIKELI BIR ŞEY
OLMADIĞINDAN EMIN OLUN. NE TÜKETTIĞINI VE KENDISINI NASIL
HISSETTIĞINI ANLAMAYA ÇALIŞIN? EĞER ÇOCUĞUNUZ CEVAP VERECEK DURUMDA DEĞILSE, DIKKATINI VEREMIYORSA, BAYILIYORSA,
HISTERIKSE BIR DOKTOR ÇAĞIRIN VEYA ONU ACIL SERVISE GÖTÜRÜN.
AŞIRI DOZDA ALKOL YA DA BIR KAÇ MADDENIN AYNI ANDA TÜKETILMESI ÇOCUĞUNUZUN HAYATINI TEHLIKEYE ATABILIR. 144’Ü ARAYIN,
ORADAKI ACIL SERVIS ELEMANI DURUMUN ACILIYETI HAKKINDA BIR
DEĞERLENDIRME YAPARAK GEREKIRSE TIBBI BIR ASISTAN ORGANIZE
EDECEKTIR.
ALKOL,
TÜTÜN VE
UYUŞTURUCUDAN
KONUŞMAK
25
26
Gençlerin bu maddelerle ilgili kendi-
yasaklayıp fikrinizi güçlendirebilir ve
lerine sorular sormaları ve tüketmeyi
arzulamaları normal görülmelidir.
Çocukluğunda bu maddelere karşı
olumsuz bir fikir besleyen biri gençlik
döneminde fikri değişebilir ve bu maddeleri tüketmemin ‘normal’ olduğunu
düşünmeye başlayabilir.
içme alanını daraltabilirsiniz.
Siz sigara kullanıyorsanız bile çocuklarınıza sizin gibi yapmamalarını
söyleyebilirsiniz. Mesela onlara
başladıktan sonra bırakmanın çok zor
olduğunu söyleyin. Onlara sigaranın
ÇOCUĞUNUZLA KONUŞMAYA BAŞLAMAK IÇIN ONUN BU MADDELERI
TÜKETTIĞINE DAIR KANITLARIN OLMASI GEREKMIYOR GERÇEKTE.
SIZ ÇOCUĞUNUZUN SIGARA, ALKOL, UYUŞTURUCU GIBI MADDELERIN
TÜKETIMIYLE ILGILI KENDI ÖZEL FIKRI OLMASI IÇIN ONA YARDIMCI
OLABILIRSINIZ. BUNU YAPMAK IÇIN KONUŞMANIZ, ONUN FIKIRLERINE
AÇIK OLMANIZ VE KENDINIZE AIT FIKIRLERDEN, NEYI KABUL EDIP
ETMEYECEĞINIZDEN EMIN OLMANIZ GEREKIYOR. MESELA KENDINIZE
YASALARI REFERANS ALIP FIKIRLERINIZI ONLARLA GÜÇLENDIREBILIRSINIZ. AMA FIKIRLERINIZI KABUL ETTIRMEK IÇIN TAMAMEN YASALARA BAĞLANMAYIN, KENDI GÖZÜNÜZDE NEYIN KABUL EDILEBILIR
NEYIN EDILMEZ OLDUĞUNA SIZ KARAR VERMELISINIZ.
İşte fikirlerinizi güçlendirecek ve
çocuğunuzla konuşmanızı kolaylaştıracak bir kaç tavsiye: Bu tip bilgiler
kendinizden emin olmanızı sağlamak
ve özellikle de doğru bilgilenmemiş
çocuğunuz açısından çok önemlidir.
Sigara kullanımı
Sigaranın sağlığa zararlı olduğu şüphe
götürmez bir gerçektir. Her türlü tütün
kullanımına karşı duruşunuz net
olmalıdır. Mesela oğlunuz sigara kullanıyorsa ona en azından evde içmeyi
sağlığa zararlı olduğunu ve sizin henüz
bırakacak kapasitede olmadığınızı
söyleyebilirsiniz. Mesela evde sigara içmeyi yasaklayarak bu problemi ciddiye
aldığınızı gösterin.
Örnek olarak İsviçre’nin bütün kantonlarında sigaranın küçüklere satışının
yasak olduğunu belirtin.
GENÇLERDE SIGARA IÇME IHTIMALI, EĞER ANNE VE BABA SIGARA
IÇIYORSA, ÜÇ KAT DAHA FAZLADIR. SIGARA IÇEN ANNE VE BABALARININ ÇOCUKLARININ ÜÇTE BIRI SIGARA IÇMEKTEDIR. SIGARA
IÇMEYEN EBEVEYNLERIN ÇOCUKLARININ SADECE ONDA BIRI SIGARA
IÇMEKTEDIR. GENÇLER TABI KI SIGARA IÇEN VEYA IÇMEYEN KARDEŞLERINDEN DE ETKILENMEKTEDIRLER.
Alkol tüketimi
Büyüklerde belirgin bir alkol tüketimi
onların sağlığı için fazla bir risk taşımaz. Ama 16 yaşın altında ki çocukların
alkol tüketmesi sakıncalıdır çünkü
onların vücut yapıları büyüklerinkine göre alkolden daha fazla etkilenir.
Beyin ve karaciğer gibi çocukların bazı
organları içkinin etkilerine yetişkinlere
göre daha savunmasızdır. Yeni yıl gibi
Gençlerin çoğu alkol içmenin bir zevk
olduğunu veya kafaya iyi geldiği için
alkol içtiklerini veya içki içmenin
arkadaşlarla iyi zaman geçirmek için
bir bahane olduğunu söylüyorlar.
Şunu hatırlamak önemlidir : Alkol
içmedeki zevk bir yere kadardır, zevk
alkol içmede değildir, onun yarattığı
hoş atmosferdedir. Çocuğunuza alkol
içmenin iyi etkiler yapacağı kadar kötü
bazı önemli günlerde eğer isterlerse
onlara içme izni verilebilinir. Böylece
içkiyi az tüketmek gerektiğini de öğrenmiş olurlar.
etkiler yapacağını da hatırlatın. Çünkü
kontrolü kaybettiğiniz zaman iyi olmak
kadar kötü olmak da mümkün ve içki
bütün bir geceyi mahfedebilir.
Yasa 16 yaşın altındaki çocuklara alkol
satışını, alkol verilmesini yasaklamaktadır. Bu yasak ağır içkilerde 18 yaşına
çıkmaktadır. 16 yaşına giren yeni
yetmeler yasal olarak bira veya şarap
alma yetkisine sahiptirler. Bu demek
değildir ki siz evinizde içki kullanımına izin vermelisiniz. Siz dışarıda veya
evde neyin kabul edilebilinir neyin
kabul edilmez olduğunu çocuğunuzla
tartışmalısınız.
Esrar gibi uyuşturucu maddelerin tüketimi
İsviçre’de esrar veya diğer uyuşturucu
maddelerin tüketimi, bulundurulması, satılması veya ekilmesi yasaktır.
Çocuğunuz uyuşturucunun bir yandan
yasak olmasını diğer yandan da onun
istendiğinde elde edilmesinin kolay
olmasını tuhaf karşılayabilir. Anne
babalar kesinlikle evde uyuşturucu
kullanımına müsaade etmemeli ve de
kesinlikle çocuklarının uyuşturucu
27
masrafı için cep harçlıklarını arttır28
mamalıdırlar. Böyle bir tüketim tarzı
büyük sıkıntılar getirebilir.
Alkol, sigara, esrar veya başka uyuşturucularla ilgili daha fazla bilgiyi
www.addiction-vaud.ch ve
www.addictionsuisse.ch adlı internet
sitelerinden öğrenebilirsiniz. Burada
ayrıca çeşitli dokümanları bedava
indirme şansınız vardır. Ayrıca
www.ciao.ch adlı sitede düzenlenen
forumlarda gençler anonim kalmak
suretiyle dilediği soruları sormakta ve
çeşitli konularda uzmanlaşmış kişilerden cevaplar alabilmektedir.
BAZEN GENÇLER UYUŞTURUCU TÜKETIMINE IYI BIR ZAMAN
GEÇIRMEK IÇIN DEĞIL SIKINTILARI UNUTTURDUĞU IÇIN BAŞVURABILIYORLAR. UYUŞTURUCUDAN GELEN ZEVK MAALESEF SADECE
GEÇICIDIR. SIKINTILARINI UNUTMAYA ÇALIŞMAK NORMALDIR. BUNU
PROBLEM OLACAK DAVRANIŞLAR YOLUYLA YAPMAK TEHLIKELIDIR.
ESRAR TÜKETIMININ KONTROLÜ KAYBETTIRDIĞI VE INSANIN KENDISINI DAHA KOLAY BIR ŞEKILDE TEHLIKEYE ATTIĞI SAPTANMIŞTIR.
ONUN ÖZEL
HAYATINI
GÖZARDI
ETMEDEN
SEKSTEN
KONUŞMAK
Öyle farklı farklı konular vardır ki bir
kısmı biraz daha hassastır ve anne,
baba bu konularda tek muhatap
değildir. Mesela çocuğunuzun aşk
hayatı. Size her şeyi söylememesini
normal karşılamalısınız. Gençler her
şeyi söylemek zorunda değiller, anne
ve babalarda her şeyi bilmek zorunda
değiller.
29
30
GENE DE ÇOCUĞUNUZLA TARTIŞMAYA AÇIK OLUN. SIZ NASIL KI
UYUŞTURUCU TÜKETIMI KONUSUNDA YOK DEME GÜCÜNE SAHIPSENIZ ISTENMEYEN CINSEL AKTIVITELERE DE O DERECE YOK DIYEBILMELISINIZ. ÇOCUĞUNUZUN CINSEL HAYATINI TANIMIYOR OLSANIZ
BILE, O BILMELI KI IHTIYAÇ DUYDUĞUNDA SIZ YANINDASINIZ.
Çocuğunuz sorularla ve endişelerle
dolu bir dönemden geçiyor olabilir (ki
bu da normaldir). Böylesi bir durumda
çocuk internetten bilgi almak ister ama
çoğu zaman internet bilgiyi resimlerle
boğuyor ve genç istediğine ulaşamayabiliyor. İnternetin yaydığı kahramanlık
ve dengesiz değerlerdir. Buna rağmen
iyi site de yok değil. Bu sitelerde
gençler isimlerini vermeden sorular
sormakta ve uzmanlardan bu sorulara
cevaplar almaktadır. www.ciao.ch, bu
cinsellik yoluyla bulaşan hastalıklar
konusunda bilgiler edinebilirsiniz.
Göçmenler 0840 844 844 numaralı
telefondan destek ve danışmanlık
isteyebilirler.
site bu örnek sitelerden bir tanesidir.
ğini merak edersiniz. Mesela siz bu konuda araya girdiğinizde ve çocuğunuz
sizinle hem fikir değilse ne yapmalı?
Siz bu durumda onun seçimine saygı
göstermelisiniz. İsviçre’de yasa çok
açık bir şekilde şunu söylüyor : Herkes
kiminle evleneceğine kendisi karar
verir. Bir kişiyi biriyle evelenmeye zorlamak insan haklarına karşı olmaktır
ve cezai yaptırımı vardır.
Yeni yetmenizin prezervatif kullanmsı
mümkün olmalı, hatta istenmeli. Belki
bir gün onun eşyalarının içinde veya
odasında prezervatif bulabilirsiniz.
Kızmadan önce onun cinsel hayatıyla
ilgili kendizi sorgulayın : Çocuğumun
kendini cinsel ilişki yoluyla bulaşan
hastalıklardan kendini koruması daha
iyi değil mi? Prezervatif bulundurmak
kullanamak anlamına gelmez. Ama en
azından sağlığına dikkat etmesi anlamına gelmez mi?
Ayrıca, aile planlamasıyla ilgilenen
Profa’dan hamileliği önleme, hamilelik,
Evlilik
Çocuğunuzu evlendirmek kiminle
evleneceği konusu da önemli mesele
hayatınızda. Her anne baba gibi
çocuğunuzun mutluluğu sizin için
önemli ve siz onun kiminle evlenece-
Kanton Vaud Yabancılar Uyum Bürosu
(www.vd.ch/mariage-si-je-veux) danışmanlıklar ve çeşitli servislerle bu konuda yardımcı olmaya çalışıyor. (Telefon
numarası : 021 316 92 77)
31
Kadın Sünneti
Çocuğunu koruma arzusu göçmenken
de çok önemlidir : ülkeden gelen
gelenekler, anne babası gibi yapma
isteği gibi. Ama bu gelenekler çocuğun
sağlığına zararlıysa bunu yapmamak
lazım. MGF dedilen kadının cinsel
organında yapılan sünnet türü
(eksizyon veya infibulasyon) bu
uygulamalar genç kızın hayatı için
tehlikeldir. Bu işlemler yoluyla kanama
ve enfeksiyon oluşup kızınızın sağlığı
açısında geri dönülmez sonuçlar
doğurabilir.
İsviçre dahil bir çok ülke yeni yasalar
uygulamaya koyarak kadın sünnetini
yasakladılar. Yeni bir yasa Ceza
Kanun’a girerek (art. 124) kadın sünnetini uygulayanları cezalandırmayı
öngörmektedir. Bu ceza genç kız hemfikir olsa dahi uygulanacak. 021 316 92
77 numaralı Kanton Vaud Yabancılar
Uyum Bürosu telefonundan bu konuda
bilgiler isteyebilirsiniz.
Cinsel şiddet
Kadın-erkek, İsviçreli yabancı herkes
cinsel şiddet kurbanı olabilir. Bu şiddet
ırza geçme de olabilir cinselliği çağrıştıran her türlü harekette olabilir, dokunma ve taciz gibi. Şunu iyi bilmek gerekir
böyle sonuçlara kızın tutumu sebep
olamaz. Genç bir kız mini etek giyiyor
veya makyajlı diye veya kışkırtıcı bir
tutumu var diye tecavüze uğramaz.
Çoğu durumlarda cinsel şiddet uygulayan kişi ‘cinsel cazibeyi’ kontrol edememek değil de kurbanı yani cinsel şiddet
uyguladığı kişiyi yaralama, aşağılama
veya onu kontrolüne almayı amaçlamaktadır. Çoğu durumlarda cinsel şiddet uygulayan kişi ailenin bir yabancısı
değil bir yakını veya bir üyesidir.
Kız çocuklarının yüzde 30’u, erkek
çocuklarının da yüzde 10’un ilkokula
başlamadan önce en az bir defa cinsel
tacize uğradıkları düşünülmektedir.
Aynı zamanda genç kızların yüzde 6’sı
da ya tecavüze yada çok ağır cinsel
saldırılara uğramış. (Kaynak : CONSYL)
Cinsel şiddetin çocuğun hayatıyla ve
gelişmesiyle ilgili bir takım sonuçları
vardır. Bu sonuçlar en çok başka kişilerle sağlıklı ilişkşler kurmakta kendisini
gösterir. Ayrıca onun uyuşturucu veya
alkol kullanması ve cinsellikte kendini
32
riske atmak gibi eğilimlerde cinsel
şiddete uğrayan kişilerde görülebilir.
Çocuğunuzun cinsel bir saldırı kurbanı olduğunu düşünüyorsanız onun
yanında ve dikkatli görünmeniz çok
önemlidir. Onun özel hayatına saygı
duymak koşuluyla, onunla konuşmaya,
onu dinlemeye, ona yardımcı olmaya
hazır olduğunuzu göstermelisiniz. Onu
davranışından, alacağı risklerden dolayı suçlamaktan veya gördüğü cinsel
şiddetin ‘normal’ görmekten kaçının.
IRZA GEÇME SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA ACILEN HASTANEYE GIDILMELI. İLK ÜÇ GÜNE KADAR OLAN BAŞVURULARDA HAMILELIKLER ÖNLENEBILIR. BURADA BIR ÖNLEM SÖZ KONUSU KÜRTAJ DEĞIL. AYRICA
AİDS’I YAYAN VIRUS BILE ZAMANINDA BAŞVURULDUĞUNDA ÖNLENEBILIR. 114 NUMARALI HAT SIZ DAHA IYI BILGILENDIRIR.
CEZALANDIRMAK VE
DÖVMEK
Çocuğun küçüklüğünden yetişkinliğne
kadar, anne babanın en önemli
ilkelerinden biri çocuğuna kurallar
koymak, onlara uyulmasını sağlamak,
durumu kontrol altında tutmaktır.
Anne baba olarak koyduğunuz kurallın
sağlamlığından emin olmalısınız.
Belki İsviçreli anne babaları çok ‘yumuşak’, çok serbest bulabilir ve bu yüzden
çocuklarını cezalandırmıyorlar diye
düşünebilirsiniz. Belki de çocukluğunuz hatırlayıp anne babanızın sizinle
ne kadar sert olduğunu düşünüp işte
bu yüzden iyi biri olduğunuzu düşüne-
Ve çocuğunuz buna uymadığında
yaptırıma gitmekten emin olmalısınız.
Her hareketin iyi yada kötü sonuçları
vardır. Bu çocuğunuza göstereceğiniz
temel kurallardan biridir. Çocuğunuzla
sonuçları, kurallara uymazsa alacağı
cezalarla ilgili olarak anlaşmaya varın.
bilirsiniz. Belki de sizin kültürünüzde
anne babanın çocuğunu dövmesini,
otoriter olması normaldir. Belki de kendinizi fazla ‘yumuşak’ gösterdiğinizde
toplumunuzun sizi olumsuz yargılayacağını düşünebilirsiniz.
Bazen mesela çok önemli bir kuralı çiğnedi ve bu kötü sonuçlar doğurdu bunun devamında dayak yedi. ‘Bazen bir
tokat bir şey değil ki’ diyebiliriz’ Ama
bu ölçülü olmalı yani çocuk gerçekten
tokatı hakketti mi? Bir anne veya babanın kavraması gereken önemli şeylerden biri yerinde bir cezalandırmayla
gereksiz bir şiddeti ayırdetmesi.
Belki de bütün bu denilenler doğrudur
en azından kısmen. Ama maalesef,
çocuğunu döven anne baba bunu son
çare olduğu için yapmıyor. Dövme
kontrollü veya dayanaklı bir karar
değil çoğu durumlarda. Çoğu durumlarda çocuğunu döven anne baba
sadece ‘artık dayanamıyor’. Sinirden ve
hırstan kendini artık kontrol edemiyor.
Bir tokat, bir yumruk artık bir otorite
33
34
göstergesi değil.... Tam tersi zayıflığa
çocuğun fiziki, ahlaki ve zeka gelişimi-
işaret. Kontrolü kaybetmenin, yerine
sinirin hakim olduğu bir ortam.
ne zarar verecek etkenlerdir.
Acaba bumu coğuğunuza vermek istediğiniz mesaj? İster misiniz çocuğunuz
hiç bir argümanı kalmadığında veya sinirlendi diye şiddete başvursun? dayak
Durumunuzu daha iyi anlamak için
yardıma ihtiyaç duyuyorsanız ve
şiddetin kısır döngüsünden kurtulmak
istiyorsanız, korunma ihtiyacı duyuyorsanız, şiddete maruz kalmış birini
ÇOĞUNLUKLA ŞIDDET YADA DAYAK ANNE BABAYI HAFIFLETEN BIR
DURUM. OYSA KI KESIN VE NET BIR ‘HAYIR’ DAYAKTAN DAHA ÖNEMLI SONUÇLAR DOĞURUR. OTORITENIZI BAŞKA YOLLARLA KURUN.
BU YOLLAR OTORITENIZI SAĞLAMLAŞTIRMAKLA KALMAYACAK
AYNI ZAMANDA ÇOCUĞUNUZUN SEÇIMLERINDE ONA DANIŞMANLIK YAPACAKTIR.
sizce iyi bir iletişim aracı mı? Çocuğu-
tanıyorsanız çeşitli servisler yardımıza
nuz siz sinirlendiğinizde nasıl şiddete
başvuruyorsanız, sıra ona geldiğinde
onda başkasında bu yola gidecektir
hazırdır. SPJ, Gençleri Koruma Servisi
bu konuda hukuki danışmanlıklar verebilir ve gerektiğinde çocukları şiddet
ortamından çıkarıp korumaya alabilir.
Yardım istemekten kaçınmayın. La
main Tendue yani ‘Yardım Eli’ 143 ve
‘Telme’, yani ‘A ra Beni’147 numaralı telefon hatları da sizi anonim bir şekilde
dinlemeye hazır.
Bütün aileler, ‘en iyileri’ bile şiddetle
tanışmıştır, iyi eğitim almış olanlar
veya iş bir işi olanlar dahil. Bunun
yanında göçmenliğin yarattığı stres,
sosyal destek eksikliği, ekonomik sorunlar şiddete yönelimi artıran riskleri
oluşturmaktadır.
Şiddetin kendisinin de bir sürü işleyiş
mekanizması vardır. Fiziki şiddet
dediğimiz kaba dayak veya ceza veya
psikolojik şiddet, kötü muamele, aşağılama gibi. Savsaklamak veya görmezden gelmekte şiddetin bir türüdür ve
yaptırımlıdır. Bütün bu şiddet türleri
RISK ALMAK:
IHTIYAÇ MI?
TEHLIKE MI?
Ergenlik çağında ki gençler çok büyük
riskler alabilirler. Mesela aşırı sporlar,
internette yasal olmayan sitelerde gezinme, alkol veya uyuşturucu tüketimi
ve korunmasız cinsel ilişki gibi şeylere
yönelirler. Çoğunlukla genç ile anne ve
Gençler yeni yeni tecrübeler yaşama, güçlü duygular hissetmek kendi
kaynaklarıyla flört yapma ihtiyacı
duyarlar. Merak etme ve yeni yöntemler keşfetme isteği çocuğun gelişiminin
önemli bir parçasıdır. Ancak böyle yeni
baba bu risklere aynı şekilde bakmazlar : anne ve babalar çoğunlukla bu
risklerin olumsuz yönünü düşünürken
gençler eğlenceli yönüyle ilgilenirler.
Bundan dolayıdır ki tehlikeyi küçümserler. Aileler çoğunlukla olayın zevk
ve meydan okuma yönünü unuturlar.
yetenekler öğrenir ve kazanırlar.
Gençler böylece meraktan dolayı alkol
alır içki kullanırlar. Bu tecrübenin çoğu
zaman ağır sonuçları olmuyor. Gene de
anne baba bu maddelerin tüketimiyle
ilgili konularda kesin bir tavır takınmalı.
ANNE BABA HANGI RISKLERIN HANGI ŞARTLARDA KABUL
EDILIR HANGI ŞARTLARDA KABUL EDILMEZ OLDUĞUNA KARAR VERMELIDIR. BURADA SÖZ KONUSU OLAN BIR ŞEYI SERBEST
YAPMAK VEYA YASAKLAMAK DEĞIL, ÇOCUKLA OTURUP RISKLERIN
DAHA IYI NASIL EN AZA INDIRGENEBILECEĞINI VE SONUÇLARINA
NASIL KATLANILACAĞININ YÖNTEMLERI BULUNMALIDIR.
35
36
DAHA FAZLA
BİLGİYE Mİ
İHTİYACINIZ
VAR?
UYUM
KANTON VAUD YABANCILAR
UYUM BÜROSU
Tél. 021 316 49 59, www.vd.ch/integration
LOZAN GÖÇMENLER BÜROSU
Tél. 021 315 72 45, www.lausanne.ch/bli
UYUM BÜROSU, RENENS BELEDIYESI
Tél. 021 632 77 95, www.renens.ch
GÖÇMENLİKLE İLGİLİ
KURULUŞLAR VE TOPLULUKLAR
Kanton Vaud Yabancılar Uyum Bürosunun
‘Contacts’ adlı broşüründen yabancı kuruluşlarla ilgili bütün adresleri bulabilirsiniz.
Rue Valentin 10, 1014 Lozan adresindeki bu
bürodaki 021 316 49 59 numaralı telefondan
veya www.vd.ch/integration adlı internet
adresinden bu kitapçığı bedava temin
edebilirsiniz.
BU BROŞÜRÜ WWW.LAUSANNEREGION.CH SİTESİNDEN
BULABİLİRSİNİZ.
YETİŞKİNLERLE İLGİLİ
SORUNLAR İÇİN
WWW.CIAO.CH
Yeni yetmeler burada istediği uzman
kişilerden adlarını kullanmadan yakarıda
değindiğimiz bir çok konuda sorular sorup
cevaplar alabililer.
TELME
Telefon hattı : problemlerinden bahsetmek,
psikilojik destek almak için, gençleri ve anne
babaları problemlerin oluşmaması ve bu
konuda biligilendirmek, telefon numarası :
147, www.telme.ch.
SOSYAL DESTEK
APPARTENANCES
L’espace Mozaïk, bu kuruluş çeşitli öğretici
etkinlikler, görüşmeler, psikososyal eşlik
etmeler önererek sosyal bağların inşa etmesine katkı sunmakta ve aynı zamanda İsviçre
toplumuyla kaynaşmayı kolaylaştırmaktadır.
Telefon numarası : 021 320 01 31 www.appartenances.ch/index.php?itemid=62&msel=4.
LA FRATERNITÉ
Protestan sosyal Merkezi, göçmenlik alanında uzmanlaşmış bir servis www.csp.ch/csp/
prestations/consultations/migration/
LOZAN GÖÇMENLIK BÜROSU
Tél. 021 315 72 45, www.lausanne.ch/bli
POINT D’APPUI (DESTEK NOKTASI)
Kiliseler çok kültürlülük alanı, karşılama
alanı ve sosyal permenans : 021 312 49 00.
PSİKOLOJİK DESTEK
APPARTENANCES
Göçmenler için psikoterapi danışmanlık –
CPM- 021 341 12 50, www.appartenances.ch
LE SUPEA
0 ile 18 yaşındaki çocuk ve gençlerin psikolojik sorunlarını kapsamlı bir şekilde destek
sunan, çözümler arayan sağlık merkezi.
www.chuv.ch/pediatrie/dpc_home/dpc_infos/dpc_infos_organisation/dpc_supea.html
TEL ME
Telefon hattı : problemlerinden bahsetmek,
psikilojik destek almak için, gençleri ve anne
babaları problemlerin oluşmaması ve bu
konuda biligilendirmek, telefon numarası :
147, www.telme.ch
LA MAIN TENDUE
Yardım Eli: 143 numaralı bu merkezi arayarak
veya www.143.ch adlı internet sitesinden sıkıntınıza kulak verecek, dikkatli ve anlayışlı
ve de hiç bir önyargısı olmayan birilerini
bulabilirsiniz.
HUKUKİ DESTEK
SÜRGÜNLER IÇIN HUKUKI DESTEK, SAJE
Hukuki anlamda göçmenleri yönlendiren,
karşılayan takip eden kuruluş 021 351 25 51,
www.saje-vaud.ch
SOSYAL PROTESTAN MERKEZI : CSP
Hukuki danışmalık, 021 351 25 51,
www.saje-vaud.ch
JET SERVICE
Gençler için hukuki danışmanlık,
021 560 60 30, [email protected]
TIBBİ DESTEK
ÇOKKLINIKLI ÜNVERSITE
HASTANESI : PMU
Hergün 24/24, 021 314 60 60, www.polimed.ch
MIGESPLUS
Bir çok dile çevrilmiş olup, sağlıkla ilgili çeşitli bilgler sunuyor, www.migesplus.ch
CİNSELLİK, CİNSEL YOLLARDAN
BULAŞAN HASTALIKLAR VE KIZ
SÜNNETİ
AILE PLANLAMASI
Göçmenlerle ilgili önleme, eşleri kabul
etme, cinsel ve cinsel yollardan bulaşan
hastalıklarla ilgili her türlü soru,
www.profa.ch, tel. 0840 844 844
KANTON VAUD YABANCILAR
UYUM BÜROSU
Kadın sünnetiyle ilgili olarak sizi bilgilendirebilir veye yönlendirebilir. tél. 021 316 92 77,
www.vd.ch/integration
37
38
MIGESPLUS
Bir çok dile çevrilmiş olup, sağlıkla ilgili
çeşitli bilgler sunuyor mesela kadın sünneti hakkında. www.migesplus.ch/index.
php?id=8&uid=69&L=1
ASSOCIATION FAIRE LE PAS
Bir adım atma kuruluşu, cinsel tacizlerden
konuşmak, www.familles-solidaires.ch
ACTION İNNOCENCE
Masum eylem : İnternette sübyancılığı
önleme, www.actioninnocence.org
UYUŞTURUCU, ALKOL,
SİGARA, İNTERNET
www.addiction-vaud.chwww.addictionsuisse.ch
SİGARA
www.stop-tabac.ch
www.cipretvaud.ch
www.monado.ch
ZORLA EVLENDİRİLME
ALCOOL
KANTON VAUD YABANCILAR
UYUM BÜROSU
021. 316 92 77 numaradan sizi bilgilendirebilir.
www.vd.ch/mariage-si-je-veux
www.stop-alcool.ch
www.bemyangel.ch
www.monado.ch
ESRAR
ŞİDDET
SPJ, GENÇLERI KORUMA SERVISI
www.vd.ch/spj
ŞIDDET? NE YAPMALIYIM
Çiftlerde şiddetle ilgili bigilenme, tartışma,
sorular sorma, www.v iolencequefaire.ch
MALLEY-PRAIRIE
Lozan’daki bu merkez yayatı tehlikede olan
kadınlara ve çocuklarına sığınma imkanı
veriyor. www.malleyprairie.ch, 021 620 76 76
TEL ME
Telefon hattı : problemlerinden bahsetmek,
psikilojik destek almak için, gençleri ve anne
babaları problemlerin oluşmaması ve bu
konuda biligilendirmek, telefon numarası :
147, www.telme.ch
LA MAIN TENDUE
Yardım Eli : 143 numaralı bu merkezi arayarak veya www.143.ch adlı internet sitesinden
sıkıntınıza kulak verecek, dikkatli ve anlayışlı ve de hiç bir önyargısı olmayan birilerini
bulabilirsiniz.
LES BORÉALES
Tel. 021 314 66 33, www.chuv.ch/psychiatrie
DEPART
Yani kalkış, esrar tüketenlerle ilgili olarak
yardım sunuyor
İNTERNET VE OYUNLAR
AŞIRI OYUNLAR MERKEZI,
0800 801 38, bu bedava numaradan bununla
ilgili her türlü sorunuzu sorabilirsiniz.
www.jeu-excessif.ch
www.sos-jeu.ch
SOSYAL MEDYA, ÇETLEŞME, CEP
TELEFONU, OYUNLAR, INTERNETTEN
INDIRMELER GIBI KONULARDA
www.jeunesetmedias.ch
www.surferprudent.org
www.actioninnocence.org
www.prevention-web.ch
www.safersurfing.ch
VERILERIN GIZLILIĞI
www.netla.ch
Cette brochure, inspirée par les «Lettres aux parents» d’Addiction Suisse, a été
réalisée par Lausanne Région. Cette association de 29 communes de la région
lausannoise travaille sur plusieurs thématiques, dont les dépendances et la prévention, notamment. Dans ce domaine, outre l’octroi de subventions, Lausanne
Région se positionne comme un interlocuteur reconnu et agit en matière de prévention en menant des recherches, des actions telles que cette brochure, entre
autres, ou en subventionnant des actions entreprises dans les communes.
Cette brochure a été réalisée avec le soutien du Canton de Vaud et de l’OFSP.
Rédaction
Mikhael DE SOUZA – MPH & Chanthy CHEA – FRANCAIS
Traduction et travail communautaire autour des textes par des DUOS
constitués d’un interprète communautaire d’Appartenances
et d’un jeune migrant
Ivona GANIOZ & Skurte MORINA – ALBANAIS
Divvya VORBURGER-RAJAGOPA & Sera BEERO – ANGLAIS
Karim FARHAN & Zoubeyda BHIRI – ARABE
Patricia AYLLON & Paul SAMANAMUD – ESPAGNOL
Karine REBECCHI & Elisa SABBIONE – ITALIEN
Matilde DIAS MATELA & Brunalize PEREIRA – PORTUGAIS
Olga MARKOVIC WAGNIERES & Milan RISTIC – SERBO-CROATE
Saida MOHAMED ALI & Rahma SAID – SOMALI
Asvini RATNAM – TAMOUL
Cetin SINACI & Oruc GUNES – TURC
Coordination du travail communautaire
Julie Maillard Mbenga, Johanna Hoffman, Alain Simon – Appartenances
L’A ssociation Appartenances, fondée en 1993, a pour mission de favoriser le
mieux-être et l’autonomie des personnes migrantes, et de faciliter une intégration
réciproque avec la société d’accueil dans un rapport d’équité. Ses interprètes
communautaires facilitent la compréhension mutuelle entre les interlocuteurstrices de langues différentes et tiennent compte des contextes socioculturels.
Au sein de l’Espace Social la Mozaïk, le programme Migr’Action favorise l’insertion
socio-professionnelle des jeunes migrant-e-s par la communication de modèles
positifs, la promotion des échanges, l’encouragement à l’action, ainsi que le suivi
à long terme.
Graphisme alafolie.ch
Impression Groux SA
VOUS RETROUVEREZ CES BROCHURES SUR LES SITES
WWW.LAUSANNEREGION.CH ET WWW.MIGESPLUS.CH
ET POUVEZ LES COMMANDER GRATUITEMENT AU 021 613 73 35,
OU SUR [email protected] ET [email protected]
39
FRANÇAIS
ALBANAIS / SHQIP
ANGLAIS / ENGLISH
ARABE /
ESPAGNOL / CASTELLANO
ITALIEN / ITALIANO
PORTUGAIS / PORTUGUÊS
SERBO-CROATE / SRPSKO-HRVATSKOM
SOMALI / SOOMAALI
TAMOUL / JKPO
TURC / TÜRKÇE
CETTE BROCHURE A ÉTÉ RÉALISÉE PAR
RETROUVEZ TOUTES LES BROCHURES EN DIFFÉRENTES
LANGUES SUR WWW.LAUSANNEREGION.CH
EDITION 2014
AVEC LE SOUTIEN DE
Download

bir yeni yetmenin annesi veya babası olmak