24.02.2015
Döviz Kurları
Döviz Kuru (Nominal)
• Bir ülke parasının diğer ülke parası cinsinden fiyatına nominal döviz
kuru denilir.
• Genellikle nominal kavramı kullanılmadan ifade edilir.
Döviz Kurlarının Gösterim Biçimi
• Dolaysız Kotasyon (Avrupa Usulü)
• Yabancı para biriminin değiştirilebildiği ulusal para miktarı biçiminde gösterilir.
• 1 USD = 2,4462 TRY
• Dolaylı Kotasyon (Amerikan Usulü)
• Bir birim ulusal para ile değiştirilebilen yabancı para miktarı biçiminde
gösterilir.
• 1 TRY = 0,4088 USD
1
24.02.2015
Döviz Kurunun Değişimi
• Türkiye, dolaysız kotasyon (Avrupa Usulü) kullanmaktadır.
• 1 USD = 2,4462 TRY
• Döviz kuru yükselirse
• Yabancı paranın değeri artar.
• Ulusal paranın değeri düşer.
• Döviz kuru düşerse
• Yabancı paranın değeri düşer.
• Ulusal paranın değeri artar.
Gösterge Niteliğindeki TCMB Kurları
19.02.2015
Döviz Kodu
USD/TRY
AUD/TRY
DKK/TRY
EUR/TRY
GBP/TRY
CHF/TRY
SEK/TRY
CAD/TRY
KWD/TRY
NOK/TRY
SAR/TRY
JPY/TRY
BGN/TRY
RON/TRY
RUB/TRY
IRR/TRY
CNY/TRY
PKR/TRY
Birim
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
100
1
1
1
100
1
1
Döviz Cinsi
ABD DOLARI
AVUSTRALYA DOLARI
DANİMARKA KRONU
EURO
İNGİLİZ STERLİNİ
İSVİÇRE FRANGI
İSVEÇ KRONU
KANADA DOLARI
KUVEYT DİNARI
NORVEÇ KRONU
SUUDİ ARABİSTAN RİYALİ
JAPON YENİ
BULGAR LEVASI
RUMEN LEYİ
RUS RUBLESİ
İRAN RİYALİ
ÇİN YUANI
PAKİSTAN RUPİSİ
Döviz Alış
2,44180
1,89460
0,37343
2,78410
3,76480
2,57860
0,29011
1,95320
8,21300
0,32206
0,65088
2,04950
1,41560
0,62302
0,03910
0,00879
0,38818
0,02388
Döviz Satış
2,44620
1,90700
0,37526
2,78920
3,78440
2,59510
0,29311
1,96200
8,32050
0,32422
0,65205
2,06310
1,43410
0,63118
0,03961
0,00890
0,39326
0,02419
Türkiye’de Nominal Döviz Kurunun (USD) Değişimi
2,65
2,45
2,25
2,05
1,85
1,65
1,45
1,25
2
24.02.2015
Reel Döviz Kuru
• Döviz kurunun göreceli fiyat değişimlerini yansıtacak şekilde
hesaplanmasıyla elde edilir.
• Bir ülkenin rekabet gücünü yansıtması açısından önemlidir. İki önemli
unsuru içerir.
• Nominal döviz kuru değişimleri
• Göreceli fiyat endeksleri
Reel Döviz Kurunun Hesaplanması
=
 

• R, Reel Döviz Kuru
• ei, Nominal Döviz Kuru
• Pi, Yurtdışı Fiyat Endeksi
• PTUR, Yurtiçi Fiyat Endeksi
• ei arttığında R artar; ulusal rekabet gücü artar.
• Pi arttığında R artar; ulusal rekabet gücü artar.
• PTUR, arttığında R azalır; ulusal rekabet gücü azalır.
Reel Döviz Kurunun Hesaplanması
Nominal Türkiye'nin ABD'nin
Döviz Kuru Fiyat
Fiyat
Yıllar (TRY/USD) Endeksi Endeksi
2005
1,3480
100,00 100,00
2006
1,4407
109,28 103,17
2007
1,3035
118,85 105,88
2008
1,2962
131,26 110,51
2009
1,5508
139,47 109,60
2010
1,5060
151,43 112,26
2011
1,6795
161,22 116,55
2012
1,8007
175,65 119,01
2013
1,9076
188,74 120,50
• Veriler, EuroStat veri tabanından alınmıştır
Reel
Reel
Döviz Döviz Kuru
Endeksi
Kuru
100,00
1,3480
100,90
1,3602
86,15
1,1613
80,95
1,0913
90,40
1,2187
82,82
1,1164
90,07
1,2141
90,50
1,2200
90,35
1,2179
2006 =
 
1,4407  103,17
= 1,3602
=

109,28
2007 =
1,3035  105,88
 
= 1,1613
=
118,85

• 2006 yılı Reel Döviz Kuru Endeksi
oluşturmak için
1,3480
100
1,3602

1,3602  100
=
1,3480
 = 100,90
3
24.02.2015
Reel Efektif Döviz Kuru
• Bir ülkenin ticaret ortaklarının ağırlığını dikkate alan döviz kuru
hesaplamalarıdır.
• Bir ülke, bir çok ülke ile birbirinden farklı para birimleriyle ticaret
yapmaktadır.
• Bir ülkenin ulusal rekabet gücü, ağırlıklı olarak ticaret yaptığı ülkelerin
para birimlerine karşı daha duyarlıdır.
• Rekabet gücünü göstermede diğer döviz kuru tanımlarından üstündür.
Reel Efektif Döviz Kuru

 =
• REDK, reel efektif döviz kuru
• Ri, i ülkesinin reel döviz kuru endeksi
• Ti, i ülkesinin dış ticaret içindeki payı
• N, ticarette ağırlığa sahip ülke sayısı
( ∗  )
=1
• REDK, Ti’nin büyüklüğüne göre R’deki değişmelerden etkilenir.
Reel Efektif Döviz Kuru
Yıllar
2005
2006
2007
2008
Yıllar
2005
2006
2007
2008
Yıllar
2005
2006
2007
2008
Nominal Türkiye'nin
Döviz Kuru
Fiyat
(TRY/USD) Endeksi
1,3480
1,4407
1,3035
1,2962
100,00
109,28
118,85
131,26
ABD'nin
Fiyat
Endeksi
100,00
103,17
105,88
110,51
Reel
Döviz Kuru
Nominal Türkiye'nin AB(27)'nin
Reel
Döviz Kuru
Fiyat
Fiyat
Döviz Kuru
(TRY/EUR) Endeksi
Endeksi
1,6771
1,8090
1,7865
1,9064
100,00
109,28
118,85
131,26
100,00
102,31
104,73
108,56
100,00
100,99
93,87
94,01
0,28
0,32
0,30
0,25
100,00
100,90
86,15
80,95
• Türkiye’nin ABD ve AB(27) olmak
üzere iki ülke ile dış ticaret yaptığını
kabul edelim.
• ABD ve AB(27)’nin dış ticaretteki
ağırlıkları ise tabloda yer almaktadır.
Reel
Döviz Kuru
Endeksi
100,00
100,99
93,87
94,01
1,68
1,69
1,57
1,58
TR'nin
TR'nin
Reel
Reel
ticaretinde ticaretinde
Döviz Kuru Döviz Kuru
ABD'nin AB(27)'nin
(TRY/USD) (TRY/EUR)
payı
payı
100,00
100,90
86,15
80,95
Reel
Döviz Kuru
Endeksi
1,3480
1,3602
1,1613
1,0913
Reel
Efektif
Döviz
Kuru
0,72
0,68
0,70
0,75
100,00
100,96
91,55
90,75

 =
( ∗  )
=1
 =  ∗  + ((27) ∗ (27) )
2006 = 100,90 ∗ 0,32 + (100,99 ∗ 0,68)
2006 = 100,96
• Veriler, EuroStat veri tabanından alınmıştır
4
24.02.2015
TCMB’nin REDK Hesaplaması

 =
=1

 

• REDK, reel efektif döviz kuru
• PTUR, Türkiye’nin fiyat endeksi
• Pi, i ülkesinin fiyat endeksi
• ei, i ülkesi ulusal parasının TL cinsinden değeri
• wi, i ülkesinin Türkiye’nin dış ticaretindeki ağırlığı
• N, analize dahil edilen ülke sayısı
• TCMB, diğer ülkelerden farklı bir hesaplama yapmaktadır.
• Bu hesaplama yöntemine göre nominal döviz kuru paydada yer aldığı için
REDK ile ters orantılıdır.
• Nominal döviz kuru arttığında REDK azalmakta; Türkiye’nin rekabet gücü
artmaktadır.
TCMB’nin hesapladığı REDK verileri (2003-2015)
160,00
140,00
120,00
100,00
80,00
60,00
40,00
20,00
Oca.03
Mar.03
May.03
Tem.03
Eyl.03
Kas.03
Oca.04
Mar.04
May.04
Tem.04
Eyl.04
Kas.04
Oca.05
Mar.05
May.05
Tem.05
Eyl.05
Kas.05
Oca.06
Mar.06
May.06
Tem.06
Eyl.06
Kas.06
Oca.07
Mar.07
May.07
Tem.07
Eyl.07
Kas.07
Oca.08
Mar.08
May.08
Tem.08
Eyl.08
Kas.08
Oca.09
Mar.09
May.09
Tem.09
Eyl.09
Kas.09
Oca.10
Mar.10
May.10
Tem.10
Eyl.10
Kas.10
Oca.11
Mar.11
May.11
Tem.11
Eyl.11
Kas.11
Oca.12
Mar.12
May.12
Tem.12
Eyl.12
Kas.12
Oca.13
Mar.13
May.13
Tem.13
Eyl.13
Kas.13
Oca.14
Mar.14
May.14
Tem.14
Eyl.14
Kas.14
Oca.15
0,00
TÜFE Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (2003=100)
TÜFE -Gelişmekte Olan Ülkeler Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (2003=100)
TÜFE -Gelişmiş Ülkeler Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (2003=100)
iktisaden.com
5
Download

Döviz Kurları - iktisaden.com