Diyanet
AYLIKDERGI
^
giindem
Hollanda'da Cami
Dernekleri ve
Kadinlar
Dr. Zekiye Demir
Hollanda'ya, Avrupa Birligi Egitim Programi kapsaminda, bir
haftalik Yeti§kin ve Mesiek Egitimi konulu gali§ma ziyaretine katilmak ijzere gittim. Hollanda; ozgijrluklerin sinirlannin
olabildigince sinirsiz oldugu bir ulke.
TiJrkiye'den birgok Bati Avrupa ulkesine oldugu gibi, Hollanda'ya da
5ali§mak amaci lie go? 1960'li yillarda ba§ladi. Ba§langigta, misafirlik
gibi gidip bir sure kaldiktan sonra
donijlecegi du§unulmu§tu. Ancak
yillar gegtikge misafir olarak gidilen
ijlkelerde yerle§ilip kalindi. Bugiin
Almanya'dan sonra Avrupa'da
Turk nijfusun en yogun oldugu yer
Hollanda'dir.
Hollanda'ya, Avrupa Birligi Egitim
Programi kapsaminda, bir haftalik
Yeti§kin ve Mesiek Egitimi konulu
gali§ma ziyaretine katilmak uzere
gittim. Hollanda; ozgijrluklerin
sinirlannin olabildigince sinirsiz
oldugu bir ulke.
Cali§ma ziyareti gun boyu yogun
gegti. Bazi geceler de tarti5mak igin
Arahk 2 0 1 1 - 152
toplanildi. Toplantidan arta kalan
zamanlari ve hafta sonunu Hollanda Diyanet Vakfi'ni, yetkililerini,
gorevlilerini, vakfa ait cami dernekleriyle irtibatli kadinlari ve geng
kizlari ziyaret ederek gegirdim.
TiJrkiye'dekinin aksine, bazi Avrupa
ulkelerinde oldugu gibi Hollanda'da
cami dernekleri sadece namaz kilinan ibadethanedegil; ayni zamanda birgok ozel-resmi programlann
dijzenlendigi toplanti salonunu,
marketi, kahvehanesi, bilardo gibi
oyun salonlan, Kur'an, din dersleri,
bigki diki§, bilgisayar vs. gibi kurslarin verildigi derslikleri, gocuklara
okul derslerinde yardimci olunan
etiJt salonlan, hatta kuaforij, berberi ve gijzellik salonunuyla bir
kultiJr merkezidir.
Diyanet
a.
a
3
"§imdiki nesil §ansli" diyor, birinci
ku§ak Hollanda'da ya§ayan Turkler.
Birinci ku§ak, birakin cuma namazi
kilacak mekana sahip olmayi, senede iki defa olan bayram namazi
kilacak yere dahi sahip degillermi§.
Onceleri, gece kulijplerini, kiliseleri
kiralayip, ak§amdan temizleyip
sabah bayram namazi kilarlarmi§.
Sonralan bakmi§lar Turkiye'ye donu§ kisa vadede gorunmijyor, tekstil fabrikasi, kilise, sinagog, okul,
yeter ki dort duvari olsun, geri
kalani onlar halletmi§len Sonugta
bugunkij camiler ortaya gikmi§tir;
Zaandam Sultan Ahmet, Kocatepe, GiJltepe, Anadolu, Muradiye,
Mevlana, Laleli, Fatih, Yunus Emre,
Ulu cami... §u an Diyanet'le i|birligi
igerisinde hizmet yiJruten 141 cami
dernegi var Hollanda'da.
yer alarak faaliyetlerde bulunmayi
tercih etmi§ler. Cami dernekleri
ile ili§kili kadinlar orgutlenmeleri
arasinda faaliyet, sorunlara baki§
ve yapi farkliliklan bulunabilmekte,
ama hepsinin amaci ortak; Hollanda'daki Turk kadinlari igin bir §eyler
yapabilmek, geng neslin mill? ve
manevi degerlerden uzakla§ip, eriyip gitmesini onlemek. Bu kaygilar,
beyaz ya§makli teyzeleri, ablalan
aktif olarak kadin derneklerinde
rol almaya itmi§. Turkiye'de kadin
derneklerinde pek gormeye ali§ik
olmadigimiz kadinlar... Yine bu
kaygilar geng kizlan da kadin derneklerine gekebilmek igin yontem
aramaya itmi§. Bunun sonucu bazi
derneklerin ba§ina yirmili ya§lardaki gengler getirilmi§, bazilan da
yonetime geng kizlan dahil etmi§.
Bir hafta iginde yirmiye yakin cami
dernegi ile ilgili kadinlar kolu ba§kani veya sorumlusuyla g6ru§tum.
Bir kismi cami dernegine bagli
kadinlar kolu kurmu§lar, bir kismi
bagimsiz kadin dernekleri. Bir kismi da ayri bir kadin kolu faaliyeti
yerine cami dernegi ybnetiminde
Cami dernekleri ile ili§kili kadinlann
neler yaptiklan merak edilebilir, i§te
bazilan: Kutlu Dogum Haftasi, kandiiler, anneler gunij, kadinlar gijnu,
Canakkale Zaferi gibi onemli gun
ve geceler igin programlar hazirlamak, Hollanda egitim sisteminde
ba§anli olmak, hukuki sorunlan
ve gozum yollari gibi konferanslar
dijzenlemek. Ayrica; sertifika ve
ba§an belgesi, 23 Nisan eglencesi,
gocuklar igin egitim faaliyetleri;
resmi dil olan Felemenkge ogrenimi, okul dersleri ile ilgili egitimler,
ev odevi kurslari, kisaca dershane
faaliyetleri, spor faaliyetleri, diki§eli§i-yemek kurslan, folklor gali§malari, tefsir gali§malan yapmak.
Hollanda toplumuna sicak mesajlar
adina paskalya yemegi verenler
de var
Yukarida sayilan etkinliklerin bir
kismi cami di§i kurulu§lar tarafindan da yapiliyor olabilir Ancak
kadinlar en gok cami derneklerine
rahat ve guven iginde gidiyorlar.
Tabi e§ler, babalar da bu rahat ve
gijveni hissediyorlan
Cami dernekleri ile ili§kili kadin
orgutlenmeleri arasinda faaliyet,
sorunlara baki§ ve yapi farkliliklan
bulunabildigini sbylemi§tim. Buna
birkagbrnekvereyim:
Zaandam Sultan Ahmet Camii
Kadinlar cami dernegine bagli
olarak orgutlenmi§ler. Kadinlar kolu
Arahk 2011 -152
13
%<^;^'"
Diyanet
I
"IT
ba§kani yirmi ya§larinda bir geng
hanim. Yeni gelmi^ goreve, ne
yapmak istediklerini siraliyor: "Kadin kollari deyince pasta borek akIa
geliyor. Biz egitim uzerinde odaklanmak istiyoruz. Geng kizlarimiza
hobi kazandirmak istiyoruz. Hobilerle burada (cami derneginde) hizmet edebilmelerini istiyoruz. Egitim
konusunda yardima ihtiyacimiz van
Bize kirn oldugumuzu, tarihimizi
aniatacak ki§iler lazim. Qocuklara
gijven vermek istiyoruz. Kendileri
ile gurur duysunlar, TiJrkler olarak
Hollandalilara ne sagladik, bunlan
bilsinler istiyoruz".
Rotterdam Giiltepe Camii
Kadiniar cami derneginden bagimsiz dernek kurmu§lar. Yonetimde
yine yirmili ya§larda geng bir kadin
van Ama uyelerden uzun yillar kadiniar kolunda gali§mi§ tecrubeliler
de van Yani ya§linin tecriJbesi ile
gencin enerjisini birle§tirmeye gali§mi§lan Bagimsiz faaliyet gbsteren
bir kadin kurulu§u olduklanndan
Yerel Yonetimlerden finans yardimi
aliyorlan Ancak bu yardimlar (kendi
deyimleri ile supsidiler) her konuda
alinamiyon Ozellikle sosyo-kiJlturel
aktiviteler ve entegrasyon ile ilgili
gali§malarda aliniyon
Eindhoven Fatih Camii
Hollanda'nin minareli ilk camilerinden. GiJltepe gibi buradaki kadiniar
da bagimsiz kadin dernegi kurmu§lan Kadinlaria ilgili faaliyetlerini
kurduklan komisyonlaria yurutiiyorlar; sosyal, egitim, genglik, din
i§leri komisyonlan gibi.
Sliedirechtle Ulu Camii
Kadiniar cami dernegi yonetimde
yer aliyorlan Ayn bir kadin kolu
kurmami§lar, ama dernek faaliyetlerinde kadinlann sesi olmu§lar.
Hollanda'da bulundugum sure iginde vaize olarak gorev yapan tek bir
hoca hanim vardi. Ozel otomobili
ile cami cami dola§iyordu vaaz igin.
Orada yajayan kadiniar bu tiJrden
Arahk 2011 - 1 5 2
dini hizmet istiyorlan Diyorlar ki;
"Bizde elif ba'yi ogretecek ki§iler
van Ama bize vaaz edecek, sorulanmizi cevaplayabilecek, ufkumuzu
agacak hocalara ihtiyacimiz van"
Hocadan ve ihtiyagtan bahsederken ekiiyorlar: "Camilere gonderilen erkek hocalar geng olmali. Bunun §6yle yaran var: Geng hocanin
e§i de geng oluyor ve bizimie ilgilenebiliyon Ayrica geng hocanin ya
gocugu yoktur, ya da kuguktun Yani
ailesini toplayip buraya gelebilin
Ailesiyle beraber gelen hocalardan
daha gok istifade ediyoruz. Qlunku
hocalann kendilerine soramadigimiz sorulanmizi e§lerine soruyoruz.
Ailesi ile gelemeyen hocadan yeterince istifade edemiyoruz. Hocanin
da akli Turkiye'de kaliyor ve bir an
once i§ini bitirip, Turkiye'ye donmek istiyorlan Ayrica kariyer plani
olan hocalar da gondermeyin. 0
da hizmetten gok, ne tur kariyer
yapabilirim diye du§unuyor." Ardina
ekiiyorlar: "Her 5eye ragmen biz
§anliyiz, gunku bilgi ve yardimla§ma agisindan buyuk yerle§im
yerlerindeki camiler ve cemaatleri
avantajli, kiigiik yerle§im yerleri
bilgiye gok ag."
Turk hanimlar Ramazan ve Kutlu
Dogum gibi ozel gijnler igin daha
gok kisa donemli gorevli istiyorlan
His olu§turmak kadar olu§an hissi
de diri ve canli tutmak lazim. Bu
tur programlar onlann dini ve mill?
hassasiyetlerini diri tutuyon
Camilerin kendi cemaatleri igin
diJzenledikleri programlann yam
sira, gok sik olmasa da, bir araya
gelinerek ortak, biiyiik programlar
yapmak gerek diyorlar Ya§adiklan
bir ornekte bu tur faaliyetlerin
Diyanet
.4s.
oynayacakiari, film seyredecekleri
mekanlar istiyorlan "Ya§itimiz Hollandalilar puplara gidiyor, erkek
Turk gengleri de cami derneklerinin oyun ve sohbet salonlanndan
yararlanabiliyor, bizim igin bu tur
mekanlar yok" diyor geng kizlan
Camilerde hem ogrenmek hem
eglenmek istiyorlan Gbru§tugum
bu kizlann hemen hepsi aile zoruyla degil, kendi istekleri He geliyorlar
camilere.
II- Hollanda
Hollanda'da ya§ayan Turk kadinlari ve geng kizlar diine nazaran epey yol kat etml§ler, ama kat edecekleri daha gok yollari van Egitim, kultiir, gali§ma, din vb. alanlarda ata§elikler,
mu§avirlikler araciligiyla anavatani arkalarinda hissetmek, en
azindan yanlannda gormek istiyorlan
etkislnl/faydasini g6rmu§ler. 2007
yilinda DiJnya Kadinlar GiiniJ dolayisiyla Rotterdam'da Hollanda
Diyanet Vakfina bagli alti caminin
kadin kollari Gultepe Camli din
gorevlisinin organizes! He bir program duzenlemi§. Program ign 1000
ki§illk bir salon hazirlanmi§. Katilanlarin sayisi ise 1500 ki|iyi bulmu§.
Bu program Hollanda medyasinda
yer alip buyuk ses getirmi§. Bunun
uzerine siyasiler, gazeteciler, yerel
yoneticiler cam! derneklerini ziyaret
etmi§ler isteklerini, beklentilerini
sormu§lar.
Biraz da Hollanda'da cami derneklerine gelen geng kizlardan bahsetmek istiyorum. Bir ak§am ya§lari
on be§ - yirmi be§ arasi oldugunu
tahmin ettigim on Ik! geng kizia
bulu§tuk, sohbet ettik.
Her §eyden once bu genglerde
dikkatimi geken ideal eksikligiydi.
Gelecekle, i§ hayati He ilgili gitayi
algak tutuyorlardi. Ne olmak istedikleri hakkinda konu§uldugunda
eczaci asistani, doktor asistani
diyorlar da, doktor ya da eczaci
demiyorlar. Qocuklar universitede
okuma konusunda istekli degil.
Bunun iki nedeni olabilir; ula§amayacaklanni du§unuyorlar ya da bir
an once hayata atilmak istiyorlan
Buyuk ideallere yonlendirilmeye,
giizel prototipleri tanimaya ihtiyaglari var.
Kendilerinin bazi Turk genglerinden
daha iyi durumda olduklanni du§unuyorlar. "Osmanli" dendiginde "o
ney" diyen, ya da "peynir markasi"
sanan arkada§lanmiz var, diyorlar. Kendileri de farkinda; onlara
kim olduklanni, tarihierini anlatacak, yol gosterecek rehberlere,
TQrklye'yi tanimaya ihtiyaglari var.
Cami derneklerinden istekleri var:
Oturup sohbet edecekleri, bilardo
Hollandali yetkililer entegrasyon
sorunundan bahsediyorlar, ama
bu sorunun ortaya giki§inda kendi
katkilanni goz ardi ediyorlan Hollanda egitim sisteminin her ne kadar
e5itlikgi oldugu soylense de i§ pek
gbrundijgu gibi degil. Hollandalilar
buiundukian semtteki okuida Turkler yoguniuktaysa ba§ka semte gonderiyorlar gocuklanni. Ya da okul
idaresi Hollandalilan bir sinifa topluyon Rotterdam'da liseyi bitirmi§ bir
geng kiz aniatiyor bunlan ve ekiiyor:
"Use boyunca sadece bir tane Hollandali sinif arkada§im oldu."
Tijrkge rahat okuyup anlayacaklari yayin sorunu van Kendilerine
yonelik yayinlar istiyorlan Onlar
igin hazirlanan yayinlarda, bir bilinmeyenin ba§ka bir bilinmeyenle
aniatildigini soyluyorlan Kendi durumlari dikkate alinarak hazirlanmi§
yazili ve gorsel yayina acil ihtiyag
hissediliyon
Gorunen o ki; Hollanda'da ya§ayan
Turk kadinlan ve geng kizlar dune
nazaran epey yol kat etmi§ler, ama
kat edecekleri daha gok yollan
van Egitim, kCiltiJr, gali§ma, din vb.
alanlarda ata5elikler, mu§avirlikler
araciligiyla anavatani arkalannda
hissetmek, en azindan yanlannda
gormek istiyorlan Bu saglanabildigi
takdirde; Avrupa'da Tijrkiye adina
gijglu bir ses, Hollanda giJndeminde
de yonlendirilen degil, gundem belirlemede etkin olmalan hayal degil.
Aralik 2011 - 1 5 2
la
C:
3
a.
n
3
Download

Hollanda`da Cami Dernekleri ve Kadinlar