Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
Not: Makalelerimiz kaleme alındığı tarihteki mevzuat düzenlemeleri açısından geçerlidir. Daha sonra meydana gelecek değişimler
uygulamada farklılık yaratabilir. Bu nedenle makale tarihini göz önünde tutunuz.
23.10.2014
Konu: Kayıtdışı İstihdam Ve Genel Sağlık Sigortası
Bir süre önce minibüs ile İzmir’in bir ilçesine seyahat ederken, minibüsün şoförü ile sohbet ettim.
Şoförün arabanın sahibi olmadığını, tam zamanlı olarak çalıştığını öğrendim. Tabii söz, sigorta
primlerinin ödenip ödenmediğine geldi. Sigortalı olarak çalışmadığını, evli ve 2 çocuk sahibi olduğunu,
emeklilik için yaşını beklediğini, söyledi. Genel sağlık sigortası kapsamında sağlık yardımından
yararlandığını, kendisi gibi minibüs şoförü olup, araç sahibi olmayanların hemen hemen hepsinin
sigortasız olarak çalıştığını da ekledi.
Bu durumda, bir işveren tarafından çalıştırıldığı halde, Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği için
herhangi sosyal güvencesi olmayan bu kişi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu’nun 60/g maddesi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumunca re’sen tescil edilip, zorunlu genel
sağlık sigortasına tabi olması için gelir testi yaptırmış olmalıdır.
Bu gelir tespiti neticesinde; bu kişinin aile içi kişi başına düşen gelirin aylık ortalama tutarının, büyük
ihtimalle,
1-Ya brüt asgari ücretin üçte birinden az,
2- Ya brüt asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında,
3-Ya da brüt asgari asgari ücretin iki katı olarak tespit edildiğini, düşünüyoruz.
Bu durumda da;
a- Aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık ortalama tutarı, asgari ücretin üçte birinden az olarak
tespit edilmiş ise, Kanunun (60/c-1) bendi gereği bu kişinin sağlık primi devlet tarafından
karşılanacak,
b- Diğer iki halde ise, Kanunun 52. maddesi gereği genel sağlık sigortası
primi %12 olduğundan (01.07.2014 ile 31.12.2014 tarihleri arasında),
-Bu kişi, aile içinde ortalama aylık gelirin aylık ortalama tutarı, asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret
arasında tespit edilmiş ise, 1.134TL./3=378x%12= 45,36 TL.,
-Söz konusu gelir, asgari ücretten asgari ücretin iki katı olarak tespit edilmiş ise, 1.134TL
x%12=136,08 TL. aylık genel sağlık sigortası primi ödeyecektir.
./..
Her durumda, söz konusu kişinin 5510 sayılı Kanunun 62. maddesi gereğince bakmakla yükümlü
olduğu eş ve çocukları herhangi bir prim ödemeyecektir.
Oysa bu kişi, sigortalı olarak çalışmış olsa idi, 81. Madde gereğince %14’ü işçi, %20,50’si işveren
hissesi olarak en az asgari ücretin %34,50’si oranında, yani 391,23 TL. sigorta primi ödemiş
olacaktı.
Bu bağlamda, sigortalı olarak çalışması gereken bu kişinin;
1- Eğer aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık ortalama tutarı, asgari ücretin üçte birinden az
olarak tespit edilmiş ise devletin her ay 391,23 TL.’lık gelir kaybı,
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
2- Eğer aile içinde kişi başına düşen aylık gelirin ortalama tutarı,
asgari ücretin üçte biri ile asgari ücret arasında tespit edilmiş ise devletin her ay 391,23 TL. –
45,36= 345,87 TL’lık gelir kaybı,
3- Eğer aile içinde kişi başına düşen aylık gelirinin ortalama tutarı,
asgari ücretin iki katı olarak tespit edilmiş ise, devletin her ay 391,23 TL. –
136,8 TL = 254,43’lık gelir kaybı, olacaktır.
Tabii ki, bu şahsın ödeyeceği gelir ve damga vergisi ile işsizlik sigortası işçi primi ile işverenin
ödeyeceği işsizlik sigortası primini dikkate almıyoruz.
Bu kişi trafik kazasına karışsa ne gibi sonuçlar doğacaktır. Bu kişilerin onlarcası her gün
karayollarında faaliyet göstermektedir. Bunca şoförün sigortasız olarak çalıştığının tespiti bu kadar zor
mudur?
Her sektörde söz konusu olan bu kayıt dışı istihdam, yani milyonlarca insanın kayıt dışı çalışması
nedeniyle oluşan devletin gelir kaybının, namuslu insanların üzerine yük olarak binmesi hak mıdır?
Kayıt dışı istihdamın üst boyutlarda olan bir ülkede her gün onlarcasının meydana geldiği ve
insanların canlarına mal olan iş kazalarının önlenmesine yönelik iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri
nasıl sağlanacaktır?
Kayıt dışı istihdamın söz konusu olduğu bir ülkede yaratılacak yeni istihdam alanlarının ülkeye ne
ölçüde faydası olacaktır?
.
Kayıt dışı istihdamın söz konusu olduğu bir ülkede, ar-ge ve inovasyon çalışmaları, yüksek katma
değerli üretim söz konusu olabilir mi?
Kayıt dışı çalışan, sağlık güvencesi dışında, sosyal güvenceden yoksun olan insanların yaşadığı bir
ülke kalkınmayı nasıl başaracaktır?
Kayıt dışı istihdam ekonominin diğer alanlarında da kayıt dışılığı getirmeyecek midir?
Bu soruları daha da çoğaltmak mümkündür.
Bütün bu soruların cevaplarının yetkililerce çok net olarak bilinmesine rağmen hala ülke ekonomisinde
önemli bir yer tutan kayıt dışılığın önlenememesi moda deyimle çok manidardır.
(Hazırlayan Konuk Yazar Hüseyin Yörükoğlu , Denetçi, SMMM)
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Download

Kayıtdışı İstihdam Ve Genel Sağlık Sigortası