Evsel Katı Atık
Ücret Tarifelerinin
Belirlenmesinde Son
Tarih 31.12.2014
Emin BARDAKÇI
Mahalli İdareler Başkontrolörü
[email protected]
27.10.2010 tarih ve 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri
Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara
Ilişkin Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesi uyarınca; tarife
belirleme, abonelik, sözleşme, teknik alt yapı eksiklikleri de
dahil olmak üzere, uyum sağlayamamış olan atıksu altyapı
yönetimleri ve evsel katı atık idarelerinin 31/12/2014 tarihine
kadar bu Yönetmeliğe uyum sağlamakla yükümlü oldukları
hükme bağlanmıştır.
Bu doğrultuda belediyelerce 1 Ocak 2015’ten itibaren zorunlu hale gelecek olan evsel katı atık bedellerinin
alınması için öncelikle “Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi”nin belirlenmesi gerekmektedir. Bu uygulama aslında belediyeler
açısından da son derece önemli bir gelir kaynağını oluşturmaktadır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığın’ca, Atıksu Altyapı Ve
Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde
Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmelikle ilgili açıklamada;
“Doğal kaynakların, çevre ve insan sağlığının korunabilmesi ve kirlenmenin önlenmesi için atıksu altyapı
ve evsel katı atık yönetimlerinin kaliteli altyapı hizmeti verebilmeleri gerekmektedir. Bu hizmetlerin yapılabilmesi için
hizmetin sürdürebilirliğini devam ettirecek bedellerin hizmeti
alanlardan karşılanması gerekmektedir.
kullanmalarının sağlanması, teşvik ve cezai yaptırımın güçlendirilmesi hususları yer almıştır.
Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununun 11 inci maddesi “Atıksu altyapı sistemlerini
kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup
olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım,
onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar.
Bu hizmetlerden yararlananlardan, belediye meclisince ve
bu maddede sorumluluk verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti
alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili
hizmetler dışında kullanılamaz” ve “Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak,
kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu
hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu
yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve
ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten
yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye
göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu
fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler
dışında kullanılamaz.” hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Yönetmelik; ülkemiz yerel şartları, büyükşehir bele-
Çevre ile ilgili politikaların uygulanmasında ekonomik araçların rolünün çevre politikalarını destekleyecek
şekilde kullanılması gerekmektedir. Çevre Kanunu’nun
getirdikleri hükümler bu eksiklikleri giderecek mahiyettedir. Atıksu altyapı ve evsel katı atık sistemlerini kullanan ve/veya
kullanacaklar, yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına katılmak zorundadırlar.
Özellikle Çevre Kanununda belediyelerin su, atıksu ve katı
atıkla ilgili hizmetlerinin karşılığını almasının sağlanması, bu
hizmetlerden tahsil ettikleri gelirleri yine sadece bu alanlarda
MEVZUAT
45
diyeleri, gelişmiş ülkelerdeki uygulamalar göz önünde bulundurularak, yoğun bir çalışma süreci sonucunda Maliye
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sayıştay koordinasyonunda, İl,
ilçe ve belde belediyelerinin katkıları ile hazırlanmıştır.
Yönetmelikte;
“Ücret, 2464 sayılı Kanunun Mükerrer 44 üncü
maddesi hükmü gereği alınan çevre temizlik vergisi, aynı
Kanunun 87 nci maddesi uyarınca alınacak kanalizasyon
harcamalarına katılma payı 2560 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma
bedelleri toplam sistem maliyetinden çıkartılarak belirlenir.”
olarak tanımlanmaktadır.
Atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli
aralıklarla su faturaları üzerinden yapılır.
Yönetmelik,
Kentsel veya endüstriyel atıksuların toplanması, arıtılması, deşarjı veya geri kazanımı ve ıslahına ilişkin yatırımlara, atıksu sistemlerinin işletmesi, bakım ve onarımına,
arıtma çamuru bertarafına veya geri kazanılmasına,
Evsel katı atıklar için toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım (kompost,
yakma) ve bertaraf tesisleri kurulması, işletilmesi, kapatılması ve
kapatma sonrası izlenmesi ve
bakımına, ait tam maliyet esaslı
tarifelerin belirlenmesinde uyulacak usul ve esasları kapsar.
Atıksu altyapı yönetimlerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında esas alacağı temel bileşenler; toplama, nakil, pompalama, arıtma,
deşarj, çamur bertarafı, geri kazanım ve satıştan oluşurken,
evsel katı atık idarelerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında esas alacağı temel bileşenler ise toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım (kompost, yakma gibi), bertaraf
(Düzenli depo sahasının kurulması, işletilmesi, kapatılması,
kapatma sonrası bakım ve gözetim) ve satıştan oluşmaktadır.
Ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten
öder esasları kullanılır. Bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin
belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esaslar Atıksu
Tarifelerinin ve Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine
yönelik kılavuzlar olarak www.cevresehircilik.gov.tr/gm/
cygm adresinden temin edilebilmektedir. Belediyeler sözkonusu kılavuzları kullanarak verilen hizmetin karşılığı olan
atıksu ve evsel katı atık bertaraf bedellerini Çevre Kanunu
ve ilgili mer’i mevzuat çerçevesinde belirlemektedirler.
46
Ekim 2014 • Yıl: 15 • Sayı: 169
Sürdürülebilir atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin
yönetilmesi amacıyla tarifelerin belirlenmesinde; toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten
öder ilkesine göre belirlenmesi, atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin de ilgili hizmetler dışında
kullanılmaması esastır. Belediyeler tarafından bu husus suistimal edilmemeli, verilen hizmete karşılık alınan bu ücret
kar amaçlı olarak alınan bir ücret olmayıp, tamamıyla verilen
hizmetin karşılığında alınan bedeldir.
2872 sayılı Çevre Kanununun 11 inci maddesinde
belirlenen idarelerce ve belediye meclisince atıksu ve evsel
katı atık tarife ücretleri kararı alınmadan önce halkın önerilen tarifeler ve esasları hakkında bilgilendirilmesi, görüş ve
önerilerinin alınması maksadıyla ücretlerin hangi esaslar
çerçevesinde belirlendiğini, hangi ana maliyet kalemlerinin
dikkate alındığını, geçmiş yıllardaki maliyetleri, planlanan
yatırım programını ve önerilen tarifeleri içerecek bir rapor
hazırlanır. Belediyeler ve Mahalli İdare Birliklerince hazırlanan raporlar meclis kararlarının duyurulması yöntemi ile
halka duyurulur. Belediyeler ve Mahalli İdare Birlikleri ücret
ve tarifelere ilişkin aldıkları meclis kararlarını diğer meclis kararları gibi duyururlar. Diğer
atıksu altyapı yönetimleri ve evsel
katı atık idareleri tarafından halkın
atıksu ve evsel katı atık ücret ve
tarifeler için görüş ve önerilerini
değerlendirildikten sonra yerel
gazeteler ve diğer haber alma
kaynakları kullanılarak halka duyurulur.
Belediyeler vermiş oldukları
hizmetin (atıksu ve evsel katı atık hizmetleri)
karşılığı olan ücreti belirleyerek tahsil etmekle yükümlüdürler. Atıksu ve evsel katı atık hizmetleri karşılığında tahsil edilen bu ücret vergi olmayıp; verilen bu hizmet, elektrik
ve içme suyu hizmetleri gibi karşılığında bedel ödenmesini
gerektirmektedir. Aksi takdirde çevre altyapı tesislerinin kurulması gecikecek, kurulsa dahi bu tesislerin işletilmesi sürdürülebilir olmayacağından, sonuçta çevre tahribi ve kirliliğinin çok daha büyük zararlara meydan açacağı aşikardır.”
Hususları yer almakla birlikte;
Evsel katı atık ücret tarifesinin belirlenmesinde mevzuat hükümlerine uyulması ve tarifenin belirlenmesine esas
kriterlere uygun davranılması önem arzetmektedir. Belirtilen
hususlara uygun hareket edilmeden yürürlüğe konulan evsel katı atık ücret tarifeleri sonrasında dava konusu olabilecek ve bu davaların kaybedilmesi durumunda, son derece
önemli olan bu gelir kaynağı konusunda sorunlar yaşanabilecektir.
Bu sorunların oluşmaması için;
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri
Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara
İlişkin Yönetmeliğin 23/1 inci maddesi gereğince 2872 sayılı Çevre Kanununun 11 inci maddesinde belirlenen idarelerce ve belediye meclisince atıksu ve evsel katı atık tarife
ücretleri kararı alınmadan önce halkın önerilen tarifeler ve
esasları hakkında bilgilendirilmesi, görüş ve önerilerinin
alınması maksadıyla ücretlerin hangi esaslar çerçevesinde
belirlendiğini, hangi ana maliyet kalemlerinin dikkate alındığını, geçmiş yıllardaki maliyetleri, planlanan yatırım programını ve önerilen tarifeleri içerecek bir rapor hazırlanması
gerekmektedir.
Tarifeye esas Raporun hazırlanmasında;
• 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri,
• Atıksu Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri
Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara
İlişkin Yönetmelikte yer alan düzenlemeler ,
• Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine
Yönelik Kılavuzdaki açıklamalar
esas alınmalıdır.
Konutlardan ve işyerlerinden alınan Çevre Temizlik
Vergisi’nin bu Raporda yer alan Toplam Sistem Maliyetinden
mahsup edileceği öngörülmüştür.
Ayrıca maliyet unsurları KDV dahil hesaplandığı için
evsel katı atık tarifesinde belirlenen tutarlarda KDV dahil tutarlardır.
• Raporda yer almasında fayda olduğu düşünülen ana başlıkları ise;
1.GİRİŞ
2.TARİFE HESAPLAMA İLKELERİ
3. MALİYETLER
3.1. Hizmet Kapsamı
3.2. Toplam Katı Atık Maliyetinin, Atık Miktarlarının
Hesaplanması
Hesabı
Hesabı
3.2.1. Kılavuza Göre Konut Dışı Evsel Atık Miktarı
3.2.1.1. Okul, Yurt, Kreş, Dershane Evsel Atık Miktarı
3.2.1.2. Konaklama Tesisleri İle Hastaneler Ve Diğer
Yataklı Sağlık Tesislerine Ait Evsel Atık Miktarı Hesabı
3.2.1.3. Her Türlü Yeme, İçme ve Eğlence Yerleri
Evsel Atık Miktarı Hesabı
Hesabı
hesabı
3.2.1.6. Ticari, Sınai, Zirai ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan Yerler Evsel Atık
Miktarı Hesabı
3.2.1.7. Konutlara İsabet Eden Evsel Atığın 3.2.1.de
Yapılan Hesaplama Sonucunda Bulunan Tutarlarla
Orantılandırılması
3.2.2. Kılavuza Göre Yapılan Hesaplamanın
Toplanan Atık Miktarına Dağıtılması
3.2.2.1. Okul, Yurt, Kreş, Dershane
3.2.2.2. Konaklama Tesisleri İle Hastaneler Ve Diğer
Yataklı Sağlık Tesisleri
3.2.2.3. Her Türlü Yeme, İçme Ve Eğlence Yerleri
3.2.2.4. Lunapark, Park, Panayır vb. Yerler
3.2.2.5. Sinema Tiyatro Vb. Yerler
3.2.2.6. Ticari, Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan Yerler
4. TARİFELER
4.1. Mükellef Grubu Bazında Tarifeler
4.1.1. Okul, Yurt, Kreş ve Dershaneler
4.1.2. Konaklama Tesisleri İle Hastaneler ve Diğer
Yataklı Sağlık Tesisleri
4.1.3. Her Türlü Yeme, İçme ve Eğlence Yerleri
4.1.4. Lunapark, Park, Panayır vb. Yerler
4.1.5. Sinema Tiyatro vb. Yerler
4.1.6. Ticari, Sınai, Zirai ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan Yerler
4.1.7. Konutlar
5. FATURALAMA VE MUHASEBELEŞTİRME
5.1. Faturalama İlkeleri
5.2. Muhasebeleştirme
6. VATANDAŞIN BİLGİLENDİRİLMESİ
7. SONUÇ
7.1. Okul, Yurt, Kreş, Dershane
7. 2.Konaklama Tesisleri İle Hastaneler ve Diğer
Yataklı Sağlık Tesisleri
7.3. Her Türlü Yeme, İçme Ve Eğlence Yerleri
7.4. Daimi Surette Faaliyet Gösteren Lunapark,
Panayır, Fuar, Stadyum, Hipodrom, Spor Salonu Gibi Yerler
İle Eşya Depolamaya Mahsus Yerler
3.2.1.4. Lunapark, Panayır, vb. Evsel Atık Miktarı
7.5. Sinema, Tiyatro, Opera, Bale vb. Biletle Girilen
Koltuklu Eğlence Yerleri
3.2.1.5. Sinema tiyatro vb. Yerler evsel atık miktarı
7.6. Yukarıdaki Gruplar Kapsamına Girmeyen Ticari,
Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde Bulunanlar İle
MEVZUAT
47
Bunların Dışında Kalan Faaliyet Gösteren Yerler
7.7. Konut
EKLER:
Ek 1: Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği
Tablo 16: Atık Hesabının Toplanan Atık Miktarıyla
Orantılandırılarak Yeniden Dağıtımı
Tablo 17: Lunapark, Park, Panayır Vb. Yerler
Tablo 18: Sinema Tiyatro Vb. Yerler
Ek 2: Atıksu Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf
Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve
Esaslara İlişkin Yönetmelik
Tablo 19: Ticari, Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan Yerler
Ek 3: Çevre Temizlik Vergisi Mükellefi İş Yeri Ve
Diğer Kuruluşları Gösterir Tablo
Tablo 21: Konaklama Tesisleri İle Hastaneler Ve
Diğer Yataklı Sağlık Tesisleri
Tablo 20: Okul, Yurt, Kreş Ve Dershaneler
TABLOLAR:
Tablo 22: Her Türlü Yeme, İçme Ve Eğlence Yerler
Tablo 1: 2014 Yılı Hizmet Alım Giderlerinin Dökümü
Tablo 23: Lunapark, Park, Panayır Vb. Yerler
Tablo 2: Toplam Maliyet
Tablo 24: Sinema Tiyatro Vb. Yerler
Tablo 3: Net Toplam Sistem Maliyeti
Tablo 4: Okul, Yurt, Kreş, Dershane Evsel Atık Miktarı
Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 5: Konaklama Tesisi, Hastane Vb. Birim Atık
Miktarı Hesabı
Tablo 6: Konaklama Tesisi; Hastane Vb. Evsel Atık
Miktarı Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 7: Her Türlü Yeme, İçme Ve Eğlence Yerleri
Evsel Atık Miktarı Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 8: Lunapark, Panayır Vb. Evsel Atık Miktarı
Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 9: Sinema Tiyatro Vb. Yerler Evsel Atık Miktarı
Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 10: Ticari, Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan Yerler Evsel Atık
Miktarı Hesabı (Gruplara Göre)
Tablo 11: Konutlara İsabet Eden Evsel Atık
Tablo 12: Tüm Grupların Ağırlık Oranları
Tablo 13: Evsel Atık Toplanan Yerlere Göre Toplanan
Atık Miktarı
Tablo 14: Okul, Yurt, Kreş, Dershane
Tablo 15: Toplanan Atık Miktarıyla Orantılandırılarak
Yeniden Dağıtımı
Tablo 25: Ticari, Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde
Bulunanlar İle Bunların Dışında Kalan
Yerler
Tablo 26: Okul, Yurt, Kreş, Dershane
Tablo 27: Konaklama Tesisleri İle Hastaneler Ve
Diğer Yataklı Sağlık Tesisleri
Tablo 28: Her Türlü Yeme, İçme Ve Eğlence Yerleri
Tablo 29: Daimi Surette Faaliyet Gösteren Lunapark,
Panayır, Fuar, Stadyum, Hipodrom, Spor Salonu Gibi Yerler
İle Eşya Depolamaya Mahsus Yerler
Tablo 30: Sinema, Tiyatro, Opera, Bale Vb Biletle
Girilen Koltuklu Eğlence Yerleri
Tablo 31: Yukarıdaki Gruplar Kapsamına Girmeyen
Ticari, Sınai, Zirai Ve Mesleki Faaliyetlerde Bulunanlar İle
Bunların Dışında Kalan Faaliyet Gösteren Yerler
Tablo 32: Konutlar
Şeklinde sıralamak mümkündür.
SONUÇ:
Evsel katık atık hizmetlerinin yürütümüne esas tarifenin hazırlanması aşamasında tahakkuk eden çevre
temizlik vergisi sistem maliyetinden düşülmesi esastır.
Çevre temizlik vergisi ve evsel katı atık ücretinin ayrı kavramlar olduğu, çevre temizlik vergisi ile evsel katı atık ücretini aynı katagoride değerlendirmenin mümkün olmadığı, evsel katı atık hizmetlerine ilişkin maliyetler düzgün bir
şekilde hesap edilip istisna edilen hususlar bu maliyetten
düşüldükten sonra ilgililerinden tahsili gerekmektedir.
Bu doğrultuda; Ekim ayında bahse konu tarifeyi yapmayan/yapamayan belediyelerin Atıksu Altyapı ve Evsel
Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde
Uyulacak Usul ve Esaslara Ilişkin Yönetmeliğin Geçici 1
inci maddesi uyarınca 31.12.2014 tarihine kadar tarifeleri
yapmaları ve bu tarifeler uyarınca da 01.01.2015 tarihinden itibaren evsel katı atık ücretlerini mükelleflere yansıtarak tahsil etmeye başlamaları gerekmektedir.
48
Ekim 2014 • Yıl: 15 • Sayı: 169
Download

Evsel Katı Atık Ücret Tarifelerinin Belirlenmesinde Son Tarih 31.12