10 Ağustos
Cumhurbaşkanlığı Seçimleri
Yazılı Medya Araştırması
18 Ağustos 2014
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
İÇİNDEKİLER
1. SUNUŞ ............................................................................................................................... 3
2. ADAYLAR HAKKINDA ÇIKAN HABERLER NASIL SUNULDU? ............................................. 3 - 4
2.1
2.2
2.3
2.4
HABERLERİN ADAYLARA GÖRE DAĞILIMI ........................................................................... 4 – 5
ADAYLAR HAKKINDA OLUMLU SUNULAN HABERLER ......................................................... 5 – 6
ADAYLAR HAKKINDA OLUMSUZ SUNULAN HABERLER ....................................................... 6 – 7
ADAYLAR HAKKINDA TARAFSIZ SUNULAN HABERLER ......................................................... 7 - 8
3. HABERLERİN ADAYLARA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ ................................................... 9 - 10
4. HABERLERİN SEÇİM SONUÇLARIYLA KARŞILAŞTIRILMASI ........................................... 11 - 12
5. SONUÇ ............................................................................................................................. 13
Sayfa 2
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
1. SUNUŞ
Bu rapor 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin resmi sonuçlarının analizi ile 03-09 Ağustos
2014 tarihleri arasında Habertürk, Hürriyet, Milliyet, Posta, Sabah, Sözcü, Star, Yenişafak ve Zaman
gazetelerinde yer bulan haber ve köşe yazılarına dayanmaktadır.
Seçim tarihinden bir hafta öncesini (03-09 Ağustos) kapsayan yazılı medya araştırması için takip
edilen 9 gazetede Cumhurbaşkanı adaylarıyla ilgili çıkan haberler değerlendirilmeye alınmıştır.
Habere yapılan olumlu editöryal katkı haberin pozitif tespit edilmesini sağlamış, habere yapılan
olumsuz editöryal katkı ise haberin negatif değerlendirilmesine neden olmuştur. Editöryal katkı
içermeyen haberler ise tarafsız olarak tespit edilmiştir.
Araştırmanın temel amacı, Cumhurbaşkanı adaylarının seçimlere son bir hafta kala yazılı medya
organlarında ‘nasıl ve ne kadar’ yer aldığını tespit etmektir. Böylece zaman zaman gündeme gelen
medyanın kamuoyu oluşturmadaki rolü üzerine bir değerlendirme yapma imkanı doğacaktır. Bu
değerlendirme, adaylar hakkında yazılı medyada çıkan haberlerin niceliksel ve niteliksel ölçümlerinin,
seçim sonuçlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmesiyle gerçekleştirilecektir.
2. ADAYLAR HAKKINDAKİ HABERLER NASIL SUNULDU?
Üç cumhurbaşkanı adayı hakkında takip edilen medya organlarında toplam 726 haber yer almıştır.
Haberlerin 184’ü olumlu, 201’i ise olumsuz sunulmuştur. Bunun yanında, 343 haber ise tarafsız olarak
verilmiştir.
Adaylar Hakkındaki Haberler Nasıl
Sunuldu?
343
184
OLUMLU
201
OLUMSUZ
TARAFSIZ
,
Sayfa 3
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Haberlerin %25’inin olumlu, %28’inin olumsuz ve %47’sinin de tarafsız sunulduğu göze çarpıyor.
Adaylar Hakkındaki Haberler Nasıl
Sunuldu?
OLUMLU
25%
TARAFSIZ
47%
OLUMSUZ
28%
Yukarıdaki tablodan hareketle, haberlerin %25’inin olumlu ve %28’inin olumsuz sunulduğu dikkat
çekiyor. Dolayısıyla haberlerin olumlu ve olumsuz sunulan haber sayısında bir denge söz konusu.
Tarafsız sunulan haberler ise, tüm haberlerin yarısına yakın. Bu da, haberlerin yarısından biraz
fazlasının yanlı haber sunduğu dikkat çekiyor.
2.1 HABERLERİN ADAYLARA GÖRE DAĞILIMI
Recep Tayyip Erdoğan 462 haber ile hakkında en çok haber yapılan aday olurken, onu 182 haber ile
Ekmeleddin İhsanoğlu ve 82 haber ile Selahattin Demirtaş takip ediyor.
Haberlerin Adaylara Göre Dağılımı
462
182
82
ERDOĞAN
İHSANOĞLU
DEMİRTAŞ
Sayfa 4
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Haberlerin %64’ü Erdoğan hakkında, %25’i İhsanoğlu hakkında ve %11’i de Demirtaş hakkında.
Haberlerin Adaylara Göre Dağılımı
DEMİRTAŞ
11%
İHSANOĞLU
25%
ERDOĞAN
64%
Yukarıdaki tabloya bakıldığında, hakkında haber yapılan adayın büyük farkla Erdoğan olduğu
görülüyor. Bunda, Erdoğan’ın adaylığının dışında, Başbakan oluşunun da etkisi olduğu göze çarpıyor.
Erdoğan’ın hükümet ve parlamento çalışmalarına ilişkin haberler, Erdoğan’ın adaylık sürecinden
bağımsız olarak, olumlu ya da olumsuz haber değeri taşıyor. Ayrıca muhalefet liderlerinin öncelikle
ve çoğunlukla Erdoğan’ı hedef alması, yine Erdoğan hakkındaki haberlerin yoğunluğunu arttırıyor.
2.2 ADAYLAR HAKKINDA OLUMLU SUNULAN HABERLER
Recep Tayyip Erdoğan hakkındaki 107 haberin, Ekmeleddin İhsanoğlu hakkındaki 60 haberin ve
Selahattin Demirtaş hakkındaki 17 haberin olumlu olarak sunulduğu tespit edilmiştir.
Olumlu Sunulan Haberler
107
60
17
ERDOĞAN
İHSANOĞLU
DEMİRTAŞ
Sayfa 5
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Olumlu sunulan haberlerin %58’inin Erdoğan, %33’ünün İhsanoğlu ve %9’unun da Demirtaş hakkında
olduğu göze çarpıyor.
Olumlu Sunulan Haberler
DEMİRTAŞ
9%
İHSANOĞLU
33%
ERDOĞAN
58%
2.3 ADAYLAR HAKKINDA OLUMSUZ SUNULAN HABERLER
Recep Tayyip Erdoğan hakkındaki 147 haberin, Ekmeleddin İhsanoğlu hakkındaki 44 haberin ve
Selahattin Demirtaş hakkındaki 10 haberin olumsuz olarak sunulduğu tespit edilmiştir.
Olumsuz Sunulan Haberler
147
44
10
ERDOĞAN
İHSANOĞLU
DEMİRTAŞ
Sayfa 6
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Olumsuz sunulan haberlerin %73’ü Erdoğan, %22’si İhsanoğlu ve %5’i de Demirtaş hakkında.
Olumsuz Sunulan Haberler
DEMİRTAŞ
5%
İHSANOĞLU
22%
ERDOĞAN
73%
2.4 ADAYLAR HAKKINDA TARAFSIZ SUNULAN HABERLER
Adaylar hakkında tarafsız sunulan 343 haberin 208’i Recep Tayyip Erdoğan hakkında, 78’i Ekmeleddin
İhsanoğlu hakkında ve 57’si de Selahattin Demirtaş hakkındadır.
Tarafsız Sunulan Haberler
208
78
57
ERDOĞAN
İHSANOĞLU
DEMİRTAŞ
Sayfa 7
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Tarafsız sunulan haberlerin dağılımı şu şekilde: Erdoğan %61, İhsanoğlu %23 ve Demirtaş %16
Tarafsız Sunulan Haberler
DEMİRTAŞ
16%
İHSANOĞLU
23%
ERDOĞAN
61%
Olumlu, olumsuz ve tarafsız olarak sunulan haberlerin hemen hepsinde Erdoğan’ın açık ara önde
olduğu görülüyor. Bu sonucu doğuran, adaylarla ilgili çıkan tüm haberlerin yarısından fazlasının
Erdoğan ile ilgili olmasıdır.
Olumlu sunulan haberlerde Erdoğan önde olduğu gibi, olumsuz sunulan haberlerde de Erdoğan önde
gözüküyor. Olumlu sunulan haberlerin %58’i Erdoğan ile ilgiliyken, olumsuz sunulan haberlerin de
%73’ü Erdoğan ile ilgilidir. Bu da, medyada çıkan haberlerin sunumunda az farkla da olsa, Erdoğan
aleyhine bir durum olduğunu gösteriyor.
Gerek İhsanoğlu, gerekse Demirtaş hakkında sunulan olumlu ve olumsuz haberlerin oranları
incelendiğinde, her ikisinde de olumlu sunulan haberlerin oranlarının daha yüksek olduğu görülüyor.
Bu da, olumlu sunulan haber oranının, olumsuz sunulan haber oranından düşük olan tek aday
Erdoğan olduğu sonucunu gösteriyor.
Tarafsız sunulan haberlerde ise İhsanoğlu ile Demirtaş arasında %23 ile %16’lık oranlarla birbirlerine
nispeten yakın bir sonuç söz konusu. Tarafsız haberlerin oransal olarak azlığı, olumlu ve olumsuz
sunulan haberlerin oransal olarak fazla olması anlamına geliyor. Dolayısıyla İhsanoğlu ve Demirtaş
hakkında olumlu ve olumsuz sunulan haberlerin oldukça yüksek olması dikkat çekici.
Erdoğan hakkında tarafsız sunulan haberlerin %61 gibi yüksek bir orana sahip olması, Erdoğan
hakkındaki olumlu ya da olumsuz haberlerin oranlarının diğer adaylara göre daha düşük olduğunu
ifade ediyor.
Sayfa 8
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
3. ADAYLAR HAKKINDA SUNULAN HABERLERİN AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLMESİ
Takip edilen yazılı yayın organlarında Erdoğan hakkında 107 olumlu, 147 olumsuz ve 208 tarafsız
sunulan haber yer almıştır. Bu sonuçlara göre Erdoğan hakkında sunulan haberlerin %23’ü olumlu ve
%32’si olumsuz sunulurken, %45’i de tarafsız sunulmuştur.
Recep Tayyip Erdoğan
TARAFSIZ
45%
OLUMLU
23%
OLUMSUZ
32%
Takip edilen yazılı yayın organlarında İhsanoğlu hakkında 60 olumlu, 44 olumsuz ve 78 tarafsız
sunulan haber yer almıştır. Bu sonuçlara göre İhsanoğlu hakkında sunulan haberlerin %33’ü olumlu
ve %24’ü olumsuz sunulurken, %43’ü de tarafsız sunulmuştur.
Ekmeleddin İhsanoğlu
TARAFSIZ
43%
OLUMLU
33%
OLUMSUZ
24%
Sayfa 9
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Takip edilen yazılı yayın organlarında Demirtaş hakkında 17 olumlu, 10 olumsuz ve 57 tarafsız sunulan
haber yer almıştır. Bu sonuçlara göre Demirtaş hakkında sunulan haberlerin %20’si olumlu ve %12’si
olumsuz sunulurken, %68’i de tarafsız sunulmuştur.
Selahattin Demirtaş
OLUMLU
20%
OLUMSUZ
12%
TARAFSIZ
68%
Bu sonuçlar gösteriyor ki; hakkında oransal olarak en fazla olumlu haber sunulan aday İhsanoğlu,
hakkında oransal olarak en fazla olumsuz haber sunulan Erdoğan ve hakkında en fazla tarafsız haber
sunulan aday Demirtaş olmuştur.
Demirtaş, gerek olumlu gerekse olumsuz sunulan haber oranlarında diğer adaylara göre geride
kalmıştır. Bununla birlikte Demirtaş, hakkında tarafsız sunulan haber oranında açık ara farkla öndedir.
Erdoğan ve İhsanoğlu hakkındaki haberlerin tarafsız sunulmasına ilişkin oran ise %43 ve %45 ile
birbirine oldukça yakındır.
Her üç adaya ilişkin olarak da, haklarında çıkan haberlerin tarafsız sunulması oranı en yüksektir.
Sayfa 10
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
4. HABERLERİN SEÇİM SONUÇLARIYLA KARŞILAŞTIRILMASI
Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Resmi
Sonuçları
DEMİRTAŞ
9,76%
İHSANOĞLU
38,44%
Olumlu Sunulan Haberler
DEMİRTAŞ
9%
İHSANOĞLU
33%
ERDOĞAN
51,79%
Olumsuz Sunulan Haberler
İHSANOĞLU
22%
DEMİRTAŞ
5%
ERDOĞAN
58%
ERDOĞAN
73%
Yukarıdaki grafikler birlikte incelendiğinde, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde en yüksek oyu alarak
birinci olan Erdoğan’ın, olumlu ve olumsuz sunulan haberler kategorilerinde de birinci olduğu
görülüyor.
İhsanoğlu’nun Cumhurbaşkanlığı seçiminde aldığı oy oranı %38.75 olup, olumlu sunulan haberlerin
%33’ü İhsanoğlu ile ilgili. Demirtaş’ın ise seçimlerde aldığı oy oranı %9.75 olup, olumlu sunulan
haberlerin %9’u Demirtaş ile ilgili. Dolayısıyla İhsanoğlu ile Demirtaş’ın aldığı oy oranları ile sunulan
olumlu haberler içinden aldıkları pay birbirine yakın. Özellikle Demirtaş’ta bu oran neredeyse aynı.
Sayfa 11
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Recep Tayyip Erdoğan Hakkındaki
Haberlerin Sunuluşu
TARAFSIZ
45%
Ekmeleddin İhsanoğlu
Hakkındaki Haberlerin Sunuluşu
OLUMLU
23%
TARAFSIZ
43%
OLUMSUZ
32%
OLUMLU
33%
OLUMSUZ
24%
Selahattin Demirtaş Hakkındaki
Haberlerin Sunuluşu
OLUMLU
20%
TARAFSIZ
68%
OLUMSUZ
12%
Cumhurbaşkanlığı seçimini birincilikle tamamlayan Erdoğan’ın, aynı başarıyı yazılı medyada
gösteremediği anlaşılıyor. Erdoğan hakkındaki haberlerin olumlu sunulma oranı %23 iken, Demirtaş
hakkındaki haberlerin olumlu sunulma oranı %20 olarak tespit edilmiştir. Bu bakımdan bir
değerlendirme yapıldığında, Erdoğan’ın 42 puandan fazla önde olduğu Demirtaş ile yazılı medyada
olumlu sunulması bakımından bir yakınlık söz konusu. Bununla birlikte, seçimi ikincilikle tamamlayan
İhsanoğlu ise, hakkında yapılan haberlerin %33 ile en çok olumlu sunulduğu aday.
Her üç adayın da haklarında yapılan haberlerin oranı, aldıkları oy oranından düşük. Bu farkın en
yüksek Erdoğan’da olduğu göze çarpıyor. Yine Erdoğan’ın diğer adaylardan farklılaştığı diğer bir nokta
ise; hakkında olumlu sunulan haberlerin oranının, olumsuz sunulan haberlerin oranından düşük
olması. Diğer adaylar için bunun tersi bir durum geçerli; gerek İhsanoğlu’nun, gerekse Demirtaş’ın
hakkında olumlu sunulan haberlerin oranı, olumsuz sunulan haberlerin oranından yüksek.
Sayfa 12
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
5. SONUÇ
Yüksek Seçim Kurulu’nun açıkladığı kesin sonuçlara göre Cumhurbaşkanlığı seçiminde Erdoğan
%51.79, İhsanoğlu %38.44 ve Demirtaş %9.76 oranında oy aldı. Yapılan araştırma, yazılı medyanın söz
konusu oy oranlarının oluşmasına ne derece etki edebildiğine dair bazı ipuçları vermektedir.
Araştırmanın ortaya koyduğu niceliksel verileri iki grupta değerlendirmekte yarar var. İlki, adaylar
hakkındaki tüm haberler üzerinden adayların yazılı medya performanslarının değerlendirilmesi ve
ikincisi de adayların yalnızca kendileri hakkında çıkan haberler üzerinden yazılı medya
performanslarının değerlendirilmesidir.
Seçimlerin son haftasında adaylar hakkında yazılı medyada çıkan tüm haberler ele alındığında, seçim
sonuçlarına paralellik gösteren bir sonuçtan bahsetmek mümkün. Hakkında en çok haber çıkan
Erdoğan seçimin galibi olurken, hakkında en az haber çıkan Demirtaş da seçimin en az oy alan adayı
oldu. Adayların olumlu sunulduğu haberlere baktığımızda, yine en büyük payı Erdoğan’ın aldığını
görüyoruz. İhsanoğlu ikinci ve Demirtaş da üçüncü sırada. Yazılı medyanın seçim sonuçlarına önemli
ölçüde etki ettiğini destekleyen bu iki veriyi geride bırakarak devam edelim ve en doğru yorumu
yapabilmek için araştırmanın bütününü okumak gerektiğini söylemekle yetinelim. Olumsuz sunulan
haberlerin adaylara dağılımında ise, seçim sonuçları ile ters orantılı bir ilişkiden bahsetmek mümkün.
Olumsuz sunulan haberlerdeki en büyük payın ezici çoğunlukla Erdoğan’a dair olması, araştırma
verileri ile seçim sonuçlarının ilk ve en büyük çelişkisi. Seçimi en geride tamamlayan Demirtaş ise, yine
seçim sonuçlarıyla çelişkili bir şekilde, hakkında en az olumsuz haber sunulan isim.
Adaylar tüm haberler üzerinden değil de, yalnızca kendileriyle ilgili haberler üzerinden
değerlendirecek olursak, yine seçim sonuçlarıyla orantılı ilişki olmadığı görüyoruz. Erdoğan hakkındaki
haberlerin olumsuz sunulması oranı, diğer adaylara göre yüksek. Hatta öyle ki; hakkında sunulan
olumlu haber oranı, olumsuz haber oranından geri kalan tek aday Erdoğan. İhsanoğlu için de
Demirtaş için de bunun tersi geçerli; haklarında sunulan olumlu haber oranı, sunulan olumsuz haber
oranının üzerinde. Bir diğer önemli nokta, seçim sonuçlarına göre Erdoğan ile Demirtaş arasında
yaklaşık 42 puan fark olmasına rağmen, haklarında çıkan haberlerin olumlu sunulma oranı birbirine
oldukça yakın. Seçimlerde ikinci olan İhsanoğlu ise, hakkında çıkan haberlerin olumlu sunulma
oranında zirvede. Bu defa, yazılı medyanın Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yeterince etkili olmadığı
savını destekleyen verilerle karşı karşıyayız.
Araştırmanın sonucu, yazılı medyanın seçim sonuçlarını değiştirecek derecede bir etki gücüne sahip
olmadığını ortaya koyuyor. Ancak önemle belirtmek gerekir ki; bu tespit yazılı medyanın seçim
sonuçları üzerinde etkili olmadığı anlamına gelmiyor. Bilakis araştırma bulguları, yazılı medyanın
seçime etki ettiğini, ancak bunun sonuçlar üzerinde önemli değişiklikler yapacak seviyede olmadığını
ifade ediyor. Bununla birlikte, araştırmanın en keskin sonuçlarından biri, adaylar hakkında çıkan
haberlerin yaklaşık yarısının –olumlu ya da olumsuz- taraflı olarak değerlendirilmesidir. Bu da, yazılı
medyanın Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde tarafsızlık sınavını geçemediğinin önemli bir işareti.
Sayfa 13
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
TEŞEKKÜR EDERİZ
www.dorduncukusak.org
10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması
Download

10 Ağustos