ANKARA ÜNİVERSİTESİ
FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
TOPRAK A.B.D.
823541 - Toprak Kirliliği
Toprak Kirliliğinin Önemi
Yeryüzü, Dünya’nın %25’ ini kaplayan insan,
hayvan ve bitkilerin ana yaşam kaynağı ve
yaşamlarını devam ettirecekleri tek yerdir.
Toprak ise tüm karasal canlılar için ana besin
yetiştirme ortamıdır.
Toprak Kirliliği
 Toprağın katı, sıvı, gaz ve radyoaktif artık ve
kirleticiler tarafından fiziksel, kimyasal ve
biyolojik özelliklerinin bozulmasıdır.
 Kirlilik, erozyon çoraklaşma gibi toprağın yok
olma sebeplerinden birisidir.
Nedenleri
*** Kentleşme,
*** Sanayileşme
*** Tarımsal faaliyetler
Kentleşme ve sanayileşme tarım dışı alanlara
kaydırılabilirse de tarımsal faaliyetleri
topraktan uzaklaştırmak imkânsızdır.
Tarımsal Faaliyette Kirlilik
Tarımsal Faaliyette Kirlilik
*** İlaç ve Gübre ana kirletici unsurlardır.
Tarım ilaçları: Toprağın biyolojik dengesini
bozarak verimliliği düşürür. Birçok zararlıya
direnç kazandırdığı gibi yararlı
mikroorganizma ve canlılığın kaybolmasına
neden olur. Kullanıldığı meyve ve sebzede
kalıntı bırakarak insan ve hayvanlara geçip,
sağlığını bozar.
Tarımsal Faaliyette Kirlilik
***Gübreler***
- Satın alınan gübreler için ağır metalleri de
kapsayan kimyasal madde içeriğini gösterir
belge bulunmalı,
- Gübrelerin depolanması uygun bir şekilde
yapılmalı,
- Kullanma tarihi geçmiş bitki koruma ve
gübreleme ürünleri kullanılmamalı,
Tarımsal Faaliyette Kirlilik
*** Gübreler ***
- İlaç ve gübre karışımlarının doğru olduğu
-
kontrol edilmeli,
Doğru zamanda, doğru tavsiye, uygun dozda
gübre uygulaması,
Optimum sulama suyu kullanılmalı,
Ambalaj atıklarının durulanması ve doğru bir
şekilde tasfiyesi sağlanmalıdır.
Örnek
 Eğirdir Gölü Havzası, Türkiye’nin elma
üretiminin yüzde 20’sini karşılayan Isparta’da
önemli bir üretim alanı.
 Aşırı gübre kullanımı nedeniyle yılda 1.060
ton azot, 725 ton fosfor ve 15 ton
potasyum toprağa, buradan da göl suyuna
karışıyor.
Yaklaşık 195 ton tarım ilacının kullanıldığı göl
havzasında yılda 70 ton ilaç ambalajı
atığı oluşuyor
Tarımsal Faaliyette Kirlilik
*** Gübre & Ağır metal
 Ağır metaller insan ve diğer canlı türleri için
toksiktirler.
 Metabolizmada birikirler, canlılık yapısını
bozarlar.
 En sık karşılaşılanlar : Hg, Pb, Cd, As, Cr
 Ağır metaller su ve havada çözünemez ve
parçalanamaz.
Toprak Kirlenmesinin Önemli Etkileri
 Kirletici madde içeren tozların ve uçucu
organik maddelerin solunum yolu ile vücuda
girmesi,
 Kirlenmiş toprakların ağız yolu ile vücuda
girmesi,
 Yüzeysel suların yağmur sularıyla kirlenmesi,
 Yeraltı sularının sızma sonucu kirlenmesi,
 Bitkilerde kirletici maddelerin birikimi,
 Uçucu organik bileşiklerin buharlaşma
sonucu atmosferi kirletmesi olarak
sıralanabilir.
Kirlilik Mekanizmaları ve Davranışları
 Kirleticilerin topraktaki davranış ve etkileşimi
toprak ortamındaki bütün fazlarda (katı, sıvı,
gaz) meydana gelen çeşitli fiziksel, kimyasal
ve biyolojik süreçleri kapsar.
 a. Toprak içerisinde ve üzerinde tutunma
 b. İnfiltrasyon, difüzyon ve toprak
solüsyonlarıyla taşınma
 c. Toprak içerisinde kimyasal değişimlerin
başlaması, transformasyonu ve değişim
Kirlilik Mekanizmaları
 Adsorptif Tutunma
- İyonik Kirleticilerin Adsorbsiyonu
 Adsorptif Olmayan Tutunma
- Yakalama (Kompaktlaşma- SüzülmeFiziksel ve Kimyasal yakalama)
- Çökelme
- Sızma ( İnfiltrasyon)
Kirlilik Taşınması
 Adveksiyon
 Dispersiyon ( Mikroskobik – Makroskobik)
Kirlilik Kontrolü
 Kirlenmekte veya kirlenmiş alanın zamanla kirlilik
yoğunluğunun değişiminin gözlenmesi ve
nitelendirilmesidir.
 Kirlilik kontrolünün sağlanması için;
- Kirleticilerin doğasını, miktarlarını, kaynaklarını ve
yayılımını,
- Kirleticilerin etkisini,
- Yoğunluk modellerini, pedolojik değişiklikleri ve
nedenlerini,
- Islah imkanı ve yapılabilirliğini bilmek gerekir.
Islah ve Arındırma
 Kirliliğin kontrolü sonrasında kirlilik oluşturan etmen
eşik değeri geçiyorsa toprağın ıslah edilmesi veya bu
etmenlerden arındırmak gerekir.
 İşlemi gerçekleştirmeden önce bir takım yöntem ve
planla bir yol haritası çıkarılmalıdır.
 Islahın gerekliliği, kirletici tipi, risk seviyesi, ıslah
aciliyeti, ortam uygunluğu, ıslah metodu ve finansal
durum gözetilmelidir.
En Sık Kullanılan Islah Yöntemleri
 Kazıp çıkarma,
 Stabilizasyon, katılaştırma, sabitleştirme,
vitrifikasyon,
 Muhafaza altına alma-kaplama/örtme,
 Bariyer duvarları,
 Gaz kontrol ve toplama sistemleri,
Fiziksel ve Kimyasal Arındırma
Teknikleri




Oksidasyon,
İyon değişimi ve çökelme,
Fotoliz,
Granüle Olmuş Aktif Karbon Üzerinde
Tutunma,
 İndirgenebilir Deklorinasyon,
 Toprak Buhar Ekstraksiyonu,
 Toprak Yıkanması,
 Yoğun Su ile Toprak Yıkanması,
 Elektrokinetik Arıtım
Biyolojik Arındırma Teknikleri
** Yerinde bio-ıslah,
- Bioventing,
- Peroksit İnjeksiyonu,
** Yerinde olmayan bio-ıslah,
- Sulu faz işlemi,
- Katı faz işlemi,
a- Arazi düzenlemesi, b- Yığınlama c- Kompostlama
Biyolojik Arındırma Teknikleri
** Bioremediasyon,
** Fitoremediasyon
- fitoekstraksiyon, - fitodegradasyon,
- rizofiltrasyon,
- fitostabilizasyon,
- fitovolatilizasyon – rizodegradasyon.
Katılaştırma ve Stabilizasyon
Yöntemleri
 Katran ile katılaştırma,
 Termoplastik materyaller içinde kapsülasyon,
 Polietilen Uygulaması,
 Çimentolama.
Termal Uygulama
 Yakma,
 Termal Desorbsiyon,
 Plazma Metodu
 Beyaz adam, annesi toprağa ve kardeşi olan
gökyüzüne, alıp satılacak, yağmalanacak bir şey
gözüyle bakar.
Onun bu ihtirasıdır ki, toprakları çölleştirecek ve her
şeyi yiyip bitirecektir.
Beyaz adamın kurduğu kentlerde huzur ve barış yoktur.
Bu kentlerde bir çiçeğin taç yapraklarını açarken
çıkardığı tatlı sesler ve bir kelebeğin kanat çırpınışları
duyulamaz.
Beyaz adam paranın yenmeyen bir şey olduğunu, son
ırmak kuruduğunda, son ağaç yok olduğunda, son balık
öldüğünde anlayacak...
Kızılderili Şef Seattle - 1853
Download

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ