ÖZET
DOKTORA TEZİ
BALIK ÜRETİM İŞLETMELERİNDE MALİYETLERİN MUHASEBE
STANDARTLARI VE VERGİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE
HESAPLANMASI:
BİR VAKA ÇALIŞMASI
Seçkin ARSLAN
Danışman: Prof. Dr. Zeki DOĞAN
2012 – 299 Sayfa
Bu çalışmada balık üretim işletmelerinde maliyetlerin muhasebe standartları
ve vergi mevzuatı çerçevesinde hesaplanması ve bir vaka çalışması konusu
incelenmiştir. Balık üretim işletmelerinde karşılaşılan gider türleri ve gider tutarları
öncelikle tek düzen muhasebe sistemi daha sonra 41 No’lu Türkiye Muhasebe
Standardı (KOBİ TFRS 34. Bölüm) esas alınarak belirlenmiş, birim üretim
maliyetleri hesaplanmış ve elde edilen muhasebe bilgileri finansal tablolara
aktarılmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde, tarım sektörü, tarımsal faaliyetler ile tarım
işletmeleri hakkında genel bilgilere yer verilmiştir.
İkinci bölümde, tarım işletmelerinde uygulanması gereken tarım muhasebesi
konusu incelenerek, tarım muhasebesinin önemi ve gelişim süreciden bahsedilmiştir.
Daha sonra tarım işletmelerinde, envanter, değerleme ve amortisman işlemleri
detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde, tarım işletmelerinin tarımsal faaliyetleri ile ilgili olarak
yayınlanan 41 No’lu Türkiye Muhasebe Standardı, standardın önemi, gelişim
süreci, amacı ve kapsamı hakkında bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra canlı
varlıklar ile tarımsal ürünlerin muhasebeleştirilme süreci detaylı bir şekilde
açıklanarak, standartta yer alan tarımsal faaliyetlere ilişkin devlet teşvikleri ile bu
teşviklerin muhasebeleştirilme biçimleri incelenmiştir.
I
Dördüncü bölümde, balık üretim işletmelerinde kurulması gereken maliyet
muhasebesi bilgi sistemi hakkında teorik bilgilere yer verilmiştir. Öncelikle balık
üretim işletmelerinde maliyet ve maliyet muhasebesi kavramları açıklanmış,
maliyetlere etki eden faktörler belirtilmiştir. Daha sonra tekdüzen muhasebe sistemi
çerçevesinde giderlerin sınıflandırılması yapılarak, gider yerleri ve gider dağıtımları
hakkında bilgiler verilerek balık üretim işletmelerinde kullanılacak maliyet
muhasebesi yöntemleri değerlendirilmiştir.
Beşinci ve son bölümde ise uygulamaya konu olan balık üretim işletmesi
hakkında, genel bilgiler verilerek, uygulamanın amacı ve önemi belirtilmiş, üretimi
yapılan gökkuşağı alabalık türünün üretim süreci ana hatları ile açıklanmıştır. Daha
sonra balık üretim işletmelerinin üretim sürecinde ortaya çıkan maliyet hesaplamaları
ile muhasebe uygulamaları öncelikle Türk Vergi Mevzuatı, daha sonra 41 No’lu
“Tarımsal Faaliyetler Standardı” çerçevesinde ele alınarak çeşitli sonuçlara ulaşılmış
ve ulaşılan finansal bilgiler karşılaştırılmıştır.
Yapılan uygulama sonucunda, her iki yöntem esas alınarak elde edilen
finansal bilgiler karşılaştırıldığında, tutar olarak çok yüksek farklılığa ulaşılmamakla
birlikte, Türk Vergi Mevzuatı ile Türkiye Muhasebe Standartları’nın farklı
yaklaşımları benimsediği tespit edilmiştir. Benimsenen bu farklı yaklaşımlar
sonucunda ise, işletmenin bilançosunda yer alan aktif ve pasif hesaplarına ilişkin
tutarlar ile gelir tablosunda yer alan kar veya zarar kalemleri farklılık göstermektedir.
Bununla birlikte, tekdüzen hesap planının, tarım işletmelerinin finansal işlemleri
sonucu elde ettiği bilgilerin ilgili finansal tablolara aktarılmasında bilgi muhasebesi
açısından yetersiz olduğu kanaatine varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tarım Sektörü, TMS-41, Balık Üretim İşletmelerinde Maliyet
Hesaplamaları
II
ABSTRACT
Ph. D. THESIS
CALCULATION OF COSTS WITHIN THE FRAMEWORK OF
ACCOUNTING STANDARDS AND TAX LEGISLATION AT FISHERIES
ENTERPRISES: A CASE STUDY
Seçkin ARSLAN
Supervisor: Prof. Dr. Zeki DOĞAN
2012 -299 Pages
In this study, the subject is according to accounting standards and tax
legislation how to analyse cost accounting and financial applications at fisheries
enterprise and a case study. The expenditure items and budgets were assigned
primarily acoording to uniform accounting system than 41th Turkish Accounting
Standart (SMEs for TFRS, Section 34) and fair values were calculated and obtained
accounting informations were transferred to financial statement at hatcheries.
At the first part of this study general informations about agricultural sector,
agricultural activities and agricultural enterprises are given.
At the second part the agriculture accounting policy in hatcheries is
examined, the significancy of agriculture accounting and its development process are
mentioned. Than in agriculture enterprises inventory, valuation and depreciation
schedule are explained in depth.
At the third part, some informations are given about 41th Turkish Account
Standart which was published inconcern with agriculture enterprises’ agricultural
activities, the significancy of standart its development process, aims and its scope.
Than biological assets and the recognition process of agricultural products are
explained in detail. Government promotions which are related to agricultural
activities that appears in standarts and accounting treatments of those promotions are
examined.
III At the fourth part, includes theorical informations about the cost accounting
data systems which must be set up at hatcheries. Principally the concepts of cost and
cost accounting are explained and the factors that effect to cost are signified. Than by
classifying according to uniform system of accounts, by giving informations about
expenditure items and occured expenses cost accounting treatments are evaluated.
At the last part by giving general informations about this hatchery which is
subject to this application, aim of the application and applications importance are
indicated, the production process of the rainbowtrout(that is producting) is outlined.
Than by handling the cost accounts which appear at production process of the
hatcheries and accounting practices in concern with “ Turkish Tax Legistation” and
than 41th “Agricultural Activities Standart” various informations are reached and
these financial informations are compared.
The result of this practise when the financial informations compared by
respecting both of two methods, in all. There aren’t many differences but, it is
confirmed that “Turkish Tax Legislation” and “Turkish Accounting Standarts”
internalized different approximations. The results of these different approximations.
There are differences also between the amounts which are regarding to account of
assets and liabilities that appears in business organizations annual financial statement
with profit/loss items that appear in income statement. However it is reached
conclusion that the uniform accounting plan is insufficient in terms of information
accounting while the informations which are procured by agriculture enterprises in
concequence of financial transactions, are being transfered to statements.
Key Words: Agricultural Sector, TAS-41, Cost Calculations For Fisheries
Enterprises
IV 
Download

Balık Üretim İşletmelerinde Maliyetlerin Muhasebe Standartları ve