Meclisi Ayan
1 : 24
9 Şubat 1334 (1918)
C: 1
bette b u kabil gazeteler Heyet-i Celîlenin de m a n z û r u
ların içinde Paris'te d a h a sene girmezden evvel Teş-
olmuştur.
rin-isâni ayında o senenin müellefatı t a b ve neşro­
A H M E T R I Z A B E Y — Bu İzahat ile kütüb-ü il­
miyye ve fenniyye h a k k ı n d a Ferid Paşa hazretlerine
l u n m a k m u t a t t ı r - b u suretle neşrolunmuş bir kita­
bı sene başından iki gün evvel b u r a d a
gördüm.
bir cevap verilmiş olmuyor. Resâil v e cerâid-i siyasiy-
F E R İ T P A Ş A ( D â m â d - ı Şehriyârî) — O kitap­
yeden ben bahsettim. Bugün bize lâzım olanda onlar­
ları celb ^edebilenlerin k i m olduklarını bilirsiniz. Ben
dır.
o n l a r d a n değilim.
'Biz riyaziyata ve cebre ait kitaplar getirtecek d e ­
ğiliz. Bizim celp ve m ü t a l a a e t m e k istediğimiz, siyasî
eserlerdir. Siyasî ceride ve risalelerdir.
Almanya'da,
İ B R A H İ M B E Y — M ü s a a d e b u y u r u n u z , sözüm
kesilmesin.
Berlinde b u gibi asar serbest satılıyor. O r a d a k i sefe­
F E R İ T P A Ş A ( D â m â d - ı Şehriyârî) — Evet, hakk-ı
rimiz b u kabil neşriyatı tedârik eder ve d o ğ r u d a n doğ­
âlîniz var. F a k a t sözü düşünerek söyleyelim beyefendi
r u y a  y â n a gönderebilir. H ü k ü m e t i n bu risâil ve ce-
İ B R A H İ M B E Y — M ü s a a d e eden, bendeniz dü­
râidi ihtiva eden paketleri a ç m a y a d a selâhiyeti yok­
şünerek söylüyorum. V e bu kitapları nezdinde gördü­
tur. B u n l a r hariciye nezaretine nasıl geliyor ve harici­
ğ ü m o zat d a -şimdi isim tasrihine m e c b u r kaldığım­
ye
memurları
d a n doalyı söylüyorum- K â m i l Paşa z â d e Abdullah
de
onların
onlardan
b u cerâidi
münderecatını
ziyâde
nasıl
okuyorlarsa,
öğrenmeye, onlar
ihtiyacımız,
selâhiyetimiz
bizim
kadar,
Beydir. Kendisi' d e Şûrâ-yı Devlet âzâsındandır. Her­
vardır.
kes
(«Biz d e o k u m a k isteriz, p e k doğru» sesleri)
istediği
resâil-i
fenniyyeyi
getirtiyor.
Hükümet
b u n a hiç bir veçh ile m ü m a n a a t etmiyor. F a k a t kitap­
( M E H M E T Ş Ü K R Ü P A Ş A — Meclis-i  y â n kü­
çılar, hal-i h a r p
sebebiyle m a r u z kaldıkları
müşki-
tüphanesi için b u gibi cerâidin celbi meselesini D î -
lâttan dolayı kendileri d o ğ r u d a n doğruya
van-ı Riyaset m ü z a k e r e eder ve b u n a bir çare bu­
istemiyorlar.
lursa d a h a muvafık olur.
caat edildiği takdirde, bu gibi eserler pek r a h a t ve m ü ­
F E R İ D P A Ş A ( D â m â d - ı Şehriyârî) — Bendeniz
Ancak
Avrupa'daki
getirtmek
kitapçılara
müra­
k e m m e l bir surette getirtiliyor. Sonra, gazete mesele­
z a n n e d i y o r u m k i Dahiliye N â z ı n Vekilide b u r a d a olsa,
sine gelince: E n c ü m e n , Ferit Paşa Flazretlerinin b u
b u bahsi Şükrü P a ş a Hazretleri k a d a r m ü d a f a a et­
takrirlerini, yâni tekiif-ı kanunîlerini tetkik ettiği sı­
meyecekler idi. Zât-ı seniyyeleri eğer h ü k ü m e t i mü­
rada, b u teklif-i kanunînin son maddesinde, Paşa Haz­
d a f a a e t m e k istiyor idiyseniz, zannederimki p e k m u -
retlerinin de, gazetelerin hal-i h a r b i n devamı m ü d -
sîp bir surette m ü d â f a a etmediniz. E m i n
olunuzki
detince sansüre tâbi tutulması l ü z u m u n u
dermeyan
paşa hazretleri, kitabın memlekete ithali m e m n u d u r ,
b u y u r d u k l a r ı n ı g ö r d ü . Bu gün vakıa gazeteler, sansüre
bendeniz d a i m a k ü t ü b ü ilmiyye ve fenniyye ile iştigal
tâbidir.
Sansürün, intişarına
müsaade
ettiği, gazete­
ettiğim için, bunları daima getirir idim. F a k a t ü ç se-
ler de m e m n u değildir. F a k a t m u h â s ı m devletlerden
nedenberidir ki hiç bir kitap getirtemiyorum v e h e r
gazete getirilemez. Ç ü n k ü o devletler
vakit a r z ettiğim müşkilât karşısında kalıyorum. R ü -
ahâlisiyle m u h a b e r e edilemez. E n c ü m e n , bu meselenin
fekaa-i k i r â m ı m a m ü r a c a a t ile bu meselenin hüsn-ü
tetkiki esnasında yalnız H ü k ü m e t i n beyanatıyla ikti­
suretle hallini talep etmiştim.
fa etmedi. K e n d i istidlaat-ı zâtiyyesine de m ü r a c a a t
M E H M E T Ş Ü K R Ü P A Ş A — Bendeniz h ü k ü m e t i
etti. Neticeden, kütüb-ü
fenniyyenİn
m e m â l i k ve
memleketimize
değil, fakat E n c ü m e n d e b u l u n d u ğ u m için, E n c ü m e ­
celbi m e m n u olmadığına k a n a a t getirdi,. Binaenaleyh
nin m u k a r r e r â t ı n ı m ü d â f a a edioyrum. Bu d a benim
esasen m e m n u o l m a y a n bir şey hakkında adem-i m e m -
hakkımdır. K ü t ü b - ü fenniyeden zâten men'i celp ve
nûiyyete dair k a n u n y a p m a k zait olduğu için, Encü­
ithali müstelzim olacak bir şey y o k t u r .
men. E n c ü m e n mazbatasıyla arz ettiği suret-i kararı
ihtiyar etti. Paşa Hazretlerinin teklif ettiği k a n u n d a
F E R İ D P A Ş A ( D â m â d - ı Şehriyârî) — Bu kanu­
nu, ben kitap celp edebileyim.
İ B R A H İ M B E Y — Bendenize kalırsa,
müttefik ve bîtaraf memleketler gazetelerinin sansüre
tâbi olması hakkında bir m a d d e vardır. Bugün yapı
cerâid-i
lan m u a m e l e d e başka bir t a r z d a değildir. F a k a t A h ­
siyasiyyenin, gazetelerin asâr-ı ilmiye ve k ü t ü b - ü fen-
met Rıza Beyefendi Hazretlerinin tekliflerine -ki bu
niyenin celbi, bugün m e m n u değildir. Paşa hazretleri­
meseleye taallûku yoktur- hepimiz iştirak ederiz. A h ­
nin b u y u r d u k l a r ı gibi, bunları getirmekte müstahyil
m e t Rıza Beyefendi, m a k a m - ı Riyaset veya Dîvân-ı
değildir. Bir çokları getirtiyorlar. H a t t a F r a n s a ' d a , P a ­
Riyaset n â m ı n a Hey'et-i Ayan kütüphanesi için m e ­
ris'te (1918) tarihinde neşrolunmuş kitapları - ki bun­
mâlik-i sairede intişar eden gazetelerin, tabiî, sansür367 —
T B M M KÜTÜPHANESİ
Download

Meclisi Ayan 1 : 24 9 Şubat 1334 (1918) C : 1 bette bu kabil