ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ KONFERANSLARI
Eskiçağ Dininde Kadın: Ana Tanrıçadan Günahkâr Kadına
Binnur Çelebi, Doktora Öğrencisi, Konya Selçuk Üniversitesi Arkeoloji Anabilim Dalı
Arkeologlar Derneği Başkan Yardımcısı
Eskiçağ toplumlarında dini inancın ilk defa ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını saptamak kolay bir iş
değildir. Kadının kutsal oluşumu sayılan “Ana Tanrıça”nın varlığını anlayabilmek için günümüzden
binlerce yıl öncesine uzanarak dilsiz “dişi idoller”e ses vermemiz gerekmektedir. Paleolitik Dönem
insanının kendi düşüncesinde tasarladığı çıplak kadın heykelcikleri bilim insanlarınca ilk tanrıça
betimleri sayılmaktadır. Bu heykelcikler aynı zamanda Paleolitik insanın doğayla kadın arasında
kurduğu ilişkinin de bir göstergesidir. Doğurgan, besleyici ve anaç olan doğa elbette ki kadın
olmalıydı. İlk tanrı doğaydı ve doğa da kadın. Paleolitik dönemden itibaren yavaş yavaş gelişen
felsefi düşünceye göre, bebeğini doğuran anne gibi evrenin de yaratıcısı bir dişil öğe olmalıydı. Bu
dişil öğe düşüncesi “İlk Ana” mitini doğurdu. İlk ana kozmozu yaratandı ve bu mit, dünyanın çok
farklı bölgelerinde yaşayan topluluklar arasında hızla yayıldı. İlginç olan ise; tüm eski dünyada
ortak bir din kavramının kadın bedeni üzerinden yaratılmış olmasıydı. Özellikle Akdeniz kültürleri
merkezli Eski Dünyada ilkel toplumlardan itibaren çoktanrılı pagan inanışlarına kadar kadın tek ve
en büyük yaratıcı güç olarak tanrıçalaştırıldı. Ancak daha sonra kadınlar eve kapatılıp sadece
hizmet görevlilerine dönüştürüldüklerinde ve yaratıcı işler erkeklere kaldığında; kadınların daha
önce uygarlaşma yolunda attıkları dev adımlar unutturuldu. Başlıca üç erkek alanı olan din, ordu ve
siyasetten dışlanan kadınlar yüzyıllarca suskun kalacak karanlık bir döneme hapsedildi. Elleriyle,
sözleriyle, bilgileriyle ve yaratıcılıklarıyla her yerde olan Ana Tanrıçalar hangi güçler tarafından
yeryüzünün dışında göklerde yaşayan tek bir erkek tanrının lehine saltanatlarından oldu? Bütün
kültürlerde kadınlar, ilkin onları tanrılaştıran, sonra da lanetlemelerine sebep olan bir öğe olan
doğayla ilintilendirildi. Paleolitik Dönemden tanıdığımız hayat veren “Ana Tanrıça”, binlerce yıl
süren serüveninde cadı tanrıça “Hekate”’ye, bebek öldüren uzun saçlı dişi şeytan Lilith’e ya da
günahkâr Havva’ya dönüştürüldü.
18 Mart 2014, 14:00 Mardin Artuklu Üniversitesi (Yeni Kampüs) Edebiyat Fakültesi Çok Amaçlı Salon
Download

Binnur Celebi Konferans Posteri