İçsel Bilgi ve Bilginin Kötüye Kullanılması
Dr. Nusret Çetin
[email protected]
27 Haziran 2014
İçsel Bilgi ve Kamuya Açıklanması
• İçsel Bilgi
• Sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya
yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek henüz kamuya
açıklanmamış bilgi, olay ve gelişmeler
• Kamuya Açıklama
• İçsel bilgiler ve bu bilgilerdeki değişiklikler ihraççılar tarafından
kamuya açıklanır.
• İçsel bilgilerin, ihraççıların bilgisi dışında, ihraççıların belirli
oranda paya sahip ortakları tarafından öğrenilmesi durumunda,
ilgili kişiler tarafından söz konusu içsel bilgilere ilişkin kamuya
açıklama yapılır.
• İhraççının ana ortaklığı ve bağlı ortaklıklarının faaliyetlerinde
bir değişikliğin ortaya çıkması ve bu değişikliğin ihraççı için
önemli bir değişiklik meydana getirmesi durumunda, ihraççı
tarafından açıklama yapılır.
2
Kamuya Açıklamanın Ertelenmesi (I)
• İhraççı, meşru çıkarlarının zarar görmemesi için içsel bilgilerin
kamuya açıklanmasını,
– yatırımcıların yanıltılmasına yol açmaması ve
– bu bilgilerin gizli tutulmasını sağlayabilecek olması şartıyla
erteleyebilir.
• Ertelemenin ihraççının meşru çıkarlarının korunmasına olan
etkisi, yatırımcıların yanıltılması riskini oluşturmadığı ve
erteleme süresince bu bilginin gizliliğinin korunması için alınan
tedbirler yönetim kurulu kararına bağlanır veya yönetim kurulu
tarafından yetki verilmiş ise belirtilen hususlar hakkında yetki
verilen kişinin yazılı onayı alınır.
• Belirli oranda pay sahibi olan ortakların açıklama yapması
gereken hallerde, anılan kişiler de erteleme hakkından
yararlanabilir. Bu kişiler tarafından ihraççıya yapılacak bildirim
üzerine yukarıda belirtilen yönetim kurulu kararı alınır.
3
Kamuya Açıklamanın Ertelenmesi (II)
• İhraççılar
içsel
bilgilerin
gizliliğinin
sağlanamaması halinde açıklanmasını sağlamak
zorundadır.
• İçsel bilgilerin kamuya açıklanmasının ertelenme
sebepleri ortadan kalkar kalkmaz, ihraççılar söz
konusu içsel bilgileri kamuya açıklar.
• Açıklanması ertelenen içsel bilgiye konu olan
olayın gerçekleşmemesi durumunda açıklama
yapılmayabilir.
4
İçsel Bilgiye Erişimi Olan Kişiler Listesi
• İhraççılar tarafından, iş akdi ile veya başka bir şekilde kendilerine
bağlı olarak çalışan ve içsel bilgilere düzenli erişimi olan kişiler
MKK’ya bildirilir.
• İdari sorumluluğu bulunan kişilerin, aynı zamanda içsel bilgilere
erişimi olan kişiler oldukları kabul edilir. İdari sorumluluğu
bulunan kişiler:
– İhraççının yönetim kurulu üyeleri,
– Yönetim kurulu üyesi olmadığı halde, ihraççının içsel bilgilerine
doğrudan ya da dolaylı olarak düzenli bir şekilde erişen ve ihraççının
gelecekteki gelişimini ve ticari hedeflerini etkileyen idari kararları
verme yetkisi olan kişiler,
• İhraççılar, içsel bilgilere erişimi olan kişilerin bu bilgilerle ilgili
olarak Kanun ve ilgili mevzuatta yer alan yükümlülüklerinden ve
bu bilgilerin kötüye kullanımı ile ilgili yaptırımlardan haberdar
olmasını sağlamakla yükümlüdür.
5
Haber ve Söylentilerin Doğrulanması (I)
• İhraççılar hakkında
– sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların
yatırım kararlarını etkileyebilecek öneme sahip,
– basın-yayın organları veya diğer iletişim yollarıyla ilk kez kamuya
duyurulan veya
– daha önce kamuya duyurulmuş bilgilerden farklı içerikteki haber
veya söylentilerin varlığı halinde
• bunların doğru veya yeterli olup olmadığı konusunda,
ihraççılar tarafından kamuya açıklama yapılması
zorunludur.
• Kamuya açıklanmış bilgilere dayanılarak ihraççı hakkında
yapılan yorum, analiz, değerlendirme ve tahminler bu
kapsama girmez.
6
Haber ve Söylentilerin Doğrulanması (II)
• Haber veya söylentilerin kamuya açıklanması ertelenen
bilgilere ilişkin olması durumunda, ertelemeye ilişkin
sebeplerin ortadan kalktığı kabul edilir ve ihraççı
tarafından kamuya açıklama yapılır.
• Geleceğe yönelik değerlendirmeler de dahil olmak üzere
özel durumlara konu hususların basın-yayın organları veya
diğer iletişim yollarıyla kamuya duyurulmak istenmesi
durumunda, bu duyurunun öncesinde veya eş zamanlı
olarak KAP’ta açıklama yapılır.
• Söz konusu hususların kamuya açık bir toplantıda sehven
duyurulması halinde ise konu hakkında derhal KAP’ta
açıklama yapılır.
7
Bilgi Suistimali
•
•
•
Fiil
• Doğrudan ya da dolaylı olarak sermaye piyasası araçları ya da ihraççılar hakkında, ilgili
sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını
etkileyebilecek nitelikteki ve henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayalı olarak
• ilgili sermaye piyasası araçları için alım ya da satım emri verilmesi veya verilen emrin
değiştirilmesi veya iptal edilmesi
• suretiyle kendisine veya bir başkasına menfaat temin edilmesi
Fail
• a) İhraççıların veya bunların bağlı veya hâkim ortaklıklarının yöneticileri,
• b) İhraççıların veya bunların bağlı veya hâkim ortaklıklarında pay sahibi olmaları
nedeniyle bu bilgilere sahip olan kişiler,
• c) İş, meslek ve görevlerinin icrası nedeniyle bu bilgilere sahip olan kişiler,
• ç) Bu bilgileri suç işlemek suretiyle elde eden kişiler,
• d) Sahip oldukları bilginin bu fıkrada belirtilen nitelikte bulunduğunu bilen veya ispat
edilmesi hâlinde bilmesi gereken kişiler,
Yaptırım
• Fail iki yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
• Ancak, bu suçtan dolayı adli para cezasına hükmedilmesi hâlinde verilecek ceza elde
edilen menfaatin iki katından az olamaz.
8
Piyasa Dolandırıcılığı
• Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını,
değerlerini veya yatırımcıların kararlarını
etkilemek amacıyla,
• yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren,
söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan
veya rapor hazırlayan ya da bunları
yayanlar
• iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin
güne kadar adli para cezası ile
cezalandırılırlar.
9
Piyasa Bozucu Eylemler (I)
• Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan,
• borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar
içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler,
• bir suç oluşturmadığı takdirde, piyasa bozucu nitelikte eylem sayılır.
• Piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından yirmi
bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası
verilir.
• Ancak, bu suretle menfaat temin edilmiş olması hâlinde verilecek idari
para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz.
•
•
İhraççı: Payları borsalar ile teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören veya işlem
görmek üzere başvuruda bulunan tüzel kişiler
Sermaye piyasası aracı: Borsalar ile teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören veya
MKK’da kaydi olarak izlenen; paylar, payları temsil eden depo sertifikaları veya paylara
dayalı; varantlar, yatırım kuruluşu sertifikaları, opsiyon sözleşmeleri, vadeli işlem
sözleşmeleri
10
Piyasa Bozucu Eylemler (II)
• İçsel bilgi veya sürekli bilgilere ilişkin piyasa bozucu
eylemler
• İçsel bilgi veya sürekli bilgileri, bu bilgiler mevzuata uygun
şekilde kamuya açıklanmadan önce bu bilgilere sahip olan
kişilerden doğrudan ya da dolaylı olarak alan kişiler tarafından
ilgili sermaye piyasası aracında işlem yapılması durumunda;
– İçsel bilgi veya sürekli bilgilere sahip olan kişilerin bu
bilgileri diğer kişilere vermeleri,
– İçsel bilgi veya sürekli bilgileri bu bilgilere sahip olan
kişilerden doğrudan ya da dolaylı olarak alan kişilerin ilgili
sermaye piyasası aracında işlem yapmaları
• PİYASA BOZUCU EYLEM olarak değerlendirilir.
11
Piyasa Bozucu Eylemler (III)
• İçsel bilgi veya sürekli bilgilere ilişkin piyasa bozucu
eylemler
• İhraççılar tarafından düzenlenen finansal tablo ve raporlar ile bağımsız
denetim raporlarının hazırlandığı hesap döneminin (6 aylık ve 12 aylık
dönemler) bitimini izleyen günden söz konusu tablo ve raporların
mevzuata uygun şekilde kamuya duyurulmasına kadar geçen süre
içerisinde, içsel bilgi veya sürekli bilgilere sahip olan kişilerin veya söz
konusu kişilerin eşleri, çocukları ya da aynı evde yaşadıkları kişilerin
ilgili sermaye piyasası araçlarında işlem yapmaları,
• İçsel bilgi veya sürekli bilgilerin kesinleşmesinden mevzuata uygun
şekilde kamuya duyurulmasına kadar geçen süre içerisinde, içsel bilgi
veya sürekli bilgilere sahip olan kişilerin veya söz konusu kişilerin
eşleri, çocukları ya da aynı evde yaşadıkları kişilerin ilgili sermaye
piyasası araçlarında işlem yapmaları
• PİYASA BOZUCU EYLEM olarak değerlendirilir.
12
Piyasa Bozucu Eylemler (IV)
• İçsel bilgi veya sürekli bilgilere ilişkin piyasa bozucu
eylemler
• Kurulun özel durumların açıklanmasına ilişkin
düzenlemeleri kapsamında açıklamakla yükümlü
olunan, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını,
değerlerini veya yatırımcıların kararlarını
etkileyebilecek
nitelikteki
bilgilerin
açıklanmaması,
• PİYASA BOZUCU EYLEM olarak değerlendirilir.
13
Piyasa Bozucu Eylemler (V)
• İletişim veya haberleşme yoluyla işlenen piyasa
bozucu eylemler
• Sermaye piyasası araçlarının fiyatları, değerleri veya yatırımcıların
kararlarını etkileyebilecek nitelikte veya bunlara etki edebilecek piyasa
göstergelerine ilişkin olarak yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek,
söylenti çıkarmak, haber vermek, özel durum açıklaması yapmak,
yorum yapmak veya rapor hazırlamak,
• Bu hususların yalan, yanlış veya yanıltıcı olduğunu bilen yahut bilmesi
gerekenler tarafından yayılması,
• Sermaye piyasası araçları hakkında gazete, televizyon, internet veya
benzer nitelikte kitle iletişim araçları kullanarak yorum veya tavsiyede
bulunduktan sonra, yorum veya tavsiyesini değiştirinceye kadar veya
her halükarda 5 iş günü içerisinde, alım veya tut tavsiyesi verdiği
halde satmak ya da satım tavsiyesi verdiği halde almak
• PİYASA BOZUCU EYLEM olarak değerlendirilir.
14
Piyasa Bozucu Eylemler (VI)
• Piyasa bozucu eylem sayılmayan haller
• Gazetecilerin basın meslek ilkeleri ve etiğine uygun olarak
yürüttükleri mesleki faaliyetleri;
• Haber veya yorumların yayımlanmış olmasından dolayı
doğrudan veya dolaylı olarak haksız menfaat temin
edilmemesi,
• Haber veya yorumların bilgi suistimali ve piyasa
dolandırıcılığı suçlarından herhangi birini işleyen şahıslarla
anlaşmalı olarak ya da bu şahısların yönlendirmesiyle
yayımlanmamış olması,
• Haber veya yorumların yayımlanmasından önce ilgili
sermaye piyasası aracında işlem yapılmaması veya bu
hususların başkalarına aktarılmaması şartıyla piyasa
15
bozucu eylem olarak değerlendirilmez.
Piyasa Bozucu Eylemler (VII)
• Front-running
• Sermaye piyasası araçlarının fiyatını veya değerini
etkileyebilecek büyüklükteki emirlerin
• yatırım kuruluşlarına, ilgili borsaya ve teşkilatlanmış diğer
piyasalara iletilmesinden önce,
• yatırımcıların emir bilgilerine vakıf olarak emre konu olan
sermaye piyasası aracında veya bu araçla ilgili diğer
sermaye piyasası araçlarında
• emir verilmesi, verilen emrin değiştirilmesi ya da iptal
edilmesi veya söz konusu emirlere ilişkin bilgilerin üçüncü
şahıslara aktarılması
• PİYASA BOZUCU EYLEM olarak değerlendirilir.
16
Yöneticilerin Kazanç İadesi (I)
•
İhraççıların
(Payları borsalar ile teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören veya işlem görmek
yöneticileri,
herhangi bir altı aylık dönem içerisinde ilgili sermaye piyasası araçlarında (kaydi
üzere başvuruda bulunan tüzel kişiler)
•
paylar, depo sertifikaları veya paylara dayalı varantlar, yatırım kuruluşu sertifikaları, opsiyon
sözleşmeleri, vadeli işlem sözleşmeleri),
•
•
•
•
gerçekleştirdikleri alım, satım, alım ve satım veya satım ve alım işlemlerinden
kazanç elde etmeleri durumunda, elde ettikleri net kazancı elde edilmesinden
itibaren 30 gün içerisinde ihraççılara öderler.
Elde edilen kazancın hesaplanmasında son giren ilk çıkar yöntemi (LIFO)
uygulanır.
Kurulca, yöneticilerin elde ettikleri net kazançların ihraççılara ödenmesine
ilişkin yükümlülüklerini 30 günlük süre içerisinde yerine getirmeyenler
hakkında, bu şahısların elde ettikleri menfaatin iki katı tutarında idari para
cezası verilir.
Bu hükümler, tüzel kişi veya tüzel kişileri temsilen atanan ihraççı yöneticileri
için de uygulanır.
17
10 TL
Dönem Başı Stok: 2.000 adet
15.1.2014
Alım
1.5.2014
20 TL
Satım
Tarih
İşlem Türü
İşlem
(Lot)
Adet İşlem Fiyatı (TL)
İşlem Tutarı (TL)
15.1.2014
Satım
100
20 TL
2.000
1.5.2014
Alım
100
10 TL
1.000
Komisyon+Vergi
- 50
Net Kazanç
950
18
Dönem Başı Stok: 2000
Tarih
İşlem Türü
İşlem
(Lot)
15.1.2014
Alım
100
1.3.2014
Alım
15.4.2014
20.5.2014
Dönem Sonu Stok:2.150
Adet İşlem Fiyatı (TL)
İşlem Tutarı
(TL)
Stok (Adet)
10 TL
1.000
2.100
200
15 TL
3.000
2.300
Satım
50
20 TL
1.000
2.250
Satım
100
15 TL
1.500
2.150
Komisyon+Vergi
-50
Net Kazanç
(LIFO)
200
19
Yöneticilerin Kazanç İadesi (IV)
• İstisnalar
• Bedelli sermaye artırımına katılmak amacıyla satılan paylardan elde
edilen kazançlar.
• Kurul düzenlemelerine göre uygulanan, çalışanlara pay edindirme
programları ve ihraççı veya bağlı ortaklığın çalışanlarına yönelik pay
tahsis edilmesi sonucunda elde edilen kazançlar.
• Veraset yoluyla iktisap edilen sermaye piyasası araçlarından elde
edilen kazançlar.
• İktisap edilen sermaye piyasası araçlarının altı ay boyunca devir ve
satışa konu edilmeksizin elde tutulmasından sağlanan temettü gelirleri
ile tahvil kupon ödemeleri.
• Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce iktisap edilmiş sermaye
piyasası araçlarından elde edilen kazançlar.
20
TEŞEKKÜRLER
21
Download

İçsel Bilgi ve Bilginin Kötüye Kullanılması