DEĞER MÜHENDİSLİĞİ
Veli KOÇAK
Yazılım Mühendisi
Maltepe Üniversitesi - 2014
GİRİŞ
 Günümüzün
rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek
isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve
müşteri isteklerine duyarlı mamuller geliştirmek
konusunda uzman olmak zorundalar.
 Değer
mühendisliği, mamulün kalite ve
fonksiyonelliğinde bir azaltıma neden olmaksızın
maliyetinin daha oluşmadan azaltılmasını sağlayan
bir tekniktir.
Sistemin özü;
 Değer
yaratmayan faaliyetlerin minimizasyonu
 Değer
yaratan faaliyetlerin sürekliliği ve iyileştirilmesi
Değer yaratan faaliyetler;
 İşletmenin
bugün ve gelecekte ihtiyaç duyduğu,
müşteri memnuniyetine katkı sağlayacak
faaliyetlerdir.
«Müşteriye sağlanan katkı müşterinin katlandığı
maliyetlerden fazla olmalıdır.»
Değer yaratmayan faaliyetler;
 Zaman,
kaynak ve para israfına neden olan ve
mamul özelliklerinde bir kayıp olmadan kullanımdan
kaldırılabilen faaliyetlerdir.
Bu bağlamda maliyet ve değer arasında
dengeyi sağlamak üzere işletmelerin
kullanabilecekleri en etkin araç değer
mühendisliğidir.
Değer Mühendisliğinin Tanımı ve Kapsamı
 Değer
mühendisliği «fonksiyon analizi», «değer
analizi» veya «değer yönetimi» olarak da ifade edilen
bir kavram olmakla birlikte, aslında değer analizinden
bazı farklılıklar göstermektedir.
 Değer
mühendisliği; yeni bir mamulün tasarımı
aşamasında uygulanırken
 Değer
analizi, genellikle üretim başladıktan sonra,
yani mevcut mamul için uygulanır.
Değer Mühendisliği; «belirli bir kalite,
güvenilirlik ve hedef maliyetle, belirli bir
amaca ulaşabilmek için bir mamulün
maliyetlerini etkileyen faktörlerin
sistematik ve disiplinler arası incelenme
sürecidir.»
Değer Mühendisliğinin Temel İlkeleri
 Değer
mühendisliği faaliyetlerinin temel amacı değer
yaratmaktır.
 Mevcut
değer mühendisliği uygulamalarına göre
«değer», çoğunlukla maliyet düşürmenin karşılığı
olarak görülmesine rağmen özellikle rekabetçi
ortamda maliyetlerin yanında kalite ve fonksiyonellik
kavramlarının da değer kapsamına alındığı
görülmektedir.
Bu üç özellik mamulün
yaşam üçlüsüdür.
Maliyet
Kalite
Fonksiyonellik
Değer Mühendisliğinin Temel İlkeleri
 Değer
yaratmak isteyen işletmeler hammadde
tedarikinden başlayarak tüm süreci kapsayan
faaliyetleri etkin bir şekilde gerçekleştirmek
zorundadır.
Değer Mühendisliğinin Temel İlkeleri
•Mamul Yaşam dönemine yönelik olma,
•Müşteri odaklılık
•Tasarım odaklılık
•Değer zincirine yönelik olma
•Geniş kapsamlı katılım
Değer Mühendisliğinin Uygulanmasında
Karşılaşılabilecek Sorunlar
 İnsan
ilişkileri
 Değer
mühendisliği ve tasarım
 Tedarikçi
tecrübesini kullanmak
Değer Mühendisliğinin Uygulanmasında
Karşılaşılabilecek Sorunlar
İnsan ilişkileri
 Başarıya
ulaşmak için insan unsuru kritik bir yol oynar.
 Değer
mühendisliği proje ekibi farklı bölümlerde
çalışan kişilerden oluşur.
 Ekibi
oluşturan elemanların ekip ruhuna sahip olmaları
çok önemlidir.
 Başarılı
bir Değer mühendisliği uygulaması için ekibin
iyi oluşturulması ve etkileşim içinde koordineli bir
şekilde çalışabilmesine bağlıdır.
Değer Mühendisliğinin Uygulanmasında
Karşılaşılabilecek Sorunlar
Değer Mühendisliği ve Tasarım
 Değer
mühendisliği komitesi sadece mühendisler
veya onların ağırlıkta olduğu kişilerden oluştuğu
durumlarda bazı maliyet azaltma unsurları göz ardı
edilebilir.
 Bu
nedenle muhasebe ve pazarlama bölümlerinden
de yetkilendirilmiş kişilerin ekibin bir parçası olması
gerekir.
Değer Mühendisliğinin Uygulanmasında
Karşılaşılabilecek Sorunlar
Tedarik Tecrübesini Kullanmak
 Potansiyel
değer mühendisliği tasarruflarına
ulaşamamanın en önemli nedeni sadece içsel
çalışmalar yapılmasıdır.
 Arzulanan
maliyet hedeflerine ulaşabilmenin tek yolu
maliyet azaltma çabalarını tedarikçilere kadar
yaymaktır.
 Tedarikçiler
ile ilişkiler oldukça önemlidir.
Örnek : Toyota gibi bazı işletmeler otomobil parçalarının
%70 lik bölümünü tedarikçilerden sağlamaktadır.
Tüm bu potansiyel sorunlara rağmen iyi bir ekip çalışması
ve sağlam bir veritabanı ile değer mühendisliğinin
başarıya ulaşması mümkündür.
Değer Mühendisliği Ekibinde;
 Mamul
Tasarımcısı
 Pazarlamacı
 Teknoloji
 Satın
Uzmanı
Almacı
 Kalite
Uzmanı
Mutlaka olmalıdır.
İstenen Özellikler
Rakip Mamulün Fiyatı
Bileşenleri
Kalitesi
Bu bilgileri içeren bir veritabanı oluşturulmalı ve
alınacak kararlarda kullanılmalıdır.
Değer Mühendisliğinin Geleneksel Yöntemlerden
Temel Farkları
 Değer
mühendisliği geleneksel maliyet hesaplama
yöntemlerine alternatif değildir.
 Amaç;
maliyet hesaplamaktan ziyade, maliyetleri
hedeflenen düzeyde tutabilmektir.
 Geleneksel
yöntemlerde maliyet muhasebesi, mamulün
tasarımı ile ilgilenmez.
 Değer
mühendisliğinde; müşteri tercihlerine göre
maliyetlerin etkin tasarımı ya da yeniden tasarımı ön
plana çıkmaktadır.
Geleneksel Yöntemlerden Temel Farkları
 Geleneksel
yöntemde mamulün işlevi ile maliyetler
arasında bir ilişki aranmaz.
 Değer
Mühendisliğinde ise mamulün işlevleri hakkındaki
bilgiler ve bu bilgilerin tüketiciler tarafından raporlanması
sağlanmaktadır.
 Değer
mühendisliğinde takım çalışmasına önem
verilerek maliyetlerin yönetimi esastır. Geleneksel
yöntemde ise takım çalışması yoktur.
MAMUL MALİYETLERİNİN YÖNETİMİNDE DEĞER
MÜHENDİSLİĞİNİN KULLANIMI
 Kalite
ve fonksiyonelliğin dikkate alınmadığı bir
maliyet azaltma tekniğinin işletmelere özellikle müşteri
tatmini konusunda önemli katkılar sağlaması
beklenemez.
 Bu
noktadan hareketle Değer Mühendisliği
yaklaşımında tanımlanan 5 soru ile sistemin özünü
yakalamak mümkündür.
5 TEMEL SORU
O nedir ? (Üretilecek olan nedir?)
O ne yapar? (Üretilecek olan mamul neler yapar?)
Onun maliyeti nedir ? (Üretilmesi tasarlanan mamulün maliyeti nedir ?)
O başka hangi işler yapar ? (Başka fonksiyonla eklenebilir mi ?)
Eklenecek olan fonksiyonların maliyetleri ne kadardır ?
Bu soruları sırayla cevaplanması ve gerekli işlemlerin
yapılması sonucunda değer mühendisliğinin aşamaları
ortaya çıkmaktadır.
 Özellik
fonksiyon analizi
 Yaratıcı
 Sonuç
(İlk üç soru)
düşünme(beyin fırtınası)
verecek maliyet azaltım fikirlerinin analizi
 Seçilen
fikirlerin maliyet azaltım amacıyla uygulanması
4 ve 5.
Sorular
Özellik Fonksiyonunun Analizi
 İlk
Soru; üretimi planlanan mamulün tanımlanması ve
değer mühendisliği çabalarının odaklanması gereken
noktanın belirlenmesi amaçlanmaktadır.
 İkinci
Soru; Pazar araştırmaları sonuçlarına göre
üretilmek üzere tanımı yapılan mamulün hangi
fonksiyonları yerine getireceği belirlenmektedir.
 Bu
amaçla kullanılan araç fonksiyon analizidir.
Özellik Fonksiyonunun Analizi
 Burada
önemli olan husus müşteri isteklerinin hangi
özellikler üzerinde yoğunlaştığı ve müşterilerin hangi
fonksiyonlara bedel ödemede istekli olduklarıdır.
 Mamul
fonksiyonlarındaki gereksiz artışlar maliyetleri
arttırırken, satışlara da önemli bir katkı
sağlayamamaktadır.
 Fonksiyon
analizi ile mamulün temel ve ikincil
fonksiyonları tanımlanmalıdır.
Özellik Fonksiyonunun Analizi
Temel fonksiyonlar mamulün var olma nedeni iken,
ikincil fonksiyonlar, temel fonksiyonların seçiminden
kaynaklanan ve bu fonksiyonları destekleyen
fonksiyonlardır.
Mamul Fonksiyonları iki ana gruba ayrılmaktadır.
 Kullanım
 Değer
Fonksiyonları
Fonksiyonları
Özellik Fonksiyonunun Analizi
Mamul Fonksiyonlarını Ayrımı
Mamul Fonksiyonları
Kullanım Fonksiyonları
Mekanik Fonksiyonlar
Sert Fonksiyonlar
Değer Fonksiyonları
Algısal Fonksiyonlar
Yumuşak Fonksiyonlar
Sert fonksiyonlar; mamulün teknik başarısını tanımlarken,
Dolma kalemin; mürekkep doldurma, uç değiştirme
Yumuşak fonksiyonlar; müşteri gözündeki değerini tanımlar
Dolma kalemin; yazma zevki, tasarım ve kullanım kolaylığı
Özellik Fonksiyonunun Analizi
 Mamulde
olması gereken fonksiyonlar ve önemi
belirlendikten sonra bu fonksiyonları
ağırlıklarının(önem derecelerinin) de belirlenmesi
gerekmektedir.
 Bunun
için Pazar araştırması bazlı bir puanlama
yapılmalıdır.
 Her
bir fonksiyonun tek tek göreceli ağırlıkları
belirlenmelidir.
Örneğin; Pazar Araştırması sonucu Sert Fonksiyonların
önemi %35 ve Yumuşak fonksiyonların önemi %65 olarak
belirlenmiştir.
Özellik Fonksiyonunun Analizi
 Memulde
yer verilecek fonksiyonlar ve önemi
belirlendikten sonra bu fonksiyonların mamul
tarafından gerçekleştirilebilmesi için mamulü
oluşturacak parçaların belirlenmesi, yani prototipin
oluşturulması gerekmektedir.
 Bunun
için bilgisayar destekli tasarımdan
yararlanılmaktadır.
Özellik Fonksiyonunun Analizi
Üçüncü Soru (Onun Maliyeti Nedir ?) ise fonksiyonların
maliyetlerinin tanımlanması çalışmalarını içermektedir.
Mamulde kullanılacak parçalar belirlenir belirlenmez
fonksiyonlar ve maliyetleri «parça-fonksiyon-maliyetmatrisleri» yardımıyla değerlendirilmektedir.
Ağırlık
Fonksiyon
ANA PARÇALAR
Mürekkep
Uç
……
%16.2
Yazma
%35
5.7
%35
5.7
%13.6
Tedarik
%40
8.2
%60
8.2
%8.3
Doldurma
%0
0.0
%...
%....
….
%....
TOPLAM
%...
17.3
18.3
Yaratıcı Düşünme (Beyin Fırtınası)
Beyin fırtınası ile gerekli fonksiyonları yerine getirecek alternatif
yöntemler bulunmaya çalışılmaktadır. Bu yöntemler maliyet
düşürme ya da mamul değerini arttırma çabalarını içermektedir.
Örnek; Beyin Fırtınası
 Yeniden Tasarım
Adayları için Potansiyel Fonksiyonların
Tanımlanması (Evet/Hayır)

Bu fonksiyonlar olmadan yapabilir miyiz ?

En iyi çözüm yolu nedir ?
 Yeniden tasarım
için genel fikirler

Uyarlamak

Birleştirmek

Büyütmek

Minimizasyon

Yeniden düzenleme
Sonuç Verecek Maliyet Azaltım Fikirlerinin Analizi
 Beyin
fırtınasından sonra sonuç verecek maliyet
azaltım fikirlerinin analizi aşaması uygulanmaktadır.
 Belirlenen
alternatifler değerlendirilip teknik olarak
uygulanabilir olup olmadığı ve müşteriler tarafından
kabul edilebilir olup olmadığı belirlenmektedir.
 Seçimde
fayda, teknik uygunluk, müşteri tarafından
kabul edilebilir olma, potansiyel maliyet indirimi, ya
da katma değer gibi kriterler dikkate alınmaktadır.
Seçilen Fikirlerin Maliyet Azaltım Amacıyla Uygulanması
 Değer
mühendisliğinde en son aşama, seçilen fikirlerin
maliyet azaltım amacıyla uygulanmasıdır.
 Bu
uygulama yöneticilerinde görüşleri alınarak
oluşturulan bir uygulama planına göre
gerçekleştirilmektedir.
 Uygulama
planlarında mutlaka üç temel husus
açıklığa kavuşturulmuş olmalıdır. Bunlar;
 Fonksiyon
tanımlamaları
 Fonksiyon
geliştirmeler
 Alternatifler
SONUÇ
 Rekabetçi
ortamdan korkmadan rekabeti önemli bir
strateji silahı haline getirmek isteyen işletmeler üretim
ortamlarını, buna paralel olarak da mamullerini
mükemmelleştirmek yoluna gitmişlerdir.
 Bu
koşullar altında ortaya çıkan değer mühendisliği,
mamul maliyetlerinin üretimle birlikte planlanmasında
ve planlanan hedeflerin gerçekleştirilmesinde
kullanılan stratejik bir maliyet yönetim tekniğidir.
 Hedef
maliyetleme ile birlikte kullanıldığı zaman çok
etkili sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

TEŞEKKÜRLER.
Veli KOÇAK
Download

Değer Mühendisliği