ÖLÇME ARAÇLARI
Temel Kavramlar
2
 Ölçme
 Değerlendirme
ÖLÇME
3
 Ölçme, bilinmeyen bir değeri veya bir
ölçüyü , bilinen bir değer veya bir ölçü
ile mukayese edilmesidir.
Ölçmede Birim
4
 Bir ölçme aracını oluşturan en küçük parçacık
(Örneğin bir çoktan seçmeli testte her bir soru bir
birimdir; ya da soruların puan karşılığı olan 1 puan
bir birimdir).
Ölçmede Hata
5
 Hata: Ölçme sonuçlarına istenmeyen değişkenlerin
karışmasıdır. Hataların bir kısmı kontrol dışında
ölçme sonuçlarına karışabilir. Bu nedenle çok iyi
sanılan ölçme araçlarıyla yapılan ölçmelerde bile bir
miktar hata vardır.
Hata Kaynakları
6
Bu hatalar,
 ölçme araçları (terazi, cetvel, metre, test gibi),
 ölçme yöntemi (yazılı, sözlü, kısa cevaplı...),
 ölçme işlemini yapan kişi,
 ölçmenin yapıldığı ortam,
 bireyin kişisel özelliklerinden kaynaklanabilir.
Hata Türleri
Sabit Hata
7
Her ölçüme aynı oranda ve aynı yönde yansıyan yani her bir
ölçme işleminde aynı miktarda yapılan hatalardır. Öğretmenin
testten alınan puanlara her öğrenci için 5 puan eklemesi gibi.
Sistematik Hata
Kaynağı
ölçme aracı
veya ölçmeyi
yapan kişi
Puanlayıcının yanlılığına veya ölçülen büyüklüğe göre değişen
hatadır.
Tesadüfi Hata
Ölçmeyi yapan kişinin dikkatsizliği, ölçme ortamı, şans
başarısı, öğrencilerin ölçme anındaki psikolojileri gibi değişik
nedenlerle ortaya çıkan hatalardır.
Kaynağı net
belli değil
Hata Türleri
8
Hata Türü
Sabit Hata
Sistematik
(Sistemli)Hata
Tesadüfi
(Rastgele) Hata
Hatanın kaynağı
ve yönü
•Bilinir ve aynıdır
•Hata miktarı
sabittir.
•Bilinir ve aynıdır.
•Hata miktarı
değişiktir.
Geçerlik ve
güvenirliğe etkileri
Temel özellik
•Geçerliği doğrudan
düşürür
•Güvenirliği etkilemez
Her ölçme
işlemine hata aynı
miktarda ve yönde
katılmıştır.
•Geçerliği doğrudan
düşürür.
•Güvenirliği etkilemez
Hata miktarı
ölçümden ölçüme
belli bir oranda
artar yada azalır.
Ölçek ve Ölçek Türleri
9
 Ölçek: Belli birimlerle bölmelenmiş bir ölçme
aracıdır. Ölçme sonuçlarının özelliklerine bakarak
değişik ölçek türleri bulunmuştur. Bunlar:
a) Sınıflama Ölçeği
b) Sıralama Ölçekleri
c) Eşit Aralıklı Ölçek
d) Eşit Oranlı Ölçek
Ölçek Türleri
10
Sınıflama
Ölçeği
Sıralama
Ölçekleri
Eşit Aralıklı
Ölçek
Eşit Oranlı
Ölçek
• Kategoriler
• Kendi içlerinde
homojen olmalı,
• Kendi aralarında
heterojen olmalı,
• Aralarında sıralı
ilişkiler
olmamalı.
• Örn: Kentsel
kökenli olanlar
ve olmayanlar
• Puanlar sıra
dizisini gösterir.
• Her bir puanı
ayırmada eşit bir
ölçme birimi
yoktur.
• İlişkiler ile ifade
edilir: daha
büyük, daha
kötü, daha
prestijli…
• Örn:
öğrencilerin
başarı puanları
• Her puan bir
miktarı gösterir
ve her puanı
ayıran eşit ölçme
birimi vardır.
• Keyfi bir
başlangıç-sıfır
noktası vardır.
• Sıfır ölçülen
özelliğin
yokluğunu
göstermez.
• Örn: sıcaklık,
zeka testi
• Değişkenin
gerçek miktarını
gösterir.
• Ölçekte eşit
ölçme birimi
vardır.
• Sıfır yokluğu
gösterir.
(Gerçek/ Mutlak
Sıfır)
• Negatif sayılar
içermez.
• Örn: uzunluk,
ağırlık, sahip
olunan arkadaş
sayısı
Ölçek Türleri
11
Eşit Aralıklı Ölçek
Eşit Oranlı Ölçek
 Oranlama yapılamaz
 Oranlama yapılabilir.




Başarı ölçümü
Zeka ölçümü
Takvimle yapılan ölçme
Sınavlar
 0 (sıfır)noktası
görecelidir, itibaridir. Sıfır
noktası tanımlıdır.



Uzunluk ölçümü
Ağırlık ölçümü
Zaman (saat)ölçümü
 0 (sıfır)noktası ölçülen
özelliğin hiçliğini,
yokluğunu gösterir. Sıfır
noktası mutlaktır,
gerçektir.
Ölçüm Düzeyleri
12
Ölçüm
Düzeyleri
Temel
Mukayese
Tipik Örnekler
Ortalama Değer
Nominal/sözde
Kimlik
Cinsiyet
Göz/saç rengi
Meslekler
Araba plakaları
Mod
Ordinal/sıralı
Sıra/sıralama
Marka tercihi
Toplumsal sınıf
Medyan
Interval/aralı
Aralıklar
Sıcaklık ölçeği
Başarı puanı
Aritmetik ortalama
Rasyo/oranlı
Mutlak
büyüklükler
Satış miktarı
Müşterilerin sayısı
Bütün işlemler
ARAÇ TÜRLERİ
13
TEST
ANKET
ÖLÇEK
• Bireylerin çeşitli
özelliklerini ölçmek
amacıyla kullanılan
araçlar
• Cevapları sürekli
olmaktan çok süreksiz
kategoriler
kullanılarak elde
edilen ve sınıflama
düzeyindeki ölçmeleri
yansıtan sorulardan
oluşan bir ölçme aracı
• Bir ölçme kümesinin
sahip olduğu
matematiksel (formal)
özellikler
ÖLÇME ARACININ NİTELİĞİ
Güvenirlik-Geçerlik-Kullanışlık
14
ÖLÇME ARAÇLARI
ÖLÇME ARACININ NİTELİĞİ
15
Güvenirlik
Geçerlik
Kullanışlılık
Güvenirlik
16
 Bir ölçme aracının güvenirliği, aracın, ölçmek
istediği değişkeni ne derece duyarlıkla ölçtüğü, ya da
ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir.
Güvenirlik
17
Öğrenciler El Kantarı
Terazi
Elektronik
A
7.50
7.40
7.28
B
7.00
7.30
7.32
C
8.00
7.10
7.16
D
7.50
7.50
7.20
E
7.00
7.20
7.24
Güvenirlik
18
Güvenirlik Kestirme Yöntemleri
19
 Tek Uygulamaya dayalı
 KR20
 Cronbach Alpha
 Hoyt’un Varyans Analizi
 Eşdeğer iki yarı
 İki Uygulama
 Test-tekrar test yöntemiyle güvenirlik
 Paralel formlarla hesaplanan güvenirlik
 Değerlendirmeciler arası tutarlılık
Güvenirliği Etkileyen Faktörler
20
Ölçme aracına
ilişkin faktörler
• Testin uzunluğu, test uygulama yönergesi ve
maddelerin ifadesi, puanlamadaki nesnellik,
içerik bakımından maddelerin homojenliği
Birey ve gruba
bağlı faktörler
• Motivasyon, hastalık, uykusuzluk, kaygı, test
konularına yönelik tutum, grubun ölçülen
özellik bakımından homojen olması
Uygulama
koşulları ve
zaman
• Fiziksel koşullar, sınav zamanı, sınavın etkili
bir şekilde yönetilmesi, sınav koşullarının
standart olması
Güvenirlik Artırma Yolları
21
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Güvenirliği artırmada en etkili yol, soru sayısını
artırmaktır. Böylece birimin değeri küçülerek
duyarlılık artar.
Öğrencilerin sınava güdülenmesi,
Ölçme aracını oluşturan soruların açık ve anlaşılır
yazılması,
Soruların uygun büyüklükte puntoyla yazılması,
Soruların test formu içerisine düzgün
yerleştirilmesi,
Baskı hatalarının olmaması, okunaklı olması vb.
Güvenirlik Artırma Yolları
22
7. Sınav süresinin yeterli verilmesi,
8. Sınav ortamının temiz, yeterli düzeyde ısı, aydınlık
olması,
9. Gürültülü bir ortamda olmaması
10. Öğrencinin kaygı düzeyinin belli bir düzeyde
olması.
11. Puanlamanın objektifliği
Geçerlik
23
 Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmek istediği
değişkeni ölçüp ölçmediği, ölçüyorsa onu başka
değişkenlerden ne derece arınık olarak ölçtüğüdür.
 Daha genel anlamda ölçme aracının amacını
gerçekleştirebilme düzeyidir.
Geçerlik Türleri
24
Görünüş
geçerliliği
Kapsam (içerik)
geçerliliği
Yordama
geçerliliği
Yapı geçerliliği
• Bir ölçme aracının ismi, açıklamaları ve sorularıyla ölçmeyi amaçladığı
özelliği ölçüyor görünmesidir.
• Testi oluşturan maddelerin(soruların) ölçülmek istenen tanımlanmış
davranışlar evrenin (bütününü) ölçmede ne derece temsil ettiğine,
örneklediğine ilişkindir.
• Test puanı ile gelecekte ölçülecek davranış arasındaki ilişki incelenerek
test puanlarının gelecekteki davranışı ne derece yordadığıdır.
• ÖSS puanı- Üniversitedeki başarı
• Testten elde edilen puanların test ile ölçülmek istenen
kavramın(yapının) gerçekte ne derece ölçülebildiğidir.
Geçerliği Düşüren Faktörler
25
1.
Güvenirliği düşüren etmenler geçerliği de düşürür.
2.
Soruların dersin konularını yeterince kapsamaması
3.
Soru sayısının azlığı,
4.
Sınavın uygulama koşullarının olumsuzluğu
5.
Sınav süresinin yetersizliği
6.
Sınav stresi ve güdülenme yetersizliği
7.
Puanlama hatası
8.
Sınavın çok zor ve çok kolay olması
9.
Ölçüt puanların güvenirliği
Kullanışlılık
26
 Ölçme aracının ekonomik olması, uygulama
süresinin kısalığı, ölçmeciden istediği beceriler,
hazırlamasının ve uygulamasının kolaylığı,
puanlamasının pratikliği gibi etkenler ölçme aracının
kullanışlılığını gösterir.
 Ölçme aracının kullanışlılığı, diğer iki özelliğini
artırıcı yönde rol oynar.
ARAÇ TÜRLERİ
27
TEST
ANKET
ÖLÇEK
• Bireylerin çeşitli
özelliklerini ölçmek
amacıyla kullanılan
araçlar
• Cevapları sürekli
olmaktan çok süreksiz
kategoriler
kullanılarak elde
edilen ve sınıflama
düzeyindeki ölçmeleri
yansıtan sorulardan
oluşan bir ölçme aracı
• Bir ölçme kümesinin
sahip olduğu
matematiksel (formal)
özellikler
ÇOKTAN SEÇMELİ TEST
28
ÖLÇME ARAÇLARI
Çoktan Seçmeli Testler
29
 Sorulan bir sorunun cevabını, verilen cevaplar
arasından seçme gerektiren maddelerden oluşan
testlere çoktan seçmeli, ya da seçme gerektiren
testler denilmektedir.
Çoktan Seçmeli Testler
30
Özellikleri:
Doğru cevap çoğu zaman maddenin içinde verilir.
Test süresinin önemli bir kısmı maddeyi okumaya ve
doğru cevabı bulmaya ayrılır.
Puanlaması objektiftir.
Şans başarısı vardır.
İleri düzeydeki davranışların ölçülmesi zordur.
Uygulaması kolaydır.
Çoktan Seçmeli Testler
31
Özellikleri:
 Puanlama süresi kısadır.
 Hazırlama süresi uzundur.
 Soru sayısı çoktur.
 Cevaplama sadece işaretleme ile yapılmaktadır.
Test Geliştirme Aşamaları
32
 Testin amacını belirle
 Test ile ölçülecek özellikleri belirle
 Özelliğe uygun madde türü
 Uzman görüşü
 Ön uygulama
 Analiz
Ölçeğin Özelliği
33
Çeldiricilerin
işlerliği
Madde ayırt
ediciliği
Madde
güçlüğü
Madde Güçlük İndeksi
34
Tek başına kullanılmaz.
Madde Ayırt Edicilik İndeksi
35
Sonuç;
1. 0,30’dan yüksekse iyi,
2. 0,29 ile 0,20 arasında düzeltilmeli,
3. 0,19’dan küçük ise testten çıkartılmalıdır.
ÖLÇEK
36
ÖLÇME ARAÇLARI
ÖLÇEK
37
Ölçek
geliştirme
Ölçek
uyarlama
Ölçek Geliştirme
38
 Ölçeğin amacının belirlenmesi
 Amaca uygun literatür taraması, gözlem ve
görüşme
 Madde havuzu oluşturma
 Ölçeğe uygun madde seçimi
 Uzman görüşü
 Uygulama
 Analiz
Ölçek Uyarlama
39
 Amaca uygun Ölçek bulma
 Ölçeğin kültürünün yeni kültüre uygunluğu
 Uzmanlar tarafından çeviri
 Dilsel eşdeğerlik
 Benzer gruba uygulama
 Analiz
ANKET
40
ÖLÇME ARAÇLARI
ANKET
41
 İnsanların yaşam koşullarını, davranışlarını,




inançlarını veya tutumlarını betimlemeye yönelik bir
dizi sorudan oluşan araştırma materyalidir.
Olgusal
Bilgi
Davranış
İnanç soruları yer alır.
Anket Süreci
42
Problemi
tanımlama
Madde
yazma
Uzman
görüşü
alma
Ön
uygulama
yapma
1. Aşama: Problemi Tanımlama
43
 Problem ve alt problemlerin tanımlanması yapılır.
2. Aşama: Madde Yazma
44
 Açık Uçlu sorular
 Yorumlama Soruları
 Listeleme Soruları
 Boşluk Doldurma Soruları
 Kapalı Uçlu sorular
 Sınıflama Soruları
 Sıralama Soruları
 Dereceleme Soruları
3. Aşama: Uzman Görüşü Alma
45
 Ankette yer alan maddeler, ihtiyaç duyulan olgusal
veya yargısal verileri kapsamada ve toplamada ne
derece yeterlidir?Kapsam Geçerliği
 Uzman Değerlendirme Formu oluşturulur.



Uygun/geçerli
Uygun/geçerli değil.
Düzeltilerek kullanılabilir.
 Uzman Değerlendirme Formunda
 Kapak sayfası ve sunuş yazısı
 Yönerge
 Sorular
4. Aşama: Ön Uygulama Yapma
46
 Soruların Farklı Özellikleri Ölçmesi  Sorular tek
olarak anlaşılır, cevaplanabilir ve güvenilir olmalıdır.
 Soruların Aynı Özelliği Ölçmesi  Anketin tamamı
geçerli ve güvenilir olmalıdır.
Uygulama Biçimleri
47
Yüz yüze
Posta
Bilgisayar
Telefon
Karma
GÖZLEM
48
ÖLÇME ARAÇLARI
Gözlem
49
 Verilerin insan, toplum ya da doğa gibi belli
hedeflere odaklanılarak çıplak gözle veya bir araç
kullanılarak izlenmesi suretiyle toplanması sürecidir.
 Genellikle araştırmaların başlangıç aşamasında ilk
hipotezi oluşturmada keşif amaçlı kullanılır.
Gözlem
50
Avantajları:
Sözel olmayan davranışların da gözlenmesi
Doğal ortamlarda gözlemlenmesi, yapaylık unsurların
diğer yöntemlere göre daha az olması
Zaman sınırının olmaması
Gözlem
51
Dezavantajları:
 Gözlemcinin etkisinin diğer yöntemlere göre daha az
olması
 Zaman kaybının yaşanması
 Gözlemcinin kontrol edilmesinin güç olması
 Gözleme ilişkin verilerin sayısallaştırılması
 Örneklemin sınırlı sayıda olması
Gözlem
52
Yapılandırılmış
Gözlem
Kodlama
sistemi
Yapılandırılmamış
Gözlem
Not tutma,
günlük tutma,
bilgi sunandan
bilgi toplama
Gözlem
53
Katılımcı rolüne göre;
Katılımcı gözlem
• Tam katılımcı
• Gözlemci olarak katılımcı
Katılımcı olunmayan gözlem
• Etkisiz gözlemci
GÖRÜŞME
54
ÖLÇME ARAÇLARI
Görüşme
55
 En az iki kişi arasında sözlü olarak sürdürülen bir
iletişim sürecidir.
 Bir bütünsel yorumlama yöntemidir.
Görüşme
56
Avantajları:
Katılımcıların ilk açıklamasını koruması
Araştırmanın herhangi bir aşamasında kullanılması
Katılımcının sorularını anında cevaplandırması
Görüşmeci-katılımcı arası işbirliği
Görüşmeci-katılımcı arası güven ve dostluk ile
karmaşık ve hassas konuların ifade edilebilmesi
Görüşme
57
Dezavantajları:
Görüşmecinin eğitilmesi ve hazırlanması zaman alır.
Tanışmak, dostça ilişki kurmak ve analizlerdeki veri
yoğunluğu zaman alır.
Görüşmenin görünüşü, konuşması, beklentileri,
önyargıları, görüşme tipi/çeşidi
Görüşmecin görüşülen kişi ile ayak uydurmak
zorundadır.
Görüşmeci sosyal kabul edilebilme, onaylanma ve
itiraz etmeme etkisi gibi durumlarda yanlı
davranabilir.
Görüşme
58
Yapılandırılmış
görüşme
Yapılandırılmamış
görüşme
Odak grup
görüşmesi
Görüşme
Etnografik
görüşme
Yarı
yapılandırılmış
görüşme
Tutum
59
ÖLÇME ARAÇLARI
Tutum
60
 Bir kimsenin herhangi bir olaya, eşya veya insan
grubuna karşı olumlu ya da olumsuz davranış
gösterme eğilimine tutum denir.
 Bireyin bir objeye karşı her zaman istekli oluşu,
olumlu tutumunun gösterirken; isteksiz hal ve
davranışları olumsuz tutumunu gösterir.
 Bireylerin bir objeye karşı tutumları, en olumludan
en olumsuza doğru bir derce içerisindedir.
Tutum
61
Tutumun Bileşenleri (Boyutları):
Duyuşsal
bileşen
Bilişsel
bileşen
• bir objeye karşı devamlı
hissedilen duygudur.
• bireyin nesneye karşı oluşturduğu
bilgi düzeyidir.
Davranışsal • bireyin duygu ve kanıya uygun
olarak hareket etme eğilimidir
bileşen
Tutum
62
Tutum Ölçeği Geliştirme Yaklaşımları:
1.Bogardus Sosyal Mesafe Ölçeği
2.Thurstone Tutum Ölçeği:
1.
2.
Eşit Görünen aralıklar yöntemi
Eşleştirilmiş çiftler yöntemi
3.Gutman'ın Ölçek Çözümlemesi
4.Likert'in Toplam Derecelendirme Ölçeği
Bu yaklaşımlardan en çok başvurulanı, Likert'in
derecelendirme ölçeğidir.
Tutum Ölçekleri
Temel Sayıltıları
63
Süreklilik
ölçülen değişkenin (tutumun) kategorik
değil, sürekli olduğunu kabul eder. Bir
objeye karşı iki kişinin tutumu arasında her
zaman bir üçüncünün olması, tutumun
sürekliliğini gösterir.
Tek boyutluluk
ölçülen niteliğin mümkün olduğunca tek
bir özelliği ifade edebilmesi ile ilgilidir.
Doğrusallık
tutumun bir doğru üzerinde birimlerle
gösterildiğini kabul etmesidir.
Tutum Ölçekleri
64
Tutum cümlesi yazımında dikkate alınacak ölçütler:
1) Cümleler arzu edilenlerin veya edilmeyenlerin ifadesi
biçiminde olmalı.
2) Geçmişe yönelik tutumdan ziyade şuandaki tutumlarını
yansıtmalı.
3) Bu nedenle ifadeler geniş zamanı içeren -meli -malı takıları
ile tamamlanmalı.
4) Cümleler, değişik anlamlara yol açmadan öz ve sade biçimde
ifade edilmeli.
5) Olumlu ve olumsuz tutum cümlelerinde ılımlı ifadelerin
kullanılması, tutum boyutundaki her derecenin temsil
edilmesinde daha ayırıcı bir rol oynar.
6) Cümlelerin yarısı olumlu yarısı da olumsuz ifade edilmeli.
7) Her madde tek bir tutum öğesi içermelidir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
65
1. Tutum konusunun seçimi: Belirlenmesi istenilen
tutumun ne olduğuna karar vermek ilk aşamadır.
Yapılacak olan araştırmada, hangi bireylerin neye yönelik
tutumları belirlenmeye çalışılacak ise bunu saptamak gerekir.
Örneğin: Öğrencilerin derslerine, bölümlerine,
öğretmenlerine, arkadaşlarına veya ailelerine karşı tutumları
ölçülmek isteniliyorsa ve bu tutumların öğrencilerin
akademik başarıları üzerinde etkisi olduğu düşünülüyor ve bu
nedenle araştırılmak isteniliyorsa, bu konunun saptanması
gerekir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
66
2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı: Tutum
konusu belirlendikten sonra, bu konu ile ilgili tutum
cümlelerinin yazımına geçilir.
Tutum cümleleri, yukarıda belirtilen ölçütler dikkate alınarak
yazılan, konu ile ilgili olduğu düşünülen olumlu ya da
olumsuz çok sayıdaki ifadelerdir.
Tutum cümlelerini yazmadan önce tutum konusu ile ilgili
geniş çaplı bir incelemenin yapılması gerekir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
67
2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı:
Tutum cümlelerinin yazımında pratik bir yol, tutum
ölçeğinin uygulanacağı grupla benzer özellik taşıyan daha az
sayıdaki (5-10 kişi) bireylere tutum konusu ile ilgili
kompozisyon yazdırmaktır.
Yazılan kompozisyonlardaki bilgilerden ipucu alarak tutum
ifadelerinin oluşturulması kolaylık sağlayacaktır.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
68
2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı:
Tutum cümlelerinin mümkün olduğunca fazla olması arzu
edilir. Çünkü, asıl tutum ölçeğinin istenilen güvenirlik ve
geçerlikte olması için, ön deneme sonuçlarına göre ayırıcı
olanlardan yeterli sayıda maddeye ihtiyaç olacaktır.
Bu nedenle çok madde içerisinden seçim yapmak daha kolay
olacaktır.
Ancak, ön deneme ölçeğinde çok fazla maddenin bulunması,
cevaplayıcılar tarafından samimi cevaplandırılmamasına
neden olabilir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
69
3. Tutum cümlelerinin seçimi ve gözden geçirilmesi
(düzeltilmesi): Bir önceki aşamada çokça tutum cümlesi
yazılmış olabilir. Yazılan cümlelerin bir kısmı eğer yoklanacak
olan tutum ile ilgili olmadığı düşünülüyor ise bu cümlelerin
çıkartılması; bazı cümlelerde anlaşılma güçlüğü ve yazım
hatası varsa bunların düzeltilmesi yoluna gidilir. Yazılan
cümlelerin içeriğine bakarak olumlu ve olumsuz olarak
sınıflandırıldıktan sonra ön uygulama için her iki gruptan eşit
sayıda cümlenin seçilmesi gerekir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
70
4. Ön deneme formunun oluşturulması:
Eşit sayıda seçilen olumlu ve olumsuz tutum cümleleri test
formu içerisine karışık olarak dağıtılır.
Yazılan tutum cümlelerine, bireylerin katılma derecelerine
göre verecekleri cevaplar, ayrı bir cevap kağıdına veya tutum
cümlelerinin karşısında oluşturulacak bir alana
işaretlenebilir.
Hazırlanan tutum ölçeğinin amacı, tutum cümlesi sayısı,
cevap verme süresi, cevaplamanın ne şekilde ve nereye
yapılacağı gibi bazı bilgilerin açıklama adıyla başta verilmesi
uygulamada karşılaşılabilecek bazı sorunları ortadan
kaldırabilir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
71
4. Ön deneme formunun oluşturulması:
Yazılan tutum cümlelerine bireylerin verecekleri cevaplar
daha çok tutum cümlelerinin ifade tarzına bağlı olmakla
birlikte, Likert Tipi Beşli Dereceleme Ölçeklerinde aşağıdaki
gibidir.





Tamamen Katılıyorum
Katılıyorum
Kararsızım
Katılmıyorum
Kesinlikle Katılmıyorum
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
72
4. Ön deneme formunun oluşturulması:
Olumlu bir cümleye verilecek cevaplarda "Tamamen
Katılıyorum" ile "Katılıyorum" olumlu bir tutumu ifade
ederken "Katılmıyorum" ile “Kesinlikle Katılmıyorum"
olumsuz bir tutumu gösterir. “Kararsızlık” ifadesi ise bireyin
belirtilen konu hakkında olumlu ya da olumsuz bir tutuma
sahip olmadığını gösterir.
Cevaplandırılacak cümle olumsuz olduğunda ise yukarıda
açıklananın tersi bir durum söz konusudur. Olumsuz ifadeye
katılmama olumlu bir tutum gösterirken, katılma olumsuz bir
tutum gösterir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
73
5. Ön deneme grubunun seçilmesi ve uygulama:
Uygulamanın kaç kişiye yapılacağı, daha çok analizde
kullanılacak olan yönteme bağlı olsa da en az 400 kişi olması
tercih sebebidir.
Tutum cümlelerini cevapsız bırakmamalarını sağlamak
gerekir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
74
6. Tutum cümlelerinin puanlanması ve bireylerin
tutum puanlarının hesaplanması:
Olumlu Cümle
Olumsuz Cümle
Tamamen Katılıyorum
5
Tamamen Katılıyorum
1
Katılıyorum
4
Katılıyorum
2
Kararsızım
3
Kararsızım
3
Katılmıyorum
2
Katılmıyorum
4
Kesinlikle Katılmıyorum
1
Kesinlikle Katılmıyorum
5
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
75
7. Madde Analizi (Alt-üst grup yöntemi):
a) Ölçüt grupların oluşturulması: Tutum puanlarına
göre öğrenciler tutumu en yüksek olandan en düşük olana
doğru bir sıraya konulur.
Tutumu en yüksek olan ilk %27'lik grup ile tutumu en düşük
olan son %27'lik gruplar seçilerek birbirinden farklı
özelliklere sahip iki grup oluşturulur.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
76
7. Madde Analizi (Alt-üst grup yöntemi):
b) Madde ayırıcılıklarının bulunması: Ölçekteki her
madde için ayırıcılık güçleri, üst grupta ve alt grupta
maddeden alınan puanların aritmetik ortalamalarının
karşılaştırılması ile bulunur.
Her iki gruptaki bireyler farklı olduğundan bağımsız iki
grubun aritmetik ortalamalarının karşılaştırılmalarında
kullanılan t istatistiği ile ayırıcılık güçleri bulunabilir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
77
7. Madde Analizi (Alt-üst grup yöntemi):
c) Madde Seçimi:
Yukarıda açıklandığı şekliyle maddelerin ayırıcılık güçleri
hesaplandıktan sonra yeterli sayıda ayırıcı olduğu kabul
edilen tutum cümleleri seçilmelidir.
Madde seçiminde olumlu ve olumsuz maddelerin sayısının
eşit olmasına dikkat edilmelidir.
Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:
78
Test İstatistiklerinin Hesaplanması:
 Ölçekten elde edilen tutum puanlarına ait,
a) Aritmetik ortalama
b) Standart kayma
c) Ölçeğin güvenirliği
gibi istatistikler hesaplanabilir.
TUTUM Ö LÇEĞİ
B u tu tu m ö lçe ğ in in a m a cı, siz le rin ‘İ y i k i V a r’ ü n ite sin e y ö n e lik tu tu m d ü z e y le rin iz i b e lirle m e k a m a c ıy la h a z ır la n m ıştır. H e r
tu tu m c ü m le si o k u n d u k ta n so n ra , ce va b ın ız a e n y a k ın o la n se çe n e ğ i (X ) ile işa re tle y in iz .
1 T e k n o lo jik a ra ç la r b e n i h e y e c an la n d ırır.
2 Y e n i ü rü n le r ta sa rlam a k tan z e vk a lırım .
3 T e k n o lo jik a ra ç la r ın fa y d a sın d a n ç o k z a ra rı va rd ır.
4 T e k n o lo jik a ra ç la r ın h a y a tı k o la y la ştırd ığ ın a in an m ıy o ru m .
5 Y e n i te k n o lo jin in in san h a y at ın ı ka ra rttığ ın ı d ü şü n ü y o ru m .
6 T e k n o lo ji ile ilg ili k o n u la r b e n im iç in e ğ le n d ir ic id ir.
7 T e k n o lo ji ile ilg ili d e rsle rd e ç o k s ık ılırım .
8 T e k n o lo ji o lm a sa h a y a t ç e k ilm ez .
9 İ lk in sa n la rın h a ya tla rın ın d a h a k o la y o ld uğ u n u d ü şü n ü rü m .
10 A rk a d a şla rım la te k n o lo ji h a k k ın d a k on u şm a k ta n z e vk a lırım .
11 B ü tü n z a m a n ım ı te k n o lo jiy e a y ırm a k iste rim .
12 T e k n o lo ji se rg ile rin i ve y a fu arlar ın ı g e z m e kte n ç o k sıkılırım .
ru m
H iç K at ılm ıy o -
K atılm ıyo ru m
K arars ız ım
K atılıyo r u m
T am am e n K at ılı-
T utum İ fa d e le ri
yo ru m
D ERECELER
79
TEŞEKKÜRLER.
80
Download

tutum