14.09.2014
TALAŞ KALDIRMA YÖNTEMLERİ VE
TAKIM TEZGAHLARI
1.
2.
3.
4.
5.
6.
TALAŞ KALDIRMA YÖNTEMLERİ VE
TAKIM TEZGAHLARI
Tornalama – Torna Tezgahı
Frezeleme – Freze Tezgahı
Delik Delme – Matkap Tezgahı
Planyalama – Planya Tezgahı
Broşlama – Broş Tezgahı
Taşlama – Taşlama Tezgahı
Prof.Dr. Murat VURAL
İTÜ Makina Fakültesi
[email protected]
http://www.itu.edu.tr/vuralmu
1
2
Talaş Kaldırma - İşleme
Talaş Kaldırılmış Parçaların Sınıflandırılması
 İstenen parça geometrisinin oluşturulması için
mekanik olarak malzeme uzaklaştıran kesici bir
takım kullanılan malzeme kesme yöntemi
 En yaygın uygulama: metal parça şekillendirme
 Yüksek doğruluk ve kesinlikte geometrik özellikler
sağlama ve parça geometrilerinin düzeltilmesi
kapasitesi bakımından en uygun imalat yöntemi


Dönel simetrili – silindirik veya disk şekilli
Dönel olmayan – prizmatik, blok benzeri veya
levha benzeri
 Döküm yöntemiyle de geniş bir yelpazede geometrik
şekiller oluşturulabilirse de, doğruluk ve kesinlik
bakımından talaş kaldırma kadar iyi değildir.
3
Şekil 22.1 Talaş kaldırılan parçaların sınıflandırılması: (a) dönel, (b)
dönel olmayan.
4
1
14.09.2014
Talaş Kaldırma İşlemleri ve Parça Geometrisi
Şekil Üretme
Oluşturulan şekil = silindir
Talaş kaldırma yöntemleri, iki parametreye bağlı
olarak belirli bir parça geometrisi oluşturur:
1. Takım ve parça arasındaki izafi hareket
• Oluşturma – parça geometrisi, kesici takımın
ilerleme yolu tarafından belirlenir
2. Kesici takımın biçimi
• Şekillendirme – parça geometrisi, kesici
takımın biçimi tarafından belirlenir.
Oluşturulan şekil = koni
Oluşturulan form
Oluşturulan şekil = düzlem
Parça
Oluşturulan şekil
Parça
5
Şekil 22.2 Şekil oluşturma: (a) silind. tornalama, (b) konik tornalama,
(c) form tornalama, (d) yüzey frezeleme, (e) profil frezeleme.
6
Şekillendirme ve Üretme
Biçim Vermek İçin Şekillendirme
Oluşturulan şekil
T-kanal freze çakısı
İşlenen yüzey
Parça
Oluşturulan şekil
Parça
Parça
Oluşturulan
şekil
Broş
Form takım
Şekil 22.3 Biçim vermek için şekillendirme: (a) Form tornalama,
(b) Delik delme, (c) Broşlama.
Parça
Diş (vida) açma takımı
Form verilen yüzey
Şekil 22.4 Oluşturulacak formun şekillendirilmesinin ve üretilmesinin
birleşimi: (a) tornada diş açma ve (b) T-kanalı açma.
7
8
2
14.09.2014
Tornalama
Tornalama
Tek ağızlı bir kesici takımla (kalem), dönen bir
parçadan talaş kaldırarak silindir elde etme işlemi
 Torna denilen bir tezgah üzerinde yapılır
 Bir torna tezgahında yapılan tornalama işlem türleri:
 Boyuna tornalama
 Alın tornalama
 Pah kırma
 Kanal açma
 Ayırma
 Diş açma
Parça (ilk yüzey)
Yeni yüzey
Talaş
tek ağızlı takım
(kalem)
Şekil 22.5 Tornalama işlemi.
9
Tornalama İşlemi
10
Alın Tornalama
Takım eksene
dik olarak ilerler
Titanyum nitrür
kaplanmış bir karbür
kesici plaket
kullanılarak çelik
parça tornalama
İlerleme
Şekil 22.6 (a) alın tornalama
11
12
3
14.09.2014
Pah Kırma
Form Tornalama
 Takım, silindirik
tornalamada olduğu
gibi dönme eksenine
paralel ilerleme
yerine, eğrisel bir
yörünge izler
 Kalem, “pah” oluşturmak üzere, silindirin
köşesinde açısal bir kesme yapar
İlerleme
Değişik ilerlemeler
mümkündür
Şekil 22.6 (e) pah kırma
Şekil 22.6 (c) Form tornalama
13
14
Diş Açma
Kesme
 Vida profiline sahip takım, hatve (adım)(bir
turdaki ilerleme) değerine uygun olarak
eksene paralel ilerleyerek diş açar
 Takım, dönen parçada kanal açmak veya
tamamen kesmek üzere belirli bir konumda
merkeze doğru ilerler
İlerleme
Şekil 22.6 (f) Kanal açma veya Ayırma
İlerleme
Şekil 22.6 (g) diş açma
15
16
4
14.09.2014
Tornada Parça Tutturma Yöntemleri
Torna Tezgahı
Ayna tarafı
Ayna (ana mil)
Vites kutusu,
açma kapama
düğmeleri
İlerleme
yönü
Arabacık
Gezer punta
İlerleme kutusu








Ayna (kısa parçalarda)
Ayna – punta (uzun parçalarda)
Lunet (çok uzun parçalarda)
Parçayı punta arası tutturma
Fırdöndü
Pens (çubuklarda)
Mandren (boru gibi parçalarda)
4 ayaklı ayna
Araba kızağı
Şekil 22.7 Torna
tezgahının önemli
kısımları
Araba
Kızak
Banko
(gövde)
Ana vida
17
Parçanın Punta Arasında Tutturulması
Ayna içindeki
punta
18
Ayna (3 ayaklı)
Fırdöndü (plaka tarafından
döndürülüyor)
Ayaklar (3 adet) (parçayı
tutacak şekilde sıkılır)
Parça
Parça
Karşı (gezer) punta
içindeki punta
Plaka (ayna tarafından döndürülüyor)
Şekil 22.8 (a) bir “Fırdöndü” kullanılarak parçanın puntalar arasında
tutturulması
19
Şekil 22.8 (b) üç ayaklı (üç çeneli) ayna
20
5
14.09.2014
4 Ayaklı Ayna (Planşayba)
Pens
4 ayaklı ayna (planşayba)
(aynanın yerine bağlanır)
Parçayı sıkıştırmayı
sağlayan üç yarıklı pens
Çubuk parça
Tornalanan yüzey
Kovan (pensin konik kısmını sıkıştırır)
Parça
Ayaklar (4 adet ve
bağımsız hareketli)
Şekil 22.8 (c) pens
21
Revolver Torna Tezgahı
Şekil 22.8 (d) silindirik olmayan parçalar için 4 ayaklı ayna
22
Aynalı Tezgahlar
Gezer punta, altı adet takım tutan “revolver” veya
“taret” ile yer değiştirmiştir.
 Takımlar taretin döndürülmesiyle hızlı bir şekilde
seçilirek pozisyonlandırılabilir.
 Kalemlik, tek veya çift takım yerine dört takımı
tutacak şekilde değiştirilmiştir
 Uygulamaları: parçaların hızlı ve seri üretimi için
farklı işlemlerin ardarda yapılabildiği tezgahlar
 Parçayı tutmak için sadece ayna kullanılır
 Gezer punta yoktur; dolayısıyla parçaların punta ile
desteklenmesi mümkün değildir
 Kesici takım hareketleri, otomatik olarak kontrol edilir
 Operatörün işi, sadece parçayı takmak ve sökmektir
 Uygulamaları: kısa, hafif parçalar
23
24
6
14.09.2014
Otomat Torna Tezgahı
Otomatik Vida Tezgahı
 Küçük çaplı parçaların seri üretiminde, uzun
çubukların ayna içinden geçebilmesi için pens yerine
arkası delikli ayna bulunur
 Talaş kaldırma çevriminin sonunda bir kesme işlemi
ile işlenen parça ayrılır, çubuk ileri sürülür
 Yüksek seviyede otomatikleştirilmiştir (bu nedenle
Otomat Tezgah adını almıştır, daha sonra CNC
tezgahlara geçilmiştir)
 Uygulamaları: küçük çaplı parçalarda yüksek üretim
kapasitesi
 Otomatik çubuk tezgahına benzer ancak daha
küçüktür
 Uygulamaları: vida vb parçaların çok sayıda ve hızlı
üretimi
25
Çok İstasyonlu ve Çok Takımlı Tezgahlar
26
Çok İstasyonlu Tezgah
 Çoklu takımlarla bir parçanın aynı anda çok
kısmından işlenmesi mümkündür. Örneğin iki takımlı
bir kafa ile parçanın iki ayrı çapı aynı anda işlenebilir
 Birden fazla bağımsız ana mil (istasyon) olduğunda
ise, bu sayede çok sayıda parça aynı anda işlenir
 Örnek: altı kafalı bir otomatik çubuk tezgahı, bir
seferde altı parça işler
 Her bir işleme çevriminden sonra, döner tabla ile
parçalar veya takımlar bir sonraki pozisyona
gelecek şekilde döndürülür
Form kalemi
Punta matkabı
Matkap
Pah kırma kalemi
Torna kalemi
Kesme kalemi
Çubuk
27
boy
ayar
parçası
Bitmiş parça
Şekil 22.9 (a) Altı kafalı bir otomat çubuk tezgahında imal edilen parça;
(b) işlem sırası: (1) parçanın durdurucuya kadar itilmesi, (2) ilk çapa
tornalama, (3) ikinci çapın ve punta yuvasının oluşturulması, (4) delme,
(5) pah kırma ve (6) kesme.
28
7
14.09.2014
Torna tezgah türleri
29
30
Borverk Tezgahı
CNC-Torna tezgahı
 Borverk Tezgahı büyük parçalarda delik işleme
içindir
 Borverk ve tornalama arasındaki fark:
 Borverkte delik işleme, mevcut bir deliğin iç
çapı üzerinde gerçekleştirilir
 Tornalama, mevcut bir silindirin dış çapı
üzerinde gerçekleştirilir
 Delik işleme, bir iç tornalama işlemidir
 Borverk tezgahları
 tezgah ana milinin dönme ekseninin
durumuna göre Yatay Borverk veya Dik
Borverk adını alır
31
32
8
14.09.2014
Yatay borverk tezgahında iki çalışma türü
(a) Borverk çubuğu dönen bir;
parçanın içine ilerletilir
(b) Parça dönen bir borverk
çubuğuna doğru itilir
Şekil 22.11 Sert metal plaket kullanılan bir delik işleme kalemi (WCCo)
33
34
Delik Delme
(Matkap tezgahında)
Dik Borverk Tezgahı
 Parçada silindirik bir
delik oluşturulur
 Kesici takımlar
matkap ucu olarak
adlandırılır
 tezgah: matkap
kızak
kolon
Takımlık
İlerleme
hareketi
(takım)
Matkap
ucu
Parça
Yan takım
Döner tabla
Parça
Taban
Şekil 22.12 Dik borverk tezgahı (büyük, ağır, kısa parçalar için)
35
Şekil 21.3 (b) Delik delme
36
9
14.09.2014
Tek aşamada kademeli delik delme
Tam Delikler ve Kör Delikler
Tam delik – matkap ucu parçanın diğer tarafından çıkar
Kör delik – parçanın diğer tarafından çıkmaz
Uç açısı
Uç açısı
Şekil 22.13 Delik tipleri: (a) tam delik, (b) kör delik.
37
Değişik matkap uçları
38
Raybalama
 Çap üzerinde daha
iyi tolerans ve artan
yüzey kalitesi elde
etmek üzere bir
deliğin hafifçe
büyütülmesinde
kullanılır
Şekil 22.14 Delmeyle ilgili talaş
kaldırma işlemleri: (a) raybalama
39
40
10
14.09.2014
Vida açma
Vida Açma
 Mevcut bir deliğe iç
vida dişi açmakta
kullanılır, silindirik
veya konik olabilir
 Takım kılavuz
olarak adlandırılır
Şekil 22.14 (b) vida açma
41
42
Delik ağzı işleme
Silindirik Havşa Açma
 Bir delik ağzına
silindirik şekilde
kademeli oyuk
oluşturma
Konik havşa
açma
Punta yuvası
açma
Delik ağzı
düzeltme
Şekil 22.14 (d,e,f) matkap tezgahında
işleme örnekleri (devam)
Şekil 22.14 (c) silindirik havşa açma
43
44
11
14.09.2014
Matkap Tezgahı
 Kolonlu
(Sütunlu)
Matkap Tezgahı
 Masaüstü
Matkap
Tezgah’ı da
buna benzer
ancak daha
küçüktür ve bir
tezgaha veya
masaya
yerleştirilir
Radyal Matkap
Kafa (motor,
kayış kasnak )
Ayarlanabilir kafa
Büyük parçalar için
kullanılr,
dik freze gibi de
çalışabilir
Kolon
Mandren
Tabla
Taban levhası
Şekil 22.15 Kolonlu Matkap Tezgahı
Şekil 22.16 Radyal matkap
45
Matkap Tezgahlarında Parça Tutturma
46
Frezeleme
 Matkapla delik delmede parça tutturma, aşağıdaki
yollardan herhangi biriyle yapılabilir:
 Mengene – iki çeneli genel amaçlı parça tutucu
 Fikstür – genellikle belirli parçalar için tasarlanmış
parçaya özel tutucu aparat
 Delme jig’i – fikstüre benzer ancak delme
sırasında takımın kılavuzlanmasını sağlar
Parçanın, çok sayıda kesici ağzı olan bir kesici
takıma doğru ilerlediği talaş kaldırma yöntemi
 Dönen takımın ekseni ilerleme yönüne diktir
 Genel olarak düz bir yüzey oluşturur
 Takım yolu veya takım tipini değiştirerek
başka geometriler de oluşturulabilir
 Diğer faktörler ve terimler:
 Kesintili (kademeli) kesme işlemi
 Kesici takım, freze çakısı olarak da
adlandırılır; kesici kısımlarına ise “diş” denir
47
48
12
14.09.2014
İki Frezeleme Türü
Kesme hareketi
Takım
Kesme hareketi
Takım
Derinlik
Derinlik
Parça
İlerleme
49
Kenar Frezeleme ve Alın Frezeleme
Parça
İlerleme
Şekil 22.17 İki frezeleme türü: (a) çevresel frezeleme, ve (b)
alın frezeleme.
50
Düzlemsel Yüzey Frezeleme
 Çevresel frezeleme
 Çakı ekseni talaş kaldırılan yüzeye paraleldir
 Kesme ağızları (dişler) takım çevresinin dış
yüzeyindedir
 Alın frezeleme
 Çakı ekseni, frezelenen yüzey eksenine diktir
 Kesme ağızları bıçağın hem alt ve hem de yan
çevresi üzerindedir
 Takım genişliği, parçanın her iki tarafından
dışarı taşan, temel yüzey frezeleme şekli
Şekil 22.18 (a) kütük
frezeleme
51
52
13
14.09.2014
Diğer frezeleme işlemleri
Kanal Açma
 Kanalın genişliği, çapraz şaşırtmalı dişler
nedeniyle takımın eninden daha büyüktür
Şekil 22.18 (b) kanal açma
53
54
Zıt ve eş yönlü frezelemede kesme
kuvvetlerinin yönü
Yüzey Frezeleme Tipleri
Şekil 22-19. (a) zıt yönlü frezelemede takım yukarı kaldırmaya çalışır; her
bir diş için talaş kalınlığı (boyu) gittikçe artar; (b) aynı yönlü frezelemede
takım parçayı aşağı bastırır; her bir diş için talaş kalınlığı gittikçe azalır ve
bu nedenle takım ömrü artar.
55
56
14
14.09.2014
Geleneksel Yüzey Frezeleme
Şekil 22.20 (a) alın frezeleme
57
Parmak Freze
plaket takılmış kafa ile yüksek hızlı bir alın frezeleme (tarama)
58
Çevre (kontur) Frezeleme
 Kesici çapı parça
genişliğinden
daha küçüktür ve
parçanın doğrusal
hareketi sonucu
parça içinde bir
kanal oluşur
İlerleme
Şekil 22.20 (c) parmak freze ile işleme
59
Şekil 22.20 (d) profil frezeleme
60
15
14.09.2014
Parmak Freze ile İşleme
Yüzey Şekli Oluşturma
 Yarım küre uçlu
parmak freze, üç
boyutlu bir yüzey
şekli oluşturmak
üzere eğrisel bir
yörünge üzerinde
hareket ettirilebilir
 Cep işlemede
parmak freze
kullanılabilir
Şekil 22.20 (e) Parmak freze ile işleme
61
Şekil 22.20 (f) hacimsel şekil oluşturma
Kesme parametrelerinin etkisi
62
Yatay Freze Tezgahı
Üst kol
Malafa
Tabla
Çakı
Kolon
kesme hareketi
Destek
Kızak
İlerleme
taban
63
Şekil 22.23 (a) kolonlu yatay freze tezgahı.
64
16
14.09.2014
Dik İşleme Merkezleri
Dik Freze Tezgahı
CNC tezgahlarda çeşitli talaş kaldırma işlemleri
yapılabilir
 Tipik işlemler frezeleme ve delmedir
 Üç, dört, beş veya (son yıllarda) daha çok
eksenli olabilir
 Diğer özellikleri:
 Otomatik takım değiştirme
 Palet mekikleri
 Otomatik parça konumlama ve tutturma
kesme hareketi
Kafa
Kolon
Tabla
Çakı
Destek
Kızak
İlerleme
Kaide
Şekil 22.23 (b) kolonlu dik freze tezgahı
Şekil 22.26 Üniversal işleme merkezi; yüksek seviyede otomatik, çok
sınırlı insan müdahalesi gerektiren bir kurulumla bilgisayar kontrolünde
çoklu talaş kaldırma işlemleri yapabilir
65
67
66
Şekil 22.27 CNC 4-eksenli yatay işleme merkezi; tümü
bilgisayar kontrollü olmak üzere, tornalama ve ilgili işlemleri,
form tornalama ve otomatik takım değiştirme yapabilir.
68
17
14.09.2014
CNC-Freze tezgahında eksenler
69
70
Freze-Torna İşleme Merkezleri
Bir Freze-Torna İşleme Merkezi
Tornalama, frezeleme ve delme yapabilen CNC tezgah
 Genel şekli bir yatay işleme merkezine benzer
 Silindirik bir parça, belirli bir açıda
konumlandırılabilir; böylece kesici takım (örneğin
freze bıçağı) parçanın dış yüzeyinde istenen şekli
oluşturabilir
 Geleneksel tornada punta parçayı belirli bir açıda
tutamaz ve dönen takım tutucuları yoktur
Torna kalemi
Freze bıçağı
Matkap
71
Kesme kalemi
Şekil 22.28 Bir freze-torna işleme merkezinin iş tipleri: (a) tornalanmış,
frezelenmiş ve delinmiş yüzeyleri olan örnek bir parça; (b) işlemlerin
sırası: (1) ikinci çapa tornalama, (2) programlanmış açısal pozisyonda
yüzey frezeleme, (3) aynı programlanmış pozisyonda delik açma, (4)
keserek ayırma.
72
18
14.09.2014
Freze-Laser kesme tezgahı
Laser ışınının parçaya yönlendirilmesi
73
Planyalama ve Vargelleme
Planyalama ve Vargelleme
 Her iki işlemde de, düzlemsel bir yüzey elde edilir
 Aralıklı kesme
 Takım parçaya girdiğinde darbeli yüke maruz kalır
 Sürekli başlama-durma hareketleri nedeniyle ancak
düşük kesme hızlarında çalışılabilir
 Takım: (HSS) yüksek hız çeliğinden, tek ağızlı
 İzafi hareketler benzerdir
 Her ikisinde de parçaya göre doğrusal hareket
eden tek ağızlı bir kesici takım kullanılır
kesme hareketi
(doğrusal, takım)
İlerleme hareketi
(aralıklı, parça)
İlerleme hareketi
(aralıklı, takım)
İşlenmiş yüzey
74
İşlenmiş
yüzey
Parça
(a) Planyalama
Parça
Kesme hareketi
(doğrusal, parça)
(b) Vargelleme
Şekil 22.29 (a) Planyalama, (b) Vargelleme.
75
76
19
14.09.2014
Planya Tezgahı
Vargel Tezgahı
Koç
Kesme
Köprü(Kızak)
Kolon
Takım tutucu
(kalemlik)
Takım tutucu
Parça
Kolon
İlerleme
Tabla
Parça
Kızak
Tabla
Hız
Taban
Şekil 22.30 Planya tezgahı
77
Planya ve Vargellemede
oluşturulabilen kesitler
Taban
Şekil 22.31 Açık Kenarlı Vargel Tezgahı
78
Broşlama
 Çok dişli bir kesici takım, takım ekseni yönünde,
parçaya göre doğrusal hareketle kesme yapar
kesme
Şekil 22.32. Planya ve vargellemede oluşturulabilen kesitler: (a)
V-kanal, (b) Kare kanal, (c) T-kanal, (d) kırlangıç kuyruğu
kanal, (e) dişli çark dişi
79
Şekil 22.33 Broşlama işlemi.
80
20
14.09.2014
Broşlama
İç Broşlama
Üstünlükleri:
 İyi yüzey kalitesi
 Dar toleranslar
 Değişik parça şekilleri işlenebilir
 Bir deliğin iç yüzeyine uygulanır
 Strok başlangıcında broş’un girebilmesi için
parçada bir başlangıç deliğinin olması gerekir
Kesici takım broş olarak adlandırılır
 Karmaşıklık durumuna bağlı olsa da, çoğu kez basit
şekilli geometriye sahip olmasına rağmen, takımları
pahalıdır
 Dış ve iç broşlama olmak üzere iki türü vardır
Şekil 22.34 İç broşlama ile kesilebilen parça şekilleri; taralı
bölgeler, broşlanan yüzeyleri göstermektedir.
81
Dış Broşlama Örnekleri
82
Testere ile Kesme
 Parçada, birbirine yakın yerleştirilmiş bir seri dişten
oluşan bir takım tarafından dar bir yarık oluşturulur
 Takım, Testere olarak adlandırılır
 Yaygın uygulamaları:
 Bir parçayı ikiye ayırır
 Parçanın istenmeyen kısımlarını keserek
uzaklaştırır
 Levhada kesme ile şekillendirme yapabilir
83
84
21
14.09.2014
Şeritli Testere
Motorlu Testere
kesme yönü
İlerleme
Kesme stroku
Motor
tahriği
İlerleme
Geri dönüş stroku
Testere dişi
Şekil 22.35 (a) motorlu testere – testere dişlerinin parçaya göre ileri geri
doğrusal hareketi.
Şekil 22.35 (b) şeritli dik testere bir kenarında dişleri olan, sonsuz
ve esnek bir şerit şeklinde olan
testere sürekli doğrusal hareketle
kesme yapar.
Testere bıçağı
85
86
87
88
Dairesel Testere
Testere
Kesme hareketi
İlerleme
Şekil 22.35 (c) dairesel testere –testere dönerek parçanın
sürekli kesilmesini sağlar.
22
14.09.2014
Özel kesme işlemleri
 Diş açma kalıbı
89
90
Özel kesme işlemleri
Özel kesme işlemleri
 Dişli mil
 Dişli çark
91
92
23
14.09.2014
Özel kesme işlemleri
Özel kesme işlemleri
 Bir dişli gövdesinden dişli çarkın dişlerinin
frezelenmesi
 Dişli
frezeleme
93
94
Yüksek Hızlı Talaş Kaldırma
(HSM: High Speed Machining)
Özel kesme işlemleri
 Dişli şekillendirme
Geleneksel talaş kaldırma işlemlerinde kullanılanlara
göre çok daha yüksek hızlarda kesme
 Talaşlı işlemenin tarihi boyunca temel eğilim, kesme
hızlarının sürekli daha yüksek değere çıkarılması
olmuştur
 Günümüzde daha hızlı üretim, daha kısa işlem
süreleri ve daha düşük maliyete yönelik potansiyeli
nedeniyle HSM güncel hale gelmiştir
95
96
24
14.09.2014
Yüksek Hızlı Talaş Kaldırma
Diğer HSM Tanımları – DN Oranı
DN oranı = Maksimum ayna hızı (dev/dak) ile ayna
yatak çapının (mm) çarpımı
 Yüksek hızlı talaş kaldırma için, tipik DN oranı
500.000 ile 1.000.000 arasındadır
 Büyük yatak çaplarında, daha düşük devirlerde
çalışılsa bile HSM bölgesinde kalınabilir.
Geleneksel ve yüksek hızlı talaş kaldırma
Plaketli takımlarla alın frezeleme için
Parça malzemesi
Geleneksel hız
(m/dak)
Yüksek hız
(m/dak)
Alüminyum
600+
3600+
Dökme demir, yumuşak
360
1200
Dökme demir, sünek
250
900
Çelik, alaşımlı
210
360
97
Diğer HSM Tanımları – HP/Dev/Dak Oranı
98
Yüksek Hızlı Talaş Kaldırma Koşulları
hp/(dev/dak) oranı = Beygir Gücü cinsinden gücün
maksimum ana mil (ayna) hızına oranı
 Geleneksel takım tezgahları genellikle HSM ile
donatılmışlara oranla daha yüksek hp/(dev/dak)
oranına sahiptir
 Geleneksel talaş kaldırma ile HSM arasındaki ayırıcı
çizgi (eşik), 0.005 hp/(dev/dak) civarındadır, yani
HSM olması için oranın bu değerden daha küçük
olması gerekir.
 Bu nedenle örneğin 15 HP lik ana mil 30.000
dev/dak’da döndüğünde HSM kabul edilebilir (0.0005
hp/dev/dak)
99
 Yüksek dev/dak için tasarlanmış özel yataklar
 Yüksek ilerleme hızları kapasitesi (örn., 50
m/dak)
 CNC kontrol ünitesi tarafından takım yolu
kodları önceden ve hızla okunarak takımın
takım yolunu takibi sırasında “ileri gitmesi”
veya “geri kalması” önlenir.
 Dengelenmiş kesici takımlar, takım tutucular
ve aynalar, titreşimi en aza indirir
 Kesme sıvısı sistemleri, geleneksel talaş
kaldırmaya göre daha yüksek basınçlı olmalı
 Büyük hacimdeki talaşla baş edebilmek için
talaş kontrolü ve talaş uzaklaştırma sistemleri
(konveyör vb) gerekir
100
25
Download

Ch22 Talaş Kaldırma Yöntemleri