Eğitim Ortamlarında İletişim
“İnsan topluluğu ve davranışlarıyla ilgili her
dalın iletişimle ilgilenmesi zorunludur."
Wilbur Schramm
Bu ders…
İletişim ve İletişim Sürecinin Temel
Öğeleri
 Öğretim Teknolojisi – İletişim
 Öğretimde İletişim Süreci
 Öğretimde İletişim Sürecinin Temel
Öğeleri

İletişim nedir?
İletişim, iki birim arasında mesaj alışverişidir.
İletişim, anlamı ortak kılmaktır.
İletişim, bir etkileşim, bir ilişki ve bir
toplumsal süreçtir.
İletişim, bizim başkalarını, başkalarının da
bizi anlamalarına yarayan bir süreçtir.
İletişim nedir?
Düşündüğünüz
/
Söylemek
Söylediğinizi
sandığınız
istediğiniz
/Söylediğiniz
/
/
Karşınızdakinin duyduğu / Anladığını sandığınız
/Anladığı..." arasında farklar vardır.
İletişimin Bileşenleri
Ses Tonu
%30
Sözler
%10
Beden Dili
%55
İletişim Türleri
Yazılı İletişim
İletişim Süreci
Kim
KAYNAK
Davranışlar
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
Ne söyledi
Hangi yolla
Kime
MESAJ
KANAL
ALICI
Araç&
Semboller
Yöntemler
Gerçek obje
Sözsüz
Modeller
DÖNÜT Sözlü
Resim
Basılı
Hareket
Ne etkisi oldu
Yazılı
Ses
Yöntemler
Davranışlar
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
İletişim
GÜRÜLTÜ
KAYNAK
KOD ÇÖZÜMÜ
KODLAMA
KAYNAK
ALICI
KANAL
Mesaj
ALICI
KODLAMA
KOD ÇÖZÜMÜ
GERİ BİLDİRİM
İLETİŞİM SÜRECİNİN ÖĞELERİ
Kaynak
Hedeflenen kişi ya da grupta
davranış değişikliği oluşturmak
üzere iletişim sürecini başlatan
kişidir.
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler

Kendisi, alıcısı ve ileteceği konu
hakkındaki bilgi ve becerileri


Kendisini iyi tanıyor mu?
Gireceği iletişim biçimin sürdürebilecek
yeterlilikte mi?

İletişimi yönlendirecek kapasitede mi?

Bu konularda kendisine güveniyor mu?

Hedef kitlenin özelliklerini biliyor mu?

İleteceği konu hakkında uzman mı?

İyi örnekler sergileyebilecek mi?
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler_2

Kendisine, alıcısına ve ileteceği konuya
karşı tutumu


İç dünyasındaki rahatsızlıkları ortama
yansıtma
Hoşlanmadığı konuları anlatmadaki tutumu
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler_3

Toplumsal ve Kültürel Ortamın Etkileri


Bulunduğu bölgenin özelliklerini tanıması
İletişime girdiği kişinin özelliklerini
tanıması
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler_4

İletişim becerisi

Konuşma

Yazma

Dinleme

Okuma

Düşünme
Kodlama
Kod Çözme
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler_5

Kaynağın, alıcısını özellikle tutum
kazandırmak üzere ikna
edebilmesi için
Güvenilirliği
 Uzmanlık
 İnanılırlılık
Çekiciliği
 Benzerlik
 Görünüş
 Hoşa gitme
Kaynağın Başarısını Etkileyen Etmenler_7
Yaşantı Alanı
Yaşantı Alanı
Kaynak
Kodlama
Mesaj
Kod Açma
Ortak Yaşantı Alanı
Dönüt
Alıcı
İLETİŞİM SÜRECİNİN ÖĞELERİ
MESAJ
Mesaj Düzenleme İlkeleri

Öğrenen özelliklerine uygun olmalıdır.

Basit, sade ve anlaşılır olmalıdır.

Amaç ve davranışlara uygun düzenlenmelidir.

Öğrenme ilkelerine uygun düzenlenmelidir.

Çoklu materyal ve etkinlikleri içermelidir.

Görsel özelliklere dikkat edilmelidir.

Algılama ile ilgili özellikler dikkate
alınmalıdır.
Mesaj Düzenleme İlkeleri_2

Algılama seçicidir.
Mesaj Düzenleme İlkeleri_3

Bir figürün algılanması sadece bu elemanın
özellikleri yoluyla değil, bu elemanı
çevreleyenlerin de aracılığıyla olmaktadır.
Mesaj Düzenleme İlkeleri_4

Algısal Tamamlama: Tam olmayan şekilleri
tam olarak görme eğilimi
Mesaj Düzenleme İlkeleri_5
 Birbirine benzer birimler algısal olarak
bütünlük oluştururlar.
Mesaj Düzenleme İlkeleri_6

Yakınlık İlkesi: Bir alandaki öğeler, birbirine
olan yakınlıklarına göre gruplandırılarak
algılanırlar.
İLETİŞİM SÜRECİNİN ÖĞELERİ
KANAL
Mesajın alıcıya iletilmesini
sağlayan araç, materyal, ortam ve
yöntemlerdir.
Mesajlar görsel-işitsel teknolojiler, sözlü iletişim,
renkli, yazılı, resimli materyaller gibi çeşitli
şekillerde kanal halini alabilirler.
Kanal seçiminde önemli olan iletilmek istenen mesajı
en etkili şekilde alıcıya ulaştırmaktır.
İLETİŞİM SÜRECİNİN ÖĞELERİ
ALICI
Kanaldan gelen mesajı alan ve kaynağa
dönüt veren kişi.
Alıcı kaynağa dönüt verdiği sürece mesajın
doğru iletilip iletilemediği anlaşılabilir.
İLETİŞİM SÜRECİNİN ÖĞELERİ
Kaynaktan gelen mesaja alıcının
gösterdiği tepkinin tekrar
kaynağa ulaşması sürecidir.
Gönderilen mesajın tekrar edilmesi,
düzeltilmesi ya da değiştirilmesini
alıcıdan gelen dönütler belirler.
Etkili dönüt verebilmek için;




Verilen dönütler açık, anlaşılır ve
belirgin olmalıdır.
Dönüt yıkıcı değil, yapıcı olmalıdır.
Dönüt verirken karşıdaki bireylerin
tepkilerine duyarlı olunmalıdır.
Farklı dönüt çeşitlerinden
yararlanılmalıdır.
İletişim
İLETİŞİM OLARAK ÖĞRETİM SÜRECİ
KAYNAK
Öğretmen
Bilgisayar
Kitap
Uzman
İş ortamı
KANAL
ALICI
Sözsüz
iletişim
Fikir
Bilgi
Sözlü
İletişim
Duygu
Basılı/yazılı
araçlar
MESAJ
Tutum
İçerik
Beceri
Nesne
GERİ BİLDİRİM
Öğrenme Yaşantıları ile Teknoloji Arasındaki İlişkile
Sözcükler
Diyagramlar
Soyut
Haritalar
Resimler
Slaytlar
Filmler
Modeller
Somut
Nesneler
Gerçek Yaşantı
Yaşantı Konisinin dayandığı bilimsel ilkeler
Öğrenme işlemine katılan duyu organlarımızın sayısı ne kadar
fazla ise o kadar iyi öğrenir ve geç unuturuz.
En iyi öğrendiğimiz şeyler kendi kendimize yaparak
öğrendiğimiz şeylerdir.
Öğrendiğimiz şeylerin çoğunu gözlerimizin yardımı ile
öğrenebiliriz.
En iyi öğretim, somuttan soyuta ve basitten karmaşığa doğru
giden öğretimdir.
İletişim
İLETİŞİM ENGELLERİ
Kaynak olarak öğretmenin;
Öğrencileri iyi tanımaması
 Alanında yeterli bilgi birikimine sahip olmaması
 Öğrenciler tarafından inanılır ve güvenilir
bulunmaması
 Derse hazırlıksız girmesi
 Mesajlarını sadece sözel anlatıma dayandırması
 Dersin sunumunda öğrencilerin özelliklerini
dikkate almaması
 Öğrencilerden gelen dönütleri dikkate almaması

İletişim Engelleri_2
Alıcı olarak öğrencinin;
Sınıf ortamında bulunma amacını dikkate
almaması
 Dikkat dağınıklığı ve ilgisizlik
İşlenen konuların kendisine yararlı olacağına
inanmaması
 Derse katılmaktan kaçması
 Etkili dinlememe


İletişim Engelleri_3
Öğretme-öğrenme ortamının;


Oturma yerleri ve oturma düzeninin
rahatsızlık vermesi
Ortamın havasız, ışıksız, çok sıcak ya da
çok soğuk olması
Araç-gereçlerin;
 Öğrenci düzeyine uygun olmaması
 Amaçlarla tutarlılık göstermemesi
 Görüntü ve/veya sesi iyi verememesi
 Kullanılmayacak ölçüde bozuk olması
Sınıf içi iletişimi geliştirmek için;

Öğretmen konuşma yeteneğini geliştirmeli

Ders iyi bir şekilde planlanmalı



Öğrenci gereksinimleri, yetenek ve ilgileri
değerlendirilmeli
Öğrencilerin ilgisini dağıtan durumlar ortadan
kaldırılmalı
Öğrencilerin dikkatini çekmek için birden
fazla duyu organına hitap edilmelidir.
İletişim
DUYGULARIN İLETİMİ
55%
38%
7%
YÜZ İFADELERİ
SÖZ ÖTESİ
SÖZLER
İletişim
Beden Dilinin Öğeleri
Beden Duruşu
Jestler
Mimikler
Göz Teması
Başın Kullanımı
Ayakların Kullanımı
Oturmak İçin Seçilen Yer
Oturma Biçimi
Giyim
Mesafe
Fiziksel Bakım
Kullanılan Aksesuarlar
İletişim
Beden Duruşu
İlişkide olduğu kişiyi doğrudan karşısına alan ve
dik bir beden duruşuna sahip bir kişi, mesajında güvenli
bir özellik katmış olacaktır.
İletişim
Doğrudan Göz İlişkisi
“Gözlerin konuştuğu dil her yerde aynıdır.”
Bir kişiye konuşurken dikkat edilecek
noktalardan biri, nereye bakıldığıdır
(Herber)
en
önemli
ETKİLİ İLETİŞİM = ETKİLİ DİNLEME
Gerçek iletişim,
benim ne anlatmak istediğim,
hatta ne söylediğim değil;
sizin, kendi bakış açınızdan,
bunlardan ne anladığınızdır.
Dinlerken Nelere Dikkat Ederiz?

Seslere

Sözcük seçimine

Tonlamalara

Konuşma hızına

Beden diline
Ne Zaman Dinleyemiyoruz?








Konuşmalar arasından ilgimizi çekenleri
seçtiğimizde,
Konuşma hızı ve düşünme hızı çarpıştığında
Konuya ilgi duymadığımızda,
İnançlarımız ve davranışlarımıza karşı gelen
konularda,
Konuşmacıya tepki duyduğumuzda,
Önyargılı olduğumuzda,
Kullanılan sözcüklere karşı hassas olduğumuzda,
Ortamda fiziksel engeller bulunduğunda…
Başarılı Bir Dinleme İçin;
 Bakın ve ilgili görünün
 Anlatılan konuyu belirleyin
 Yargılamayı erteleyin
 Anlayıp anlamadığınızı kontrol edin
 Duygularınızı bir kenara bırakın
 Not alın, dinlediğinizi ve anlatmaya
devam etmesini istediğinizi küçük
ünlemlerle ve beden diliyle belirtin
 Anlayışlı davranın
Çalışma Kaynakları



Ergin, Akif. Öğretim Teknolojisi-İletişim.
Ankara: PegemA Yayıncılık, 1995.
(3.4.5.9.10.11. Bölüm)
İşman, Aytekin (2005). Öğretim
Teknolojileri ve Materyal Geliştirme.
Ankara: PegemA. (2.Bölüm, ss.29-33).
Öğretim Teknolojileri ve Materyal
Geliştirme. Eskişehir: Açıköğretim
Fakültesi Yayınları, 2006. (1. Bölüm)
Bir Sonraki Ders…



Öğretim Materyallerinin
Tasarlanması,
Hazırlanması
Seçimi
Download

3. hafta_İletişim