MALİ
ÇÖZÜM
HIZLI, KÖKLÜ VE NITELIKLI DEĞIŞIM İÇIN; E-DEVLET
Yahya ARIKAN*
Dünyadaki baş döndürücü gelişim ve değişim içinde, “teknoloji”, hayatımıza ve mesleğimize birebir etkisi anlamında ise “e-devlet” uygulamaları bir adım öne çıkıyor. “Hedef koymak dünyayı anlamlı kılar” sözüne uygun olarak yarım milyonluk camiamız için yeni vizyon iyi analiz edilmeli.
İşte, e-devletin getirdikleri, getirecekleri üzerine tespitler ve uygulanacak
stratejiler.
Teknolojik alan başta olmak üzere, hem dünyada hem de mesleğimizde
büyük bir gelişim ve değişim yaşanıyor. Her değişimde olduğu gibi sancılı
bir süreç içindeyiz. Mesleğimiz bu gelişim ve değişimlere en çabuk uyum
sağlayan bir kesim olmakla birlikte, gelecek planlamasının yapılması açısından daha dikkatli olmak gerekiyor.
Bugün mali müşavirler, son resmi rakamlara göre Türkiye genelinde 90
binlik bir sayıya yaklaştı. Meslek mensubunun aileleri ve yanında çalışanlar dahil edildiğinde yarım milyonluk büyük bir topluluğuz.
Bu nedenle ortak bir dili tutturmak, öğrenmek her şeyden önemli. Ortak dilden uzaklaşıldığında sadece bizim mesleğimiz özelinde bile büyük
bir karmaşa yaşanabilir. Bugün bir meslek mensubu devlet kademelerinde
40’dan fazla konu takip ediyor, farklı dil konuşulduğunda, katma değeri
yüksek bir iş çıkarabilmek zor.
İşte, yukarıdaki tespitlerimle genel fotoğrafı vermeye çalıştığım iş kolumuzda yarınlarımızı derinden etkileyecek bir konuda, “e-devlet” üzerine
de bu perspektiften bakmak gerekiyor.
Zaman bize gösterdik ki, bilmek önemli ancak tek başına yetmiyor. Öncelikle anlamak gerekiyor. Anlamanın merkezinde “ortak dil” bulunur ve
kendiliğinden oluşamayacağı için çaba gerektirir. Bu durum e-devlet konusunda da yüzde 100 geçerli.
* İSMMMO Başkanı
KASIM - ARALIK 2013
7
MALİ
ÇÖZÜM
E-DEVLET NEDİR?
ABD Elektronik Devlet Planı’nda e-devlet tanımı şu biçimde yapılır:
“E-devlet, kurum, kuruluşların kendi aralarında olan ilişkilerin yanı
sıra, vatandaş ve iş dünyası ile olan ilişkilerinde elektronik araçları en etkin düzeyde kullanarak, geleneksel devlet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesini, daha etkin, yalın, katılımcı ve şeffaf yönetim anlayışının
benimsenmesini, bürokratik engellerin azaltılması ile iş akış süreçlerinin
kısaltılmasını ve kurumsal iletişimin büyük bir oranda elektronik ortamda
sürdürülmesini olanaklı kılan devlet modelidir.
Geleneksel devlet, vatandaş ile hizmet-ürün arasında aktif bir köprü görevi görür. Buna karşın elektronik devlette vatandaşla hizmet-ürün
arasında devlet pasif olarak yer alır. Diğer bir deyişle elektronik devlette
vatandaş ile ürün-hizmet arasında doğrudan iletişim kurulabilmektedir”
(Kocabaş, 2009, s.7).
Bu tanımdan da anlayacağımız gibi, elektronik devlet, kamu yönetiminde bilgi teknolojilerinin kullanılarak yeniden yapılanmayı zorunlu kılan değişimin bir sonucudur.
Elektronik devletin amacını genel çizgileriyle şöyle tanımlayabiliriz;
• Vatandaşlar
• İş dünyası
• Kamu yönetimi alanında kamusal hizmetlerin hızlı, güvenilir ve doğru
bir biçimde kullanılması.
E-DEVLET NEDEN ÖNEMLİ?
Nitekim, Türkiye Bilişim Derneği, e-devleti, “devletin vatandaşlara
karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu görev ve hizmetler ile vatandaşların devlete karşı sorumlu oldukları görev ve hizmetlerin karşılıklı, kesintisiz ve güvenli olarak yürütüldüğü elektronik iletişim ve işlem ortamı”
olarak tanımlar.
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı’nın 2011 yılı raporuna göre;
e- devlet “Kamu hizmetlerinin sunumunda bilgi iletişim teknolojilerinin
(BİT’in) kullanımını ifade eden elektronik devlet (e-devlet), kullanıcıların elektronik ortamda sunulacak kamu hizmetlerine farklı platformlardan,
güvenilir şekilde ve tek noktadan erişebilecekleri, vatandaş ve iş dünyasının ihtiyaçlarına odaklanmış, birlikte işler ve bütünleşik hizmetlerin sunulacağı, katılımcı, şeffaf ve hesap verebilir bir devlet yapısının oluştu8
KASIM - ARALIK 2013
MALİ
ÇÖZÜM
rulmasına imkan tanımaktadır. Bu yapısı ile e-devlet, daha etkin ve etkili
kamu yönetimine ulaşma konusunda en önemli araçlardan biridir.” (Bilgi
toplumu, 2011, s.74)
Bu tanımla birlikte aldığımızda e-devlet projesinin gerçekleştirilmesinin pek çok açıdan katkı sağlayacağı açıktır:
Bilgi Toplumu Stratejisinde e-devlet proje ve uygulamalarının hayata
geçirilmesi ile “akış” ve “kazanımlar” beş ana başlıkta toplanabilir:
Yinelenen ve kaynak israfına yol açan ayrı kurumsal proje ve uygulamaları önlenecek.
1. Öngörülen projelerin proje gerekleri çerçevesinde bütçe ve zaman
tanımları içerisinde gerçekleştirilecek.
2. Önemli ölçüde kaynak tasarrufu sağlayacak olan elektronik kamu
satın alma altyapısı oluşturulacak.
3. Kurum içi ve kurumlar arasında elektronik ortamda güvenli ve güvenilir bilgi ve belge paylaşımı sağlanacak.
4. Hizmet süreçlerinin yeniden yapılandırılması ve ön ve arka ofis süreçlerinin birlikte dönüşümüne öncelik verilecek. (Bilgi toplumu, 2011, s.75)
Unutulmaması gereken en önemli nokta, yukarıda tanımlarda da dile
getirildiği gibi, e-devletin gerçekleşmesi ve yaşamasının, bilgi iletişim
teknolojilerine yapılan yatırımlarla koşut olduğudur. Örneğin Avrupa
Birliği’nin, 2005 yılında, kamu hizmetlerine dayalı olarak belirlediği 20
ana başlık şu biçimdedir ve bu tarihte Türkiye de birkaç nokta dışında belirlenen hedeflere uygun yol almıştır.
TÜRKİYE’DE E-DEVLET UYGULAMA DURUMU
Aşağıdaki tablo özet de olsa e-devletin ülkemizdeki “vatandaşa” ve “iş
dünyasına” göre uygulama durumunu gösterir.
KASIM - ARALIK 2013
9
MALİ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
1
2
3
4
5
6
7
8
10
ÇÖZÜM
KAMU HİZMETİ TANIMI
VATANDAŞA YÖNELİK
Gelir vergileri: bildirim ve değerlendirme
İş kurumları aracılığıyla iş arama hizmetleri
Sosyal güvenlik katkısı (sigorta primleri)
- issizlik yardımı
- Sağlık sigortası
- Öğrenci yardımı
Kişisel belgeler
(pasaport ve sürücü belgesi)
Araç ruhsatı
İnşaat ruhsatı başvurusu
Polise ihbarda bulunma
Halk kütüphaneleri (kataloglar, arama
araçlarının mevcudiyeti)
Belgeler (doğum ve evlilik): başvuru ve alma
Yüksek öğrenime kayıt / üniversiteler
Taşınma bildirimi (adres değişikliği)
Sağlığa ilişkin hizmetler (değişik hastanelerin hizmetleri hakkında
interaktif tavsiye alma;
hastanelerden randevu)
Trafik ceza puanı öğrenme ve trafik para cezası ödeme
Motorlu taşıt vergisi ödeme
İŞ DÜNYASINA YÖNELİK
Çalışanlar için sigorta primleri
Kurumlar vergisi: bildirim, onaylama
Katma değer vergisi: bildirim, onaylama
Yeni şirket kaydı
İstatistik birimine veri iletimi
Gümrük bildirimleri
Çevre ile ilişkili izinler (raporlama dahil)
Kamu alımları
KASIM - ARALIK 2013
MALİ
ÇÖZÜM
e-devlet projesinin uygulama alanına girmesi kadar sürekliliğinin sağlanması da önem taşır. Bu süreklilik bilgi teknolojilerindeki gelişmeleri izlemeyi, bilgi yönetiminin akılcı, doğru kurgulanıp yol alınmasını, e-devleti
oluşturan bilgi ağlarının birbirleri ile uyumlu çalışmalarını gerekli ve zorunlu kılar.
GELENEKSEL / ELEKTRONİK DEVLET FARKI
Geleneksel devlet ile elektronik devlet bir tablo üzerinde gösterildiğinde (Kocabaş, 2009, 12) aralarındaki ayrım daha açık gözlenebilir.
GELENEKSEL DEVLET
ELEKTRONİK DEVLET
Belirgin otoriter hiyerarşik yapı ve Daha esnek bir hiyerarşik yapı
bu yapı içinde gerçekleşen bürok- içinde hayata geçirilen yetki daratik denetimler
ğıtımı ve bu yapı içinde müşteri
hizmetlerinin ve toplumun esas
alınması
Kurumsal merkeziyetçilik
Müşteri merkeziyetçiliği
İzole olmuş yönetsel hizmetler ve Bütünleştirilmiş hizmetler ve bilgi
veri depoları
merkezleri
Kurumsal uzmanlaşma ve coğrafi Kurumlar arasındaki bariyerlerin
sorunlar
kırılması, devletin her odakla entegrasyonu
Benzer ve baskıcı kurallar üzerin- Tartışma / görüşme temeli üzerinde karar verme ve uygun olmayan de karar verme, şeffaf denetimler
onamalar
ve açık onamalar
İzole olmuş yönetsel hizmetler
Bütünleştirilmiş hizmetler
Birbirinden bağımsız bilgi tekno- Birbiriyle bütünleştirilmiş ağ talojileri
banlı çözümler
Zaman tüketen işlemler
Hızlı işlem ve sistemler
Bütün bu açıklamaları, e-devlet uygulamalarıyla gelecek, değişim, gelişim ve kazanımlar potasında erittiğimizde şu sonuca ulaşmak mümkün.
• Bürokratik engeller ortadan kalkacak
• Daha fazla erişilebilir bir devlet olacak
• Hizmet kalitesi yükselecek
• Bilgi sitemleri arasında uyum sağlanacak
• Saygınlık artacak
• Yönetime katılım artacak.
• Hizmet maliyetini düşecek.
KASIM - ARALIK 2013
11
MALİ
ÇÖZÜM
• Hizmetten yararlanacaklar arasında olası kayırma, kollama işlemlerini
ortadan kalkarken ve olumsuz etkilenme en aza inecek.
YARINI PLANLAMA ZORUNLULUĞU
Veriler gösteriyor ki, mesleğimizde teknolojiye ve gelişmelere, toplam
çıkarlarımız ve yarınları planlama perspektiften bakma zorunluluğumuz
tartışılamaz.
Küreselleşme dünyayı “küçük bir köy” haline getirirken, muhasebe mesleği ve muhasebeci profilinin değişmemesini kimse bekleyemez.
E-ticaret, e-beyanname, e-bankacılık, e-devlet, e-fatura, e-defter sonrası
şimdi de e-imza ile aşama atlanmıştır.
Bu anlamda İSMMMO’nun bünyesinde oluşturulan ve 2010-2013 yılı
çalışma döneminde perspektif geliştirmemize katkı sağlayan “Bilgi Teknolojileri ve E-Devlet’i İzleme Komitesi önemli bir misyonu yerine getirmiştir. Komite’nin çalışma raporu değerlidir. Çünkü bir hedefi vardır.
Hem mesleğimiz hem de dünyamız için geçerli olabilecek ilke sözümüz
şudur: “Hedef koymak dünyayı anlamlı kılar”
Tıpkı yıllardır bütün meslektaşlarımızla, omuz omuza, el ele yaptığımız
gibi.
KAYNAKÇA
Bilgi toplumu istatistikleri (2011) Başbakanlık Devlet Teşkilatı . Ankara: Teşkilat. Erişim adresi http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/
Diger/Bilgi_Toplumu_Istatistikleri_2011.pdf
e-devlet proje ve uygulamaları.(2005) Devlet Planlama Teşkilatı. Ankara: Teşkilat erişim adresi http://www.bilgitoplumu.gov.tr/Documents/1/
Yayinlar/050900_E-DevletProjeVeUygulamalari.pdf
Kocabaş, Hüseyin (2009) e-devlet. Ankara: Türk Kütüphaneciler Deneği.
12
KASIM - ARALIK 2013
Download

ÇÖZÜM